Kısa cevap · FSEK 48
FSEK 48, telif sözleşmelerinin temel hükmüdür. Eser sahibi veya mirasçıları, kendilerine kanunen tanınan mali hakları <strong>süre, yer ve muhteva itibarıyla mahdut veya gayrimahdut, karşılıklı veya karşılıksız olarak</strong> başkalarına devredebilirler. Devir yerine yalnız <strong>kullanma salahiyeti</strong> de bırakılabilir; buna <strong>ruhsat</strong> denir. Üçüncü fıkra ise emredici bir sınır koyar: bu tasarruf muameleleri <strong>henüz vücuda getirilmemiş veya tamamlanacak olan bir esere</strong> ilişkinse <strong>batıldır</strong>. Hukuk Genel Kuruluna göre FSEK kapsamında ancak tamamlanmış eserler üzerindeki mali haklarda tasarruf işlemi yapılabilir; buna karşılık ileride vücuda getirilecek eserlerle ilgili <strong>taahhüt işlemleri</strong> FSEK 50 uyarınca geçerlidir.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Asli iktisap
- Mali hakkın doğrudan eser sahibinden veya mirasçılarından kazanılması. Devren iktisap ise hakkı devralmış kişiden kazanmadır (FSEK 49).
- Devir
- Mali hakkın bütünüyle karşı tarafa geçmesi. Süre, yer ve muhteva itibarıyla sınırlı veya sınırsız yapılabilir.
- Ruhsat (lisans)
- Mali hakkın devri değil, yalnız kullanma salahiyetinin başkasına bırakılması (FSEK 48/2).
- Süre, yer ve muhteva sınırı
- Devrin kapsamının zaman, coğrafya ve kullanım biçimi bakımından belirlenebilmesi.
- Karşılıksız devir
- Mali hakların bedel alınmaksızın da devredilebilmesi. Kanun "karşılıklı veya karşılıksız" ifadesini açıkça kullanır.
- Tasarruf işlemi
- Hakkın doğrudan el değiştirmesini sağlayan işlem. Tamamlanmamış eser üzerinde yapılması batıldır.
- Taahhüt işlemi
- Borçlanma işlemi. İleride vücuda getirilecek eserlerle ilgili olarak yapılması FSEK 50 uyarınca geçerlidir.
- Butlan
- Henüz vücuda getirilmemiş veya tamamlanacak eser üzerindeki tasarruf muamelesinin geçersizliği (FSEK 48/3).
- Aslen iktisap
- FSEK 10/4 ve 18/2 ile TBK 501 kapsamında çalıştıran, bir araya getiren ve yayımcının mali hakları kanundan doğan biçimde edinmesi.
- Eser sipariş sözleşmesi
- Eserin konusu, içeriği, şekli ve malzemesi iş sahibince belirlenerek bedel karşılığı meydana getirilmesinin taahhüt edildiği sözleşme. Eser üzerindeki haklar iş sahibine geçmez.
Bir bakışta FSEK 48
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetkili | Eser sahibi veya mirasçıları. | FSEK m. 48/1 |
| Konu | Kanunen tanınan mali haklar. | FSEK m. 48/1 |
| Sınırlandırma | Devir süre, yer ve muhteva itibarıyla sınırlı veya sınırsız yapılabilir. | FSEK m. 48/1 |
| Bedel | Devir karşılıklı veya karşılıksız olabilir. | FSEK m. 48/1 |
| Ruhsat | Devir yerine yalnız kullanma salahiyeti bırakılabilir. | FSEK m. 48/2 |
| Butlan | Tasarruf muameleleri henüz vücuda getirilmemiş veya tamamlanacak esere ilişkinse batıldır. | FSEK m. 48/3 |
| Tasarruf-taahhüt ayrımı | Tamamlanmamış eser üzerinde tasarruf batıldır; ileride vücuda getirilecek eserlere ilişkin taahhüt işlemleri geçerlidir. | HGK 2020/26; FSEK m. 50 |
| Şekil | Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır. | FSEK m. 52 |
| Sınırlı sayı | Devredilebilecek mali haklar Kanun'da sayılanlarla sınırlıdır; yeni bir hak kategorisi yaratılamaz. | HGK 2020/483 |
| Mevcut olmayan hak | Tasarruf anında mevcut olmayan mali hakların devri geçersizdir. | HGK 2022/1638 |
| Sipariş sözleşmesi | Eser sipariş sözleşmesinde teslimle mülkiyet geçer; eser üzerindeki mali ve manevi haklar eser sahibinde kalır. | HGK 2020/26 |
| Sözleşme varsa | Taraflar arasında sözleşme ilişkisi varsa eser sahibi yalnız sözleşme bedelini isteyebilir; FSEK 68 uygulanmaz. | HGK 2020/26 |
| Devir türleri | Uygulamada devir tam devir, tam ruhsat ve basit ruhsat biçiminde yapılabilir; hangisinin kararlaştırıldığı incelenmelidir. | 11. HD 2023/297 |
FSEK 48 madde metni
Dördüncü Bölüm: Sözleşme ve Tasarruflar · A) Hayatta vaki tasarruflar — I – Asli iktisap
Asli iktisap — Madde 48
- (1)Eser sahibi veya mirasçıları kendilerine kanunen tanınan mali hakları süre, yer ve muhteva itibariyle mahdut veya gayrimahdut, karşılıklı veya karşılıksız olarak başkalarına devredebilirler.
