Kısa cevap · TMK 499
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasın dörtte birini, ana ve baba zümresi ile birlikte yarısını, büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK 499). Eşin payı saklı paylıdır: altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü saklıdır (TMK 506/4). Mirasçılık için ölüm anında geçerli bir resmî evlilik bulunmalıdır; boşanma kesinleşmişse eşler birbirine mirasçı olamaz, boşanma davası sürerken ölüm olursa ve mirasçılardan biri davaya devam edip sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa eş mirasçılığını kaybeder (TMK 181). Yargıtay'a göre resmî nikâhı bulunmayan kişinin miras hakkı yoktur; eşit kusurun tespiti de mirasçılığı sona erdirir; boşanma kararı kesinleşmeden ölüm hâlinde mirasçılara davaya devam edip etmeyecekleri sorulmalıdır; 2002 öncesi ölümlerde eşin payı 743 sayılı Kanuna, 1990 öncesinde ise o Kanunun 1990 değişikliğinden önceki metnine göre belirlenir.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 499 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Sağ Kalan Eşin Miras Payı Ne Kadar? Zümrelere Göre 1/4, 1/2, 3/4 ve Tamamı (TMK 499)
- 2002'den Önceki Ölümlerde Eşin Payı: 743 Sayılı Kanun ve 1990 Değişikliği
- Kim Eş Sayılır? İmam Nikâhı, Ayrı Yaşama ve Batıl Evlilik
- Boşanma Davası Sürerken Eş Ölürse Mirasçı Olur mu? (TMK 181)
- TMK 499 Yargıtay kararları
- TMK 499 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Sağ kalan eş
- Mirasbırakanın ölüm anında resmî olarak evli olduğu eşi; zümreye göre değişen oranda yasal mirasçıdır (TMK 499).
- Saklı pay
- Mirasbırakanın vasiyetle dahi dokunamayacağı pay; eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü (TMK 506/4).
- Katılma alacağı
- Edinilmiş mallara katılma rejiminin ölümle sona ermesi üzerine sağ kalan eşin ayrıca doğan alacağı; miras payından ayrıdır (TMK 225/1, 236).
- Kusur tespiti
- Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, mirasçılardan birinin davaya devam etmesiyle sağ kalan eşin kusurunun belirlenmesi (TMK 181/2).
- İntifa hakkı
- Başkasına ait bir maldan yararlanma hakkı; 1990 öncesi eski düzende eşe mülkiyet payının yanında tanınabilen ve eşin ölümüyle sona eren hak.
Bir bakışta TMK 499
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Altsoyla birlikte | Eş mirasın dörtte birini, altsoy dörtte üçünü alır. | TMK m. 499/1 |
| Ana-baba zümresiyle | Eş mirasın yarısını, ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler) yarısını alır. | TMK m. 499/2 |
| Büyük ana-babalarla | Eş mirasın dörtte üçünü alır; büyük ana-babalar ve onların çocukları dörtte birini paylaşır. | TMK m. 499/3, 497/5 |
| Tek başına | Bu mirasçılar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır; kuzenler eşle birlikte mirasçı olamaz. | TMK m. 499/3, 497/5 |
| Saklı pay | Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü saklıdır. | TMK m. 506/4 |
| Mal rejimi | Ölümle mal rejimi sona erer; katılma alacağı miras payından ayrı hesaplanır. | TMK m. 225/1 |
| Aile konutu | Eş konut üzerinde katılma alacağına mahsuben intifa veya oturma hakkı, miras payına mahsuben mülkiyet isteyebilir. | TMK m. 240, 652 |
| Resmî nikâh | Resmî nikâhı bulunmayan kişinin miras hakkı yoktur. | 14. HD 12.11.2020 |
| Batıl evlilik | Hâkim kararına kadar geçerlidir; butlan davasını sürdüren mirasçılar kötüniyetli eşin mirasçılığını kaldırabilir. | TMK m. 156, 159 |
| Boşanma kesinleşti | Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz. | TMK m. 181/1 |
| Dava sürerken ölüm | Mirasçılardan biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa eş mirasçı olamaz; eşit kusur yeterlidir. | TMK m. 181/2; 14. HD 06.04.2015 |
