Kısa cevap · FSEK 82
FSEK 82 iki soruyu cevaplar: bağlantılı haklar kimlere uygulanır ve ne kadar sürer. Kapsam bakımından üç ayrı bağlanma ölçütü kullanılır: icracı sanatçılar bakımından Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı veya icranın Türkiye'de gerçekleştirilmesi ya da bu Kanun'un uygulandığı fonogram, ilk film tespiti veya radyo-televizyon yayınına dâhil edilmesi; fonogram ve film bakımından yapımcının vatandaşlığı veya tespitin Türkiye sınırları içinde bulunması; radyo-televizyon yayınları bakımından merkezin Türkiye'de olması veya Türkiye'deki yansıtıcı ile yayınlanması. Ayrıca hükümler, Türkiye'nin taraf olduğu bir uluslararası andlaşma uyarınca korunan icracı sanatçı, yapımcı ve radyo-televizyon kuruluşlarına da uygulanır. Süreler yetmiş yıl olarak birleştirilmiştir: icracı sanatçının hakkı icranın tespit tarihinden (tespit yoksa ilk aleniyetten), yapımcının hakkı ilk tespitten, yayın kuruluşunun hakkı programın ilk yayınlandığı tarihten başlar.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Bağlanma ölçütü
- Bir hak sahibinin FSEK korumasından yararlanıp yararlanmayacağını belirleyen vatandaşlık, toprak veya andlaşma bağı.
- Fonogram
- Seslerin tespit edildiği taşıyıcı. 2001 değişikliğiyle "ses taşıyıcısı" ifadesinin yerini almıştır.
- İlk film tespiti
- Bir filmin ilk defa tespit edilmesi. Film yapımcısının hakkı bu tespite bağlıdır.
- Yansıtıcı esası
- Merkezi yurt dışında olsa bile Türkiye sınırları içindeki yansıtıcıyla yayınlanan programların kapsama girmesi.
- Uluslararası andlaşma koruması
- Türkiye'nin taraf olduğu andlaşma hükümlerine göre korunan icracı sanatçı, yapımcı ve yayın kuruluşlarının da bu Kanun'dan yararlanması.
- Tespit tarihi
- İcracı sanatçının ve yapımcının koruma süresinin başlangıcı.
- İlk aleniyet
- İcra tespit edilmemişse koruma süresinin başladığı an.
- İlk yayın tarihi
- Radyo-televizyon kuruluşlarının koruma süresinin başlangıcı.
- Yetmiş yıllık süre
- Bütün bağlantılı haklar için öngörülen koruma süresi. 2001 değişikliğiyle birleştirilmiştir.
- Ek madde 2 ile ilişki
- 4110 sayılı Kanunla eklenen Ek m. 2'nin, uzatılan koruma sürelerinin hangi eserlere uygulanacağını belirlemesi.
Bir bakışta FSEK 82
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İcracı sanatçı: vatandaşlık | Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan icracı sanatçılara uygulanır. | FSEK m. 82/1-1 |
| İcracı sanatçı: toprak | İcraları Türkiye sınırları içinde gerçekleştirilen yabancı icracı sanatçılara da uygulanır. | FSEK m. 82/1-2 |
| İcracı sanatçı: tespit bağı | Bu Kanun'un uygulandığı fonogram, ilk film tespiti veya radyo-televizyon yayınına dâhil edilme. | FSEK m. 82/1-2 |
| Fonogram ve film | Yapımcısı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan veya Türkiye sınırları içinde bulunanlara uygulanır. | FSEK m. 82/2 |
| Radyo-televizyon | Merkezi Türkiye'de olan veya Türkiye'deki yansıtıcı ile yayınlanan programlara uygulanır. | FSEK m. 82/3 |
| Andlaşma koruması | Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası andlaşma uyarınca korunanlara da uygulanır. | FSEK m. 82/4 |
| İcracı sanatçının süresi | İcranın tespit tarihinden itibaren yetmiş yıl; tespit yoksa ilk aleniyetten itibaren. | FSEK m. 82/5 |
| Yapımcının süresi | İlk tespitin yapıldığı tarihten itibaren yetmiş yıl. | FSEK m. 82/6 |
| Yayın kuruluşunun süresi | Programın ilk yayınlandığı tarihten itibaren yetmiş yıl. | FSEK m. 82/7 |
