Kısa cevap · FSEK 14
FSEK 14, manevi hakların ilki ve en temel olanıdır: bir eserin umuma arz edilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını münhasıran eser sahibi tayin eder. İkinci fıkra, henüz alenileşmemiş eserin içeriği hakkında yalnız eser sahibinin bilgi verebileceğini söyler. Üçüncü fıkra ise bir menetme hakkı tanır: umuma arz veya yayımlanma tarzı eser sahibinin şeref ve itibarını zedeleyecek nitelikteyse, eser sahibi başkasına yazılı izin vermiş olsa bile eserin umuma tanıtılmasını veya yayımlanmasını menedebilir; bu yetkiden sözleşmeyle vazgeçmek hükümsüzdür.
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
- FSEK 14 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Umuma Arz Salahiyeti Ne İçerir?
- Eser Bir Kez Yayımlanınca Hak Tükenir mi?
- İzin Verdikten Sonra Yayımı Engelleyebilir miyim?
- Eser Sahibinin Ölümünden Sonra Bu Yetkiyi Kim Kullanır?
- FSEK 14 Yargıtay kararları
- FSEK 14 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Umuma arz salahiyeti
- Eserin umuma arz edilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını münhasıran eser sahibinin tayin etmesi (FSEK 14/1). Manevi haklardandır.
- Münhasır yetki
- Yetkinin yalnız eser sahibine ait olması. Manevi haklar devredilemez; eser sahibine sıkı sıkıya bağlıdır.
- Muhteva hakkında bilgi verme
- Bütünü veya esaslı kısmı alenileşmemiş eserin içeriği hakkında yalnız eser sahibinin bilgi verebilmesi (FSEK 14/2).
- Menetme yetkisi
- Umuma arz veya yayımlanma tarzı şeref ve itibarı zedeliyorsa, yazılı izin verilmiş olsa bile eserin tanıtılmasını veya yayımlanmasını engelleme hakkı (FSEK 14/3).
- Vazgeçmenin hükümsüzlüğü
- Menetme yetkisinden sözleşmeyle vazgeçmenin geçersiz olması (FSEK 14/3). Peşin feragat kaydı sonuç doğurmaz.
- Diğer tarafın tazminat hakkı
- Menetme yetkisinin kullanılması hâlinde karşı tarafın uğradığı zararı isteme hakkı (FSEK 14/3 son cümle).
- Hakkın tükenmemesi
- Eserin bir kez alenileşmesinin umuma arz hakkını sona erdirmemesi; her izinsiz kullanımda manevi tazminat doğması.
- Geri alma yasağı
- Rızayla umuma arz edilen eserde, FSEK 14/3'teki hâller dışında umuma arzın geri alınamaması.
Bir bakışta FSEK 14
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel yetki | Eserin umuma arz edilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını münhasıran eser sahibi tayin eder. | FSEK m. 14/1 |
| Niteliği | Manevi haktır; devredilemez ve eser sahibine sıkı sıkıya bağlıdır. | FSEK m. 14; 11. HD 2020/4837 |
| Bilgi verme | Alenileşmemiş eserin muhtevası hakkında yalnız eser sahibi bilgi verebilir. | FSEK m. 14/2 |
| Menetme | Arz veya yayım tarzı şeref ve itibarı zedeliyorsa yazılı izin verilmiş olsa bile menedilebilir. | FSEK m. 14/3 |
| Peşin feragat | Menetme yetkisinden sözleşmeyle vazgeçmek hükümsüzdür. | FSEK m. 14/3 |
| Karşı tarafın hakkı | Menetme hâlinde diğer tarafın tazminat hakkı saklıdır. | FSEK m. 14/3 |
| Tükenmeme | Eserin bir kez alenileşmesi hakkın tüketildiği sonucunu doğurmaz; her izinsiz kullanımda manevi tazminat istenebilir. | HGK 2019/373 |