- (2)Mali hakları sadece kullanma salahiyeti de diğer bir kimseye bırakılabilir. (Ruhsat).
- (3)Yukardaki fıkralarda sayılan tasarruf muameleleri henüz vücuda getirilmemiş veya tamamlanacak olan bir esere taallük etmekte ise batıldır.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde bugünkü metniyle kabul edildi ve o tarihten bu yana hiç değişmedi. Buna karşılık devredilebilecek mali hakların içeriği değişmiştir: FSEK 25'teki umuma iletim hakkı 2001'de 4630 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş, FSEK 23'teki yayma hakkına aynı Kanunla kiralama ve ödünç verme yetkileri eklenmiştir. Bu nedenle eski tarihli devir sözleşmelerinin kapsamı, sözleşme tarihinde mevcut olan haklara göre belirlenir. |
Devir ile Ruhsat Arasındaki Fark
FSEK 48 iki ayrı işlem tipi tanır ve bunların hukuki sonuçları farklıdır.
1. Devir (48/1). Eser sahibi veya mirasçıları, kendilerine kanunen tanınan mali hakları başkalarına devredebilirler. Devir dört boyutta şekillendirilebilir:
- Süre: Belirli bir süreyle veya süresiz,
- Yer: Belirli bir ülke veya bölgeyle sınırlı ya da sınırsız,
- Muhteva: Belirli kullanım biçimleriyle sınırlı veya sınırsız,
- Bedel: Karşılıklı veya karşılıksız.
Son nokta önemlidir: kanun bedelsiz devri de açıkça mümkün kılar. Bu nedenle "bedel ödenmedi, o hâlde devir geçersiz" biçiminde bir sonuç doğrudan çıkarılamaz.
2. Ruhsat (48/2). Mali hakları sadece kullanma salahiyeti de diğer bir kimseye bırakılabilir. Kanun bunu parantez içinde "(Ruhsat)" olarak adlandırır. Ruhsatta hak eser sahibinde kalır; karşı taraf yalnız kullanma yetkisi elde eder.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, uygulamada bu işlemlerin üç biçimde karşımıza çıktığını belirtmiş ve mahkemeden, davacının haklarının hangi süre ile ve ne suretle (tam devir, tam ruhsat, basit ruhsat) devredildiğinin FSEK 52 kapsamında incelenip tartışılmasını istemiştir (Yargıtay 11. HD, 16.01.2023, E. 2021/5117, K. 2023/297).
Devredilebilecek haklar sınırlıdır. Hukuk Genel Kurulu, eser sahibine tanınan mali hakların sınırlı sayı yöntemiyle belirlendiğini; bunların işleme (m. 21), çoğaltma (m. 22), yayma (m. 23), temsil (m. 24) ile işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim (m. 25) haklarından oluştuğunu belirtmiştir (Yargıtay HGK, 30.06.2020, E. 2017/71, K. 2020/483). Bu nedenle sözleşmeyle kanunda bulunmayan yeni bir hak kategorisi yaratılamaz.
Devrin geçerliliği ayrıca şekle bağlıdır: FSEK 52 uyarınca mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır. Ayrıntı için FSEK 52 şerhine bakabilirsiniz.
Henüz Yazılmamış Kitabın Hakları Devredilebilir mi?
