Kısa cevap · FSEK 71
FSEK 71, telif hukukunun ceza hükmüdür ve altı ayrı suç tipi sayar. En ağırı birinci benttir: bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahiplerinin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralayan, ticari amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Diğer bentler: başkasının eserine kendi eseri olarak ad koymak (6 ay-2 yıl; dağıtma veya yayımlama hâlinde üst sınır 5 yıl ve adlî para cezası verilemez), kaynak göstermeksizin iktibas (6 ay-2 yıl), alenileşmemiş eserin muhtevasını açıklamak (6 aya kadar), yetersiz, yanlış veya aldatıcı kaynak göstermek (6 aya kadar) ve tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltmak (3 ay-1 yıl). Soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (FSEK 75).
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Yazılı izin şartı
- FSEK 71/1-1 kapsamındaki fiillerin suç oluşturmaması için hak sahiplerinin yazılı izninin bulunması gerekliliği.
- Seçimlik hareketler
- Birinci bentte sayılan işleme, temsil, çoğaltma, değiştirme, dağıtma, umuma iletme, yayımlama, satışa arz, satış, kiralama, ithal, ihraç, elinde bulundurma ve depolama fiilleri.
- Kişisel kullanım amacı dışında bulundurma
- Hukuka aykırı nüshaların kişisel kullanım dışında elde tutulması veya depolanması. FSEK 71/1-1 uyarınca suçtur.
- İntihal suçu
- Başkasına ait esere kendi eseri olarak ad koymak. FSEK 71/1-2'de düzenlenmiştir.
- Kaynak göstermeksizin iktibas
- Bir eserden kaynak göstermeden alıntı yapmak. FSEK 71/1-3 uyarınca suçtur.
- Aldatıcı kaynak gösterme
- Yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak göstermek. FSEK 71/1-5'te düzenlenmiştir.
- Alenileşmemiş eserin açıklanması
- Hak sahibinin izni olmaksızın alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklamada bulunmak.
- Tanınmış ad kullanma
- Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltmak, dağıtmak, yaymak veya yayımlamak.
- Bilgi içerik sağlayıcı
- Dijital ortamda içerik sunan kişi. FSEK 71/2, hak ihlaline devam eden içerik sağlayıcılar için ceza öngörür.
- Şikâyete bağlılık
- FSEK 71 ve 72'deki suçlarda soruşturma ve kovuşturmanın şikâyete bağlı olması (FSEK 75/1).
- Suç kastı
- Fiilin bilerek ve isteyerek işlenmesi. Yargıtay, tasarruf yetkisi bulunmayan kişide suç kastının bulunmadığını kabul etmiştir.
Bir bakışta FSEK 71
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İzinsiz çoğaltma ve yayma | 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adlî para cezası. | FSEK m. 71/1-1 |
| Kendi eseri olarak ad koyma | 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası. | FSEK m. 71/1-2 |
| Dağıtma veya yayımlama ile | Hapis cezasının üst sınırı 5 yıl olup adlî para cezasına hükmolunamaz. | FSEK m. 71/1-2 |
| Kaynak göstermeksizin iktibas | 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası. | FSEK m. 71/1-3 |
| Alenileşmemiş eseri açıklama | 6 aya kadar hapis cezası. | FSEK m. 71/1-4 |
| Aldatıcı kaynak gösterme | 6 aya kadar hapis cezası. | FSEK m. 71/1-5 |
| Tanınmış ad kullanma | 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adlî para cezası. | FSEK m. 71/1-6 |
| İçerik sağlayıcı | Daha ağır cezayı gerektiren suç oluşmuyorsa 3 aydan 2 yıla kadar hapis. | FSEK m. 71/2 |
| Bildirim indirimi | Kovuşturma evresinden önce kaynağı bildirip yakalanmayı sağlayan hakkında indirim yapılabilir veya ceza verilmeyebilir. | FSEK m. 71/3 |
| Şikâyet | Soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır; hak sahipliğini kanıtlayan belgeler savcılığa verilmelidir. | FSEK m. 75/1 |
| Görevli mahkeme | Fikrî ve sınai haklar ceza mahkemesi; kurulmayan yerlerde asliye ceza mahkemesi. | FSEK m. 76/1; SMK m. 156/1 |
| Kast | Tasarruf yetkisi bulunmayan kişide cezai yönden suç kastı bulunmadığı kabul edilmiştir. | 7. CD 2021/16660 |
FSEK 71 madde metni
Beşinci Bölüm: Hukuk ve Ceza Davaları · B) Ceza davaları — I – Suçlar: 1. Manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz
Manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz — Madde 71
