FSEK Madde 70: Tazminat Davası

Tazminat FSEK 70'e göre belirlenir; tüzel kişi manevi hak sahibi olamaz ve talep edilmeyen bir hususta tespite hükmedilemez

Olay: Bir kurumun hazırladığı standart metinlerinin izinsiz kullanıldığı ileri sürülerek tecavüzün tespiti ve tazminat istenmiştir.

Karar: Daire, 132 sayılı Kanun'un 1. maddesinin son fıkrası çerçevesinde standartların eser niteliğinde olabileceğini; istisnanın tabi olunan mevzuat gereği hazırlanıp kamuya duyurulması gereken ve muhatapları bakımından düzenleyici hüküm içeren metinlerle sınırlı olduğunu; kurum içi araştırma yayınlarının bu istisna dışında kaldığını belirtmiştir. Tazminatın FSEK 70'e göre belirlenmesi gerektiğini; tüzel kişinin manevi hak sahibi olamayacağını ve talep edilmeyen bir hususta tespite hükmedilemeyeceğini saptayarak kararı bozmuştur.

“Davacı TSE, 5846 sayılı FSEK 10/son ve/veya 18. maddesi uyarınca ... mali hakları kullanma hakkına sahiptir, ancak manevi hak sahipliğinden söz edilemez”

Not: Kararın esas konusu FSEK 31 kapsamındaki istisnadır; buraya, tazminatın FSEK 70'e göre belirlenmesi ve tüzel kişilerin manevi tazminat isteyemeyeceği tespitleri nedeniyle alınmıştır.

Atıf yapılmaması hâlinde alıntı intihale dönüşür; maddi tazminat intihal edilen kısmın katkı ve önem derecesine göre belirlenir

Olay: Bir belgeselde ve yazılı çalışmada başkasına ait eserden alıntı yapıldığı, buna karşılık usulüne uygun atıf yapılmadığı ileri sürülerek tecavüzün tespiti ve tazminat istenmiştir.

Karar: Kurul, iktibasta iadenin alınan eser sahibine yapılan atıfla gerçekleştiğini; atıf yapılmaması hâlinde yapılan alıntının intihale dönüştüğünü belirtmiştir. İntihal incelemesinin aşamalı biçimde yapılması gerektiğini; bilimsel gerçeklik ve tarihî olguların telif korumasından yararlanmadığını ve bu tür iddiaların TTK 55/1-c çerçevesinde değerlendirilebileceğini saptamıştır. Özel Dairenin bozma gerekçesini benimseyerek belgeselde eser sahibinin adı belirtilmişse geçerli bir atıf bulunduğunu; maddi tazminatın intihal edilen kısmın katkı ve önem derecesine göre belirleneceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“iade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur. Atıf yapılmaması hâlinde ise yapılan alıntı intihale dönüşür”

Not: Karar FSEK 35, 67 ve 70 kapsamında iktibas, intihal ve tazminata ilişkindir. Maddi tazminatın katkı ve önem derecesine göre belirlenmesine dair tespit, Kurulun benimsediği Özel Daire bozma gerekçesinde yer almaktadır.

FSEK 68/1 gereğince belirlenecek bedel farazi bir bedeldir ve talep on yıllık zamanaşımına tabidir

Olay: Bir meslek birliği, repertuvarındaki eserlerin izinsiz kullanımı nedeniyle FSEK 68 uyarınca bedel istemiş; bedelin hesabı, zamanaşımı ve repertuvar karinesinin kapsamı tartışılmıştır.

Karar: Kurul, FSEK 68/1 gereğince belirlenecek bedelin farazi bir bedel olduğunu ve bu bedelin belirlenmesi bakımından iki yöntemin benimsendiğini saptamıştır. Talebin on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu; FSEK 76/2'deki karinenin meslek birliğinin repertuvarının tamamına genişletilemeyeceğini belirtmiştir.

“FSEK'in 68/1 maddesi gereğince belirlenecek bedelin, farazi bir bedel olduğu ve bu bedelin belirlenmesi bakımından da iki yöntemin benimsendiği”

Not: Kararın esas konusu FSEK 68 ve 76'dır; buraya, FSEK 70/3'teki mahsup kuralının uygulanacağı bedelin niteliğini göstermesi nedeniyle alınmıştır.

Taraflar arasında sözleşme ilişkisi varsa yalnız sözleşme kapsamındaki bedel istenebilir; FSEK 68 kapsamında değerlendirme yapılamaz

Olay: Bir kurum için sipariş üzerine yazılım geliştirilmiş; teslimden sonra yazılımın geliştirilerek ve üçüncü kişilere kullandırılarak sipariş amacının dışına çıkarıldığı ileri sürülerek tecavüzün men'i, ref'i ve FSEK 68 uyarınca maddi tazminat istenmiştir.

Karar: Kurul, dava konusu bilgisayar programının davalıların siparişi üzerine ve ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanıp teslim edildiğini; bu itibarla taraflar arasında eser sipariş sözleşmesi bulunduğunu belirlemiştir. Eserin tamamlanıp teslim edilmesiyle davalıların programı sözleşme kapsamında kullanım hakkına sahip olduklarını, program üzerindeki mali ve manevi hakların ise davacıda kaldığını; işin mahiyeti gereği şifre ve kaynak kodların da teslim edilmesinin hakkaniyete uygun olduğunu saptamıştır. Teslimden sonra davacının mali haklarına dair talepte bulunmaması ve ihtarname göndermemesini kullanıma rıza gösterilmesi sayarak, mali hakların ihlal edildiğini ileri sürmesinin TMK 2 gereğince dürüstlük kuralına ve hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırı olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak davalıların kullanımının sözleşmeye uygun olduğunu ve davacının yalnız sözleşme kapsamındaki bedeli talep edebileceğini belirleyerek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“taraflar arasında sözleşme ilişkisi olduğu ve davacının sadece eserin sözleşme kapsamındaki bedelini talep edebileceği gözetilmeden eser sahibi ile aralarında sözleşme olmaksızın kullanım hâlini düzenleyen FSEK'in 68. maddesi kapsamında değerlendirilme yapılması doğru olmamıştır.”

Her eser sahibi tek başına tecavüzün önlenmesini isteyebilir ama tek başına tazminat talep etme hakkı yoktur

Olay: Birden çok yazarın katkısıyla hazırlanan kitapların eser sahipliğinin tespiti ile sözleşme kapsamında ücret ve cezai şart istenmiş; dava dışı bir yazarın da eser sahibi olduğu kabul edilmiştir.

Karar: Daire, FSEK 9 ve 10 çerçevesinde birlikte eser sahipliği rejimini ortaya koymuş; elbirliği hâlinde eser sahipliğinin oy birliğiyle alınacak kararlarla yönetildiğini belirtmiştir. Esere tecavüz hâlinde eser sahiplerinden her birinin tek başına hareket edebileceğini; buna karşılık tek başına tazminat talep etme ya da dava dışı kişilerin eser sahipliğinin tespitini talep etme hakkı bulunmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“eser sahiplerinden her birinin tek başına esere vaki tecavüzün önlenmesini talep etme hakkı olmakla birlikte, tek başına tazminat talep etme ya da dava dışı kişilerin de eser sahipliğinin tespitini talep hakkı bulunmadığı”

Not: Karar FSEK 9 ve 10 kapsamında eser sahipliğine ilişkindir; buraya, tazminat talebinde aktif dava ehliyetini göstermesi nedeniyle alınmıştır. Kararın gerekçesinde bir öğreti eserine de atıf yapılmıştır.