Kısa cevap · FSEK 15
FSEK 15, manevi hakların uygulamada en sık ihlal edilenini düzenler. Eseri sahibinin adıyla, müstear adla veya adsız olarak umuma arz etme ya da yayımlama kararı münhasıran eser sahibine aittir. İkinci fıkra bir zorunluluk getirir: güzel sanat eserinden çoğaltılan kopyalarla işlenmenin aslı veya çoğaltılmış nüshaları üzerinde asıl eser sahibinin adı belirtilmeli ve eserin bir kopya veya işlenme olduğu açıkça gösterilmelidir. Üçüncü fıkra eser sahipliğinin tespiti davasını, dördüncü fıkra ise mimari yapılarda eser sahibinin adının yazılmasını düzenler.
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
- FSEK 15 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Adın Belirtilmesi Salahiyeti Ne İçerir?
- Ücret Ödendiyse Adın Yazılmaması Sorun Olmaz mı?
- Kopya ve İşlenmelerde Ad Nasıl Belirtilir?
- Mimari Yapıya Ad Yazılması ve Tespit Davası
- FSEK 15 Yargıtay kararları
- FSEK 15 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Adın belirtilmesi salahiyeti
- Eseri sahibinin adıyla, müstear adla veya adsız olarak umuma arz etme veya yayımlama kararının münhasıran eser sahibine ait olması (FSEK 15/1).
- Müstear ad
- Eser sahibinin gerçek adı yerine kullandığı ad. Eser sahibi eseri müstear adla sunmaya karar verebilir.
- Adsız sunma
- Eserin hiç ad belirtilmeksizin umuma arzı. Bu hâlde FSEK 12'deki yetki düzeni devreye girer.
- Kopya ve işlenmede ad şartı
- Güzel sanat eserinden çoğaltılan kopyalarda ve işlenmenin nüshalarında asıl eser sahibinin adının belirtilmesi ve ürünün kopya veya işlenme olduğunun gösterilmesi zorunluluğu (FSEK 15/2).
- Eser sahipliğinin tespiti davası
- Eserin kimin tarafından vücuda getirildiği ihtilaflıysa hakiki sahibinin hakkının tespitini mahkemeden isteyebilmesi (FSEK 15/3).
- Mimari yapıda ad
- Eser niteliğindeki mimari yapılarda, yazılı istem üzerine eserin görülen bir yerine eser sahibinin adının silinmeyecek biçimde yazılması (FSEK 15/4).
- Yazılı istem şartı
- FSEK 15/4'teki yükümlülüğün eser sahibinin yazılı talebine bağlı olması; talep edilmedikçe kendiliğinden doğmaması.
- Manevi hakkın devredilemezliği
- Adın belirtilmesi hakkının eser sahibine sıkı sıkıya bağlı olması; mali hakları devralan şirket bu hakka dayanarak manevi tazminat isteyemez.