| Dayanak zinciri | Alenileşmiş eserde FSEK 67/1 yerine FSEK 14/1 yoluyla FSEK 69 ve 70/1 işletilir. | HGK 2019/373 |
| Geri alma | Rızayla umuma arz edilen eserde FSEK 14/3 dışında arzın geri alınması mümkün değildir. | 11. HD 2010/9305 |
| Mülkiyet devri | Tablonun bağış, satım veya trampa ile devri sahibinin rızasıyla umuma arz niteliğindedir. | 11. HD 2010/9305 |
| İzinsiz kullanım | İzinsiz birebir kullanım FSEK 21 işleme hakkı yanında FSEK 14 umuma arz ve FSEK 15 adın belirtilmesi haklarını da ihlal eder. | 11. HD 2025/2798 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Tüzel kişi | Manevi hak sahibi olmayan şirket bu ihlallere dayanarak manevi tazminat isteyemez. | 11. HD 2025/2798 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Yayından kaldırma | Eserin internet ortamında haksız biçimde yayından kaldırılması manevi zarar doğurabilir. | 11. HD 2024/3398 (ilk derece tespiti, onandı) |
FSEK 14 madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · A) Manevi haklar
Umuma arz salahiyeti — Madde 14
- (1)Bir eserin umuma arzedilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını munhasıran eser sahibi tayin eder.
- (2)Bütünü veya esaslı bir kısmı alenileşmemiş olan, yahut ana hatları her hangi bir suretle henüz umuma tanıtılmıyan bir eserin muhtevası hakkında ancak o eserin sahibi malumat verebilir.
- (3)(Değişik: 21/2/2001 - 4630/8 md.)Eserin umuma arzedilmesi veya yayımlanma tarzı, sahibinin şeref ve itibarını zedeleyecek mahiyette ise eser sahibi, başkasına yazılı izin vermiş olsa bile eserin gerek aslının gerek işlenmiş şeklinin umuma tanıtılmasını veya yayımlanmasını menedebilir. Menetme yetkisinden sözleşme ile vazgeçmek hükümsüzdür. Diğer tarafın tazminat hakkı saklıdır.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 21.02.2001 | 4630 sayılı Kanun m. 8 (RG 03.03.2001, S. 24335 Mükerrer) | Maddenin üçüncü fıkrası değiştirildi. Menetme yetkisi hem eserin aslı hem işlenmiş şekli bakımından açıkça tanındı; "Menetme yetkisinden sözleşme ile vazgeçmek hükümsüzdür" cümlesi ile peşin feragat yasağı metne girdi ve diğer tarafın tazminat hakkının saklı olduğu belirtildi. |
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Maddenin ilk iki fıkrası bugünkü metniyle kabul edildi ve o tarihten bu yana değişmedi: umuma arzın, yayımlanma zamanının ve tarzının münhasıran eser sahibi tarafından belirlenmesi ve alenileşmemiş eserin muhtevası hakkında yalnız eser sahibinin bilgi verebilmesi. |
Umuma Arz Salahiyeti Ne İçerir?
FSEK 14/1 üç ayrı karar yetkisini eser sahibine bırakır:
- Umuma arz edilip edilmemesi: Eseri hiç yayımlamama kararı da bu hakkın parçasıdır.
- Yayımlanma zamanı: Eserin ne zaman kamuya sunulacağı.
- Yayımlanma tarzı: Hangi biçimde, hangi mecrada, nasıl sunulacağı.
Hukuk Genel Kurulu hakkın işlevini şöyle açıklar: eserin, eser sahibinin kişisel gizlilik alanından çıkarak fikir ve sanat dünyasına mal olması ve fikrî hukuk tarafından korunur hâle gelmesi ancak bu hakkın kullanılmasıyla mümkündür. Henüz kamuya sunulmamış eser bir sırdır ve bu aşamada sahibinin hakkı mutlaktır (Yargıtay HGK, 28.03.2019, E. 2018/998, K. 2019/373).
