Kısa cevap · FSEK 67
FSEK 67, manevi hak ihlallerinde hangi somut taleplerin ileri sürülebileceğini sayar. Dört ayrı durum düzenlenmiştir. Alenileşmemiş bir eser sahibinin rızası olmaksızın umuma arz edilmişse, tecavüzün ref'i davası ancak umuma arzın çoğaltılmış nüshaların yayımlanması suretiyle gerçekleşmesi hâlinde açılabilir. Eser üzerinde ad hiç konulmamış, yanlış konulmuş veya iltibasa yol açacak nitelikteyse tecavüz eden, gerek asla gerek tedavüldeki nüshalara eser sahibinin adını derç etmeye mecburdur; masrafı tecavüz edene ait olmak üzere hükmün en fazla 3 gazetede ilanı istenebilir. İktibas ve serbest kullanım hâllerinde yanlış, yetersiz veya hiç kaynak gösterilmemişse aynı hüküm uygulanır. Eser haksız olarak değiştirilmişse, çoğaltma, yayım, temsil ve radyo yayımının menedilmesi ile değişikliklerin düzeltilmesi veya eski hâle getirilmesi istenebilir; güzel sanat eserlerinde ise eser sahibi asıldaki değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığını veya adının kaldırılmasını talep edebilir.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Manevi hak
- Umuma arz, adın belirtilmesi ve eserde değişiklik yapılmasını men etme hakları. Kişiliğe bağlıdır ve devredilemez.
- Umuma arz
- Eserin ilk defa kamuya sunulması. FSEK 14'te düzenlenen manevi haktır.
- Adın derç edilmesi
- Tecavüz edenin, asla ve tedavüldeki nüshalara eser sahibinin adını yazma zorunluluğu (FSEK 67/2).
- İltibas
- Karıştırma tehlikesi. Konulan adın karışıklığa yol açacak nitelikte olması bir ihlal biçimidir.
- Hükmün ilanı
- Masrafı tecavüz edene ait olmak üzere hükmün en fazla üç gazetede yayımlanması.
- Kifayetsiz kaynak
- Yetersiz kaynak gösterimi. Yanlış veya hiç gösterilmemiş kaynakla aynı sonuca bağlanmıştır.
- İntihal
- Atıf yapılmaksızın başkasının eserinden alıntı yapılması. Yargıtay, atıf yapılmaması hâlinde alıntının intihale dönüştüğünü belirtmiştir.
- Eski hâlin iadesi
- Haksız değişikliğin giderilerek eserin özgün hâline döndürülmesi. Güzel sanat eserlerinde üç şarta bağlıdır.
- Değişikliğin izalesi
- Yapılan değişikliğin ortadan kaldırılması. Ammenin veya malikin menfaatlerini esaslı surette zedelememelidir.
- Manevi hakkın tükenmezliği
- Eserin alenileşmesinin manevi hakkı sona erdirmemesi. Hukuk Genel Kurulu bu esası benimsemiştir.