Bir bakışta FSEK 15
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel yetki | Eseri adıyla, müstear adla veya adsız sunma kararı münhasıran eser sahibine aittir. | FSEK m. 15/1 |
| Kopya ve işlenme | Kopya ve işlenme nüshalarında asıl eser sahibinin adı belirtilmeli, ürünün kopya veya işlenme olduğu açıkça gösterilmelidir. | FSEK m. 15/2 |
| Tespit davası | Eser sahipliği ihtilaflıysa hakiki sahip hakkının tespitini mahkemeden isteyebilir. | FSEK m. 15/3 |
| Mimari yapı | Eser niteliğindeki mimari yapıda yazılı istem üzerine eser sahibinin adı silinmeyecek biçimde yazılır. | FSEK m. 15/4 |
| Talep şartı | Mimari yapıdaki yükümlülük yazılı isteme bağlıdır; kendiliğinden doğmaz. | FSEK m. 15/4 |
| İhlalin sonucu | Adın belirtilmemesi manevi hak ihlalidir; tecavüzün ref'i ve manevi tazminat istenebilir. | FSEK m. 67, 70/1; 11. HD 2025/2970 |
| Ücret ödenmesi | Katkının ücret karşılığı yapılmış olması mali hakları devretmiş saysa bile adın belirtilmesi hakkı kalır. | 11. HD 2025/2970 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Ortak eser | Müşterek eserde adın belirtilmemesi her eser sahibi bakımından ayrı manevi tazminat doğurur. | 11. HD 2015/2192 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Birlikte ihlal | İzinsiz birebir kullanım FSEK 21 yanında FSEK 15 ve 14'ü de ihlal eder. | 11. HD 2025/2798 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Tüzel kişi | Manevi hak sahibi olmayan şirket adın belirtilmemesine dayanarak manevi tazminat isteyemez. | 11. HD 2025/2798 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Değişiklikle birlikte | Zorunluluk sınırını aşan değişiklikler aynı zamanda adın belirtilmesi ve umuma arz salahiyetini ihlal edebilir. | 11. HD 2023/6837 (ilk derece tespiti) |
| Tespit ile karine | Tespit davasında FSEK 11 ve 12'deki karineler işler; karinenin aksi tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir. | HGK 2023/639 |
| Ölümden sonra | FSEK 15/1'deki yetki, eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş yıl FSEK 19'daki sıraya göre kullanılır. | FSEK m. 19 |
FSEK 15 madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · A) Manevi haklar
Adın belirtilmesi salahiyeti — Madde 15
- (1)Eseri, sahibinin adı veya müstear adı ile yahut adsız olarak, umuma arzetme veya yayımlama hususunda karar vermek salahiyeti munhasıran eser sahibine aittir.
- (2)Bir güzel sanat eserinden çoğaltma ile elde edilen kopyelerle bir işlenmenin aslı veya çoğaltılmış nüshaları üzerinde asıl eser sahibinin ad veya alametinin, kararlaştırılan veya adet olan şekilde belirtilmesi ve vücuda getirilen eserin bir kopye veya işlenme olduğunun açıkça gösterilmesi şarttır.
- (3)Bir eserin kimin tarafından vücuda getirildiği ihtilaflı ise, yahut her hangi bir kimse eserin sahibi olduğunu iddia etmekte ise, hakiki sahibi, hakkının tesbitini mahkemeden istiyebilir.
- (4)(Ek: 7/6/1995 - 4110/6 md.)Eser niteliğindeki mimari yapılarda, yazılı istem üzerine eserin görülen bir yerine eser sahibinin uygun göreceği malzeme ile silinmeyecek biçimde eser sahibinin adı yazılır.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 07.06.1995 | 4110 sayılı Kanun m. 6 (RG 12.06.1995, S. 22311) | Maddeye dördüncü fıkra eklendi: eser niteliğindeki mimari yapılarda, yazılı istem üzerine eserin görülen bir yerine eser sahibinin uygun göreceği malzeme ile silinmeyecek biçimde eser sahibinin adının yazılması zorunluluğu getirildi. Aynı Kanunla FSEK 4 ve FSEK 2'nin 3 numaralı bendi de yenilenerek mimarlık eseri ile mimari projenin korunma rejimi belirlenmiştir. |
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Maddenin ilk üç fıkrası bugünkü metniyle kabul edildi ve o tarihten bu yana değişmedi: eserin adla, müstear adla veya adsız sunulması kararının eser sahibine ait olması; kopya ve işlenmelerde asıl eser sahibinin adının belirtilmesi zorunluluğu; eser sahipliğinin tespiti davası. |
Adın Belirtilmesi Salahiyeti Ne İçerir?
FSEK 15/1 üç seçeneği eser sahibine bırakır: eseri kendi adıyla, müstear adla veya adsız olarak umuma arz etme ya da yayımlama. Karar yetkisi münhasırdır; yani bu tercih eser sahibinden başkası tarafından yapılamaz.
