Kısa cevap · FSEK 43
FSEK 43, radyo-televizyon, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşların yükümlülüklerini belirler. İki ayrı rejim kurulmuştur. <strong>Sahneye konmuş eserlerde</strong> — opera, bale, tiyatro ve benzeri — <strong>hak sahiplerinden önceden izin</strong> alınması zorunludur. Bunlar dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ise <strong>ilgili alan meslek birlikleri ile FSEK 52'ye uygun sözleşme</strong> yaparak izin almak, ödemeleri bu birliklere yapmak ve kullanılan eserlere ilişkin <strong>listeleri bu birliklere bildirmek</strong> zorunludur. Kuruluşlar sınıflandırılır, tarifeler meslek birliklerince tespit edilir ve FSEK 41'in dört ile on üçüncü fıkraları uygulanır. TRT ise yıllık tarifenin <strong>dörtte birini</strong> üç ayda bir yatırarak kullanabilir.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
- FSEK 43 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- İki Ayrı İzin Rejimi: Sahne Eserleri ve Diğerleri
- Sınıflandırma, Tarife ve TRT'nin Dörtte Bir Ayrıcalığı
- Yayıncının Yükümlülüğü ile Kendi Hakkı Birbirinden Ayrıdır
- FSEK 43 Yargıtay kararları
- FSEK 43 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Yayın kuruluşu
- Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar.
- Sahneye konmuş eser
- Opera, bale, tiyatro ve benzeri eserler. Bunlarda doğrudan hak sahiplerinden önceden izin alınması zorunludur (FSEK 43/1).
- Önceden izin
- Sahneye konmuş eserlerde yayından önce hak sahibinden alınması gereken izin. Sonradan bedel ödemek bu şartı karşılamaz.
- Meslek birliği üzerinden izin
- Sahneye konmuş eserler dışındaki eser, icra, fonogram ve yapımlarda ilgili alan meslek birlikleriyle FSEK 52'ye uygun sözleşme yapılması zorunluluğu (FSEK 43/2).
- Liste bildirimi
- Yayın kuruluşlarının kullandıkları eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri meslek birliklerine bildirme yükümlülüğü. Dağıtımın doğru yapılabilmesi için zorunludur.
- Sınıflandırma makamı
- Yayın mevzuatı çerçevesinde faaliyet gösteren radyo-televizyon kuruluşlarını RTÜK, bu Kanun dışında kalan yayın ve iletim kuruluşlarını Bakanlık sınıflandırır (FSEK 43/3).
- FSEK 41'e yollama
- Bildirim, tarife belirleme, duyurma, müzakere, sözleşme ve uzlaşmazlıkların hâlli bakımından FSEK 41'in dört ile on üçüncü fıkralarının uygulanması.
- Götürü usul istisnası
- Yayın ve iletim yapan kuruluşlar bakımından FSEK 41/6'nın son cümlesinin (götürü usulde yalnız meslek kuruluşu aracılığıyla müzakere) uygulanmasının zorunlu olmaması.
- TRT için dörtte bir
- Türkiye Radyo Televizyon Kurumunun, yayınlarında yer verdiği içerikleri her üç ayda bir yıllık tarifenin dörtte birini yatırarak kullanabilmesi (FSEK 43/6).
- Yayıncının kendi hakkı
- FSEK 80/1-C uyarınca radyo-televizyon kuruluşlarının kendi yayınları üzerinde sahip olduğu bağlantılı hak. İzin alma yükümlülüğünden ayrıdır.
