Kısa cevap · FSEK 42/A
FSEK 42/A, meslek birliklerinin uymak zorunda olduğu <strong>yedi yükümlülüğü</strong> sayar: Bakanlığa bildirim ve üç ayda bir güncelleme, hakların hakkaniyete uygun idaresi, gelirlerin dağıtım planlarına uygun dağıtılması, talep hâlinde ilgili kişilere bilgi verilmesi, sözleşme yapılırken hakkaniyete uygun davranma ve indirim ile ödeme kolaylıkları sağlama, ücret tarifelerini süresinde belirleyip duyurma ve <strong>hesapları yeminli mali müşavirlere onaylatma</strong>. Maddenin üçüncü fıkrası, FSEK 41 ve 43'ün de atıf yaptığı <strong>tarife tespit esaslarını</strong> belirler: tarifelerin makul seviyede olması, sektörlerin yapısını tahrip edici olmaması, rekabeti bozucu şartlar oluşturmaması ve sınıflandırma ile kullanım sıklığı gibi ölçütlerin esas alınması. Son fıkra ise hak takibinin <strong>yetki belgesine</strong> bağlı olduğunu hükme bağlar.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Bildirim yükümlülüğü
- Meslek birliğinin temsil ettiği eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelerine ilişkin tüm bilgileri Bakanlığa bildirmesi ve her üç ayda bir güncellemesi.
- Hakkaniyete uygun idare
- Üyelerin haklarının hakkaniyete uygun koşullarda yönetilmesi ve sözleşme yapılırken hakkaniyete uygun davranılması yükümlülüğü.
- Dağıtım planı
- Birliğin, hakların idaresinden elde ettiği gelirleri hak sahiplerine hangi ölçütlerle dağıtacağını gösteren plan.
- Bilgi verme yükümlülüğü
- Yazılı talepte bulunan ilgili kişilere, temsil edilen eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin bilgilerin verilmesi zorunluluğu.
- Tarife tespit esasları
- Makul seviye, sektör yapısını tahrip etmeme, rekabeti bozmama, sınıflandırma, ürün fiyatları, kullanım sıklığı ve ödeme planı gibi ölçütler (FSEK 42/A/3).
- Yeminli mali müşavir onayı
- Meslek birliklerinin hesaplarını yeminli mali müşavirlere onaylatma yükümlülüğü (FSEK 42/A/1-7).
- Kullanım oranı komisyonu
- Ortak tarife hâlinde birliklerin kullanım oranlarında anlaşamaması veya bildirimde bulunmaması durumunda Bakanlıkça oluşturulan komisyon.
- Tevdi mahalli
- Kullanım oranı tespit edilinceye kadar, sözleşme yapmış kullanıcıların ödemeleri gereken meblağı yatıracakları, Bakanlığın talebi üzerine mahkemece belirlenen yer.
- Yetki belgesi
- Üyenin, alenileşmiş veya yayımlanmış tüm eser, icra, fonogram, yapım ve yayınlarına ilişkin haklarının takibi için meslek birliğine verdiği belge (FSEK 42/A son fıkra).
- RTÜK kayıtları
- Birinci fıkranın radyo-televizyon kuruluşlarının yayınları bakımından uygulanmasında esas alınan kayıtlar (FSEK 42/A/2).