Bir bakışta FSEK 67
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Alenileşmemiş eser | Ref davası ancak umuma arz, çoğaltılmış nüshaların yayımlanmasıyla gerçekleşmişse açılabilir. | FSEK m. 67/1 |
| Arzuya aykırı ad | Esere sahibinin arzusuna aykırı ad konulduğunda da aynı sınır uygulanır. | FSEK m. 67/1 |
| Adın eksikliği | Ad hiç konulmamış, yanlış konulmuş veya iltibasa yol açacak nitelikteyse adın derç edilmesi istenir. | FSEK m. 67/2 |
| İlan | Masrafı tecavüz edene ait olmak üzere hükmün en fazla 3 gazetede ilanı istenebilir. | FSEK m. 67/2 |
| Kaynak gösterme | Serbest kullanım hâllerinde yanlış, yetersiz veya hiç kaynak gösterilmemişse ikinci fıkra uygulanır. | FSEK m. 67/3 |
| Atıf yapılmaması | İade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur; atıf yapılmazsa alıntı intihale dönüşür. | HGK 2023/631 |
| Haksız değişiklik | Çoğaltma, yayım, temsil ve radyo yayımının menedilmesi ile düzeltme veya eski hâle getirme istenir. | FSEK m. 67/4-1 |
| Basın ve radyoda değişiklik | Değişikliğin ilan yoluyla düzeltilmesi ilgili gazete, dergi ve radyo idarelerinden istenebilir. | FSEK m. 67/4-1 |
| Güzel sanat eseri | Eser sahibi değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığını veya adının kaldırılmasını talep edebilir. | FSEK m. 67/4-2 |
| Eski hâle getirme şartı | İade mümkün olmalı ve ammenin veya malikin menfaatleri esaslı surette zarar görmemelidir. | FSEK m. 67/4-2 |
| Manevi hak tükenmez | Eser alenileştikten sonra da izinsiz kamuya sunmaya karşı koyma hakkı vardır. | HGK 2019/373 |
| Tüzel kişi | Tüzel kişi manevi hak sahibi olamaz. | 11. HD 2017/6526 |
FSEK 67 madde metni
Beşinci Bölüm: Hukuk ve Ceza Davaları · A) Hukuk davaları — I – Tecavüzün ref'i davası: 2. Manevi haklara tecavüz halinde
Manevi haklara tecavüz halinde — Madde 67
- (1)Ref davası bakımından bir sınır: umuma arz çoğaltılmış nüshaların yayımlanması yoluyla gerçekleşmiş olmalıdır. Diğer manevi hak talepleri ve tazminat bu sınıra tabi değildir.Henüz alenileşmemiş bir eser, sahibinin rızası olmaksızın veya arzusuna aykırı olarak umuma arzedildiği takdirde tecavüzün ref'i davası, ancak umuma arz keyfiyetinin çoğaltılmış nüshaların yayımlanması suretiyle vakı olması halinde açılabilir. Aynı hüküm, esere, sahibinin arzusuna aykırı olarak adının konulduğu hallerde de caridir.
- (2)Üç ihlal biçimi: adın hiç konulmaması, yanlış konulması ve iltibasa yol açacak nitelikte olması. Yaptırım: adın derç edilmesi ve hükmün en fazla üç gazetede ilanı.Eser üzerinde sahibinin adı hiç konulmamış veya yanlış konulmuş yahut konulan ad iltibasa meydan verecek mahiyette olupta eser sahibi 15 inci maddede zikredilen tesbit davasından başka tecavüzün ref'ini talep etmişse, tecavüz eden gerek aslına, gerek tedavülde bulunan çoğaltılmış nüshalar üzerine eser sahibinin adını derç etmeye mecburdur. Masrafı tecavüz edene ait olmak üzere, hükmün en fazla 3 gazetede ilanı talep edilebilir.
- (3)Serbest kullanım ve iktibas hâllerinde kaynak gösterme yükümlülüğünün yaptırımı. Atıf yapılan 39. madde 4630 s.K. ile yürürlükten kaldırılmıştır.32, 33, 34, 35, 36, 39 ve 40 ıncı maddelerde sayılan hallerde yanlış veya kifayetsiz kaynak tasrih edilmiş veyahut hiç kaynak gösterilmemişse ikinci fıkra hükmü uygulanır.