Bir bakışta FSEK 43
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | Radyo-televizyon, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile her türlü teknik imkânla yayın ve iletim yapacak kuruluşlar. | FSEK m. 43/1 |
| Sahneye konmuş eser | Opera, bale, tiyatro ve benzeri eserlerde hak sahiplerinden önceden izin alınması zorunludur. | FSEK m. 43/1 |
| Diğer eserler | İlgili alan meslek birlikleriyle FSEK 52'ye uygun sözleşme yapılarak izin alınır ve ödemeler bu birliklere yapılır. | FSEK m. 43/2 |
| Liste bildirimi | Kullanılan eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeler meslek birliklerine bildirilir. | FSEK m. 43/2 |
| Sınıflandırma | Yayın mevzuatı kapsamındaki kuruluşları RTÜK, diğerlerini Bakanlık sınıflandırır. | FSEK m. 43/3 |
| Tarife | Meslek birlikleri sınıflandırmaya bağlı olarak tarifeleri tespit eder; sözleşmeler tarife veya müzakere sonucu belirlenen bedeller üzerinden yapılır. | FSEK m. 43/4 |
| Usul | Bildirim, tarife, duyuru, müzakere, sözleşme ve uzlaşmazlıkların hâllinde FSEK 41'in dört ile on üçüncü fıkraları uygulanır. | FSEK m. 43/5 |
| İstisna | Yayın ve iletim kuruluşları bakımından FSEK 41/6'nın son cümlesinin uygulanması zorunlu değildir. | FSEK m. 43/5 |
| TRT | TRT, yayınlarında yer verdiği içerikleri her üç ayda bir yıllık tarifenin dörtte birini yatırarak kullanabilir. | FSEK m. 43/6 |
| Yazılı şekil | Radyo ve televizyon kuruluşlarının umuma ilettikleri musiki eserleri yönünden meslek birlikleriyle FSEK 52 kapsamında yazılı sözleşme yapma zorunluluğu vardır. | 7. CD 2021/16660 |
| Rayiç bedel | Tazminata esas rayiç bedel belirlenirken FSEK 41 ve 43 uyarınca hazırlanan tarifeler ile bu tarifelere göre kurulan sözleşmeler getirtilip değerlendirilir. | 11. HD 2023/7167 |
| Yayıncının hakkı | Yayın kuruluşlarına performansları değil, yüksek ve riskli yatırımı gerçekleştirmeleri karşılığı bağlantılı hak sahipliği tanınmıştır. | 11. HD 2019/5762 |
| Maddenin yeri | Ceza Genel Kurulunun tasnifinde "hükümete tanınan yetkiler" (m. 42, 43, 44) grubundadır. | CGK 2020/34 |
FSEK 43 madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · B) Tahditler — Hükümete tanınan yetkiler
Eser, icra, fonogram ve yapımların yayınlanmasına ve/veya iletilmesine ilişkin esaslar — Madde 43
- (1)(Değişik: 3/3/2004-5101/14 md.)Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar, yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin almak zorundadırlar.
- (2)Bu kuruluşlar sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ilgili alan meslek birlikleri ile 52 nci maddeye uygun sözleşme yaparak izin almak, söz konusu yayın ve/veya iletimlere ilişkin ödemeleri bu birliklere yapmak ve kullandıkları eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri bu birliklere bildirmek zorundadırlar.
- (3)Atıf yapılan 3984 sayılı Kanun yürürlükte değildir; yerini 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun almıştır (RG 03.03.2011, S. 27863).3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun çerçevesinde faaliyet gösteren radyo-televizyon kuruluşları Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından, anılan Kanun dışında kalan ve yayın ve/veya iletim yapan diğer kuruluşlar ise Bakanlık tarafından sınıflandırılır.
- (4)Faaliyet gösterdikleri sektörlerde eser sahipleri ve/veya bağlantılı hak sahipleri meslek birlikleri, yapılan sınıflandırmaya bağlı olarak eser, icra, fonogram ve yapımların yayın ve/veya iletiminden kaynaklanan ödemelere ilişkin tarifeleri tespit ederler. Meslek birlikleri ile kuruluşlar arasındaki sözleşmeler, bu tarife bedelleri veya taraflarca yapılan müzakereler sonucu belirlenecek bedeller üzerinden yapılır.
- (5)Meslek birliklerinin temsil ettikleri eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelerine ilişkin bildirim zorunluluğu, tarifelerin belirlenmesi, duyurulması, müzakere edilmesi, sözleşme yapılması, uzlaşmazlıkların halli ve diğer hususlarda bu Kanunun 41 inci maddesinin dört ilâ onüçüncü fıkraları uygulanır. Ancak yayın ve/veya iletim yapan kuruluşlar bakımından 41 inci maddenin altıncı fıkrasının son cümlesinin uygulanması zorunlu değildir.