Bu nedenle FSEK 14/2 ayrı bir koruma getirir: bütünü veya esaslı bir kısmı alenileşmemiş olan yahut ana hatları herhangi bir suretle henüz umuma tanıtılmayan bir eserin muhtevası hakkında ancak o eserin sahibi malumat verebilir. Yayımlanmadan önce bir eserin içeriğini üçüncü kişilere aktarmak — örneğin bir yayınevinin incelemeye aldığı el yazmasının konusunu açıklaması — bu hükmün ihlalidir.
Yetkinin münhasır olması, manevi hakların niteliğinden gelir: manevi haklar eser sahibine sıkı sıkıya bağlıdır ve devredilemez. Nitekim bir reklam senaryosu uyuşmazlığında mahkeme, izinsiz kullanımın FSEK 21 işleme hakkı yanında FSEK 15 adın belirtilmesi ve FSEK 14 umuma arz salahiyetinin de ihlali olduğunu belirlemiş; buna karşılık davacı şirketin eser üzerinde manevi hak sahibi olmaması nedeniyle şirket yönünden manevi tazminat talebini kabul etmemiştir. Karar temyizde onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 24.04.2025, E. 2024/4271, K. 2025/2798).
Eser Bir Kez Yayımlanınca Hak Tükenir mi?
Tükenmez. Bu, FSEK 14 çevresindeki en önemli içtihat tespitidir ve sorun FSEK 67/1'in lafzından doğar: tecavüzün ref'i hakkı orada "henüz alenileşmemiş bir eserin" izinsiz umuma arzı hâline bağlanmıştır. Buradan, bir kez yayımlanan eserde manevi hak ihlalinden söz edilemeyeceği sonucu çıkarılabilir mi?
Hukuk Genel Kurulu bu sonucu reddetmiştir (Yargıtay HGK, 28.03.2019, E. 2018/998, K. 2019/373). Kurula göre eser alenileştikten sonra da sözleşmeye aykırı veya izinsiz olarak eserin kamuya sunulmasına karşı koymak hakkı mevcuttur; aksi, eser sahibinin değil korsan yayıncılığın korunması sonucunu doğurur. Kurul, FSEK 14/1'deki kamuya sunma hakkının eser alenileştikten sonra da devam ettiğini ve izinsiz çoğaltma ile yayma gibi mali haklara tecavüz oluşturan eylemlerde eser sahibine, ihlal edilen mali hakların yanında manevi hak tazminatı talep etme yetkisi verdiğini belirtmiştir.
Kurulun gösterdiği yöntem şudur: FSEK 67/1 uygulanamasa bile eser sahibi, eser alenileşmiş olsa dahi FSEK 14/1 yoluyla FSEK 69 uyarınca tecavüzün önlenmesini isteyebilir ve FSEK 70/1'e göre tecavüz edenden manevi tazminat talep edebilir.
Somut olayda davacının hak sahibi olduğu işlenme eser, davalılarca izinsiz olarak promosyon amacıyla dağıtılmıştı. Kurul, eserin daha önce kamuya arz edilmiş olmasının bu hakkın tüketildiği sonucunu doğurmadığını belirterek eserin her izinsiz kullanılışında manevi tazminat hakkının bulunduğunu kabul etmiştir.
Güncel bir uygulama da bunu destekler: bir video eseri uyuşmazlığında mahkeme, eserin internet ortamında yayından kaldırılması sebebiyle davacının manevi zarara uğradığı gerekçesiyle tazminata hükmetmiş; karar temyizde onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 30.04.2024, E. 2022/7141, K. 2024/3398). Umuma arz hakkı yalnız eserin yayımlanmasını değil, yayımda kalmasını da ilgilendirebilir.
İzin Verdikten Sonra Yayımı Engelleyebilir miyim?
Belirli bir şartla evet. FSEK 14/3, manevi hakların en güçlü korumalarından birini getirir: eserin umuma arz edilmesi veya yayımlanma tarzı sahibinin şeref ve itibarını zedeleyecek mahiyette ise eser sahibi, başkasına yazılı izin vermiş olsa bile eserin gerek aslının gerek işlenmiş şeklinin umuma tanıtılmasını veya yayımlanmasını menedebilir.