Hükmün iki yönü vardır ve ikisi de ihlale açıktır:
- Pozitif yön: Adın eserde gösterilmesini isteme. Uygulamada en sık karşılaşılan ihlal, eserin kullanılmasına izin verilmiş olmasına rağmen eser sahibinin adının yazılmamasıdır.
- Negatif yön: Adın gösterilmemesini isteme. Eser sahibi eserini adsız veya müstear adla sunmayı tercih etmişse, gerçek adının açıklanması da bu hakkın ihlalidir.
Hak manevi niteliktedir; eser sahibine sıkı sıkıya bağlıdır ve devredilemez. Bunun pratik sonucu bir reklam senaryosu uyuşmazlığında görülmüştür: mahkeme izinsiz kullanımın FSEK 21 işleme hakkı yanında FSEK 15 adın belirtilmesi ve FSEK 14 umuma arz salahiyetini de ihlal ettiğini belirlemiş; buna karşılık davacı şirketin eser üzerinde manevi hak sahibi olmaması nedeniyle şirket yönünden manevi tazminat talebini kabul etmemiştir. Karar temyizde onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 24.04.2025, E. 2024/4271, K. 2025/2798).
Adın hiç belirtilmediği hâllerde kanun bir de yetki düzeni kurar. FSEK 12 uyarınca yayımlanmış bir eserin sahibi FSEK 11'e göre belli olmadıkça hak ve yetkileri yayımlayan, o da belli değilse çoğaltan kendi adına kullanabilir. Ayrıntı için FSEK 12 şerhine bakabilirsiniz.
Ücret Ödendiyse Adın Yazılmaması Sorun Olmaz mı?
Olur. Bu ayrım, FSEK 15'in uygulamadaki en önemli sonucudur: ücretin ödenmesi mali hakları ilgilendirir, manevi hakları ortadan kaldırmaz.
Bir kaymakamlık tanıtım kitabı uyuşmazlığında mahkemeler zinciri şöyle kurmuştur (Yargıtay 11. HD, 30.04.2025, E. 2024/4478, K. 2025/2970):
- Kitap FSEK 2 kapsamında ilim ve edebiyat eseri niteliğindeydi ve tek bir kitaptı.
- Davacı, eserin Türkçe metinlerini İngilizceye çevirmişti; çevirdiği metinlerin aynen eserde yer alması nedeniyle eser üzerinde hak sahibiydi.
- Çeviri işlemini ücret karşılığı yapıp ücretini aldığından eser üzerinde mali bir hakkı kalmadığı, mali haklarını devrettiği kabul edildi; mali hak talepleri yerinde görülmedi.
- Buna karşılık İngilizce metinlerin davacı tarafından yazıldığına dair adının belirtilmemesi FSEK 15'teki adın belirtilmesi hakkının ihlali sayıldı; tecavüzün ref'i ile manevi tazminata hükmedildi.
Karar istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek onanmıştır. Aynı yaklaşım ortak eserlerde de görülür: bir sahne uyarlaması uyuşmazlığında mahkeme, adın belirtilmemesi bakımından FSEK 15'e dayanarak FSEK 70/1 uyarınca manevi tazminata hükmetmiş; Daire kararı onamıştır (Yargıtay 11. HD, 18.02.2015, E. 2014/16885, K. 2015/2192).
Uygulama dersi açıktır: bir esere katkı verirken sözleşmeye yalnız ücreti değil, adın nasıl ve nerede belirtileceğini de yazmak gerekir. Mali hak devri FSEK 52 uyarınca yazılı olmalı ve haklar tek tek gösterilmelidir; ancak manevi haklar devredilemeyeceği için bu maddeye dayanan talep her hâlükârda saklı kalır.
Kopya ve İşlenmelerde Ad Nasıl Belirtilir?