- (4)Güzel sanat eserlerinde eski hâlin iadesi üç şarta bağlıdır: iade mümkün olmalı, ammenin menfaatleri esaslı surette zarar görmemeli ve malikin menfaatleri esaslı surette zarar görmemelidir.Eser haksız olarak değiştirilmiş ise hak sahibi aşağıdaki taleplerde bulunabilir: 1. Eser sahibi, eserin değiştirilmiş şekilde çoğaltılmasının yayım ve temsilinin, radyo ile yayımının menedilmesini ve tecavüz edenin, tedavülde bulunan çoğaltılmış nüshalardaki değişiklikleri düzeltmesini veya bunların eski haline getirilmesini talep edebilir. Değişiklik, eserin, gazete, dergi veya radyo ile yayımı sırasında yapılmışsa eser sahibi, masrafı tecavüz edene ait olmak üzere, eseri değiştirilmiş şekilde yayımlamış olan bütün gazete, dergi ve radyo idarelerinden değişikliğin ilan yolu ile düzeltilmesini talep edebilir. 2. (Değişik: 7/6/1995 - 4110/20 md.) Güzel sanat eserlerinde eser sahibi asıldaki değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığını veya eserdeki adının kaldırılmasını yahut değiştirilmesini talep edebilir. Eski halin iadesi mümkün ise değişikliğin izalesi ammenin veya malikin menfaatlerini esaslı surette haleldar etmiyorsa eser sahibi eseri eski hale getirebilir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde dört fıkra hâlinde kabul edildi. |
| 07.06.1995 | 4110 sayılı Kanun m. 20 (RG 12.06.1995, S. 22311) | Dördüncü fıkranın 2 numaralı bendi değiştirildi. Güzel sanat eserlerinde eser sahibine asıldaki değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığını veya eserdeki adının kaldırılmasını yahut değiştirilmesini talep etme hakkı tanındı; eski hâlin iadesi mümkünse ve değişikliğin izalesi ammenin veya malikin menfaatlerini esaslı surette haleldar etmiyorsa eser sahibinin eseri eski hâle getirebileceği düzenlendi. |
| 21.02.2001 | 4630 sayılı Kanun (RG 03.03.2001, S. 24335) | Üçüncü fıkranın atıf yaptığı FSEK 39 yürürlükten kaldırıldı. Fıkra metni güncellenmediği için atıf tarihsel kalmıştır; yürürlükteki 32, 33, 34, 35, 36 ve 40. maddeler bakımından hüküm uygulanmaya devam eder. |
Alenileşmemiş Eserde Ref Davasının Sınırı
FSEK 67/1 ilk bakışta şaşırtıcı bir sınır getirir: henüz alenileşmemiş bir eser sahibinin rızası olmaksızın veya arzusuna aykırı olarak umuma arz edilmişse, tecavüzün ref'i davası ancak umuma arz keyfiyetinin çoğaltılmış nüshaların yayımlanması suretiyle gerçekleşmesi hâlinde açılabilir.
Hükmün mantığı şudur: ref, mevcut ihlalin ortadan kaldırılmasını hedefler. Eser bir defa sözlü olarak veya tek bir gösterimle kamuya sunulduysa, ortadan kaldırılacak bir maddi durum kalmamıştır. Buna karşılık çoğaltılmış nüshalar yayımlanmışsa, piyasada geri alınabilecek nüshalar vardır ve ref anlam kazanır.
Bu sınır diğer talepleri kapsamaz. FSEK 67/1 yalnız ref davası bakımından geçerlidir. Eser sahibi:
- FSEK 69 uyarınca tecavüzün men'i davası açabilir (FSEK 69),
- FSEK 70/1 uyarınca manevi tazminat isteyebilir (FSEK 70),
- FSEK 68 uyarınca mali haklar ihlal edilmişse bedel talep edebilir (FSEK 68).
Aynı sınır, esere sahibinin arzusuna aykırı olarak adının konulduğu hâllerde de uygulanır.
Alenileşme manevi hakkı tüketmez. Hukuk Genel Kurulu bu noktayı özellikle vurgulamıştır: FSEK 14. madde metni içeriğinde eser alenileştikten sonra da sözleşmeye aykırı veya izinsiz olarak eserin kamuya sunulmasına karşı koymak hakkı mevcuttur; bunun aksi eser sahibinin değil korsan yayıncılığın korunması sonucunu doğurur. Eserin bir kez alenileşmesi nedeniyle manevi hakkın tükendiğinin ve korsan yayın yapanlara karşı taleplerin yalnız mali haklarla sınırlı olduğunun benimsenmesi, eser sahibinin etkin korunması ilkeleriyle bağdaşmaz (Yargıtay HGK, 28.03.2019, E. 2018/998, K. 2019/373).