Hükmün üç unsuru vardır:
- Ölçüt: Arz veya yayım tarzının şeref ve itibarı zedeleyecek nitelikte olması. Salt memnuniyetsizlik veya fikir değişikliği yeterli değildir.
- Yazılı izne rağmen: Önceden verilmiş izin menetme yetkisini ortadan kaldırmaz. Kapsam hem eserin aslını hem işlenmiş şeklini içerir.
- Peşin feragat yasağı: "Menetme yetkisinden sözleşme ile vazgeçmek hükümsüzdür." Sözleşmeye konulan feragat kaydı geçersizdir.
Bunun karşılığında bir denge kurulmuştur: fıkranın son cümlesi uyarınca diğer tarafın tazminat hakkı saklıdır. Yani menetme yetkisi kullanıldığında yayıncı veya işleyen, uğradığı zararı isteyebilir. Aynı yapı FSEK 16/3'te, eserde değişiklik yapılmasını menetme bakımından da kurulmuştur.
Yargıtay, bu fıkranın sınırını da göstermiştir. Bir yağlı boya tablonun müzayedede teşhir edilmesine ilişkin uyuşmazlıkta Daire, sahibinin rızasıyla umuma arz edilen eserin alenileşmiş sayıldığını ve FSEK 14/3'te yazılı hâller dışında umuma arzın geri alınmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Somut olayda eser üzerine men edici bir kayıt konulduğu veya bu şekilde umuma arzın eser sahibinin şeref ve itibarını zedelediği iddia ve ispat edilemediğinden manevi tazminata hükmedilmesi isabetsiz bulunmuş ve karar bozulmuştur (Yargıtay 11. HD, 27.09.2010, E. 2009/3278, K. 2010/9305).
Pratik sonuç: FSEK 14/3'e dayanacak taraf, şeref ve itibarın nasıl zedelendiğini somut olarak ortaya koymak zorundadır; hükmün kendiliğinden işleyen bir geri alma hakkı vermediği gözden kaçırılmamalıdır.
Eser Sahibinin Ölümünden Sonra Bu Yetkiyi Kim Kullanır?
Manevi haklar devredilemez; ancak kullanılmaları ölümle sona ermez. FSEK 19 bu konuda ayrıntılı bir sıra kurar.
Eser sahibi FSEK 14 ve 15'in birinci fıkralarıyla kendisine tanınan yetkilerin kullanılış tarzını tespit etmemişse yahut bu hususu herhangi bir kimseye bırakmamışsa, bu yetkilerin ölümünden sonra kullanılması sırasıyla şu kişilere aittir:
- Vasiyeti tenfiz memuru,
- Bu tayin edilmemişse sırasıyla sağ kalan eşi ile çocukları ve mansup mirasçıları,
- Ana-babası,
- Kardeşleri.
FSEK 19/2 uyarınca bu kişiler, eser sahibine FSEK 14, 15 ve 16'nın üçüncü fıkralarında tanınan hakları eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş yıl kendi adlarına kullanabilirler. Üçüncü fıkra ise farklı bir kapı açar: eser sahibi veya yetkili olanlar yetkilerini kullanmazlarsa, eser sahibinden veya halefinden mali bir hak iktisap eden kimse, meşru bir menfaati bulunduğunu ispat şartıyla aynı hakları kendi adına kullanabilir.
Yetkili kimseler birden fazla olup müdahale hususunda birleşemezlerse, mahkeme eser sahibinin muhtemel arzusuna en uygun biçimde basit yargılama usulüyle ihtilafı halleder (FSEK 19/4). Son fıkra uyarınca, sayılan yetkili kimselerden hiçbiri bulunmaz veya bulunup da yetkilerini kullanmazlarsa yahut süreler bitmişse, eser memleketin kültürü bakımından önemli görüldüğü takdirde Kültür ve Turizm Bakanlığı bu hakları kendi adına kullanabilir.