- (6)Ayrıca, 41 inci maddenin 10 uncu fıkrasının uygulanması bakımından, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, yayınlarında yer verdiği eser, icra, fonogram ve yapımları her üç ayda bir meslek birliklerince belirlenen yıllık tarifenin 1/4'ünü yatırmak suretiyle kullanabilir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde, radyo yayınlarına ilişkin ödemeleri düzenleyen kısa bir hüküm olarak kabul edildi. O dönemde meslek birliği, tarife ve sınıflandırma rejimi mevcut değildi. |
| 03.03.2004 | 5101 sayılı Kanun m. 14 | Madde bütünüyle değiştirildi ve kenar başlığı <strong>"2. Radyo-televizyon gibi araçlarla yayınlanan ve/veya iletilen fikir ve sanat eserlerine ilişkin ödemeler"</strong> iken bugünkü hâline getirildi. Değişiklikle sahneye konmuş eserler için <strong>doğrudan hak sahibinden önceden izin</strong>, diğer içerikler için <strong>meslek birliği üzerinden izin ve ödeme</strong> ayrımı kuruldu; <strong>liste bildirimi</strong>, <strong>sınıflandırma</strong> ve tarife rejimi ile TRT için <strong>dörtte bir</strong> usulü getirildi. |
| 03.03.2011 | 6112 sayılı Kanun (RG 03.03.2011, S. 27863) | Maddenin üçüncü fıkrasının atıf yaptığı <strong>3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun</strong> yürürlükten kaldırıldı. FSEK 43'ün metni buna göre güncellenmemiştir; bu nedenle fıkra bugün, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun çerçevesinde faaliyet gösteren kuruluşlara ilişkin olarak okunmalıdır. |
İki Ayrı İzin Rejimi: Sahne Eserleri ve Diğerleri
FSEK 43'ün en belirleyici özelliği, yayın kuruluşları için iki farklı izin yolu öngörmesidir.
1. Sahneye konmuş eserler: doğrudan hak sahibinden önceden izin (43/1). Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar; yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin almak zorundadırlar. Burada meslek birliği yolu yoktur; izin doğrudan hak sahibinden ve önceden alınır.
2. Diğer içerikler: meslek birliği üzerinden izin (43/2). Sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için kuruluşlar:
- İlgili alan meslek birlikleri ile FSEK 52'ye uygun sözleşme yaparak izin almak,
- Yayın ve/veya iletimlere ilişkin ödemeleri bu birliklere yapmak,
- Kullandıkları eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri bu birliklere bildirmek
zorundadırlar. Üçüncü yükümlülük sıklıkla ihmal edilir ama sistemin işlemesi için kritiktir: birlikler, hangi eserlerin ne sıklıkta kullanıldığını bilmeden FSEK 42/A/1-3 uyarınca dağıtım yapamaz.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, FSEK 41 ve 43'ü birlikte ele alarak radyo ve televizyon kuruluşlarının umuma ilettikleri musiki eserleri yönünden ilgili meslek birlikleriyle FSEK 52 kapsamında yazılı sözleşme yapma zorunluluğu bulunduğunu belirtmiştir (Yargıtay 7. CD, 07.12.2021, E. 2021/17209, K. 2021/16660). Aynı kararda, bu zincirin işletme tarafındaki sonuçları da ele alınmış ve yayın akışına müdahale imkânı bulunmayan işletmecide suç kastı bulunmadığı kabul edilmiştir. İşletme tarafı için FSEK 41 şerhine bakabilirsiniz.
Sözleşmelerde yazılı şekil şartı için FSEK 52, umuma iletim hakkının kapsamı için FSEK 25 şerhlerine bakabilirsiniz.
Sınıflandırma, Tarife ve TRT'nin Dörtte Bir Ayrıcalığı
Sınıflandırma (43/3). Yayın kuruluşları iki ayrı makam tarafından sınıflandırılır:
- Yayın mevzuatı çerçevesinde faaliyet gösteren radyo-televizyon kuruluşları Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından,
- Anılan Kanun dışında kalan ve yayın ve/veya iletim yapan diğer kuruluşlar ise Bakanlık tarafından.
Metinde atıf yapılan 3984 sayılı Kanun yürürlükte değildir; yerini 2011'de 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun almıştır. FSEK 43'ün metni buna göre güncellenmediği için fıkra bugün yürürlükteki yayın mevzuatı çerçevesinde okunur.