- (1)Altı ayrı suç tipi. Yalnız birinci bentte seçimlik hareketler çok sayıdadır; "kişisel kullanım amacı dışında elinde bulundurma veya depolama" da suç sayılmıştır.(Değişik: 23/1/2008-5728/138 md.) Bu Kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya bağlantılı hakları ihlal ederek: 1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. 2. Başkasına ait esere, kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin dağıtmak veya yayımlamak suretiyle işlenmesi hâlinde, hapis cezasının üst sınırı beş yıl olup, adlî para cezasına hükmolunamaz. 3. Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. 4. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklamada bulunan kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 5. Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 6. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
- (2)Dijital ortama ilişkin hüküm. FSEK Ek 4, hak ihlaline konu içeriğin kaldırılması usulünü düzenler.Bu Kanunun ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında bahsi geçen fiilleri yetkisiz olarak işleyenler ile bu Kanunda tanınmış hakları ihlâl etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
- (3)Etkin pişmanlık benzeri bir hüküm. Bildirimin kovuşturma evresinden önce yapılması ve yakalanmanın sağlanması şarttır.Hukuka aykırı olarak üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı satışa arz eden, satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağladığı takdirde, hakkında verilecek cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde ilk hâliyle kabul edildi. |
| 1995 - 2004 | 4110, 4630 ve 5101 sayılı Kanunlar | FSEK'in ceza hükümleri bu dönemde birkaç kez yeniden düzenlendi. Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında, suç tarihinde yürürlükte bulunan metin ile hüküm tarihinde yürürlükte bulunan metnin karşılaştırılarak lehe kanunun tespiti gereği vurgulanmaktadır. |
| 23.01.2008 | 5728 sayılı Kanun m. 138 (RG 08.02.2008, S. 26781) | Madde bugünkü hâliyle tümüyle yeniden yazıldı. Aynı Kanun'un 578. maddesiyle FSEK 73 ("Diğer suçlar") ve FSEK 74 ("Fail") yürürlükten kaldırıldı; böylece FSEK'in ceza rejimi 71 ve 72. maddeler ile 81. maddedeki bandrol hükmüne indirgendi. Türk Ceza Kanunu'nun genel hükümleri, kaldırılan FSEK 74'ün yerine geçerek failin belirlenmesinde uygulanır. |
Birinci Bent: En Geniş Suç Tipi
FSEK 71/1-1, telif ceza hukukunun omurgasıdır ve çok sayıda seçimlik hareket sayar. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahiplerinin yazılı izni olmaksızın:
- işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan,
- her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan,
- hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan,
- ticari amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden,
- kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan
kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
Son seçimlik hareket özellikle dikkat çekicidir: satmak veya yaymak gerekmez; hukuka aykırı nüshaları kişisel kullanım dışında elinde bulundurmak veya depolamak da suçu oluşturur.
"Kişisel kullanım" sınırı nerede? Ceza Genel Kurulu bu sınırı FSEK 38'deki şahsen kullanım serbestisi üzerinden bir basamak sistemi olarak kurmuştur: tüketici, yararlanmayı sadece kendisi, ailesi ve yakın tanıdık çevresiyle sınırlı olarak gerçekleştirebilir. Aynı kararda FSEK'teki tahditler (sınırlamalar) altı kategoriye ayrılmıştır: amme intizamı (m. 30), genel menfaat (m. 31-37), hususi menfaat (m. 38, 40, 41), hükümete tanınan yetkiler (m. 42, 43, 44), devletin faydalanma salahiyeti (m. 46) ve kamuya mâl etme (m. 47) (Yargıtay CGK, 28.01.2020, E. 2017/788, K. 2020/34).
Aynı kararda somut olay bakımından şu sonuca varılmıştır: bir markette yapılan kullanımda suçun maddi unsurları oluşmuş ancak kast bulunmadığı saptanmıştır. Bu, telif ceza davalarında manevi unsurun ne kadar belirleyici olduğunu gösterir.
Umuma iletim ve dolaylı temsil. Ceza Genel Kurulu, daha önce tespit edilmiş bir eserin radyo ve televizyon yayınıyla iletilmesinin FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil niteliğinde olduğunu belirlemiştir (Yargıtay CGK, 08.12.2020, E. 2018/397, K. 2020/508). Bu nitelendirme, umuma açık mahallerde yapılan yayınların hangi hakka dokunduğunu belirlemek bakımından önemlidir (FSEK 41).