Devredilemez; ancak devredileceği taahhüt edilebilir. Bu ayrım FSEK 48 ile FSEK 50 arasındaki ilişkinin özüdür ve Hukuk Genel Kurulu tarafından açıkça ortaya konulmuştur (Yargıtay HGK, 16.01.2020, E. 2019/474, K. 2020/26):
"FSEK kapsamında ancak tamamlanmış eserler üzerindeki mali haklarda tasarruf işlemi yapılmasına cevaz verilmiş olup, henüz vücuda getirilmemiş yahut tamamlanmamış eserler üzerindeki mali haklar veya kullanma ruhsatları üzerinde tasarrufi işlem yapılması batıl sayılmıştır (FSEK, m. 48). Ancak bu bir kimsenin ileride vücuda getirilecek eserlerle ilgili taahhüt işlemleri, yani borçlanma işlemleri yapmasına mani değildir (FSEK, m. 50)."
Pratik sonuçlar şunlardır:
- Geçersiz: "Yazacağım romanın çoğaltma ve yayma hakkını şimdiden sana devrettim" biçimindeki bir tasarruf.
- Geçerli: "Romanı yazıp teslim edeceğim ve teslimde mali haklarını devretmeyi taahhüt ediyorum" biçimindeki bir borçlanma. Eser tamamlandığında ayrıca tasarruf işlemi yapılır.
FSEK 50 bu taahhütlere kendi güvencelerini de ekler: eser sahibinin ileride vücuda getireceği eserlerin bütününe veya belirli bir nevine ilişkin taahhütleri taraflardan her biri ihbardan bir yıl sonra hüküm ifade etmek üzere feshedebilir; eser sahibinin ölümü, tamamlama kabiliyetini yitirmesi veya kusursuz imkânsızlık hâllerinde taahhüt kendiliğinden münfesih olur. Ayrıntı için FSEK 50 şerhine bakabilirsiniz.
Mevcut olmayan hak devredilemez. Aynı mantık, kanunla sonradan tanınan haklar bakımından da geçerlidir. Hukuk Genel Kurulu, tasarruf anında mevcut olmayan mali hakların devrinin geçersiz olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 01.12.2022, E. 2020/350, K. 2022/1638). FSEK 51 de ileride çıkarılacak mevzuatın tanıması muhtemel mali hakların devrine ilişkin sözleşmeleri batıl sayar; ayrıntı için FSEK 51 şerhine bakabilirsiniz.
Sipariş Üzerine Yapılan Eserde Haklar Kimde Kalır?
Bu, uygulamada en sık karşılaşılan sorudur: bir logo, yazılım, proje veya tanıtım filmi sipariş edildiğinde haklar kime aittir? Hukuk Genel Kurulu bir yazılım uyuşmazlığında ayrıntılı bir çerçeve kurmuştur (Yargıtay HGK, 16.01.2020, E. 2019/474, K. 2020/26).
Eser sipariş sözleşmesinin tanımlayıcı unsuru, eserin konusunun, içeriğinin, şeklinin hatta kullanılacak malzemenin iş sahibi tarafından belirlenmesi ve bir bedel karşılığı eserin meydana getirilmesinin taahhüt edilmesidir. Kurulun tespiti nettir: eseri meydana getiren, manevi hakların, hatta kullanmasa dahi mali hakların da sahibidir. İş sahibi eserin sadece malikidir ve eser üzerinde bu sıfatla tasarruf eder.
Kurul, bu sözleşmeyi hizmet ilişkisinden de ayırır: sipariş edilen eser, iş sahibinin iş yerinde ve onun emir ve talimatı altında sıkı bir bağlılık ilişkisi içinde yaratılmamakta, bilakis bağımsız olarak serbestçe meydana getirilmektedir. Eserin teslimiyle mülkiyet iş sahibine geçer; ancak eser üzerindeki haklar geçmez.
Buna karşılık iş sahibi korumasız kalmaz. Kurul, iş sahibinin eseri, mali hakların devrine dair bir tasarruf işlemi yapılmasa da sözleşmenin amacı kapsamında kullanabileceğini belirtmiştir. Somut olayda bunun sonucu olarak işin mahiyeti gereğince bilgisayar programındaki şifrelerin ve kaynak kodların iş sahibine teslim edilmesinin hakkaniyete uygun olduğu kabul edilmiştir.
Aslen iktisap hâlleri farklıdır. Kurul, FSEK 10/4 ve 18/2 maddeleri ile Türk Borçlar Kanunu'nun 501. maddesi kapsamında meydana getirilen eserler bakımından, bu maddelerde sayılan kimselerin — çalıştıran, bir araya getiren ve yayımcı — aslen iktisap ettikleri eser üzerindeki mali hakların kanundan doğduğunu ve herkese karşı ileri sürülebildiğini belirtmiştir. Ayrıntı için FSEK 18 ve FSEK 10 şerhlerine bakabilirsiniz.