Tarife (43/4). Faaliyet gösterdikleri sektörlerde eser sahipleri ve/veya bağlantılı hak sahipleri meslek birlikleri, yapılan sınıflandırmaya bağlı olarak ödemelere ilişkin tarifeleri tespit ederler. Sözleşmeler bu tarife bedelleri veya taraflarca yapılan müzakereler sonucu belirlenecek bedeller üzerinden yapılır. Tarife tespit ölçütleri için FSEK 42/A şerhine bakabilirsiniz.
Usul (43/5). Bildirim zorunluluğu, tarifelerin belirlenmesi, duyurulması, müzakere edilmesi, sözleşme yapılması, uzlaşmazlıkların hâlli ve diğer hususlarda FSEK 41'in dört ile on üçüncü fıkraları uygulanır. Yani dokuzuncu ayda duyuru, onuncu ayda müzakere, uzlaştırma komisyonu ve dörtte bir ödeme rejimi yayın kuruluşları için de geçerlidir. Tek istisna şudur: yayın ve/veya iletim yapan kuruluşlar bakımından FSEK 41/6'nın son cümlesinin (tarifelerin götürü usulde tespit edilmesi hâlinde yalnız meslek kuruluşları aracılığıyla müzakere) uygulanması zorunlu değildir.
TRT için özel usul (43/6). FSEK 41/10'un uygulanması bakımından Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, yayınlarında yer verdiği eser, icra, fonogram ve yapımları her üç ayda bir meslek birliklerince belirlenen yıllık tarifenin dörtte birini yatırmak suretiyle kullanabilir. FSEK 41/10'daki dörtte bir kuralı "bir önceki yıl sözleşme yapmış olma" şartına bağlıyken, TRT bakımından bu şart aranmaz.
Yayıncının Yükümlülüğü ile Kendi Hakkı Birbirinden Ayrıdır
FSEK 43 yayın kuruluşuna yükümlülük yükler. Buna karşılık aynı kuruluş, kendi yayınları üzerinde hak sahibi de olur. Bu iki yönü karıştırmamak gerekir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yayıncı kuruluşların hak sahipliğinin kaynağını açıklamıştır: FSEK 80/1-1-C uyarınca radyo ve televizyon kuruluşlarına, gösterdikleri performans nedeniyle değil, yayın için gerekli mali, teknik ve büyük organizasyona dayanan yüksek ve riskli yatırımı gerçekleştirmeleri karşılığı olarak bağlantılı hak sahipliği tanınmıştır (Yargıtay 11. HD, 24.09.2019, E. 2018/4378, K. 2019/5762).
Aynı kararda bu hakkın kapsamı sayılmıştır. Kuruluşlar gerçekleştirdikleri yayınlar üzerinde; yayınlarının tespit edilmesine, diğer yayın kuruluşlarınca eş zamanlı, gecikmeli veya yeniden iletimine, uydu veya kablo ile dağıtımına; özel kullanımlar hariç olmak üzere herhangi bir teknik veya yöntemle doğrudan ya da dolaylı çoğaltılmasına ve dağıtımına; yayınlarının umuma açık mahallerde iletiminin sağlanmasına; tespit edilmiş yayınlarının kişilerin seçtikleri yer ve zamanda erişimine sunulmasına ve şifreli yayınlarının çözülmesine ilişkin izin verme veya yasaklama hususlarında münhasıran ve mutlak hak sahibidirler.
Daire ayrıca iki pratik sonuç ortaya koymuştur:
- Lisans zinciri. Yayın kuruluşları sahip oldukları umuma iletim haklarını FSEK 52'ye uygun olarak hangi ölçüde kime lisans yoluyla devretmişse, lisans alanlar o ölçüde bu hakkı kullanabilir ve aynen yayıncı kuruluş gibi tecavüzün ref'ini talep edebilir.
- Dolaylı ihlal ve haksız rekabet. Maçların şifresiz izlenebileceğine ilişkin duyuru doğrudan bağlantılı hakkı ihlal etmese bile, eylemin Türk Ticaret Kanunu'nun 54 ve 55. maddeleri kapsamında haksız rekabet niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Tazminat hesabı. Yayın kaynaklı tazminat taleplerinde rayiç bedel belirlenirken FSEK 41 ve 43 uyarınca hazırlanan tarifeler ve bu tarifelere göre kurulan sözleşmeler getirtilip değerlendirilmeli; hesap, kategorilerin ve bedellerin dayanaklarını gösteren denetime elverişli bir bilirkişi raporuna dayanmalıdır (Yargıtay 11. HD, 07.12.2023, E. 2022/3291, K. 2023/7167).