Kim dayanabilir? Manevi haklar kişiliğe bağlıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bir kurumun mali hakları kullanma hakkına sahip olabileceğini ancak manevi hak sahipliğinden söz edilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 11. HD, 23.11.2017, E. 2016/3747, K. 2017/6526). Tüzel kişiler FSEK 67'ye dayanamaz.
Adın Belirtilmemesi ve Kaynak Gösterilmemesi
FSEK 67/2, adın belirtilmesi hakkının ihlalinde üç durumu birlikte sayar: eser üzerinde sahibinin adı hiç konulmamış, yanlış konulmuş yahut konulan ad iltibasa meydan verecek mahiyette olabilir. Eser sahibi FSEK 15'teki tespit davasından başka tecavüzün ref'ini de istemişse, sonuç şudur: tecavüz eden gerek aslına, gerek tedavülde bulunan çoğaltılmış nüshalar üzerine eser sahibinin adını derç etmeye mecburdur. Ayrıca masrafı tecavüz edene ait olmak üzere hükmün en fazla 3 gazetede ilanı istenebilir.
Kaynak gösterilmemesi aynı sonuca bağlanmıştır. FSEK 67/3, serbest kullanım ve iktibas hâllerinde (32, 33, 34, 35, 36 ve 40. maddeler) yanlış veya kifayetsiz kaynak gösterilmiş veyahut hiç kaynak gösterilmemişse ikinci fıkra hükmünün uygulanacağını söyler. Fıkranın saydığı 39. madde 4630 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılmıştır; atıf tarihsel kalmıştır.
Bu, iktibas serbestisinin en önemli yaptırımıdır. Hukuk Genel Kurulu kaynak göstermenin işlevini çok net biçimde ifade etmiştir: iade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur. Atıf yapılmaması hâlinde ise yapılan alıntı intihale dönüşür (Yargıtay HGK, 14.06.2023, E. 2022/219, K. 2023/631). Aynı kararda intihal incelemesinin aşamalı biçimde yapılması gerektiği; bilimsel gerçeklik ve tarihî olguların telif korumasından yararlanmadığı ve bu tür iddiaların TTK 55/1-c çerçevesinde değerlendirilebileceği de belirtilmiştir. Belgeselde eser sahibinin adı belirtilmişse geçerli bir atıf bulunduğu; maddi tazminatın ise intihal edilen kısmın katkı ve önem derecesine göre belirleneceği saptanmıştır.
İktibasın koşulları ayrıca aranır. Kaynak göstermek tek başına yeterli değildir. Hukuk Genel Kurulu, FSEK 35/1-b.3 kapsamındaki iktibasın altı koşulunu ortaya koymuş; alenileşme ölçütünü, bilimsel eser niteliğini ve iktibasın yardımcı unsur olması gerekliliğini vurgulamıştır (Yargıtay HGK, 29.06.2021, E. 2017/2628, K. 2021/865). Ayrıntı için FSEK 35 şerhine bakabilirsiniz.
Pratik sonuç: Akademik ve gazetecilik uygulamasında "kaynağı sonda topluca verdim" veya "linki paylaştım" savunmaları risklidir. Kaynak, alıntının yapıldığı yerde ve kifayet edecek ölçüde gösterilmelidir; aksi hâlde FSEK 67/2 yaptırımları devreye girer.
Eser Haksız Değiştirilmişse Ne İstenebilir?
FSEK 67/4, eserin haksız olarak değiştirilmesi hâlinde iki ayrı talep grubu kurar.
1. Genel talepler (bent 1). Eser sahibi:
- Eserin değiştirilmiş şekilde çoğaltılmasının, yayım ve temsilinin, radyo ile yayımının menedilmesini,
- Tecavüz edenin tedavülde bulunan çoğaltılmış nüshalardaki değişiklikleri düzeltmesini veya bunların eski hâline getirilmesini talep edebilir.