Bir bakışta FSEK 42/A
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. yükümlülük | Temsil edilen eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelere ilişkin tüm bilgilerin Bakanlığa bildirilmesi ve üç ayda bir güncellenmesi. | FSEK m. 42/A/1-1 |
| 2. yükümlülük | Üyelerin haklarının idaresinin hakkaniyete uygun koşullarda sağlanması. | FSEK m. 42/A/1-2 |
| 3. yükümlülük | Elde edilen gelirlerin dağıtım planlarına uygun olarak hak sahiplerine dağıtılması. | FSEK m. 42/A/1-3 |
| 4. yükümlülük | Yazılı talepte bulunan ilgili kişilere temsil edilen eser ve yapımlara ilişkin bilgilerin verilmesi. | FSEK m. 42/A/1-4 |
| 5. yükümlülük | Sözleşme yapılırken hakkaniyete uygun davranma ve gerekli görülen indirim veya ödeme kolaylıklarının sağlanması. | FSEK m. 42/A/1-5 |
| 6. yükümlülük | Ücret tarifelerinin süresinde belirlenmesi ve tarifeler ile değişikliklerin süresinde duyurulması. | FSEK m. 42/A/1-6 |
| 7. yükümlülük | Hesapların yeminli mali müşavirlere onaylatılması. | FSEK m. 42/A/1-7 |
| Tarife ölçütleri | Makul seviye, sektör yapısını tahrip etmeme, rekabeti bozmama, sınıflandırma, ürün fiyatları, GSMH payı, kullanım sıklığı ve ödeme planı. | FSEK m. 42/A/3 |
| Birlikte hareket | Aynı alanda veya sektörde faaliyet gösteren birlikler tarife tespitinde ve sözleşme yapılmasında birlikte hareket edebilir. | FSEK m. 42/A/4 |
| Kullanım oranı | Ortak tarifede birlikler her takvim yılı başında kullanım oranlarını tespit edip Bakanlığa bildirmek zorundadır. | FSEK m. 42/A/5 |
| Komisyon | Anlaşma sağlanamazsa Bakanlık, Rekabet Kurumu ve ilgili birlikleri temsilen birer kişiden oluşan komisyon tespiti yapar; kararlarına karşı ihtisas mahkemesinde yargı yolu açıktır. | FSEK m. 42/A/5 |
| Tedbir | Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen birliğin dağıtım hesabına mahkemeden tedbir konulması istenebilir. | FSEK m. 42/A/6 |
| Yetki belgesi | Üyenin haklarının takibi meslek birliğine verilecek yetki belgesine göre yapılır. | FSEK m. 42/A/7 |
| Rayiç bedel | Tazminata esas rayiç bedel belirlenirken FSEK 41 ve 42/A/3 hükümlerine göre hazırlanan tarifelerden yararlanılabilir. | 11. HD 2023/7167 |
FSEK 42/A madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · B) Tahditler — Hükümete tanınan yetkiler
Meslek birliklerinin yükümlülükleri ve tarife tespitine ilişkin esaslar — Madde 42/A
- (1)(Ek: 3/3/2004-5101/13 md.)Bu Kanunun 42 nci maddesinde öngörülen amaçlarla hakların idaresini sağlamak üzere kurulan meslek birlikleri; 1. Temsil ettikleri eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelerine ilişkin tüm bilgileri Bakanlığa bildirmek ve ilgili kişilere açık bu bildirimi her üç ayda bir güncellemekle, 2. Üyesi olan hak sahiplerinin faaliyetlerinden kaynaklanan haklarının idaresini hakkaniyete uygun koşullarda sağlamakla, 3. Üyelerinin haklarının idaresine ilişkin faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri, dağıtım plânlarına uygun olarak hak sahiplerine dağıtmakla, 4. Yazılı talepte bulunan ilgili kişilere, temsil ettikleri eser, icra, fonogram ve yapımlar ile ilgili bilgileri vermekle, 5. Sözleşme yapılırken idare ettikleri haklara ilişkin olarak hakkaniyete uygun davranmakla, kendi maddî ve/veya manevî menfaatleri bakımından gerekli gördükleri indirim veya ödeme kolaylıklarını sağlamakla, 6. Sözleşme yapılabilmesi için idaresini sağladıkları haklara ilişkin ücret tarifelerini süresinde belirlemek ve belirlenen tarifeleri ve bu tarifelerdeki her türlü değişikliği süresinde duyurmakla, 7. Hesaplarını yeminli malî müşavirlere onaylatmakla, yükümlüdürler.
- (2)Yukarıdaki fıkranın radyo-televizyon kuruluşlarının yayınları bakımından uygulanmasında Radyo ve Televizyon Üst Kurulu kayıtları esas alınır.