FSEK 15/2 iki ayrı zorunluluk getirir ve ikisi birlikte aranır:
- Asıl eser sahibinin adı veya alameti belirtilmeli. Bu, "kararlaştırılan veya adet olan şekilde" yapılır; yani sözleşmede bir usul belirlenmişse o, yoksa sektördeki yerleşik biçim esas alınır.
- Ürünün kopya veya işlenme olduğu açıkça gösterilmeli. Alıcının veya izleyicinin elindeki şeyin asıl eser değil ondan üretilmiş bir nüsha ya da işlenme olduğunu anlaması gerekir.
Hükmün kapsamı iki gruba yayılır: güzel sanat eserinden çoğaltma ile elde edilen kopyalar ve bir işlenmenin aslı veya çoğaltılmış nüshaları. Dolayısıyla bir tablonun baskısında, bir heykelin dökümünde, bir kitabın tercümesinde veya bir bestenin aranjmanında aynı kural işler.
Bu yükümlülük işlenme eser sahibinin kendi haklarını ortadan kaldırmaz. Hukuk Genel Kuruluna göre işlenme ve derleme eseri meydana getiren kişiler de FSEK 8/2 uyarınca eser sahibidir ve esere asıl esere ait ad dışında başka bir isim verebilirler. Yani işlenme sahibinin kendi adını koyma hakkı ile asıl eser sahibinin adının belirtilmesi zorunluluğu yan yana yürür; ayrıntı için FSEK 6 şerhine bakabilirsiniz.
Eserde yapılan değişiklikler bakımından FSEK 15 ile FSEK 16 birlikte devreye girebilir. Bir mimari proje uyuşmazlığında ilk derece mahkemesi, zaruret kapsamı dışında kalan değişikliklerin eserin bütünlüğünü bozan ve estetik görünümünü değiştiren nitelikte olması karşısında bu eylemin umuma arz salahiyeti ve adın belirtilmesi salahiyetinin ihlali anlamına geleceğini belirlemiş ve mimar yönünden manevi tazminat şartlarının oluştuğunu kabul etmiştir; Daire kararı maddi tazminat yönünden davacılar yararına bozmuştur (bkz. FSEK 16 şerhi).
Mimari Yapıya Ad Yazılması ve Tespit Davası
Mimari yapılarda ad (FSEK 15/4). 1995'te 4110 sayılı Kanunla eklenen bu fıkra, eser niteliğindeki mimari yapılarda eser sahibinin adının yazılmasını düzenler. Üç unsuru vardır:
- Yazılı istem şartı: Yükümlülük kendiliğinden doğmaz; eser sahibinin yazılı talebine bağlıdır.
- Yer: Ad, eserin görülen bir yerine yazılır.
- Biçim: Eser sahibinin uygun göreceği malzeme ile silinmeyecek biçimde yazılır.
Hüküm yalnız eser niteliğindeki mimari yapılar için geçerlidir. Yapının eser sayılıp sayılmayacağı FSEK 4/1-3 (mimarlık eserleri) çerçevesinde değerlendirilir; mimari proje ise estetik nitelik taşımasa bile FSEK 2/1-3 kapsamında korunur. Ayrıntı için FSEK 4 şerhine bakabilirsiniz.
Eser sahipliğinin tespiti davası (FSEK 15/3). Bir eserin kimin tarafından vücuda getirildiği ihtilaflıysa yahut herhangi bir kimse eserin sahibi olduğunu iddia etmekteyse, hakiki sahibi hakkının tespitini mahkemeden isteyebilir. Bu dava, FSEK 11 ve 12'deki karinelerin çürütülmesi için de kullanılan yoldur.
Hukuk Genel Kurulu tespit davasının ispat rejimini belirlemiştir: FSEK 11 ve 12'deki karineler aksi ispat edilebilen adi kanuni karinedir; karineye konu iddia hukuki işlem niteliğinde değilse aksi tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir (Yargıtay HGK, 21.06.2023, E. 2021/930, K. 2023/639). Bu nedenle onaylı projede veya yayımlanmış nüshada başkasının adı yazılı olsa bile tespit davası açmak anlamsız değildir.