Ceza Genel Kurulu ise FSEK 42, 43 ve 44'ü Kanunun sınırlamalar tasnifinde hükümete tanınan yetkiler grubunda göstermiştir (Yargıtay CGK, 28.01.2020, E. 2017/788, K. 2020/34). Bağlantılı hakların bütünü için FSEK 80 şerhine bakabilirsiniz.
FSEK 43 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Ceza Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlar, yayın kuruluşlarının izin ve ödeme yükümlülüğünü, tazminatın hesabını ve yayıncının kendi bağlantılı hakkını doğrudan değerlendiren kararlardan seçildi. Kararların somut konusu not alanında belirtildi.
İzin ve yazılı sözleşme zinciri
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
Radyo ve televizyon kuruluşlarının umuma ilettikleri musiki eserleri yönünden meslek birlikleriyle FSEK 52 kapsamında yazılı sözleşme yapma zorunluluğu vardır
Olay: Bir kafe işletmecisi, televizyon kanalı üzerinden yapılan yayın aracılığıyla işletmesinde müşterilerine müzik eseri dinletmiş/izletmiştir. İşletmeci hakkında FSEK'e aykırılıktan mahkûmiyet kararı verilmiştir.
Karar: Daire, FSEK 41/1'in umuma açık mahallere FSEK 52'ye uygun sözleşme yaparak hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden izin alma yükümlülüğü getirdiğini; FSEK 43'ün ise radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlara, yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin alma zorunluluğu öngördüğünü aktarmıştır. Ayrıca FSEK 43'ün, meslek birliklerinin bildirim zorunluluğu, tarifelerin belirlenmesi, duyurulması, müzakeresi, sözleşme yapılması ve uzlaşmazlıkların hâlli bakımından FSEK 41'in dört ile on üçüncü fıkralarına yollamada bulunduğunu; TRT'nin ise yıllık tarifenin dörtte birini üç ayda bir yatırarak kullanabildiğini belirtmiştir. Bu düzenlemelerle radyo ve televizyon kuruluşlarının umuma ilettikleri musiki eserleri yönünden ilgili meslek birlikleriyle FSEK 52 kapsamında sözleşme yapma zorunluluğu getirildiğini saptamıştır. Somut olayda yayın akışı ve koşulları hususunda tasarruf yetkisi bulunmayan işletmecinin eyleminin hukuki ihtilaf niteliğinde olduğunu ve suç kastı bulunmadığını belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“radyo ve televizyon kuruluşlarının umuma iletecekleri musiki eserleri yönünden ilgili meslek birlikleri ile anılan Kanunun 52. maddesinde yer alan ... düzenlemesi kapsamında sözleşme yapma zorunluluğu getirilmiştir.”
Ne anlama geliyor?
İzin zinciri iki katmanlıdır: yayıncı meslek birliğiyle sözleşme yapar, işletme de kendi kullanımı için ayrıca izin alır. Zincirin bir halkasının eksikliği diğerini mazur göstermez.
Yayın kaynaklı tazminatın hesabı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Yayın kaynaklı tazminatta rayiç bedel, FSEK 41 ve 43 uyarınca hazırlanan tarifeler ile bu tarifelere göre kurulan sözleşmeler değerlendirilerek belirlenir
Olay: Bir yapım şirketi, filmlerinin bir televizyon kanalında izinsiz yayınlandığını ileri sürerek tazminat istemiştir. Yargılamada iki bilirkişi raporu alınmış; mahkeme, filmleri ve uydu kanalını kategorize ederek gösterim bedeli belirleyen ikinci raporu esas alarak tazminata hükmetmiştir.