- (3)Tarifelerin tespit edilmesinde; tarifelerin uluslararası uygulamaların ülkenin ekonomik ve toplumsal koşullarına uyarlanabilirliği göz önünde bulundurularak makul seviyede belirlenmesi ile teknolojik alandaki değişimlerin yanı sıra eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların yaratıldığı ve kullanıldığı sektörlerin yapısını tahrip edici, üretimi ve kullanımı engelleyici ve genel kabul görmüş uygulamalara zarar verici bir etki yaratılmaması, rekabeti bozucu şartlar oluşturulmaması, yapılan sınıflandırma, ilgili sektörlerdeki ürün fiyatları ve bu sektörlerin gayrisafi millî hâsıladaki payı, eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım ve/veya iletim sıklığı, birim fiyat veya götürü usulü ödeme, ödeme plânı ve benzeri hususlar esas alınır.
- (4)Aynı alanda ve/veya sektörde faaliyet gösteren birlikler, tarife tespitinde, sözleşme yapılmasında ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili diğer iş ve işlemlerde birlikte hareket edebilirler.
- (5)Ortak tarife yapılmış olması halinde, aynı alanda faaliyet gösteren meslek birlikleri, tarifelere esas olmak üzere her takvim yılının başında, alandaki temsil kabiliyetleri ile temsil ettikleri eser, icra, fonogram, yapım ve yayınlara ilişkin kullanım oranlarını tespit ederek Bakanlığa bildirmek zorundadırlar. Bu oranların tespitinde anlaşma sağlanamaması ve/veya bu oranların Bakanlığa bildirilmemesi halinde, Bakanlıkça oluşturulacak bir komisyon bu tespiti yapar. Bu tespit yapılıncaya kadar, sözleşme yapmış kullanıcılar, ödemeleri gereken meblağı, Bakanlığın talebi üzerine mahkemece belirlenmiş tevdi mahalline yatırırlar. Burada toplanan meblağ, komisyon çalışma giderleri mahsup edildikten sonra, ilgili meslek birlikleri arasında, komisyonca tespit edilen orana ya da herhangi bir aşamada, birliklerin aralarında anlaşmaları halinde, mutabakata vardıkları kullanım oranına göre paylaştırılır. Komisyon Bakanlık, Rekabet Kurumu ve ilgili meslek birliklerini temsilen birer kişiden oluşur. Bakanlık temsilcisi aynı zamanda komisyon başkanıdır. Komisyon kararlarına yargı yolu açık olup, görevli mahkeme ilgili ihtisas mahkemesidir.
- (6)Bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde yapılması gereken bildirimlere ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediği belirlenen meslek birliklerinin dağıtıma ilişkin hesabına Bakanlıkça, mahkemeden yükümlülüklerini yerine getirinceye kadar tedbir konulması istenebilir.
- (7)Meslek birliğine üye eser veya bağlantılı hak sahiplerinin alenileşmiş veya yayımlanmış tüm eser, icra, fonogram, yapım ve yayınlarına ilişkin haklarının takibi meslek birliğine verilecek yetki belgesine göre yapılır. Yetki belgesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 03.03.2004 | 5101 sayılı Kanun m. 13 | Madde, FSEK 42/B ile birlikte Kanuna eklendi. Amaç, aynı dönemde FSEK 41 ve 43'te kurulan tarife rejiminin <strong>ölçütlerini</strong> ve meslek birliklerinin <strong>şeffaflık yükümlülüklerini</strong> tek bir maddede toplamaktı. Bu nedenle FSEK 41/11 ve FSEK 43/5, tarife tespit esasları bakımından doğrudan bu maddenin üçüncü fıkrasına atıf yapar. |
Meslek Birliğinin Yedi Yükümlülüğü
FSEK 42/A'nın birinci fıkrası, toplu hak yönetiminin şeffaflık ve hakkaniyet çerçevesini kurar. Yedi yükümlülük şunlardır:
- Bildirim ve güncelleme. Temsil edilen eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelere ilişkin tüm bilgilerin Bakanlığa bildirilmesi ve ilgili kişilere açık bu bildirimin her üç ayda bir güncellenmesi.