| Mirasçılar | Mirasçılar murisin bağlantılı haklarına dayanarak dava açabilir; haklar tespit tarihinden yetmiş yıl korunur. | HGK 2022/1638 |
| 1995 öncesi yapımlar | Bağlantılı haklar ilk kez 4110 sayılı Kanunla tanındığından önceki devirler bu hakları kapsamaz. | 11. HD 2025/4186 |
| Süre uzatımı | Koruma kapsamını genişleten mevzuat değişikliğinden eser sahipleri yararlanır. | 11. HD 2023/297 |
FSEK 82 madde metni
Altıncı Bölüm: Çeşitli Hükümler · A) Eser sahibinin hakları ile bağlantılı haklar ve tecavüzün önlenmesi — III. Eser sahibinin hakları ile bağlantılı hakların kapsamı ve süresi
Bağlantılı hakların kapsamı ve süresi — Madde 82
- (1)Vatandaşlık veya toprak esaslı bağlanma. Yabancı icracı sanatçılar bakımından icranın Türkiye'de gerçekleştirilmesi ya da bu Kanun'un uygulandığı bir tespite veya yayına dâhil edilmesi aranır.(Değişik: 7/6/1995 - 4110/28 md.) Bu Kanunun icracı sanatçılarla ilgili hükümleri; 1. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan, 2. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmamakla birlikte; icraları, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde gerçekleştirilen, bu Kanun hükümlerinin uygulandığı ses taşıyıcılarına dahil edilen ve bir ses taşıyıcısına tespit edilmemiş ancak bu Kanun hükümlerinin uygulandığı (Değişik: 21/2/2001 - 4630/34 md.) Fonogramlara veya ilk film tespitlerine dahil edilen ve (Değişik ibare: 21/2/2001 -4630/34 md.) bir fonograma veya bir filme tespit edilmemiş ancak bu Kanun hükümlerinin uygulandığı radyo-televizyon yayınlarıyla yayınlanan, İcracı sanatçılara uygulanır.
- (2)İki seçenekli bağlanma: yapımcının vatandaşlığı veya tespitin Türkiye sınırları içinde bulunması. Metindeki "despitleri" ibaresi resmî metindeki hâliyle aktarılmıştır.Bu Kanunun (Değişik ibare: 21/2/2001 -4630/34 md.) fonogramlar ve ilk film despitleri ile ilgili hükümleri; 1. Yapımcıları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan veya, 2. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan, (Değişik ibare: 21/2/2001 -4630/34 md.) fonogramlara ve filmlere uygulanır.
- (3)Merkez veya yansıtıcı esası. Yurt dışı merkezli bir kuruluşun Türkiye'deki yansıtıcıyla yaptığı yayın da kapsamdadır.Bu Kanunun radyo-televizyon yayınlarıyla ilgili hükümleri; 1. Merkezleri Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde olan veya, 2. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki yansıtıcı ile yayınlanan, Radyo-televizyon programlarına uygulanır.
- (4)Uluslararası andlaşma yoluyla koruma. Yukarıdaki bağlanma ölçütlerini karşılamayan hak sahipleri bu fıkra sayesinde korunabilir.Bu Kanunun (Değişik ibare: 21/2/2001 -4630/34 md.) bağlantılı haklarla ilgili hükümleri, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu bir uluslararası andlaşma hükümlerine göre korunan icracı sanatçılara, yapımcılara ve radyo-televizyon kuruluşlarına da uygulanır.
- (5)İki başlangıç noktası: tespit tarihi veya tespit yoksa ilk aleniyet tarihi. Süre her hâlde yetmiş yıldır.(Değişik: 21/2/2001 -4630/34 md.) İcracı sanatçıların hakları, icranın tesbitinin yapıldığı tarihten başlayarak, yetmiş yıl devam eder. İcra tespit edilmemiş ise bu süre, icranın ilk aleniyet kazanmasıyla başlar.
- (6)Metindeki "ilt" ibaresi resmî metindeki hâliyle aktarılmıştır; "ilk tespit" kastedilmektedir.(Değişik: 21/2/2001 -4630/34 md.) Yapımcıların hakları, ilt tespitin yapıldığı tarihten başlayarak yetmiş yıl devam eder.