| Karar kesinleşmeden ölüm | Mirasçılara davaya devam edip etmeyecekleri sorulmalı; boşanma dosyası bekletici sorun yapılmalıdır. | 7. HD 05.05.2011 |
| Doğru dava | Kusur tespiti kesinleşince mirasçılık belgesinin iptali istenir; ayrıca mirasçılıktan çıkarma davasında hukuki yarar yoktur. | 7. HD 14.05.2026 |
| Eski hukuk | 1990 öncesi ölümlerde eş altsoyla seçimlik (yarı intifa veya dörtte bir mülkiyet), ana-baba zümresiyle dörtte bir mülkiyet ve yarı intifa alır. | 14. HD 12.11.2020; 14. HD 09.09.2015 |
TMK 499 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › Birinci Bölüm: Yasal Mirasçılar · B. Sağ Kalan Eş (499)
Sağ kalan eş — Madde 499
- (1)Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur:
- (2)1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri,
- (3)2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı,
- (4)3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 499 bu tarihte yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 01.01.2002'den önceki ölümlerde sağ kalan eşin payı 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 444. maddesine göre belirlenir; bu madde 3678 sayılı Kanunla 1990'da değiştirilmiştir (4722 sayılı Kanun m. 17). |
Sağ Kalan Eşin Miras Payı Ne Kadar? Zümrelere Göre 1/4, 1/2, 3/4 ve Tamamı (TMK 499)
1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri,
2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı,
3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Mirasbırakanın çocuğu veya torunu varsa eş mirasın dörtte birini alır, kalan dörtte üç altsoy arasında eşit bölünür; örneğin eş ve iki çocuk mirasçıysa eşe dörtte bir, her çocuğa sekizde üç düşer. Altsoy yoksa eş mirasın yarısını alır; diğer yarı ana ve babaya, onlar önce ölmüşse kardeşlere ve yeğenlere kalır. Birinci ve ikinci zümrede kimse yoksa eş mirasın dörtte üçünü alır, kalan dörtte bir büyük ana ve büyük babalar ile onların çocukları, yani amca, hala, dayı ve teyze arasında paylaşılır; eşle birlikte kuzenler mirasçı olamaz (TMK 497/5). Bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Zümre sistemi ve halefiyet için TMK 495-498 şerhine bakınız; eşle üçüncü zümrenin birlikte mirasçılığına ilişkin ilk derece mahkemesi kararı Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 09.10.2023, E. 2023/4204, K. 2023/4540).
Saklı pay. Eşin yasal payı vasiyetle tamamen ortadan kaldırılamaz: eş altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü saklı paydır (TMK 506/4). Saklı payı zedelenen eş tenkis davası açabilir.
Mal rejimi ve aile konutu. Eşlerden birinin ölümüyle aralarındaki mal rejimi de sona erer (TMK 225/1). Edinilmiş mallara katılma rejiminde sağ kalan eşin katılma alacağı ayrıca hesaplanır; bu alacak miras payının yerine geçmez (mal rejimi için TMK 218 şerhine bakınız). Sağ kalan eş, eski yaşantısını sürdürebilmek için ölen eşe ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde katılma alacağına mahsuben intifa veya oturma hakkı (TMK 240), tereke içindeki konut ve ev eşyası üzerinde de miras payına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK 652).
2002'den Önceki Ölümlerde Eşin Payı: 743 Sayılı Kanun ve 1990 Değişikliği
Ölüm tarihindeki kanun uygulanır. Mirasçılık, mirasbırakanın öldüğü tarihte yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17). Bu nedenle 01.01.2002'den önceki ölümlerde eşin payı 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 444. maddesine göre hesaplanır. Bu madde 3678 sayılı Kanunla 1990'da değiştirildiğinden 1990 öncesi ve sonrası ölümler için ayrı kurallar vardır.