- Hakkaniyete uygun idare. Üye hak sahiplerinin faaliyetlerinden kaynaklanan haklarının idaresinin hakkaniyete uygun koşullarda sağlanması.
- Dağıtım. Hakların idaresine ilişkin faaliyetlerden elde edilen gelirlerin dağıtım planlarına uygun olarak hak sahiplerine dağıtılması.
- Bilgi verme. Yazılı talepte bulunan ilgili kişilere, temsil edilen eser, icra, fonogram ve yapımlarla ilgili bilgilerin verilmesi. Bu yükümlülük kullanıcılar bakımından hayatidir: hangi eserlerin birliğin repertuvarında olduğunu bilmeden sözleşme yapmak mümkün değildir.
- Sözleşmede hakkaniyet. Sözleşme yapılırken idare edilen haklara ilişkin hakkaniyete uygun davranılması ve kendi maddi ve/veya manevi menfaatleri bakımından gerekli görülen indirim veya ödeme kolaylıklarının sağlanması.
- Tarife ve duyuru. Sözleşme yapılabilmesi için ücret tarifelerinin süresinde belirlenmesi ve tarifeler ile bunlardaki her türlü değişikliğin süresinde duyurulması.
- Mali denetim. Hesapların yeminli mali müşavirlere onaylatılması.
İkinci fıkra bir uygulama kuralı getirir: birinci fıkranın radyo-televizyon kuruluşlarının yayınları bakımından uygulanmasında Radyo ve Televizyon Üst Kurulu kayıtları esas alınır.
Yükümlülüklere uymamanın yaptırımı iki koldan gelir. Altıncı fıkra uyarınca bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği belirlenen birliklerin dağıtıma ilişkin hesabına, Bakanlıkça mahkemeden yükümlülükleri yerine getirinceye kadar tedbir konulması istenebilir. Ayrıca FSEK 42/B, uyarı ve olağanüstü genel kurul mekanizmasını düzenler; ayrıntı için FSEK 42/B şerhine bakabilirsiniz.
Tarife Nasıl Belirlenir? Üçüncü Fıkranın Ölçütleri
FSEK 42/A/3, Kanunun tarife rejiminin kalbidir. Hem FSEK 41/11 hem FSEK 43/5 tarife tespitinde bu fıkradaki esasların dikkate alınmasını emreder.
Fıkranın saydığı ölçütler şunlardır:
- Makul seviye: Uluslararası uygulamaların ülkenin ekonomik ve toplumsal koşullarına uyarlanabilirliği göz önünde bulundurularak tarifelerin makul seviyede belirlenmesi,
- Teknolojik değişim: Teknolojik alandaki değişimlerin dikkate alınması,
- Sektörü tahrip etmeme: Eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların yaratıldığı ve kullanıldığı sektörlerin yapısını tahrip edici, üretimi ve kullanımı engelleyici ve genel kabul görmüş uygulamalara zarar verici bir etki yaratılmaması,
- Rekabet: Rekabeti bozucu şartlar oluşturulmaması,
- Sınıflandırma: FSEK 41/2 ve 43/3 uyarınca yapılan sınıflandırmanın esas alınması,
- Ekonomik göstergeler: İlgili sektörlerdeki ürün fiyatları ve bu sektörlerin gayrisafi millî hasıladaki payı,
- Kullanım yoğunluğu: Eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım ve/veya iletim sıklığı,
- Ödeme biçimi: Birim fiyat veya götürü usulü ödeme, ödeme planı ve benzeri hususlar.
Bu ölçütler yalnız tarife belirlenirken değil, tazminat hesaplanırken de işe yarar. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, tazminata esas alınacak rayiç bedelin FSEK 41 ile bu maddenin yollamasıyla FSEK 42/A'nın üçüncü fıkrası hükmüne göre belirlendiğini; meslek birlikleri tarifeleri bu esas ve kriterlere göre belirlediğinden rayiç bedel tespitinde tarifelerden yararlanılabileceğini belirtmiştir. Aynı kararda, kategorilerin ve gösterim bedellerinin dayanakları belirtilmeden hazırlanan denetime elverişsiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 11. HD, 07.12.2023, E. 2022/3291, K. 2023/7167).