Sözleşme varsa FSEK 68 işlemez. Kurulun en pratik sonucu budur: taraflar arasında sözleşme ilişkisi olduğu ve eser sahibinin yalnız eserin sözleşme kapsamındaki bedelini talep edebileceği gözetilmeden, eser sahibi ile aralarında sözleşme olmaksızın kullanım hâlini düzenleyen FSEK 68 kapsamında değerlendirme yapılması doğru değildir. Ayrıca teslimden sonra eser sahibinin mali haklarına dair talepte bulunmaması ve ihtarname göndermemesi kullanıma rıza olarak yorumlanmış; sonradan ihlal iddiasında bulunmanın Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi gereğince dürüstlük kuralına ve hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırılık teşkil ettiği kabul edilmiştir.
FSEK 48 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlar, mali hakların devri ve ruhsat rejimini doğrudan değerlendiren kararlardan seçildi. Oy çokluğuyla verilen kararda benimsenmeyen görüş ayıklandı; konusu başka maddelere ilişkin kararlar not alanında belirtildi.
Tasarruf-taahhüt ayrımı ve sipariş sözleşmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Tamamlanmamış eser üzerindeki tasarruf batıldır ama taahhüt geçerlidir; eser sipariş sözleşmesinde teslimle mülkiyet geçer, haklar eser sahibinde kalır ve sözleşme varsa FSEK 68 uygulanmaz
Olay: Bir şirkette satın alma müdürü olarak çalışan kişi, grup şirketlerinin siparişi doğrultusunda satın alma işlerini kolaylaştıran bir bilgisayar programı hazırlayıp davalıların bilgisayarlarına bizzat kurmuş; geliştirilmiş hâli için geçici kabul tutanağı da imzalanmıştır. İş akdinin feshinden sonra program şifresi istenmiş, davacı ise program bedelinin ödenmediğini ileri sürerek FSEK 68 uyarınca tazminat davası açmıştır. Birleşen davada işveren, FSEK 18/2 uyarınca hakların kendisine ait olduğunun tespitini istemiş; bu dava reddedilerek kesinleşmiştir.
Karar: Kurul, FSEK kapsamında ancak tamamlanmış eserler üzerindeki mali haklarda tasarruf işlemi yapılabileceğini, henüz vücuda getirilmemiş yahut tamamlanmamış eserler üzerindeki mali haklar veya kullanma ruhsatları üzerinde tasarrufi işlem yapılmasının FSEK 48 uyarınca batıl sayıldığını; ancak bunun ileride vücuda getirilecek eserlerle ilgili taahhüt işlemlerine FSEK 50 uyarınca engel olmadığını belirtmiştir. FSEK 10/4 ve 18/2 ile Türk Borçlar Kanunu'nun 501. maddesi kapsamında çalıştıran, bir araya getiren ve yayımcının aslen iktisap ettikleri mali hakların kanundan doğduğunu ve herkese karşı ileri sürülebildiğini saptamıştır. Eser sipariş sözleşmesinde eserin konusu, içeriği, şekli ve malzemesinin iş sahibince belirlendiğini; eseri meydana getirenin manevi hakların ve kullanmasa dahi mali hakların sahibi olduğunu, iş sahibinin ise eserin sadece maliki olduğunu belirtmiştir. Teslimle mülkiyetin iş sahibine geçtiğini ancak hakların geçmediğini; buna karşılık iş sahibinin eseri sözleşmenin amacı kapsamında kullanabileceğini ve bu nedenle şifre ile kaynak kodların teslim edilmesinin hakkaniyete uygun olduğunu kabul etmiştir. Teslimden sonra mali haklara dair talepte bulunulmamasını ve ihtarname gönderilmemesini kullanıma rıza sayarak sonradan ihlal iddiasını Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesine aykırı bulmuş; taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğundan FSEK 68 kapsamında değerlendirme yapılmasını doğru görmeyerek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“FSEK kapsamında ancak tamamlanmış eserler üzerindeki mali haklarda tasarruf işlemi yapılmasına cevaz verilmiş olup, henüz vücuda getirilmemiş yahut tamamlanmamış eserler üzerindeki mali haklar veya kullanma ruhsatları üzerinde tasarrufi işlem yapılması batıl sayılmıştır (FSEK, m. 48). Ancak bu bir kimsenin ileride vücuda getirilecek eserlerle ilgili taahhüt işlemleri, yani borçlanma işlemleri yapmasına mani değildir (FSEK, m. 50).”