1990 öncesi: intifa ve mülkiyet. Yargıtay kararlarında aktarıldığı üzere eski metinde eş, mirasbırakanın altsoyuyla birlikte mirasçı olduğunda terekenin yarısında intifa hakkı ile dörtte birinde mülkiyet arasında seçim yapabiliyordu; ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda ise mirasın dörtte birinin mülkiyeti ile birlikte yarısında intifa hakkı alıyordu. Yargıtay, 1959'da ölen mirasbırakanın eşine bu kurala göre dörtte bir mülkiyet ve yarı intifa düştüğünü, eş de sonradan öldüğünden onun mirasçılarına dörtte birlik mülkiyet payının kalacağını belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 09.09.2015, E. 2015/2078, K. 2015/8041). 1986'da ölen bir mirasbırakana ilişkin dosyada da eski metin esas alınmıştır (Yargıtay 14. HD, 12.11.2020, E. 2016/18458, K. 2020/7195).
Önce ölen çocuğun eşi mirasçı değildir. Aynı dosyada Yargıtay, mirasbırakandan önce çocuksuz ölen oğlun eşine mirasbırakanın mirasından pay verilmesini, önce ölen altsoyun eşinin mirasçı olamayacağı gerekçesiyle hatalı bulmuştur (Yargıtay 14. HD, 09.09.2015, E. 2015/2078, K. 2015/8041). Eski tarihli dosyalarda payların doğru hesaplanması için her ölüm tarihine ayrı ayrı bakılmalıdır.
Kim Eş Sayılır? İmam Nikâhı, Ayrı Yaşama ve Batıl Evlilik
Resmî nikâh şarttır. Yasal mirasçı olan eş, mirasbırakanla ölüm anında resmî olarak evli olan kişidir. Yargıtay, mirasbırakanla resmî nikâhı bulunmayan kadının miras hakkı olmadığını belirtmiş; bu birliktelikten doğan çocukların ise mirasbırakanın çocuğu olarak mirasçı olduğunu, resmî eşten olan çocukların annelerinin mirası ve tam kan kardeşlerinden gelen paylar nedeniyle daha fazla pay alacağını gözetmeyen kararı bozmuştur (Yargıtay 14. HD, 12.11.2020, E. 2016/18458, K. 2020/7195).
Ayrı yaşama ve ayrılık. Eşlerin fiilen ayrı yaşaması veya mahkemece ayrılık kararı verilmesi evliliği sona erdirmez; bu nedenle eş mirasçılığını korur. Ayrılık kararı için TMK 170 şerhine bakınız.
Batıl evlilik. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK 156); bu nedenle iptal kararı verilmeden eşlerden biri ölürse diğeri kural olarak mirasçıdır. Butlan davası açma hakkı mirasçılara geçmez, ancak mirasçılar açılmış davayı sürdürebilir; dava sonucunda evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları da kaybeder (TMK 159). Butlan sebepleri için TMK 145 şerhine bakınız.
Boşanma Davası Sürerken Eş Ölürse Mirasçı Olur mu? (TMK 181)
(Değişik ikinci fıkra: 31/3/2011-6217/19 md.) Boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
Boşanma kesinleşmişse. Boşanma kararı kesinleştikten sonra eşlerden biri ölürse diğeri artık eş değildir ve mirasçı olamaz; boşanmadan önce yapılmış vasiyetname gibi tasarruflarla sağlanan haklar da, aksi anlaşılmadıkça, kaybedilir (TMK 181/1).
Dava sürerken ölüm. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer ve boşanma davası konusuz kalır; ancak ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurunu ispatlarsa sağ kalan eş mirasçı olamaz (TMK 181/2). Hukuk Genel Kurulu bu hâlde davaya kusur tespiti yönünden devam edilebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 01.02.2023, E. 2021/360, K. 2023/12; ayrıntı için TMK 177-181 şerhine bakınız). Kanun kusurun derecesini aramadığından eşit kusurun tespiti de yeterlidir. Yargıtay, boşanmaya yol açan olaylarda eşlerin eşit kusurlu olduğunun tespitinden sonra sağ kalan eşin mirasçı olamayacağını belirterek mirasçılık belgesinin iptali istemini reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 14. HD, 06.04.2015, E. 2015/2558, K. 2015/3736; aynı yönde Yargıtay 14. HD, 16.03.2016, E. 2015/12041, K. 2016/3327).