Ceza Genel Kurulu da FSEK 42, 43 ve 44'ü mali haklara ilişkin sınırlamalar tasnifinde "hükümete tanınan yetkiler" grubunda göstermiştir (Yargıtay CGK, 28.01.2020, E. 2017/788, K. 2020/34).
Ortak Tarife, Kullanım Oranı ve Yetki Belgesi
Birlikte hareket (42/A/4). Aynı alanda ve/veya sektörde faaliyet gösteren birlikler; tarife tespitinde, sözleşme yapılmasında ve Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer iş ve işlemlerde birlikte hareket edebilirler. Bu, FSEK 41/5-2'deki ortak tarife imkânının kurumsal karşılığıdır.
Kullanım oranı sorunu (42/A/5). Ortak tarife yapıldığında bir sorun doğar: toplanan para birlikler arasında hangi oranda paylaşılacaktır? Madde bunu sıkı bir usule bağlar:
- Aynı alanda faaliyet gösteren birlikler her takvim yılının başında, alandaki temsil kabiliyetleri ile temsil ettikleri eser, icra, fonogram, yapım ve yayınlara ilişkin kullanım oranlarını tespit ederek Bakanlığa bildirmek zorundadır.
- Anlaşma sağlanamaz veya oranlar Bakanlığa bildirilmezse, Bakanlıkça oluşturulacak bir komisyon bu tespiti yapar. Komisyon Bakanlık, Rekabet Kurumu ve ilgili meslek birliklerini temsilen birer kişiden oluşur; başkan Bakanlık temsilcisidir.
- Tespit yapılıncaya kadar sözleşme yapmış kullanıcılar, ödemeleri gereken meblağı Bakanlığın talebi üzerine mahkemece belirlenmiş tevdi mahalline yatırırlar.
- Toplanan meblağ, komisyon çalışma giderleri mahsup edildikten sonra komisyonca tespit edilen orana ya da birliklerin herhangi bir aşamada anlaşmaları hâlinde mutabakata vardıkları orana göre paylaştırılır.
- Komisyon kararlarına karşı yargı yolu açıktır ve görevli mahkeme ilgili ihtisas mahkemesidir.
Bu mekanizmanın kullanıcı açısından değeri büyüktür: birlikler arasındaki paylaşım uyuşmazlığı, ödeme yapan işletmenin tekrar tekrar ödeme yapmasını gerektirmez; ödeme tevdi mahalline yapılır.
Yetki belgesi (42/A son fıkra). Meslek birliğine üye eser veya bağlantılı hak sahiplerinin alenileşmiş veya yayımlanmış tüm eser, icra, fonogram, yapım ve yayınlarına ilişkin haklarının takibi, meslek birliğine verilecek yetki belgesine göre yapılır. Usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bu hükmün pratik sonucu şudur: birliğin dava ehliyeti ve talep yetkisi, yetki belgesinin kapsamıyla sınırlıdır. Hukuk Genel Kurulu da talebin kapsamına ilişkin olarak, bedelin yalnız ihlali tespit edilen hak sahibi ve ilgili dönem bakımından hesaplanabileceğini ve FSEK 76/2 karinesinin repertuvarın tamamına genişletilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 30.06.2020, E. 2017/71, K. 2020/483).
FSEK 42/A Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlar, tarife tespit esaslarının tazminat hesabına etkisini ve meslek birliği taleplerinin kapsamını doğrudan değerlendiren kararlardan seçildi. Kararların somut konusu not alanında belirtildi.