FSEK 14 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlara umuma arz salahiyetini mahkemenin kendi gerekçesinde değerlendiren kararlar alındı. Hukuk Genel Kurulu kararında oy çokluğu durumu, onama ile kesinleşen kararlarda ise gerekçenin hangi mahkemeye ait olduğu kart notunda belirtildi.
Hakkın tükenmemesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Eserin bir kez alenileşmesi umuma arz hakkını tüketmez; her izinsiz kullanımda manevi tazminat istenebilir
Olay: Davacının hak sahibi olduğu işlenme eser, davalılar tarafından izinsiz olarak promosyon amacıyla dağıtılmıştır. Eser daha önce kamuya arz edilmiş olduğundan manevi tazminat talebinin reddedilip edilemeyeceği tartışılmıştır.
Karar: Kurul, hak sahibinin izniyle kamuya sunulan eserin alenileşmiş sayıldığını; FSEK 14/1 uyarınca eseri kamuya sunup sunmama, sunuluş zamanını ve tarzını belirleme yetkisinin eser sahibine ait olduğunu belirtmiştir. Eser alenileştikten sonra da sözleşmeye aykırı veya izinsiz kamuya sunmaya karşı koyma hakkının bulunduğunu, aksinin korsan yayıncılığın korunması sonucunu doğuracağını vurgulamıştır. FSEK 67/1'deki ref hakkının alenileşmemiş eserlere özgülenmiş olmasına karşın, eser sahibinin FSEK 14/1 yoluyla FSEK 69 uyarınca tecavüzün önlenmesini ve FSEK 70/1 uyarınca manevi tazminatı isteyebileceğini kabul etmiştir. Somut olayda eserin önceden kamuya arz edilmiş olmasının bu hakkı tüketmediği, her izinsiz kullanımda manevi tazminat hakkı bulunduğu sonucuna varılarak direnme kararı bozulmuştur.
“eser sahibinin 5846 sayılı FSEK'nin 14'üncü maddesi uyarınca eserini yayınlama zamanını tayin hakkının bulunmasına, eserin daha önceden kamuya arz edilmiş olmasının bu hakkın tüketildiği sonucunu doğurmamasına göre eserin her izinsiz kullanılışında manevi tazminat hakkının bulunduğunun kabul edilmesi gerekir.”
Ne anlama geliyor?
"Eser zaten yayımlanmıştı" savunması manevi hak taleplerini karşılamaz. Mali hak ihlali yanında FSEK 14/1'e dayanan manevi tazminat talebi ayrıca kurulmalıdır.
Not: Aktarılan tespitler kararın (IV) numaralı bendindeki çoğunluk gerekçesine aittir; bu bent bakımından bozma oy çokluğuyla verilmiştir.
Geri alma yasağı ve FSEK 14/3'ün sınırı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Rızayla umuma arz edilen eserde FSEK 14/3 dışında arz geri alınamaz; şeref ve itibarın zedelendiği ispatlanmalıdır
Olay: Bir ressam, kendi yağlı boya tablosunu bir resim galerisi işletmecisine hediye etmiştir. Tablo sonradan el değiştirerek bir müzayede şirketine satış için teslim edilmiş ve müzayede salonunda teşhir edilmiştir. Ressam, eserin rızası dışında umuma arz edildiğini ileri sürerek manevi tazminat istemiş; yerel mahkeme talebi kabul etmiştir.