Karar: Daire, meslek birliğinin bildirdiği bedele aynen uyulmasının gerekmediğini; ancak hükme esas alınan raporun kategorilerin ve gösterim bedellerinin dayanakları belirtilmeden denetime elverişsiz şekilde oluşturulduğunu saptamıştır. Tazminata esas alınacak rayiç bedelin FSEK 41 ile bu maddenin yollaması gereğince FSEK 42/A'nın üçüncü fıkrası hükmüne göre belirlendiğini ve meslek birliklerinin bu esaslara göre tarifeleri belirlediğinden rayiç bedel tespitinde tarifelerden yararlanılabileceğini belirtmiştir. Mahkemece FSEK 41 ve 43 uyarınca hazırlanan tarifeler ile bu tarifelere göre kurulan sözleşmeler getirtilip değerlendirilmek suretiyle rayiç bedel belirlendikten sonra tazminat miktarının saptanması ve aralarında sektörden bir bilirkişinin bulunduğu kuruldan rapor alınması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Mahkemece, 5846 sayılı Kanun'un 41 ve 43 üncü madde hükümleri uyarınca hazırlanan tarifeler ve bu tarifelere göre kurulan sözleşmeler getirtilip değerlendirilmek suretiyle rayiç bedel belirlendikten sonra tazminat miktarı belirlenmelidir.”
Ne anlama geliyor?
Yayın tazminatı davalarında tarifeler ve mevcut sözleşmeler dosyaya getirtilmelidir. Dayanağı gösterilmeyen kategori ve bedeller üzerinden yapılan hesap bozulur.
Yayıncının bağlantılı hakkı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Yayın kuruluşlarına performansları değil yüksek ve riskli yatırımı gerçekleştirmeleri karşılığı bağlantılı hak tanınmıştır; lisans alanlar da tecavüzün ref'ini isteyebilir
Olay: Avrupa futbol karşılaşmalarının Türkiye'deki yayın lisansını devralan şirketler, maçları şifreli kanalda abonelerine izletmektedir. İnternet üzerinden spor haberi veren bir şirket, sitesinde maçların hangi uydu ve frekanslarda şifresiz izlenebileceğini anlatan bağlantı yayımlamıştır. Lisans sahipleri haksız rekabetin tespiti ile maddi tazminat istemiştir.
Karar: Daire, FSEK 80/1-1-C uyarınca radyo ve televizyon kuruluşlarına gösterdikleri performans nedeniyle değil, yayın için gerekli mali, teknik ve büyük organizasyona dayanan yüksek ve riskli yatırımı gerçekleştirmeleri karşılığı olarak bağlantılı hak sahipliği tanındığını belirtmiştir. Bu kuruluşların yayınlarının tespiti, eş zamanlı ve gecikmeli iletimi, yeniden iletimi, uydu veya kablo ile dağıtımı, çoğaltılması ve dağıtılması, umuma açık mahallerde iletiminin sağlanması, seçilen yer ve zamanda erişime sunulması ile şifreli yayınlarının çözülmesi hususlarında münhasıran ve mutlak hak sahibi olduklarını saptamıştır. Maç yayınları üzerinde de bu hakkın bulunduğunu, FSEK 80/son uyarınca yayıncı kuruluşların eser sahipleri gibi tecavüzün ref'i, men'i ve tazminat davası haklarından yararlandığını; yayın kuruluşlarının umuma iletim haklarını FSEK 52'ye uygun olarak devrettikleri ölçüde lisans alanların da bu hakkı kullanabileceğini ve tecavüzün ref'ini talep edebileceğini belirtmiştir. Davalının duyurusunun doğrudan bağlantılı hakkı ihlal etmese bile Türk Ticaret Kanunu'nun 54 ve 55. maddeleri kapsamında haksız rekabet niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmeksizin davanın reddini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“radyo ve televizyon kuruluşlarına, gösterdikleri performans nedeniyle değil, yayın için gerekli mali, teknik ve büyük organizasyona dayanan yüksek ve riskli yatırımı gerçekleştirmeleri karşılığı olarak bağlantılı hak sahipliği tanınmıştır”
Ne anlama geliyor?
Yayın kuruluşu hem izin almakla yükümlü hem de kendi yayını üzerinde hak sahibidir. Lisans alan taraf da devraldığı ölçüde bu hakkı koruyabilir.
Not: Kararın konusu FSEK 80 ve haksız rekabettir; buraya, FSEK 43'ün yüklediği yükümlülükle yayıncının kendi hakkının ayrı olduğunu göstermesi nedeniyle alınmıştır.