Değişiklik gazete, dergi veya radyo ile yayım sırasında yapılmışsa ek bir imkân doğar: eser sahibi, masrafı tecavüz edene ait olmak üzere, eseri değiştirilmiş şekilde yayımlamış olan bütün gazete, dergi ve radyo idarelerinden değişikliğin ilan yolu ile düzeltilmesini isteyebilir.
2. Güzel sanat eserlerine özgü talepler (bent 2). 1995'te 4110 sayılı Kanun'la değiştirilen bu bent, güzel sanat eserlerinin fiziksel niteliğini gözetir. Eser sahibi:
- Asıldaki değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığını talep edebilir — yani eserin bozulmuş hâlinin kendisine atfedilmemesini sağlayabilir,
- Eserdeki adının kaldırılmasını yahut değiştirilmesini isteyebilir,
- Eski hâlin iadesi mümkün ise ve değişikliğin izalesi ammenin veya malikin menfaatlerini esaslı surette haleldar etmiyorsa, eseri bizzat eski hâle getirebilir.
Son imkân dikkat çekicidir: eser sahibine mahkeme kararı olmaksızın fiilî müdahale yetkisi tanınmıştır; ancak üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Aslın maliki ile eser sahibi arasındaki denge. Hukuk Genel Kurulu bu dengeyi kurarken temel ilkeyi ortaya koymuştur: eserlerin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini edinen kişi (aslın maliki), eserden kaynaklanan hakların sahibi olamaz; eserden kaynaklanan tüm haklar eser sahibinde kalmaya devam eder (Yargıtay HGK, 21.10.2020, E. 2017/137, K. 2020/806). Yani eserin fiziksel nüshasına sahip olmak, onu değiştirme yetkisi vermez. Nüsha mülkiyetiyle fikri hakkın ayrılığı FSEK 57; eser sahibinin zilyed ve malike karşı hakları ise FSEK 17 şerhinde ele alınmıştır.
Kusur aranmaz. FSEK 67'deki talepler tecavüzün ref'i davasının içinde yer aldığından, FSEK 66/3 uyarınca tecavüz edenin kusuru şart değildir. Manevi tazminat istemek için ise FSEK 70/1'e dayanılır (FSEK 66).
FSEK 67 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kararların hangi maddeye ilişkin olduğu not alanında ayrıca belirtildi. Oy çokluğuyla verilen kararlarda karşı oy ve benimsenmeyen görüşler ayıklanmıştır.
Manevi hak alenileşmeyle tükenmez
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Eser alenileştikten sonra da sözleşmeye aykırı veya izinsiz kamuya sunmaya karşı koyma hakkı mevcuttur; manevi hak tükenmez
Olay: Eser sahibinin izniyle piyasaya sunulan eserin birebir kopyalarının korsan olarak çoğaltılıp satılması üzerine manevi hakların ihlal edildiği ileri sürülmüş; eserin bir kez alenileşmiş olması nedeniyle manevi hakkın tükendiği savunulmuştur.
Karar: Kurul, FSEK 14. madde metni içeriğinde eser alenileştikten sonra da sözleşmeye aykırı veya izinsiz olarak eserin kamuya sunulmasına karşı koymak hakkının mevcut olduğunu; bunun aksinin eser sahibinin değil korsan yayıncılığın korunması sonucunu doğuracağını belirtmiştir. Eserin bir kez kamuya sunularak alenileşmesi nedeniyle manevi hakkın tükendiğinin ve korsan yayın yapan kişilere karşı taleplerin yalnız mali haklarla sınırlı olduğunun benimsenmesinin, eser sahibinin etkin korunması ilkeleriyle bağdaşmayacağını saptamıştır. Kendi izniyle piyasaya arz edilen eserin birebir aynısı olan kopyalarının korsan olarak sunulması hâlinde eser sahibinin kamuya sunma hakkının zarar görmeyeceği düşüncesinin kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Önceki bozma kararını oy çokluğuyla kaldırmış; direnme kararını bir bölüm bakımından oy birliğiyle, diğer bölüm bakımından oy çokluğuyla bozmuştur.