- (7)Başlangıç noktası programın ilk yayınlandığı tarihtir.Radyo-televizyon kuruluşlarının hakları, programın ilk yayınlandığı tarihten başlayarak 70 yıl devam eder.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde ilk hâliyle kabul edildi. |
| 07.06.1995 | 4110 sayılı Kanun m. 28 (RG 12.06.1995, S. 22311) | Madde bugünkü yapısıyla yeniden yazıldı. Komşu haklar Türk hukukuna bu Kanun'la kazandırıldığından, maddenin uygulama alanı ve süreleri de bu düzenlemeyle belirlendi. Yargıtay kararlarında icracı sanatçı hakkının ilk kez 4110 sayılı Kanunla tanındığı vurgulanmaktadır. |
| 21.02.2001 | 4630 sayılı Kanun m. 34 (RG 03.03.2001, S. 24335) | Maddede terim ve süre değişiklikleri yapıldı. "Ses taşıyıcısı" yerine fonogram, "komşu haklar" yerine bağlantılı haklar ifadeleri getirildi; ayrıca ilk film tespitleri kapsama alındı. Beşinci ve altıncı fıkralar değiştirilerek icracı sanatçıların ve yapımcıların koruma süresi yetmiş yıl olarak belirlendi ve icracı sanatçı bakımından tespit yoksa ilk aleniyet ölçütü eklendi. |
Bağlantılı Haklar Kimlere Uygulanır?
FSEK 82'nin ilk dört fıkrası, bir hak sahibinin Türk telif korumasından yararlanıp yararlanmayacağını belirleyen bağlanma ölçütlerini sayar. Üç hak sahibi grubu için üç ayrı ölçüt seti vardır.
1. İcracı sanatçılar (fıkra 1). İki seçenek:
- Vatandaşlık: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan icracı sanatçılar doğrudan korunur.
- Bağ kurma: Vatandaş olmayanlar bakımından icranın Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde gerçekleştirilmesi, bu Kanun hükümlerinin uygulandığı bir fonograma veya ilk film tespitine dâhil edilmesi ya da tespit edilmemişse bu Kanun hükümlerinin uygulandığı radyo-televizyon yayınlarıyla yayınlanması aranır.
2. Fonogram ve filmler (fıkra 2). Yine iki seçenek: yapımcısı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan veya Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan fonogram ve filmlere uygulanır.
3. Radyo-televizyon yayınları (fıkra 3). Merkezleri Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde olan veya Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki yansıtıcı ile yayınlanan programlara uygulanır. İkinci ölçüt önemlidir: merkezi yurt dışında bulunan bir kuruluşun Türkiye'deki yansıtıcıyla yaptığı yayın da kapsama girer.
4. Uluslararası andlaşmalar (fıkra 4). Bu fıkra bir genişletme kapısıdır: bu Kanun'un bağlantılı haklarla ilgili hükümleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu bir uluslararası andlaşma hükümlerine göre korunan icracı sanatçılara, yapımcılara ve radyo-televizyon kuruluşlarına da uygulanır. Yani ilk üç fıkradaki ölçütleri karşılamayan yabancı hak sahipleri, Türkiye'nin taraf olduğu bir andlaşma sayesinde korunabilir.
Terim değişiklikleri. 2001 yılında 4630 sayılı Kanun'la "ses taşıyıcısı" yerine fonogram, "komşu haklar" yerine bağlantılı haklar terimleri getirilmiş ve ilk film tespitleri kapsama alınmıştır. Maddenin resmî metninde "ilt tespitin" ve "despitleri" gibi yazım hataları bulunmakta olup bu şerhte resmî metindeki hâlleriyle aktarılmıştır.
Yetmiş Yıllık Süreler ve Başlangıç Anları
FSEK 82'nin son üç fıkrası koruma sürelerini belirler. Süre üç grup için de yetmiş yıldır; fark başlangıç anındadır:
- İcracı sanatçılar (fıkra 5): icranın tespitinin yapıldığı tarihten başlayarak yetmiş yıl. İcra tespit edilmemişse bu süre icranın ilk aleniyet kazanmasıyla başlar.
- Yapımcılar (fıkra 6): ilk tespitin yapıldığı tarihten başlayarak yetmiş yıl.
- Radyo-televizyon kuruluşları (fıkra 7): programın ilk yayınlandığı tarihten başlayarak yetmiş yıl.
Bu, eser sahibinin haklarındaki süreden yapısal olarak farklıdır: FSEK 27 uyarınca eser sahibinin hakları kural olarak yaşadığı sürece ve ölümünden sonra yetmiş yıl devam eder; bağlantılı haklarda ise ölçüt kişinin yaşamı değil tespit veya yayın anıdır (FSEK 27).