Tarifelerin rayiç bedele etkisi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Tazminata esas rayiç bedel FSEK 41 ve 42/A'nın üçüncü fıkrasındaki esaslara göre belirlenir; meslek birliği tarifelerinden yararlanılabilir ancak denetime elverişsiz rapora dayanılamaz
Olay: Bir yapım şirketi, filmlerinin bir televizyon kanalında izinsiz yayınlandığını ileri sürerek FSEK kapsamında tazminat istemiştir. Yargılamada iki bilirkişi raporu alınmış; birinde meslek birliğinden gelen müzekkere cevabı esas alınmış, diğerinde filmler ve uydu kanalı kategorize edilerek gösterim bedeli belirlenmiştir. Mahkeme ikinci raporu esas alarak tazminata hükmetmiştir.
Karar: Daire, meslek birliğinin bildirdiği bedele aynen uyulmasının gerekmediğini; ancak hükme esas alınan raporun kategorilerin ve gösterim bedellerinin dayanakları belirtilmeden, denetime elverişsiz şekilde oluşturulduğunu saptamıştır. Tazminata esas alınacak rayiç bedelin FSEK 41 ile bu maddenin yollaması gereğince FSEK 42/A'nın üçüncü fıkrası hükmüne göre belirlendiğini; meslek birliklerinin bu hükümlerde belirtilen esas ve kriterlere göre tarifeleri belirlediklerinden rayiç bedel belirlemesinde tarifelerden yararlanılabileceğini belirtmiştir. Mahkemece FSEK 41 ve 43 uyarınca hazırlanan tarifeler ile bu tarifelere göre kurulan sözleşmeler getirtilip değerlendirilmek suretiyle rayiç bedel belirlendikten sonra tazminat miktarının saptanması ve aralarında sektörden bir bilirkişinin bulunduğu kuruldan rapor alınması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“Tazminata esas alınacak rayiç bedel 5846 sayılı Kanun'un 41 ... maddesi ile bu maddenin 11 ... fıkrası yollaması ile 42/A maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre belirlenir. Meslek birlikleri bu hükümlerde belirtilen esas ve kriterlere göre tarifeleri belirlediklerinden rayiç bedel belirlemesinde tarifelerden yararlanılabilir.”
Ne anlama geliyor?
Meslek birliği tarifeleri tazminat hesabında bağlayıcı değildir ama yol göstericidir. Rapor, kategorilerin ve bedellerin dayanaklarını göstermeli ve denetime elverişli olmalıdır.
Talebin kapsamı ve karine
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Meslek birliği talebinde bedel ihlali tespit edilen hak sahibi ve ilgili dönemle sınırlıdır; FSEK 76/2 karinesi repertuvarın tamamına genişletilemez
Olay: Bir meslek birliği, umuma açık bir mahalde izinsiz kullanım tespit edildiğini ileri sürerek FSEK 68 uyarınca bedel talebinde bulunmuş ve hesaplamanın temsil ettiği repertuvarın tamamı üzerinden yapılmasını istemiştir.
Karar: Kurul, mali hakların sınırlı sayı ilkesine tabi olduğunu; FSEK 68/1 uyarınca belirlenecek bedelin farazi bir bedel olduğunu ve farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu kabul edildiğinden zamanaşımının on yıl olduğunu saptamıştır. Bedelin yalnız ihlali tespit edilen yapımcı ve bir yıllık dönem bakımından hesaplanabileceğini; FSEK 76/2'de öngörülen karinenin meslek birliğinin repertuvarının tamamına genişletilemeyeceğini belirlemiştir. FSEK 68 kapsamında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu kabul edildiğinden tecavüz hâllerinde uygulanacak ilan hükmünün somut olayda uygulanmasının yerinde olmadığını da belirtmiştir.
“FSEK'in 68/1 maddesi gereğince belirlenecek bedelin, farazi bir bedel olduğu ve bu bedelin belirlenmesi bakımından da iki yöntemin benimsendiği, sadece tecavüzün haksız fiil olduğu varsayımından hareket edilmediği anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Birliğin yetki belgesi geniş olsa bile talep, ihlalin fiilen tespit edildiği eser ve dönemle sınırlıdır. Repertuvar bazlı hesaplara itiraz edilebilir.
Not: Kararın konusu ağırlıklı olarak FSEK 68 ve 76'dır; buraya, meslek birliğinin yetki belgesine dayanan talebinin kapsamını göstermesi nedeniyle alınmıştır.