Maddenin sistem içindeki yeri
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
Yayın ve iletime ilişkin esaslar, mali haklara getirilen sınırlamalar tasnifinde hükümete tanınan yetkiler grubunda yer alır
Olay: Bir markette internet radyosu yayını müşterilere dinletilmiş; meslek birliklerinin şikâyeti üzerine işletme sahibi hakkında FSEK 71/1 uyarınca dava açılmıştır.
Karar: Kurul, mali hakların kanunla getirilen sınırlamalarını altı başlıkta sıralamış ve FSEK 42, 43 ile 44'ü "hükümete tanınan yetkiler" başlığı altında göstermiştir. Basamak sistemini açıklayarak, eserin her yeni tüketiciye ulaşmasında hak sahibinin yeniden yararlanma hakkı doğduğunu; umuma açık mahalde kullanım için basamaktaki hak sahiplerinden ayrı ayrı izin alınması ve uygun bedel ödenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Somut olayda suçun maddi unsurlarının oluştuğunu, ancak yayın içeriğine müdahale imkânı bulunmayan sanıkta kast bulunmadığından manevi unsurun gerçekleşmediğini kabul ederek Başsavcılık itirazını oy birliğiyle reddetmiştir.
“4- Hükümete tanınan yetkiler (mad. 42, 43, 44)”
Ne anlama geliyor?
Yayın rejimi idari gözetim altında işleyen bir düzenlemedir. Sınıflandırma, tarife ve uzlaştırma mekanizmaları bu yapının parçalarıdır.
Not: Kararın somut konusu FSEK 41 ve 71'dir; buraya, FSEK 43'ün Kanun sistematiğindeki yerini göstermesi nedeniyle alınmıştır.
FSEK 43 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 24 — Temsil hakkı
- FSEK m. 25 — Umuma iletim hakkı
- FSEK m. 33 — Temsil serbestisi
- FSEK m. 41 — Umuma açık mahallerde kullanım
- FSEK m. 42 — Meslek birliklerinin kurulması
- FSEK m. 42/A — Meslek birliklerinin yükümlülükleri ve tarife tespiti
- FSEK m. 44 — Fikir ve sanat eserlerinin işaretlenmesi
- FSEK m. 52 — Sözleşmelerde şekil
- FSEK m. 68 — Tecavüzün ref'i ve bedel
- FSEK m. 70 — Tazminat
- FSEK m. 80 — Bağlantılı haklar
- FSEK m. 84 — İşaret, resim ve seslerin korunması
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Opera, bale ve tiyatro gibi sahneye konmuş eserlerde izni doğrudan hak sahibinden ve yayından önce alın.
- 2.Diğer içerikler için ilgili alan meslek birlikleriyle FSEK 52'ye uygun yazılı sözleşme yapın.
- 3.Ödemeleri sözleşme yaptığınız meslek birliklerine yapın.
- 4.Kullandığınız eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri birliklere düzenli olarak bildirin; bu yükümlülük dağıtımın doğruluğu için zorunludur.
- 5.Sınıflandırma bakımından hangi makamın yetkili olduğunu belirleyin: yayın mevzuatı kapsamındakiler RTÜK, diğerleri Bakanlık.
- 6.Tarife takvimi ve uzlaştırma usulünde FSEK 41'in dört ile on üçüncü fıkralarının uygulandığını gözetin.
- 7.Götürü usulde müzakerede yalnız meslek kuruluşu aracılığı şartının yayın kuruluşları için zorunlu olmadığını hatırlayın.
- 8.TRT'nin yıllık tarifenin dörtte birini üç ayda bir yatırarak kullanabildiğini not edin.
- 9.Metindeki 3984 sayılı Kanun atfının mülga olduğunu ve fıkranın 6112 sayılı Kanun çerçevesinde okunduğunu gözetin.
- 10.Tazminat davalarında FSEK 41 ve 43 uyarınca hazırlanan tarifeleri ve mevcut sözleşmeleri dosyaya getirtin.
- 11.Bilirkişi raporunun kategorileri ve bedelleri dayanaklarıyla göstermesini isteyin.
- 12.Kendi yayınınız üzerindeki FSEK 80/1-C haklarınızı ve lisans verdiklerinizin dava hakkını ayrıca değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.