Boşanma kararı kesinleşmeden ölüm. Boşanma kararı verilmiş ancak kesinleşmeden eşlerden biri ölmüşse de TMK 181/2 uygulanır. Yargıtay, kararın ölen eşe tebliğ edilemeden ölüm gerçekleştiği dosyada, boşanma mahkemesince mirasçılara davaya devam edip etmeyeceklerinin sorulması ve sağ kalan eşin kusurunun açıklığa kavuşturulması gerektiğini, mirasçılık belgesinin iptali davasında bu dosyanın bekletici sorun yapılmasını istemiştir (Yargıtay 7. HD, 05.05.2011, E. 2010/7841, K. 2011/3083).
Doğru dava: mirasçılık belgesinin iptali. Sağ kalan eşin kusuru kesinleşen hükümle belirlendikten sonra yapılacak iş, eşi mirasçı gösteren mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesini istemektir. Bölge adliye mahkemesi, kusur tespiti kesinleştiği için eşin yasal mirasçı olamayacağının zaten belirlendiğini, bunun mirasçılık belgesi davasında gözetileceğini ve ayrıca açılan mirasçılıktan çıkarma davasında hukuki yarar bulunmadığını belirterek davayı reddetmiş, karar Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 14.05.2026, E. 2025/4828, K. 2026/2723). Konunun uygulamadaki sonuçları için ilgili blog yazısına bakabilirsiniz.
TMK 499 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 5 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 5 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: eski hukukta eşin payı ve önce ölen altsoyun eşi (14. Hukuk Dairesi 2015), resmî nikâh şartı (14. Hukuk Dairesi 2020) ve boşanma davası sırasında ölüm (14. Hukuk Dairesi 2015; 7. Hukuk Dairesi 2011 ve 2026). Metinde ayrıca Hukuk Genel Kurulu 2023 ve aynı yöndeki kararlar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ATIF NOTLARI: 743 sayılı Kanunun eski metinleri Yargıtay kararlarındaki alıntılardan aktarılmıştır; 7. Hukuk Dairesi 2026 kararı onama kararı olup gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Eski hukuk
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
1990 öncesi ölümlerde ana-baba zümresiyle mirasçı olan eş dörtte bir mülkiyet ve yarı intifa alır; eş sonradan ölürse mirasçılarına yalnız mülkiyet payı kalır; önce ölen altsoyun eşi mirasçı olamaz
Olay: Mirasçılık belgesi istenen dosyada biri 1959'da evli ve çocuksuz, diğeri 1967'de ölen iki mirasbırakanın mirasçıları belirlenmiştir. Sulh hukuk mahkemesi, mirasbırakanlardan önce çocuksuz ölen oğlun eşine de pay vermiş; 1959'da ölen mirasbırakanın eşinin payını eski hükme göre belirlememiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasbırakandan önce ölen altsoyun eşinin mirasçı olamayacağını belirterek bu kişiye pay verilmesini hatalı bulmuştur. 1959'daki ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Kanunun 444. maddesinin 1990 değişikliğinden önceki metnine göre ana-baba zümresiyle mirasçı olan eşin dörtte bir mülkiyet ile birlikte yarı intifa hakkına sahip olduğunu, eş de sonradan öldüğünden mirasın dörtte birinin eşin mirasçılarına, kalanın mirasbırakanın kardeşleri ve onların mirasçılarına ait olduğunu açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Yukarıda da ifade edildiği gibi muristen önce vefat eden altsoyun eşine miras payı verilemeyeceğinden”
Ne anlama geliyor?