İntihal, Kaynak Göstermeme ve Aldatıcı Kaynak
FSEK 71 akademik ve gazetecilik uygulaması bakımından üç ayrı suç tipi getirir ve bunlar birbirinden dikkatle ayrılmalıdır:
- Bent 2 — kendi eseri olarak ad koyma. Başkasına ait esere kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Fiil dağıtmak veya yayımlamak suretiyle işlenirse hapis cezasının üst sınırı beş yıl olur ve adlî para cezasına hükmolunamaz. Yani yayımlanmış bir intihal, seçenek cezasız biçimde yalnız hapis cezasıyla karşılanır.
- Bent 3 — kaynak göstermeksizin iktibas. Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
- Bent 5 — aldatıcı kaynak. Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu üç bendin ortak zemini FSEK 35'teki iktibas serbestisidir. Hukuk Genel Kurulu, iktibasta iadenin alınan eser sahibine yapılan atıfla gerçekleştiğini; atıf yapılmaması hâlinde yapılan alıntının intihale dönüştüğünü belirtmiştir. Aynı kararda bilimsel gerçeklik ve tarihî olguların telif korumasından yararlanmadığı ve bu tür iddiaların TTK 55/1-c çerçevesinde değerlendirilebileceği de saptanmıştır (Yargıtay HGK, 14.06.2023, E. 2022/219, K. 2023/631). İktibasın kanuni koşulları için FSEK 35; hukuk davasındaki karşılığı için FSEK 67 şerhlerine bakabilirsiniz.
Bent 4 — alenileşmemiş eserin muhtevasını açıklamak. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklamada bulunan kişi altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu hüküm umuma arz hakkını (FSEK 14) ceza yoluyla korur.
Bent 6 — tanınmış ad kullanma. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
Dijital Ortam, Kast ve Usul
İçerik sağlayıcılar (FSEK 71/2). Ek 4. maddenin birinci fıkrasındaki fiilleri yetkisiz olarak işleyenler ile bu Kanunda tanınmış hakları ihlâl etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Buradaki "ihlâl etmeye devam eden" ifadesi, ihtar sonrası süren ihlali hedefler.
Kast belirleyicidir. Telif ceza davalarında maddi unsur gerçekleşse bile manevi unsur eksikse mahkûmiyet verilemez. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, yayın akışı ve koşulları hususunda hiçbir tasarruf yetkisi bulunmayan kişinin tazmini anlamda sorumluluğundan bahsedilebilirse de cezai yönden suç kastı bulunmadığını saptamıştır (Yargıtay 7. CD, 07.12.2021, E. 2021/17209, K. 2021/16660). Ceza Genel Kurulu da bir markette yapılan kullanımda maddi unsurun oluştuğu ancak kastın bulunmadığı sonucuna varmıştır (Yargıtay CGK, 28.01.2020, E. 2017/788, K. 2020/34).
Hukuka uygunluk sebepleri araştırılmalıdır. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, ele geçirilen nüshaların FSEK 38/3 kapsamında yasal olarak yapılan yedekleme kopyası niteliğinde bulunup bulunmadığının tespitinden sonra karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. CD, 09.07.2013, E. 2011/10350, K. 2013/17570). Yani yazılım davalarında yedekleme savunması ciddiye alınmak zorundadır (FSEK 38).
Etkin bildirim (FSEK 71/3). Hukuka aykırı olarak üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir eseri satışa arz eden, satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağladığı takdirde, hakkında verilecek cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir. Hüküm perakende satıcıyı değil kaynağı hedeflemeyi amaçlar.
Usul: şikâyet ve görev. FSEK 75/1 uyarınca 71 ve 72. maddelerdeki suçlarda soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır; şikâyetin geçerli olması için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delilleri Cumhuriyet başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belgeler şikâyet süresi içinde verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (FSEK 75). Görevli mahkeme, FSEK 76/1 yollamasıyla Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen fikrî ve sınai haklar ceza mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde asliye ceza mahkemesi bakar (FSEK 76).
Bandrol suçu ayrıdır. Bandrol yükümlülüğüne aykırılık FSEK 81'de düzenlenmiştir ve FSEK 71'den ayrı bir suç tipidir.
FSEK 71 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 5 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Ceza Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kararların hangi maddeye ilişkin olduğu not alanında ayrıca belirtildi. Ceza Genel Kurulu kararlarından biri Başsavcılık itirazının reddi biçimindedir ve bu durum kartta gösterildi.
Tahditlerin tasnifi ve kast
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
FSEK'teki tahditler altı kategoriye ayrılır; şahsen kullanım basamaklı bir sistemle sınırlıdır ve maddi unsur oluşsa bile kast yoksa mahkûmiyet verilemez
Olay: Bir markette müzik eserlerinin izinsiz olarak umuma iletildiği ileri sürülerek FSEK'e aykırılıktan yargılama yapılmış; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itiraz yoluna başvurmuştur.