Karar: Daire, FSEK 14'e göre bir eserin umuma arz edilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını münhasıran eser sahibinin tayin ettiğini belirttikten sonra, tablonun bizzat eser sahibi tarafından hediye edilmek suretiyle fiziki mülkiyetinin devrinin aynı zamanda sahibinin rızasıyla eserin umuma arzı olduğunu saptamıştır. Sahibinin rızasıyla umuma arz edilen eserin alenileşmiş sayıldığını ve FSEK 14/3'te yazılı hâller dışında umuma arzın geri alınamayacağını; eseri teslim alan kişinin eseri sergileyebileceği gibi bir galeride veya müzayedede satış için teşhir edebileceğini belirtmiştir. FSEK 40'ın ikinci ve üçüncü fıkralarına dayanarak, eser üzerine men edici bir kayıt konulduğu veya bu arzın eser sahibinin şeref ve itibarını zedelediği iddia ve ispat edilmediğinden manevi tazminata hükmedilmesini isabetsiz bulmuş ve kararı bozmuştur.
“Sahibinin rızasıyla umuma arz edilen eser alenileşmiş sayılır ve 5846 Sayılı FSEK 14/III.fıkrasında yazılı haller dışında umuma arzın geri alınması mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor?
FSEK 14/3 kendiliğinden işleyen bir geri alma hakkı vermez. Şeref ve itibarın nasıl zedelendiği somut olarak ortaya konmalı; güzel sanat eserlerinde ayrıca men edici kayıt konulmuş olmalıdır.
İzinsiz kullanımda manevi hakların birlikte ihlali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
İzinsiz birebir kullanım hem FSEK 21 işleme hakkını hem FSEK 14 ve 15'teki manevi hakları ihlal eder; şirket manevi hak sahibi değildir
Olay: Bir konut projesinin reklam filmi için senaryo hazırlanması konusunda görüşmeler yapılmış; davacı senaryoyu hazırlayıp davalıya e-posta ile göndermiştir. Davalı, yayınladığı reklam filminde senaryoyu izinsiz kullanmıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi, reklam filmi senaryosunun FSEK 2/1 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğunu; senaryonun e-posta yoluyla gönderilmesi ve buna ilişkin tasdik onayı dikkate alındığında davacının senaryo üzerinde hak sahibi bulunduğunu; sunulan senaryo ile yayınlanan reklam filminin aynı olduğunu saptamıştır. İzinsiz ve birebir kullanımın FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali; manevi haklar bakımından ise FSEK 15 uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ve FSEK 14 kapsamında umuma arz salahiyetinin ihlali niteliğinde olduğunu belirlemiştir. Buna karşılık davacı şirketin dava konusu eser üzerinde manevi hak sahibi olmaması nedeniyle şirket yönünden manevi tazminat talebini kabul etmemiştir. Karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
“davalının bu eyleminin manevi haklar bakımından FSEK'in 15. maddesi uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ihlali ve 14. maddesi kapsamında umuma arz salahiyetinin ihlali niteliğinde olduğu”
Ne anlama geliyor?
İzinsiz kullanımda talepleri tek kaleme sıkıştırmayın: mali hak ihlali yanında FSEK 14 ve 15 manevi hak ihlalleri ayrıca ileri sürülebilir. Ancak manevi tazminatı yalnız eser sahibi gerçek kişi isteyebilir.
Not: Eser niteliği, hak sahipliği ve ihlale ilişkin tespitler ilk derece mahkemesinin gerekçesindedir; karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
Yayından kaldırma ve manevi zarar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Eserin internet ortamında haksız biçimde yayından kaldırılması manevi zarar doğurabilir
Olay: Bir müze etkinliği için hazırlanan görsel gösteri videosu, eser sahipliği iddiasıyla yapılan bildirim üzerine bir video platformundan kaldırılmıştır. Videoyu yöneten kişi, eser sahibi olduğunu ve videonun kaldırılmasıyla manevi haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek tazminat istemiş; karşı tarafça eser sahibi olmadığı savunulmuştur.