Ne anlama geliyor?
Henüz var olmayan eser üzerinde hak devredilemez; ancak devri taahhüt edilebilir. Sipariş üzerine yapılan eserde haklar eser sahibinde kalır, iş sahibi ise eseri sözleşmenin amacı kapsamında kullanabilir.
Mevcut olmayan hakkın devri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Tasarruf anında mevcut olmayan mali hakların devri geçersizdir; icracı sanatçı hakları aslen kazanılır
Olay: 12.06.1995'ten önce çekilmiş filmlerin başrol oyuncusunun mirasçıları, filmlerin sinema salonu dışındaki gösterimleri nedeniyle eser sahibi veya devralan şirketten tazminat istemiştir. Davalı, hakların kendisine devredildiğini savunmuştur.
Karar: Kurul, başrol oyuncusunun filmdeki icrasına dayalı olarak FSEK 80/1-A ve Ek m. 2 uyarınca komşu hak sahibi olduğunu; bu kapsamdaki mali haklarının FSEK 82/5 gereği icralarının ilk tespit tarihlerinden itibaren yetmiş yıl süreyle koruma altında bulunduğunu belirlemiştir. İcracı sanatçının haklarının yapımcının eser sahipliğinden kaynaklanan haklardan bağımsız olarak aslen kazanıldığını; 4110 sayılı Kanunla eklenen Ek m. 2 uyarınca yetmiş yıllık koruma süresinin 12.06.1995'ten sonra alenileşen eserlere uygulandığını saptamıştır. Tasarruf anında mevcut olmayan mali hakların devrinin geçersiz olduğunu da kabul ederek direnme kararını oy birliğiyle uygun bulmuştur.
“davacıların murisinin bu kapsamdaki mali hakları, FSEK'in 82/V. hükmü gereği eserlerdeki icralarının ilk tespit tarihlerinden itibaren yetmiş yıl süre ile koruma altındadır.”
Ne anlama geliyor?
Eski devir sözleşmeleri, sonradan kanunla tanınan hakları kapsamaz. Devir sözleşmesinin kapsamı, sözleşme tarihinde mevcut olan haklara göre belirlenir.
Not: Kararın konusu bağlantılı haklar ve koruma sürelerinin geçiş rejimidir; buraya, tasarruf anında mevcut olmayan hakların devredilemeyeceğini göstermesi nedeniyle alınmıştır.
Devredilebilecek haklar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Mali haklar sınırlı sayı yöntemiyle belirlenmiştir; FSEK 68/1 uyarınca istenen bedel farazi bir bedeldir
Olay: Bir meslek birliği, izinsiz kullanım nedeniyle FSEK 68 uyarınca bedel talebinde bulunmuş ve hesaplamanın temsil ettiği repertuvarın tamamı üzerinden yapılmasını istemiştir.
Karar: Kurul, eser sahibine tanınan mali hakların sınırlı sayı yöntemiyle belirlendiğini; FSEK 68/1 gereğince belirlenecek bedelin farazi bir bedel olduğunu ve farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu kabul edildiğinden zamanaşımının on yıl olduğunu saptamıştır. Bedelin yalnız ihlali tespit edilen yapımcı ve bir yıllık dönem bakımından hesaplanabileceğini; FSEK 76/2'de öngörülen karinenin meslek birliğinin repertuvarının tamamına genişletilemeyeceğini belirlemiştir.
“FSEK'in 68/1 maddesi gereğince belirlenecek bedelin, farazi bir bedel olduğu ve bu bedelin belirlenmesi bakımından da iki yöntemin benimsendiği, sadece tecavüzün haksız fiil olduğu varsayımından hareket edilmediği anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Sözleşmeyle yalnız kanunda sayılan mali haklar devredilebilir. Sözleşme yoksa FSEK 68 devreye girer ve farazi bir sözleşme ilişkisi kurulur.
Not: Kararın konusu FSEK 68 ve 76'dır; buraya, FSEK 48 kapsamında devredilebilecek hakların sınırlı sayıda olduğunu ve sözleşmesiz kullanımda farazi sözleşme mekanizmasının işlediğini göstermesi nedeniyle alınmıştır.