Karar: Kurul, FSEK'te düzenlenen tahditleri altı kategoriye ayırmıştır: amme intizamı mülahazasıyla (m. 30), genel menfaat mülahazasıyla (m. 31-37), hususi menfaat mülahazasıyla (m. 38, 40, 41), hükümete tanınan yetkiler (m. 42, 43, 44), devletin faydalanma salahiyeti (m. 46) ve kamuya mâl etme (m. 47). Şahsen kullanım serbestisini basamaklı bir sistem olarak açıklayarak tüketicinin yararlanmayı sadece kendisi, ailesi ve yakın tanıdık çevresiyle sınırlı olarak gerçekleştirebileceğini belirtmiştir. Somut olayda suçun maddi unsurunun oluştuğunu ancak sanıkta suç kastının bulunmadığını saptayarak Başsavcılık itirazını oy birliğiyle reddetmiştir.
“tüketici yararlanmayı sadece kendisi, ailesi ve yakın tanıdık çevresiyle sınırlı olarak gerçekleştirebilecek”
Ne anlama geliyor?
Kişisel kullanım sınırı dar yorumlanır; ticari mekânda yapılan kullanım bu kapsama girmez. Buna karşılık kast yoksa ceza verilemez.
Not: Karar FSEK 38 ve 71 kapsamında şahsen kullanım sınırı ile suç kastına ilişkindir. Karar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddi biçimindedir.
Umuma iletim ve dolaylı temsil
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
Daha önce tespit edilmiş bir eserin radyo ve televizyon yayınıyla iletilmesi FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil niteliğindedir
Olay: Umuma açık bir mahalde radyo ve televizyon yayını üzerinden müzik eserlerinin iletilmesi nedeniyle FSEK'e aykırılıktan yargılama yapılmıştır.
Karar: Kurul, daha önce tespit edilmiş hâlinin radyo ve televizyon yayınıyla iletilmesinin FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil niteliğinde olduğunu belirlemiştir. Bu nitelendirme üzerinden umuma açık mahallerde yapılan yayınların hangi mali hakka dokunduğunu saptamıştır.
“daha önce tespit edilmiş hâlinin radyo ve televizyon yayınıyla ... 5846 sayılı Kanun'un 24/1. maddesi kapsamında dolaylı temsil niteliğindedir”
Ne anlama geliyor?
Umuma açık mahalde yayın açmak temsil hakkına dokunur. Bu nitelendirme suçun hangi hareketle işlendiğini belirler.
Not: Karar FSEK 24 ve 41 kapsamında temsil hakkına ilişkindir; buraya, FSEK 71/1-1'deki "temsil eden" ve "umuma ileten" seçimlik hareketlerinin kapsamını göstermesi nedeniyle alınmıştır.
Tasarruf yetkisi ve suç kastı
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
Yayın akışı üzerinde tasarruf yetkisi bulunmayan kişinin tazmini sorumluluğundan söz edilebilirse de cezai yönden suç kastı bulunmaz
Olay: Bir işletmede yayınlanan müzik eserleri nedeniyle FSEK'e aykırılıktan yargılama yapılmış; sanığın yayın akışını belirleme yetkisinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.
Karar: Daire, FSEK 41/1, 43 ve 52 hükümlerini birlikte değerlendirerek, yayın akışı ve koşulları hususunda hiçbir tasarruf yetkisi bulunmayan kişinin tazmini anlamda sorumluluğundan bahsedilebilirse de cezai yönden suç kastı bulunmadığını saptamış ve kararı bozmuştur.
“yayın akışı ve koşulları hususunda hiçbir tasarruf yetkisi bulunmaksızın”
Ne anlama geliyor?
Telif ceza davasında hukuki sorumluluk ile cezai sorumluluk ayrı ölçütlere bağlıdır. Tasarruf yetkisi olmayanda kast bulunmayabilir.
Not: Karar FSEK 41, 43 ve 52 kapsamında umuma açık mahallerde kullanım ile ceza sorumluluğuna ilişkindir.
Yedekleme savunması
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
Ele geçirilen nüshaların FSEK 38/3 kapsamında yasal yedekleme kopyası niteliğinde olup olmadığı tespit edilmeden karar verilemez
Olay: Bir iş yerinde yapılan aramada bilgisayar programı nüshaları ele geçirilmiş; sanık bunların yedekleme kopyası olduğunu savunmuştur.
Karar: Daire, ele geçirilen nüshaların 5846 sayılı Kanun'un 38/3. maddesi kapsamında yasal olarak yapılan yedekleme kopyası niteliğinde bulunup bulunmadığının tespitinden sonra sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğini saptayarak kararı bozmuştur.