Karar: İlk derece mahkemesi, dava konusu videonun eser niteliğinde olduğunu, FSEK 11'deki karine uyarınca davacının eser sahibi bulunduğunu ve videonun internet ortamında yayından kaldırılması sebebiyle manevi zarara uğradığını belirleyerek asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi, videonun hareketli görüntüler dizisi içinde hazırlanan, sinema tekniğinin kullanıldığı animasyon çekimleri barındıran ve sahibinin hususiyetini yansıtan bir sinema eseri olduğunu; FSEK 8/3'te sinema eserlerinde ortak eser sahipliğini esas alan kapsamlı bir düzenlemeye gidildiğini belirterek istinaf başvurularını esastan reddetmiş; Daire kararı onamıştır.
“dava konusu videonun eser niteliğinde olduğu, 5846 sayılı Kanun'un 11 inci maddesindeki karine uyarınca davacı karşı davalının eser sahibi olduğu, videonun internet ortamında yayından kaldırılması sebebiyle manevi zarara uğradığı”
Ne anlama geliyor?
Umuma arz hakkı yalnız eserin yayımlanmasını değil yayımda kalmasını da ilgilendirebilir. Asılsız hak sahipliği bildirimiyle içerik kaldırtmak manevi tazminat sorumluluğu doğurabilir.
Not: Eser niteliği, karine ve manevi zarara ilişkin tespitler ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesinin gerekçelerindedir; karar temyizde onanmıştır.
FSEK 14 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 7 — Alenileşmiş ve yayımlanmış eserler
- FSEK m. 11 — Eser sahipliği karinesi
- FSEK m. 13 — Fikrî hakların korunması ve kayıt-tescil
- FSEK m. 15 — Adın belirtilmesi salahiyeti
- FSEK m. 16 — Eserde değişiklik yapılmasını menetmek
- FSEK m. 17 — Eser sahibinin malike ve zilyede karşı hakları
- FSEK m. 19 — Manevi hakların ölümden sonra kullanılması
- FSEK m. 20 — Mali haklar genel olarak
- FSEK m. 21 — İşleme hakkı
- FSEK m. 25 — Umuma iletim hakkı
- FSEK m. 40 — Güzel sanat eserlerinin teşhiri ve men edici kayıt
- FSEK m. 67 — Manevi haklara tecavüzün ref'i
- FSEK m. 69 — Tecavüzün men'i
- FSEK m. 70 — Maddi ve manevi tazminat
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Manevi hak taleplerini eser sahibi gerçek kişi adına kurun; şirket yalnız mali hak sahibiyse manevi tazminat isteyemez.
- 2.İzinsiz kullanımda talepleri katmanlı ileri sürün: mali hak ihlali (FSEK 20-25) yanında FSEK 14 ve 15 manevi hak ihlalleri.
- 3."Eser zaten yayımlanmıştı" savunmasına karşı FSEK 14/1 üzerinden hakkın tükenmediğini ortaya koyun.
- 4.Alenileşmiş eserde tecavüzün önlenmesi için FSEK 67/1'e değil, FSEK 14/1 yoluyla FSEK 69 ve 70/1'e dayanın.
- 5.FSEK 14/3'e dayanacaksanız şeref ve itibarın nasıl zedelendiğini somut olarak açıklayın; hüküm kendiliğinden geri alma hakkı vermez.
- 6.Sözleşmeye konulan "menetme yetkisinden feragat" kaydının hükümsüz olduğunu hatırlayın.
- 7.Menetme yetkisini kullanırken karşı tarafın tazminat hakkının saklı olduğunu hesaba katın.
- 8.Yayımlanmamış eserin içeriğini üçüncü kişilere aktarmayın; FSEK 14/2 bu yetkiyi yalnız eser sahibine verir.
- 9.Güzel sanat eserinin aslını devrederken sergilenmesini sınırlamak istiyorsanız FSEK 40 kapsamında men edici kaydı eser üzerine koyun.
- 10.Asılsız hak sahipliği bildirimiyle içerik kaldırtmanın manevi tazminat sorumluluğu doğurabileceğini gözetin.
- 11.Eser sahibinin ölümünden sonra yetkiyi kullanacak kişileri FSEK 19'daki sıraya göre belirleyin; süre ölümden itibaren yetmiş yıldır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.