“eser alenileştikten sonra da, sözleşmeye aykırı veya izinsiz olarak eserin kamuya sunulmasına karşı koymak hakkı mevcuttur. Bunun aksi ise, eser sahibinin değil, korsan yayıncılığın korunması sonucunu doğurur.”
Ne anlama geliyor?
Eserinizi bir kez yayımlamış olmanız manevi haklarınızı tüketmez. İzinsiz veya sözleşmeye aykırı sunuma karşı koyma hakkınız devam eder.
Not: Karar FSEK 14 ve 67 kapsamında manevi haklara ilişkindir. Karar kısmen oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oy ve benimsenmeyen görüşler buraya alınmamıştır.
Atıf yapılmazsa alıntı intihale dönüşür
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
İade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur; atıf yapılmaması hâlinde alıntı intihale dönüşür
Olay: Bir belgeselde ve yazılı çalışmada başkasına ait eserden alıntı yapıldığı, buna karşılık usulüne uygun atıf yapılmadığı ileri sürülerek tecavüzün tespiti ve tazminat istenmiştir.
Karar: Kurul, iktibasta iadenin alınan eser sahibine yapılan atıfla gerçekleştiğini; atıf yapılmaması hâlinde yapılan alıntının intihale dönüştüğünü belirtmiştir. İntihal incelemesinin aşamalı biçimde yapılması gerektiğini; bilimsel gerçeklik ve tarihî olguların telif korumasından yararlanmadığını ve bu tür iddiaların TTK 55/1-c çerçevesinde değerlendirilebileceğini saptamıştır. Özel Dairenin bozma gerekçesini benimseyerek belgeselde eser sahibinin adı belirtilmişse geçerli bir atıf bulunduğunu; maddi tazminatın intihal edilen kısmın katkı ve önem derecesine göre belirleneceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“iade, alınan eser sahibine yapılan atıfla olur. Atıf yapılmaması hâlinde ise yapılan alıntı intihale dönüşür”
Ne anlama geliyor?
Kaynak göstermemek yalnız bir usul eksikliği değildir; alıntıyı intihale dönüştürür ve FSEK 67/2 yaptırımlarını doğurur.
Not: Karar FSEK 35 ve 67 kapsamında iktibas ve intihale ilişkindir.
İktibasın koşulları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
FSEK 35/1-b.3 kapsamındaki iktibasın altı koşulu; iktibas yardımcı unsur olmalı ve alenileşmiş bir eserden yapılmalıdır
Olay: Bir derleme çalışmasında başkasına ait bilimsel eserden geniş ölçüde alıntı yapıldığı ileri sürülerek tecavüzün tespiti ve tazminat istenmiştir.
Karar: Kurul, FSEK 35/1-b.3 kapsamındaki iktibasın koşullarını ayrıntılı biçimde ortaya koymuş; iktibasın ancak alenileşmiş bir eserden yapılabileceğini, kendisine iktibas yapılan eserin bilimsel eser niteliğinde olması gerektiğini ve iktibasın eserde yardımcı unsur olarak kalması gerektiğini belirtmiştir. Eğitim dışı bir derlemenin bilimsel eser niteliğinde olmaması hâlinde FSEK 35'ten yararlanamayacağını; güzel sanat eserlerinde eser sahibinin adının belirtilmesinin yeterli olduğunu saptayarak kararı oy çokluğuyla bozmuştur.
“iktibasın, esas eser içinde yardımcı unsur olarak kalması”
Ne anlama geliyor?
Kaynak göstermek tek başına yeterli değildir. İktibasın kanuni koşulları da karşılanmalı; aksi hâlde kullanım serbest sayılmaz.
Not: Karar FSEK 35 kapsamında iktibas serbestisine ilişkindir; buraya, FSEK 67/3'ün atıf yaptığı serbest kullanım hâllerinin koşullarını göstermesi nedeniyle alınmıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş olup benimsenmeyen görüş buraya alınmamıştır.