Yargıtay uygulaması. Hukuk Genel Kurulu bu hükmü doğrudan uygulamıştır: bir sanatçının mirasçılarının açtığı davada, davacıların murisinin bu kapsamdaki mali haklarının FSEK 82/5 hükmü gereği eserlerdeki icralarının ilk tespit tarihlerinden itibaren yetmiş yıl süreyle koruma altında bulunduğu saptanmıştır. Aynı kararda icracı sanatçının haklarının yapımcının eser sahipliğinden bağımsız olarak aslen kazanıldığı ve tasarruf anında mevcut olmayan mali hakların devrinin geçersiz olduğu da belirtilmiştir (Yargıtay HGK, 01.12.2022, E. 2020/350, K. 2022/1638).
Ek madde 2 ile bağlantı. Aynı kararda, 4110 sayılı Kanunla eklenen Ek m. 2 uyarınca yetmiş yıllık koruma süresinin 12.06.1995'ten sonra alenileşen eserlere uygulandığı belirlenmiştir. Bu nedenle bağlantılı hak uyuşmazlıklarında tespit veya aleniyet tarihinin bu eşikle karşılaştırılması gerekir.
1995 Eşiği ve Geçiş Sorunları
Bağlantılı haklar Türk hukukuna 4110 sayılı Kanun'la girmiştir. Bu, uygulamada en çok tartışılan geçiş sorununu doğurur: 1995 öncesinde yapılmış devir sözleşmeleri, sonradan tanınan bu hakları kapsar mı?
Yargıtay'ın cevabı: kapsamaz. 11. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda, 1995 öncesi bir filmdeki icracı sanatçı hakkı bakımından şu tespitler yapılmıştır:
- Davacının filmde icracı sanatçı olduğu ve bu hakkın ilk defa 4110 sayılı Kanunla tanındığı,
- Eserin yapıldığı tarihte var olmayan bir hakkın devrinin hukuken mümkün olmadığı,
- Farazi olarak kabul edilen devir sözleşmesinin yasa değişikliğiyle tanınan bağlantılı hakkı içerdiğinin kabul edilemeyeceği,
- FSEK 52 kapsamında yazılı izin veya mali hak devri bulunmadığından kullanımın tecavüz sayıldığı ve FSEK 68 uyarınca rayiç bedelin üç katı tazminata hükmedilmesi gerektiği
(Yargıtay 11. HD, 17.06.2025, E. 2024/6596, K. 2025/4186).
Süre uzatımından kim yararlanır? Aynı mantık koruma sürelerinin uzatılmasında da işler. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, FSEK 51/2 uyarınca eserden doğan mali hakların koruma kapsamını genişleten her türlü mevzuat değişikliğinden eser sahiplerinin yararlanacağını belirtmiştir (Yargıtay 11. HD, 16.01.2023, E. 2021/5117, K. 2023/297). Başka bir kararda ise koruma süresinin kısa olduğu dönemde yapılan sözleşme ve tasarrufların ancak yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan süre için hüküm ifade ettiği ve uzatılan sürenin eser sahibine avdet ettiği saptanmıştır (Yargıtay 11. HD, 24.10.2018, E. 2017/952, K. 2018/6624). Hakkın eser sahibine dönmesinin rejimi FSEK 59 şerhinde ele alınmıştır.
Pratikte ne yapmalı? Bağlantılı hak uyuşmazlığında sırayla şu sorular cevaplanmalıdır:
- Hak sahibi FSEK 82'nin ilk dört fıkrasındaki bağlanma ölçütlerinden birini karşılıyor mu?
- Tespit veya ilk yayın tarihi nedir ve yetmiş yıllık süre dolmuş mu?
- Tespit veya aleniyet tarihi 12.06.1995'ten önce mi sonra mı?
- Kullanım için FSEK 80 uyarınca yazılı izin alınmış mı (FSEK 80)?
- İzin zincirinin her halkası FSEK 52'ye uygun mu (FSEK 52)?
Süre dolmuşsa bağlantılı hak sona erer; dolmamışsa izinsiz kullanım FSEK 68 bedelini ve FSEK 70 tazminatını gündeme getirir.
FSEK 82 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kararların hangi maddeye ilişkin olduğu not alanında ayrıca belirtildi. Oy çokluğuyla verilen kararda karşı oy görüşleri ayıklanmıştır.