Ancak bir sınır vardır: ortak eser sahipliğinde bir eser sahibi, dava dışı diğer eser sahibi için eser sahipliğinin tespitini isteyemez. Ayrıntı için FSEK 10 şerhine bakabilirsiniz.
FSEK 15 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlara adın belirtilmesi salahiyetini mahkemenin kendi gerekçesinde değerlendiren kararlar alındı. Onama ile kesinleşen kararlarda gerekçenin hangi mahkemeye ait olduğu, Hukuk Genel Kurulu kararında karşı oyda kalan görüş kart notunda belirtildi.
Ücret ödenmesi adın belirtilmesi hakkını kaldırmaz
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Katkının ücret karşılığı yapılması mali hakları devretmiş saysa bile adın belirtilmemesi manevi hak ihlalidir
Olay: Bir kaymakamlık, tanıtım kitabının hazırlanması görevini davalıya vermiştir. Davalı, eserin Türkçe metinlerinin İngilizceye çevrilmesi hizmetini davacıdan almıştır. Kitapta İngilizce metinlerin davacı tarafından yazıldığına dair bilgi yer almamıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi kitabın FSEK 2 kapsamında ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğunu, davacının çevirdiği İngilizce metinlerin aynen eserde yer alması nedeniyle eser üzerinde hak sahibi bulunduğunu belirlemiştir. Çeviri işleminin ücret karşılığı yapılıp ücretin alınması nedeniyle davacının eser üzerinde mali bir hakkının kalmadığını, mali haklarını devrettiğini; ancak manevi haklarını talep edebileceğini kabul etmiştir. Eserde İngilizce metinlerin davacı tarafından yazıldığına dair adının belirtilmemesini FSEK 15'teki adın belirtilmesi hakkının ihlali sayarak tecavüzün ref'i ile manevi tazminata hükmetmiş, maddi tazminat taleplerini reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, tek bir kitap söz konusu olduğundan işlenme eserden söz edilemeyeceğini ve çevirilerin davacıya iştirak hâlinde eser sahipliği niteliği kazandırdığını belirterek istinaf başvurularını esastan reddetmiş; Daire kararı onamıştır.
“eserde İngilizce metinlerin davacı tarafından yazıldığına dair adının belirtilmediği, bu durumun FSEK'in 15. maddesinde düzenlenen adın belirtilmesi hakkının ihlali niteliğinde olduğu, bu nedenle manevi tazminat ve tecavüzün refini talep edebileceği”
Ne anlama geliyor?
Ücretini almış olmak adın yazılmasından vazgeçmek değildir. Katkı sözleşmelerinde adın nasıl ve nerede belirtileceği ayrıca kararlaştırılmalıdır.
Not: Eser niteliği, mali hak devri ve manevi hak ihlaline ilişkin tespitler ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesinin gerekçelerindedir; karar temyizde onanmıştır.
Manevi hakların birlikte ihlali ve tüzel kişi sınırı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
İzinsiz birebir kullanım FSEK 15 ve 14'ü de ihlal eder; manevi hak sahibi olmayan şirket manevi tazminat isteyemez
Olay: Bir konut projesinin reklam filmi için senaryo hazırlanması konusunda görüşmeler yapılmış; davacı senaryoyu hazırlayıp davalıya e-posta ile göndermiştir. Davalı, yayınladığı reklam filminde senaryoyu izinsiz kullanmıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi, reklam filmi senaryosunun FSEK 2/1 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğunu; senaryonun e-posta yoluyla gönderilmesi ve buna ilişkin tasdik onayı dikkate alındığında davacının hak sahibi bulunduğunu; sunulan senaryo ile yayınlanan reklam filminin aynı olduğunu saptamıştır. İzinsiz ve birebir kullanımın FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali; manevi haklar bakımından ise FSEK 15 uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ve FSEK 14 kapsamında umuma arz salahiyetinin ihlali niteliğinde olduğunu belirlemiştir. Buna karşılık davacı şirketin eser üzerinde manevi hak sahibi olmaması nedeniyle şirket yönünden manevi tazminat talebini kabul etmemiştir. Karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
“davalının bu eyleminin manevi haklar bakımından FSEK'in 15. maddesi uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ihlali ve 14. maddesi kapsamında umuma arz salahiyetinin ihlali niteliğinde olduğu”
Ne anlama geliyor?