Maddenin sistem içindeki yeri
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
Meslek birliklerine ilişkin hükümler, mali haklara getirilen sınırlamalar tasnifinde hükümete tanınan yetkiler grubunda yer alır
Olay: Bir markette internet radyosu yayını müşterilere dinletilmiş; meslek birliklerinin şikâyeti üzerine işletme sahibi hakkında FSEK 71/1 uyarınca dava açılmıştır.
Karar: Kurul, mali hakların kanunla getirilen sınırlamalarını altı başlıkta sıralamış ve FSEK 42, 43 ile 44'ü "hükümete tanınan yetkiler" başlığı altında göstermiştir. Basamak sistemini açıklayarak umuma açık mahalde kullanım için basamakta yer alan hak sahiplerinden ayrı ayrı izin alınması ve uygun bedel ödenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Somut olayda suçun maddi unsurlarının oluştuğunu, ancak yayın içeriğine müdahale imkânı bulunmayan sanıkta kast bulunmadığından manevi unsurun gerçekleşmediğini kabul ederek Başsavcılık itirazını oy birliğiyle reddetmiştir.
“4- Hükümete tanınan yetkiler (mad. 42, 43, 44)”
Ne anlama geliyor?
Tarife ve yükümlülük rejimi, idari gözetim altında işleyen bir düzenlemedir. Bakanlık ve Rekabet Kurumu bu sistemin doğal parçalarıdır.
Not: Kararın somut konusu FSEK 41 ve 71'dir; buraya, FSEK 42/A'nın Kanun sistematiğindeki yerini göstermesi nedeniyle alınmıştır.
FSEK 42/A ile ilgili maddeler
- FSEK m. 41 — Umuma açık mahallerde kullanım
- FSEK m. 42 — Meslek birliklerinin kurulması
- FSEK m. 42/B — Meslek birliklerinin denetimi
- FSEK m. 43 — Yayınlanma ve iletime ilişkin esaslar
- FSEK m. 44 — Fikir ve sanat eserlerinin işaretlenmesi
- FSEK m. 48 — Asli iktisap
- FSEK m. 52 — Sözleşmelerde şekil
- FSEK m. 68 — Tecavüzün ref'i ve bedel
- FSEK m. 70 — Tazminat
- FSEK m. 76 — Görevli mahkeme ve karineler
- FSEK m. 80 — Bağlantılı haklar
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Kullanıcı olarak, yazılı talepte bulunarak birliğin temsil ettiği eser ve yapımlara ilişkin bilgileri isteyin; bu bilgi verme yükümlülüğüdür.
- 2.Tarifelerin süresinde belirlenip duyurulup duyurulmadığını kontrol edin; bu bir yükümlülüktür.
- 3.Tarife itirazlarınızı üçüncü fıkradaki ölçütler üzerinden kurun: makul seviye, sektörü tahrip etmeme, rekabeti bozmama, kullanım sıklığı.
- 4.İndirim veya ödeme kolaylığı talebinizi hakkaniyete uygun davranma yükümlülüğüne dayandırın.
- 5.Ortak tarifede birliklerin kullanım oranlarını Bakanlığa bildirip bildirmediğini araştırın.
- 6.Kullanım oranı tespit edilmemişse ödemeyi mahkemece belirlenen tevdi mahalline yatırın.
- 7.Komisyon kararlarına karşı ihtisas mahkemesinde dava açabileceğinizi gözetin.
- 8.Birliğin talebinde önce yetki belgesinin varlığını ve kapsamını inceleyin.
- 9.Tazminat hesabında meslek birliği tarifelerinden yararlanılabileceğini, ancak tarifeye aynen uyulmasının zorunlu olmadığını hatırlayın.
- 10.Bilirkişi raporunun kategorileri ve bedelleri dayanaklarıyla göstermesini isteyin; denetime elverişsiz rapor bozma sebebidir.
- 11.Radyo-televizyon kuruluşlarının yayınları bakımından RTÜK kayıtlarının esas alındığını gözetin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.