FSEK 82/5'in doğrudan uygulanması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
İcracı sanatçının mali hakları, icralarının ilk tespit tarihlerinden itibaren yetmiş yıl süreyle korunur; bu haklar yapımcının eser sahipliğinden bağımsız olarak aslen kazanılır
Olay: 12.06.1995'ten önce çekilmiş filmlerin başrol oyuncusunun mirasçıları, filmlerin sinema salonu dışındaki gösterimleri nedeniyle hakları devraldığını savunan şirketten tazminat istemiştir.
Karar: Kurul, başrol oyuncusunun filmdeki icrasına dayalı olarak FSEK 80/1-A ve Ek m. 2 uyarınca komşu hak sahibi olduğunu; davacıların murisinin bu kapsamdaki mali haklarının FSEK 82/5 hükmü gereği eserlerdeki icralarının ilk tespit tarihlerinden itibaren yetmiş yıl süreyle koruma altında bulunduğunu belirlemiştir. İcracı sanatçının haklarının yapımcının eser sahipliğinden kaynaklanan haklardan bağımsız olarak aslen kazanıldığını; 4110 sayılı Kanunla eklenen Ek m. 2 uyarınca yetmiş yıllık koruma süresinin 12.06.1995'ten sonra alenileşen eserlere uygulandığını ve tasarruf anında mevcut olmayan mali hakların devrinin geçersiz olduğunu saptayarak direnme kararını oy birliğiyle uygun bulmuştur.
“davacıların murisinin bu kapsamdaki mali hakları, FSEK'in 82/V. hükmü gereği eserlerdeki icralarının ilk tespit tarihlerinden itibaren yetmiş yıl süre ile koruma altındadır.”
Ne anlama geliyor?
Bağlantılı hakta süre kişinin yaşamına değil tespit tarihine bağlıdır ve mirasçılar bu süre içinde hakka dayanabilir.
1995 öncesi yapımlar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
İcracı sanatçı hakkı ilk defa 4110 sayılı Kanunla tanınmıştır; eserin yapıldığı tarihte var olmayan bir hakkın devri hukuken mümkün değildir
Olay: Bir kurum, 1995 öncesi çekilmiş bir filmdeki sanatçı görüntülerini reklam filminde kullanmış ve telif haklarını silsile yoluyla devralan üçüncü şahıslardan bedeli mukabilinde satın aldığını savunmuştur.
Karar: İlk derece mahkemesi, davacının filmde icracı sanatçı olduğunu ve bu hakkın ilk defa 4110 sayılı Kanunla tanındığını belirlemiştir. Somut olayda FSEK 52 kapsamında kullanıma ilişkin yazılı bir izin veya mali hak devri bulunmadığını; eserin yapıldığı tarihte var olmayan bir hakkın devrinin hukuken mümkün olmadığını ve farazi olarak kabul edilen devir sözleşmesinin yasa değişikliğiyle tanınan bağlantılı hakkı içerdiğinin kabul edilemeyeceğini saptamıştır. İzinsiz kullanımı mali haklara tecavüz sayarak FSEK 68 uyarınca rayiç bedelin üç katı tazminata hükmetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiş ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“eserin yapıldığı tarihte var olmayan bir hakkın devrinin de hukuken mümkün olmadığı”
Ne anlama geliyor?
Bağlantılı hak 1995'te tanındığından, daha önce yapılan devir sözleşmeleri bu hakları kapsamaz; kullanım için ayrıca yazılı izin gerekir.
Not: Alıntı, Dairenin onadığı ilk derece mahkemesi gerekçesindendir.
Süre uzatımından yararlanma
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Eserden doğan mali hakların koruma kapsamını genişleten her türlü mevzuat değişikliğinden eser sahipleri yararlanır
Olay: Koruma süresinin hesabı ve 4110 sayılı Kanun öncesi ile sonrası arasındaki geçiş rejimi tartışılmıştır.
Karar: Daire, FSEK 27 uyarınca gerçek kişilerde koruma süresinin yaşam boyu artı yetmiş yıl, tüzel kişilerde aleniyetten itibaren yetmiş yıl olduğunu; 4110 sayılı Kanun öncesinde ise sürenin yaşam boyu artı elli yıl olarak uygulandığını belirtmiştir. Mülga FSEK 29 uyarınca el işleri, küçük sanat eserleri, fotoğraf ve sinema eserleri için koruma süresinin aleniyet tarihinden itibaren yirmi yıl olduğunu aktarmış; FSEK 51/2 uyarınca eserden doğan mali hakların koruma kapsamını genişleten her türlü mevzuat değişikliğinden eser sahiplerinin yararlanacağını saptamıştır. Anayasa Mahkemesinin E. 2010/73 sayılı kararına da atıf yaparak kararı oy çokluğuyla bozmuştur.