Güzel sanat eserinde değişiklik
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Eserin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini edinen kişi eserden kaynaklanan hakların sahibi olamaz; eserde değişiklik yapılmasını men etme hakkı eser sahibinde kalır
Olay: Bir sanat parkında sergilenen ve bank biçiminde tasarlanmış güzel sanat eserleri üzerinde değişiklik yapıldığı ve eserlerin eser sahibinin iradesine aykırı kullanıldığı ileri sürülmüştür.
Karar: Kurul, güzel sanat eserlerinde eserin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini edinen kişinin (aslın maliki) eserden kaynaklanan hakların sahibi olamayacağını; eserden kaynaklanan tüm hakların eser sahibinde kalmaya devam edeceğini belirlemiştir. FSEK 16/1 uyarınca eserde değişiklik yapılmasını men etme hakkının ve FSEK 17/2 çerçevesinde aslın maliki ile eser sahibi arasındaki ilişkinin kapsamını değerlendirerek kararı oy çokluğuyla vermiştir.
“Bu eserlerin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini edinen kişi (aslın maliki), eserden kaynaklanan hakların sahibi olamaz. Eserden kaynaklanan tüm haklar eser sahibinde kalmaya devam eder.”
Ne anlama geliyor?
Eserin fiziksel nüshasına sahip olmak onu değiştirme yetkisi vermez. Haksız değişiklikte eser sahibi FSEK 67/4 taleplerini ileri sürebilir.
Not: Karar FSEK 16 ve 17 kapsamındadır; buraya, FSEK 67/4-2'deki güzel sanat eserine özgü taleplerin dayandığı esası göstermesi nedeniyle alınmıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oy görüşleri buraya alınmamıştır.
FSEK 67 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 14 — Umuma arz hakkı
- FSEK m. 15 — Adın belirtilmesi yetkisi
- FSEK m. 16 — Eserde değişiklik yapılmasını men etmek
- FSEK m. 17 — Eser sahibinin zilyed ve malike karşı hakları
- FSEK m. 35 — İktibas serbestisi
- FSEK m. 40 — Güzel sanat eserlerinin sergilenmesi
- FSEK m. 66 — Tecavüzün ref'i davası
- FSEK m. 68 — Mali haklara tecavüz halinde
- FSEK m. 69 — Tecavüzün men'i davası
- FSEK m. 70 — Tazminat davası
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Alenileşmemiş eserin izinsiz arzında ref davası için çoğaltılmış nüshaların yayımlanmış olması gerektiğini gözetin.
- 2.Bu şart yoksa tecavüzün men'i ve manevi tazminat yollarına başvurun.
- 3.Adınız belirtilmemişse nüshalara adın derç edilmesini ve hükmün ilanını ayrıca talep edin.
- 4.İlanın en fazla üç gazetede ve masrafı tecavüz edene ait olmak üzere istenebileceğini bilin.
- 5.İktibas yaparken kaynağı alıntının yapıldığı yerde ve yeterli ölçüde gösterin.
- 6.Toplu kaynakça veya salt bağlantı paylaşımının kifayetsiz kaynak sayılabileceğini gözetin.
- 7.İktibasın kanuni koşullarını da karşılayın; kaynak göstermek tek başına yeterli değildir.
- 8.Eser haksız değiştirilmişse menetme ile düzeltme veya eski hâle getirme taleplerini birlikte ileri sürün.
- 9.Basın veya radyo yayımında yapılan değişiklikte ilan yoluyla düzeltme isteyin.
- 10.Güzel sanat eserinde değişikliğin kendinize atfedilmemesini veya adınızın kaldırılmasını talep edin.
- 11.Eseri bizzat eski hâle getirmek için üç şartın birlikte gerçekleştiğinden emin olun.
- 12.Tüzel kişi olarak manevi haklara dayanamayacağınızı; mali haklara dayanmanız gerektiğini gözetin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.