Bir eylem hem mali hem manevi hakları ihlal edebilir ve talepler ayrı ayrı kurulur. Ancak manevi tazminatı yalnız eser sahibi gerçek kişi isteyebilir.
Not: Eser niteliği, hak sahipliği ve ihlale ilişkin tespitler ilk derece mahkemesinin gerekçesindedir; karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
Ortak eserde adın belirtilmemesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Müşterek eserde adın belirtilmemesi FSEK 70/1 uyarınca manevi tazminat doğurur
Olay: Bir müzik eseri üzerinden yürütülen sanat eğitimi projesi kapsamında üç sanatçı eseri önce kitap hâline getirmiş, ardından sahneye uyarlamıştır. Eser sonradan müzikli oyun olarak uyarlanıp gösterime sunulmuş; diğer müşterek eser sahiplerinin adı belirtilmemiştir.
Karar: Mahkeme, tarafların müşterek eser sahibi olduğu eserin bütünselliğinden kaynaklanan özelliği dolayısıyla yalnız bir kişinin eser sahibi sıfatıyla oyunu gösterime sunmasının mümkün olmadığını, diğer müşterek eser sahiplerinden izin alınması veya oyunun müştereken sahneye konulması gerektiğini belirlemiştir. Adın belirtilmemesi bakımından FSEK 15'e dayanarak FSEK 70/1 uyarınca manevi tazminata; mali hakların kullanılmasına ilişkin uyuşmazlık nedeniyle FSEK 70/2 atfıyla maddi tazminata hükmetmiştir. Daire, adın belirtilmesine yönelik manevi hak tazminatı bakımından FSEK 70/1 uyarınca hüküm tesisinde bir yanlışlık bulunmadığını belirterek kararı onamıştır.
“aynı şekilde 5846 sayılı FSEK 15. maddesine göre adın belirtilmesine yönelik manevi hak tazminatı bakımından da FSEK'in 70/1. maddesi uyarınca hüküm tesisinde bir yanlışlık bulunmamasına”
Ne anlama geliyor?
Ortak eserlerde her eser sahibi kendi adının belirtilmemesi nedeniyle manevi tazminat isteyebilir. Bu talep, tazminat için birlikte hareket kuralından etkilenmez.
Not: Tazminata ilişkin tespitler yerel mahkeme kararının gerekçesinde, FSEK 70/1 değerlendirmesi Dairenin onama gerekçesindedir.
Tespit davasında ispat
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Eser sahipliğinin tespiti davasında karinenin aksi tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir
Olay: Bir kültür merkezi kompleksinin mimari ön projesinde eser sahipliği çekişmelidir. Yerel mahkeme, belediyece onaylı projedeki mimar adının resmî belge olduğu ve aksinin bir başka resmî belge ile ispatlanamadığı gerekçesiyle davacıların talebini reddetmiş ve direnme kararı vermiştir.
Karar: Kurul, FSEK 15/3 uyarınca bir eserin kimin tarafından vücuda getirildiği ihtilaflıysa yahut herhangi bir kimse eserin sahibi olduğunu iddia etmekteyse hakiki sahibinin hakkının tespitini mahkemeden isteyebileceğini belirtmiştir. FSEK 11 ve 12'deki karinelerin aksi ispat edilebilen adi kanuni karine olduğunu; karinenin dayanağı resmî belge olsa bile karineye konu iddia hukuki işlem niteliğinde değilse aksinin tanık dahil her türlü delille ispatlanabileceğini kabul etmiştir. Yerel mahkemenin davacıların dayandığı tanık ve diğer delilleri değerlendirmemesini isabetsiz bularak direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.