“eserden doğan mali hakların koruma kapsamını genişleten her türlü mevzuat değişikliğinden eser sahipleri yararlanacaklardır”
Ne anlama geliyor?
Koruma sürelerini uzatan değişikliklerden hak sahipleri yararlanır; devralanlar bu uzamadan kendiliğinden faydalanamaz.
Not: Karar oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oy görüşleri buraya alınmamıştır. Kararın esas konusu FSEK 27 ve 51/2 kapsamında koruma sürelerinin hesabıdır.
Sözleşmenin tarihsel sınırı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Koruma süresinin kısa olduğu dönemde yapılan sözleşmeler ancak o tarihteki süre için hüküm ifade eder; uzatılan süre eser sahibine avdet eder
Olay: Dört sinema eserinin işletme hakkı 1992 ve 2000 tarihli sözleşmelerle bir şirkete devredilmiş; eser sahibinin mirasçıları 2015'te aynı mali hakları başka bir şirkete devretmiştir.
Karar: Daire, 4630 sayılı Kanun'la sinema eserleri hakkındaki uzatılmış koruma süresinin eser sahiplerine avdet ettiğini; koruma süresinin kısa olduğu dönemde yapılan sözleşme ve tasarrufların ancak yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan yirmi yıllık süre için hüküm ifade ettiğini belirtmiştir. FSEK 51/2 ve 59 uyarınca hakkın eser sahibine avdet ettiğinin kabulü gerektiğini; mirasçılarla yapılan yeni devir sözleşmesinin geçerli olduğunu belirleyerek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Koruma süresinin kısa olduğu dönemde yapılan sözleşme ve tasarruflar da ancak yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 20 yıllık süre için hüküm ifade eder.”
Ne anlama geliyor?
Devir sözleşmesi imzalandığı tarihteki süre kadar hüküm ifade eder; sonradan uzayan süre hak sahibine aittir.
Not: Kararın esas konusu FSEK 51/2 ve 59 kapsamında koruma sürelerinin uzamasıdır; buraya, süre hesabının sözleşme tarihine göre yapıldığını göstermesi nedeniyle alınmıştır.
FSEK 82 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 26 — Koruma süreleri: genel olarak
- FSEK m. 27 — Sürelerin devamı
- FSEK m. 51 — İlerideki faydalanma imkânları
- FSEK m. 52 — Sözleşmelerde şekil
- FSEK m. 59 — Hakkın eser sahibine avdeti
- FSEK m. 68 — Mali haklara tecavüz halinde
- FSEK m. 70 — Tazminat davası
- FSEK m. 80 — Eser sahibinin hakları ile bağlantılı haklar
- FSEK m. 81 — Haklara tecavüzün önlenmesi
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Yabancı hak sahibi bakımından önce FSEK 82'nin bağlanma ölçütlerini kontrol edin.
- 2.Ölçütler karşılanmıyorsa Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası andlaşma korumasını değerlendirin.
- 3.Merkezi yurt dışında olan yayın kuruluşları için Türkiye'deki yansıtıcı ölçütünü gözetin.
- 4.İcracı sanatçıda sürenin tespit tarihinden, tespit yoksa ilk aleniyetten başladığını hesaplayın.
- 5.Yapımcıda sürenin ilk tespitten, yayın kuruluşunda ilk yayın tarihinden başladığını gözetin.
- 6.Sürenin bağlantılı haklarda kişinin yaşamına değil tespit veya yayın anına bağlı olduğunu unutmayın.
- 7.Tespit veya aleniyet tarihini 12.06.1995 eşiğiyle karşılaştırın.
- 8.1995 öncesi yapımlarda eski devir sözleşmelerinin bağlantılı hakları kapsamadığını gözetin.
- 9.Kullanım için FSEK 80 uyarınca yazılı izin alındığını belgeleyin.
- 10.İzin zincirinin her halkasının FSEK 52'ye uygun olduğunu kontrol edin.
- 11.Süre dolmuşsa hakkın sona erdiğini; dolmamışsa FSEK 68 bedeli ile FSEK 70 tazminatının gündeme geldiğini bilin.
- 12.Mirasçı olarak dava açıyorsanız murisin tespit tarihini ve yetmiş yıllık süreyi dosyaya koyun.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.