Eski tarihli ölümlerde eşin payı bugünkü oranlarla hesaplanmaz; ölüm tarihindeki metni ve intifa hakkının eşin ölümüyle sona erdiğini gözetin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda 3678 sayılı Kanunun tarihi 04.11.1990 olarak anılmıştır; diğer kararlar yürürlük tarihini 23.11.1990 olarak gösterir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Kim eş sayılır
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanla resmî nikâhı bulunmayan kişinin miras hakkı yoktur; bu birliktelikten doğan çocuklar mirasçıdır, ancak resmî eşten olan çocuklar annelerinin mirası ve tam kan kardeş payları nedeniyle daha fazla pay alabilir
Olay: 1986'da ölen mirasbırakanın resmî eşinden ve resmî nikâhı bulunmayan başka bir kadından çocukları vardır. Mirasçılardan bazıları sonradan ölmüştür. Mahkeme, mirasçılık belgesinin iptali davasında farklı annelerden olan çocuklara eşit pay vermiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 743 sayılı Kanunun 439, 440 ve 1990 öncesi metniyle 444. maddelerini aktarmış; resmî nikâhı bulunmayan kadının miras hakkının söz konusu olmadığını belirtmiştir. Resmî eşten olan çocukların hem annelerine mirasçılıkları nedeniyle ayrıca pay alacaklarını hem de sonradan ölen tam kan kardeşlerinden daha fazla pay düşeceğini, yarım kan kardeşlere intikal edecek payların farklı olacağının gözden kaçırıldığını açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“ile resmi nikahı bulunmadığından”
Ne anlama geliyor?
İmam nikâhlı veya resmî nikâhsız birliktelikteki kişi mirasçı değildir; bu birliktelikten doğan ve soybağı kurulan çocuklar ise mirasçıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Alıntı, kişi adlarının anonimleştirildiği cümleden alınmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Boşanma ve ölüm
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Boşanma davası sırasında ölüm üzerine mirasçıların devam ettiği davada eşlerin eşit kusurlu olduğu tespit edilmişse sağ kalan eş mirasçı olamaz
Olay: Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölmüş, mirasçıları TMK 181 uyarınca davaya devam etmiş ve boşanmaya yol açan olaylarda eşlerin eşit kusurlu olduğunun tespitine karar verilerek hüküm kesinleşmiştir. Mirasçılar, sağ kalan eşi mirasçı gösteren mirasçılık belgesinin iptalini istemiş; mahkeme davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasın ölümle açılacağını (TMK 575), boşanan eşlerin birbirinin mirasçısı olamayacağını ve boşanma davası sürerken ölüm hâlinde mirasçılardan birinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması durumunda bu kuralın uygulanacağını (TMK 181) belirtmiştir. Eşit kusur tespiti karşısında sağ kalan eşin mirasçı olamayacağını ve mirastan pay alamayacağını açıklayarak ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“miras bırakana mirasçı olamayacağı ve mirastan pay alamayacağı gözetilerek mirasçılık belgesinin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru bulunmamış”
Ne anlama geliyor?
Boşanma davasında eşiniz öldüyse davaya devam ederek karşı tarafın kusurunu ispatlayın; eşit kusur bile sağ kalan eşin mirasçılığını sona erdirir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda TMK 181/2'nin 2011 öncesi metni aktarılmıştır. Aynı yönde 14. HD 16.03.2016 kararı metinde anılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden biri ölürse mirasçılara davaya devam edip etmeyecekleri sorulmalı; mirasçılık belgesinin iptali davasında boşanma dosyası bekletici sorun yapılmalıdır
Olay: Mirasbırakan eşine karşı boşanma davası açmış, mahkeme boşanmaya karar vermiş; karar davalı eşe tebliğ edilmiş, mirasbırakana yapılan tebligat ise ölümü nedeniyle iade edilmiştir. Sonradan verilen mirasçılık belgesinde sağ kalan eşe pay verilmiş, mirasçılardan biri belgenin iptalini istemiş; mahkeme boşanma kesinleşmediği için eşin mirasçı olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 181'i aktarmıştır. Boşanma kararını veren mahkemece mirasçılara TMK 181/2'deki hakkı kullanıp kullanmayacaklarının sorulmadığını, karar mirasçılara tebliğ edilerek davaya devam edip etmeyeceklerinin sorulması ve sağ kalan eşin kusurunun açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtmiştir. Bu dosyanın bekletici sorun yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davanın reddini doğru bulmayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“boşanma kararının tebliği yapılarak bu davaya devam edip etmeyeceklerinin sorulması ve boşanma davası sonucunda davalının kusurunun bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor?