“FSEK m.15/3 hükmünde ise, bir eserin kimin tarafından vücuda getirildiği ihtilaflı ise, yahut herhangi bir kimse eserin sahibi olduğunu iddia etmekte ise, hakiki sahibi hakkının tespitini mahkemeden isteyebilir.”
Ne anlama geliyor?
Başkasının adı yazılı olsa bile tespit davası açmak anlamsız değildir; karine kesin değildir ve tanık dahil her türlü delille çürütülebilir.
Not: Aktarılan tespitler kararın çoğunluk gerekçesine aittir; bozma oy çokluğuyla verilmiştir. Karinenin ancak senetle çürütülebileceği görüşü karşı oyda kalmıştır.
FSEK 15 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 4 — Güzel sanat eserleri: mimarlık eserleri
- FSEK m. 6 — İşlenmeler ve derlemeler
- FSEK m. 8 — Eser sahibi
- FSEK m. 10 — Eser sahipleri arasındaki birlik
- FSEK m. 11 — Eser sahipliği karinesi
- FSEK m. 12 — Adı belirtilmeyen eserlerde yetki
- FSEK m. 13 — Fikrî hakların korunması
- FSEK m. 14 — Umuma arz salahiyeti
- FSEK m. 16 — Eserde değişiklik yapılmasını menetmek
- FSEK m. 19 — Manevi hakların ölümden sonra kullanılması
- FSEK m. 52 — Mali hak sözleşmelerinde yazılı şekil
- FSEK m. 67 — Manevi haklara tecavüzün ref'i
- FSEK m. 70 — Maddi ve manevi tazminat
- FSEK m. 76 — Görevli mahkeme
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Katkı sözleşmelerinde ücretin yanında adın nasıl, nerede ve hangi biçimde belirtileceğini yazın.
- 2.Ücretini almış olmanın manevi hakları ortadan kaldırmadığını hatırlayın; adın belirtilmemesi ayrı bir talep doğurur.
- 3.Manevi tazminat talebini eser sahibi gerçek kişi adına kurun; mali hak sahibi şirket bu talebi ileri süremez.
- 4.Kopya ve işlenme nüshalarında iki şartı birlikte yerine getirin: asıl eser sahibinin adı ve ürünün kopya veya işlenme olduğunun açıkça gösterilmesi.
- 5.İşlenme sahibi olarak esere kendi adınızı verebileceğinizi, ancak asıl eser sahibinin adını belirtme zorunluluğunun sürdüğünü gözetin.
- 6.Eseri adsız veya müstear adla sunmayı tercih ettiyseniz gerçek adınızın açıklanmasının da ihlal olduğunu ileri sürün.
- 7.Mimari yapıda ad yazılmasını istiyorsanız talebi yazılı yapın; FSEK 15/4 yükümlülüğü yazılı isteme bağlıdır.
- 8.Mimari yapının eser niteliğini FSEK 4/1-3 çerçevesinde ortaya koyun; FSEK 15/4 yalnız eser niteliğindeki yapılar için geçerlidir.
- 9.Eser sahipliği çekişmeliyse FSEK 15/3 kapsamında tespit davası açın; karine karşısında tanık dahil her türlü delili kullanabilirsiniz.
- 10.Ortak eserde kendi adınızın belirtilmemesine dayanan manevi tazminat talebini tek başınıza ileri sürebileceğinizi, ancak dava dışı diğer eser sahibi için tespit isteyemeyeceğinizi gözetin.
- 11.Eserde yapılan değişikliklerle birlikte adın da silinmişse FSEK 15 ve 16'yı birlikte ileri sürün.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.