Devrin türü ve süresi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Uyuşmazlıkta hakların hangi süre ile ve ne suretle (tam devir, tam ruhsat, basit ruhsat) devredildiği FSEK 52 kapsamında incelenmelidir
Olay: 1961-1993 yılları arasında gösterime giren filmlerin senaryo ve diyalog yazarı olan davacı, filmlerin bir televizyon kanalında yayınlanması nedeniyle telif ücreti alacağı için icra takibi başlatmış ve itirazın iptalini istemiştir. Yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi, 1995 öncesi filmlerde eser sahibinin "imal ettiren" olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Daire, senaryonun FSEK 2 kapsamında bir edebiyat eseri olduğunu; FSEK 27 uyarınca koruma süresinin gerçek kişilerde yaşam artı yetmiş yıl, tüzel kişilerde aleniyet tarihinden itibaren yetmiş yıl olduğunu belirlemiştir. FSEK 51/2 uyarınca koruma süresinin uzatılmasından doğacak salahiyetlerden vazgeçmeyi içeren sözleşmelerin batıl olduğunu; dolayısıyla koruma kapsamını genişleten her türlü mevzuat değişikliğinden eser sahiplerinin yararlanacağını saptamıştır. Mahkemece yapılması gerekenin, davacının senaryo eserleri yönünden davalı ve/veya selefleriyle yapılan sözleşmeyle FSEK 52 kapsamında hakların hangi süre ile ve ne suretle devredildiğinin incelenip tartışılması olduğunu belirterek kararı davacı yararına oy çokluğuyla bozmuştur.
“davacının senaryodan doğan haklarını hangi süre ile ve ne suretle devir (tam devir, tam ruhsat, basit ruhsat) edildiği incelenip tartışılması gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Telif uyuşmazlıklarında ilk iş sözleşmenin niteliğini belirlemektir: tam devir mi, tam ruhsat mı, basit ruhsat mı ve hangi süreyle? Cevap, talebin hukuki dayanağını da değiştirir.
Not: Karar oy çokluğuyla verilmiştir; 1995 öncesi filmlerde senaryo yazarının eser sahibi sayılmadığı yönündeki değerlendirme karşı oydadır ve özete alınmamıştır.
FSEK 48 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 10 — Eser sahipleri arasındaki birlik
- FSEK m. 18 — Mali hakları kullanma yetkisi
- FSEK m. 20 — Mali haklar genel olarak
- FSEK m. 21 — İşleme hakkı
- FSEK m. 22 — Çoğaltma hakkı
- FSEK m. 23 — Yayma hakkı
- FSEK m. 24 — Temsil hakkı
- FSEK m. 25 — Umuma iletim hakkı
- FSEK m. 49 — Devren iktisap
- FSEK m. 50 — Vücuda getirilecek eserler
- FSEK m. 51 — İlerideki faydalanma imkânları
- FSEK m. 52 — Sözleşmelerde şekil
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Devir sözleşmesinde süre, yer ve muhteva sınırlarını açıkça belirleyin.
- 2.Devir ile ruhsatı ayırın: devirde hak geçer, ruhsatta yalnız kullanma yetkisi doğar.
- 3.Sözleşmede devrin türünü yazın: tam devir, tam ruhsat veya basit ruhsat.
- 4.Yalnız kanunda sayılan mali hakları devredin; yeni bir hak kategorisi yaratılamaz.
- 5.Henüz tamamlanmamış eser üzerinde tasarruf işlemi yapmayın; bu batıldır.
- 6.İleride yapılacak eser için taahhüt (borçlanma) sözleşmesi kurun ve eser tamamlandığında ayrıca devir yapın.
- 7.Devir sözleşmesinin, sözleşme tarihinde mevcut olmayan hakları kapsamadığını gözetin.
- 8.Sipariş üzerine eser yaptırıyorsanız mali hakların devrini ayrıca ve yazılı olarak kararlaştırın.
- 9.Sipariş sözleşmesinde teslimle yalnız mülkiyetin geçtiğini, hakların eser sahibinde kaldığını hatırlayın.
- 10.İş sahibi olarak eseri sözleşmenin amacı kapsamında kullanabileceğinizi, gerekli şifre ve kaynak kodların teslimini isteyebileceğinizi bilin.
- 11.Eser sahibi olarak teslimden sonra uzun süre sessiz kalmayın; sessizlik kullanıma rıza sayılabilir.
- 12.Aranızda sözleşme varsa FSEK 68 yerine sözleşme bedelini talep edebileceğinizi gözetin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.