“5846 sayılı yasanın 38/3. maddesi kapsamında yasal olarak yapılan yedekleme kopyası niteliğinde bulunup bulunmadıklarının tespitinden sonra”
Ne anlama geliyor?
Yazılım davalarında yedekleme savunması araştırılmak zorundadır. Nüshanın varlığı tek başına suçu oluşturmaz.
Not: Karar FSEK 38 kapsamında bilgisayar programlarına ilişkin istisnayı ele alır; buraya, FSEK 71/1-1'deki "elinde bulundurma" hareketinin hukuka uygunluk sınırını göstermesi nedeniyle alınmıştır.
Atıf ve intihal
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
İade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur; atıf yapılmaması hâlinde alıntı intihale dönüşür
Olay: Bir belgeselde ve yazılı çalışmada başkasına ait eserden alıntı yapıldığı, buna karşılık usulüne uygun atıf yapılmadığı ileri sürülerek tecavüzün tespiti ve tazminat istenmiştir.
Karar: Kurul, iktibasta iadenin alınan eser sahibine yapılan atıfla gerçekleştiğini; atıf yapılmaması hâlinde yapılan alıntının intihale dönüştüğünü belirtmiştir. İntihal incelemesinin aşamalı biçimde yapılması gerektiğini; bilimsel gerçeklik ve tarihî olguların telif korumasından yararlanmadığını ve bu tür iddiaların TTK 55/1-c çerçevesinde değerlendirilebileceğini saptamıştır. Belgeselde eser sahibinin adı belirtilmişse geçerli bir atıf bulunduğunu; maddi tazminatın intihal edilen kısmın katkı ve önem derecesine göre belirleneceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“iade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur. Atıf yapılmaması hâlinde ise yapılan alıntı intihale dönüşür”
Ne anlama geliyor?
Atıfsız alıntı hukuk davasında intihal, ceza hukukunda ise FSEK 71/1-3 kapsamında suç oluşturabilir.
Not: Karar bir hukuk davasına ilişkindir; buraya, FSEK 71/1-2, 71/1-3 ve 71/1-5'teki suç tiplerinin dayandığı atıf yükümlülüğünü göstermesi nedeniyle alınmıştır.
FSEK 71 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 14 — Umuma arz hakkı
- FSEK m. 24 — Temsil hakkı
- FSEK m. 35 — İktibas serbestisi
- FSEK m. 38 — Şahsen kullanma
- FSEK m. 41 — Umuma açık mahallerde kullanım
- FSEK m. 67 — Manevi haklara tecavüz halinde
- FSEK m. 68 — Mali haklara tecavüz halinde
- FSEK m. 72 — Teknolojik önlemleri etkisiz kılma
- FSEK m. 75 — Soruşturma ve kovuşturma
- FSEK m. 76 — Görev ve ispat
- FSEK m. 81 — Bandrol yükümlülüğü
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Suçun oluşması için hak sahibinin yazılı izninin bulunmadığını ortaya koyun.
- 2.Şikâyetle birlikte hak sahipliğini kanıtlayan belgeleri savcılığa süresinde verin; aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
- 3.Hukuka aykırı nüshaları kişisel kullanım dışında elde bulundurmanın da suç olduğunu bilin.
- 4.Kişisel kullanım savunmasında sınırın kişi, aile ve yakın tanıdık çevresi olduğunu gözetin.
- 5.Sanık müdafii olarak tasarruf yetkisi ve kast eksikliğini ayrıntılı biçimde tartışın.
- 6.Yazılım davalarında FSEK 38/3 kapsamındaki yedekleme savunmasını gündeme getirin.
- 7.İntihal iddiasında bent 2 ile bent 3 arasındaki ayrımı doğru kurun; ad koyma ile kaynak göstermeme farklı suçlardır.
- 8.Yayımlanmış intihalde adlî para cezasına hükmedilemeyeceğini ve üst sınırın beş yıl olduğunu gözetin.
- 9.Kaynağı yetersiz veya yanlış göstermenin de ayrı bir suç olduğunu unutmayın.
- 10.Dijital ihlalde FSEK Ek 4 usulünü işletin; ihtara rağmen süren ihlalde FSEK 71/2 gündeme gelir.
- 11.Satıcı konumundaysanız kovuşturma evresinden önce kaynağı bildirmenin indirim veya cezasızlık sağlayabileceğini bilin.
- 12.Görevli mahkemenin fikrî ve sınai haklar ceza mahkemesi olduğunu; kurulmayan yerlerde asliye ceza mahkemesinin baktığını gözetin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.