Boşanma kararı kesinleşmeden eşiniz öldüyse boşanma mahkemesine başvurarak davaya devam etmek istediğinizi bildirin; bu yapılmadan eşin mirasçılığı kesinleşmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Kusurunun tespiti kesinleşen sağ kalan eşin yasal mirasçı olamayacağı zaten belirlenmiş olduğundan ayrıca açılan mirasçılıktan çıkarma davasında hukuki yarar yoktur; bu tespit mirasçılık belgesi davasında gözetilir
Olay: Boşanma davası sürerken mirasbırakan ölmüş, çocukları davaya kusur tespiti yönünden devam etmiş ve sağ kalan eşin kusurlu olduğu kesinleşmiştir. Noterden alınan mirasçılık belgesinde eş mirasçı görünmektedir. Çocuklar mirasçılık belgesinin iptali ve eşin mirasçılıktan çıkarılması istemiyle dava açmış; ilk derece mahkemesi iptal istemini ayırarak mirasçılıktan çıkarma istemini kabul etmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, kusur tespiti kesinleştiğinden sağ kalan eşin yasal mirasçı olamayacağının saptandığını, mirasçılık belgesi davasında bu tespitin gözetilerek mirasçıların belirleneceğini, bu nedenle mirasçılıktan çıkarma davasının açılmasında hukuki yarar bulunmadığını ve mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarrufla eşi mirasçılıktan çıkarmadığını belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı oy birliğiyle onamıştır.
“açılacak mirasçılık belgesi verilmesi istemli davada da, bu tespit hükmü gözetilerek yasal mirasçılar ile miras paylarının belirleneceği, bu nedenle işbu davanın açılmasında hukuki yarar bulunmadığı”
Ne anlama geliyor?
Kusur tespiti kesinleştiyse mirasçılıktan çıkarma davası açmayın; eşi mirasçı gösteren mirasçılık belgesinin iptalini ve yeni belge verilmesini isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir; onama kararıdır, aktarılan gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 499 ile ilgili maddeler
- TMK m. 500 — Evlatlık ve Devletin mirasçılığı: tek yönlü miras, öz aileden miras, halefiyet ve mirasçısız tereke (TMK 500-501)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 177 — Boşanmada yetki, zamanaşımı ve tasfiye (m. 178-181)
- TMK m. 170 — Karar: boşanma veya ayrılık
- TMK m. 145 — Mutlak butlan ve evlenmenin iptali
- TMK m. 218 — Edinilmiş mallara katılma: Kapsamı
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Eşin payını hesaplamadan önce mirasbırakanın çocuğu veya torunu olup olmadığını, yoksa anne-babasının ve kardeşlerinin durumunu nüfus kayıtlarından belirleyin.
- 2.Mirasbırakan 2002'den önce öldüyse eşin payı 743 sayılı Kanuna, 1990'dan önce öldüyse o Kanunun eski metnine göre hesaplanır; eski belgeleri bu gözle kontrol edin.
- 3.Mal rejiminden doğan katılma alacağınızı miras payınızla karıştırmayın; ikisi ayrı hesaplanır ve ayrı talep edilir.
- 4.Birlikte yaşadığınız ev için katılma alacağına mahsuben intifa veya oturma hakkı, miras payına mahsuben mülkiyet hakkı isteyebilirsiniz.
- 5.Boşanma davası sürerken eşiniz öldüyse boşanma mahkemesine başvurarak davaya kusur tespiti yönünden devam etmek istediğinizi bildirin.
- 6.Kusur tespiti kesinleştikten sonra eşi mirasçı gösteren mirasçılık belgesinin iptalini isteyin; ayrıca mirasçılıktan çıkarma davası açmayın.
- 7.Resmî nikâhınız yoksa yasal mirasçı değilsiniz; korunmak için mirasbırakanın vasiyetname düzenlemesi gerekir.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.