Kısa cevap · TMK 598
Yasal mirasçılara mirasçılık sıfatlarını gösteren belge, başvuruları üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir (TMK 598/1). Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına ise, ölüme bağlı tasarruf kendilerine bildirildikten sonra bir ay içinde mirasçılar ya da başka vasiyet alacaklıları itiraz etmezse, yalnız sulh mahkemesince belge verilir (TMK 598/2). Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; ölüme bağlı tasarrufun iptali davası da saklıdır (TMK 598/3-4). Yargıtay'a göre hasımsız verilen belge maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; hatalı belge için süre sınırı olmaksızın yeni belge veya iptal istenebilir. Mahkemece verilen belgenin iptali davası asliye hukuk mahkemesinde, belgede mirasçı gösterilen herkes davaya katılarak görülür; noterin verdiği belgeye itiraz ise sulh hukuk mahkemesine yapılır. Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi tenfiz davası açmadan atanmış mirasçı belgesiyle tapuda tescil yaptırabilir. Mirasbırakanın alacaklısı belge isteyebilmek için icra dairesinden veya mahkemeden yetki belgesi almalıdır.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 598 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir, Kim Verir? Mahkeme mi Noter mi? (TMK 598/1)
- Belgede Neler Gösterilir? Ret ve Feragat, Önce ve Sonra Ölen Mirasçılar, Birlikte Ölüm ve Çelişen Belgeler
- Atanmış Mirasçı ve Vasiyet Alacaklısı Belgesi: Bir Aylık İtiraz Süresi ve Tenfiz Davası (TMK 598/2)
- Veraset İlamının İptali Davası: Süre, Görevli Mahkeme, Taraflar ve Noter Belgesine İtiraz (TMK 598/3)
- TMK 598 Yargıtay kararları
- TMK 598 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
- Mirasbırakanın yasal mirasçılarını ve paylarını gösteren, sulh mahkemesince veya noterce verilen belge (TMK 598/1).
- Hasımsız belge
- Karşı taraf gösterilmeden, çekişmesiz yargı usulüyle verilen mirasçılık belgesi; maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz.
- Hasımlı belge
- Mirasçılık konusunda çekişen kişiler davalı gösterilerek, hukuki yarar bulunması koşuluyla istenen mirasçılık belgesi.
- Atanmış mirasçı belgesi
- Vasiyetnameyle mirasçı atanan veya vasiyet alacaklısı olan kişiye, itiraz edilmezse sulh mahkemesince verilen belge (TMK 598/2).
- Birlikte ölüm karinesi
- Birden çok kişiden hangisinin önce öldüğü ispatlanamazsa aynı anda öldüklerinin kabul edilmesi (TMK 29/2).
- Yetki belgesi
- Alacaklının, borçlu adına işlem yapabilmesi için icra dairesinden veya mahkemeden aldığı izin (İİK 121).
- Feraiz
- 4 Ekim 1926'dan önceki ölümlerde mülk niteliğindeki mallara uygulanan eski miras hukuku kuralları.
Bir bakışta TMK 598
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim verir? | Yasal mirasçılara sulh mahkemesi veya noter; atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısına yalnız sulh mahkemesi. | TMK m. 598/1-2 |
| Noterin veremediği hâller | Yargılama gerekirse, nüfus kayıtları yetersizse veya belgeyi yabancılar isterse noter belge veremez. | Noterlik K. m. 71/B |
| Başvuranın ispat yükü | Ölümü, ölüm tarihini ve soybağını kanıtlar; nüfus kaydının yanlışlığı her türlü delille ispatlanabilir. | TMK m. 7, 30; 14. HD 03.06.2020 |
| Yetkili mahkeme | Belge istemi talep edenin veya ilgililerden birinin oturduğu yerde (kesin değil); iptal davası mirasçılardan birinin oturduğu yerde de açılabilir. | HMK m. 384, 11/3; 5. HD 09.03.2026 |
| Noter belgesine itiraz | Menfaati ihlal edilen, sulh hukuk mahkemesine itiraz eder; asliye hukuk görevsizlik verir. | Noterlik K. m. 71/C; 7. HD 01.11.2021 |
| Hasımlı belge | Hasımlı mirasçılık belgesi istemi sulh hukukta; tapu maliki ile mirasbırakanın aynı kişi olduğunun tespiti asliye hukukta. | 7. HD 16.12.2024 |
| Mahkeme belgesinin iptali | Hasımlı ve çekişmeli olduğundan asliye hukuk mahkemesinde görülür. | 7. HD 09.01.2025 |
| Alacaklı | Mirasçılık belgesi isteyebilmek için hukuki yararını yetki belgesiyle ispatlamalıdır. | İİK m. 121; 7. HD 13.05.2026 |
| Kesin hüküm ve süre | Hasımsız belge kesin hüküm değildir; geçersizliği her zaman ileri sürülebilir, yeni belge istenebilir. | TMK m. 598/3; HMK m. 388; 14. HD 03.06.2020 |
| Taraflar | İptali istenen belgede mirasçı gösterilen herkes (ölmüşse mirasçıları) davada yer almalıdır. | 7. HD 13.10.2025 |
| Ret, feragat, çıkarma, yoksunluk | Bu olgular yok sayılarak tüm mirasçılar gösterilir; hükümde olgu açıklanır ve payın kime kaldığı yazılır. | TMK m. 611; 7. HD 01.10.2024; 7. HD 12.07.2023 |
| Birlikte ölüm | Ölüm sırası önce kayıtlar, tanıklar ve bilirkişiyle araştırılır; belirlenemezse birlikte ölüm karinesi uygulanır. | TMK m. 29/2; 7. HD 04.05.2026 |
| Atanmış mirasçı | Mirası ölümle kazanır; 598/2 belgesi yeter, tapuda tescil için tenfiz davası gerekmez. | TMK m. 599/3; 7. HD 19.12.2024 |
| Vasiyetnameye itiraz | İtiraz varsa belge verilmeden önce süresinde iptal davası açılıp açılmadığı araştırılır. | TMK m. 598/2; 14. HD 09.03.2015 |
| Eski ölümler | Ölüm tarihindeki hukuk uygulanır: 2002 öncesinde 743 sayılı Kanun, 1926 öncesinde eski miras kuralları. | 4722 s.K. m. 17; 14. HD 22.10.2020 |
TMK 598 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › İkinci Kısım: Mirasın Geçmesi › İkinci Bölüm: Mirasın Geçmesinin Sonuçları · Birinci Ayırım: Koruma Önlemleri › E. Vasiyetname ile ilgili işlemler › IV. Mirasçılık belgesi (598)
Mirasçılık belgesi: yasal mirasçılara sulh mahkemesi veya noterce, atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısına sulh mahkemesince verilen belge ve geçersizliğinin her zaman ileri sürülmesi — Madde 598
- (1)Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.
- (2)Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir.
- (3)Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
- (4)Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 598 bu tarihte kabul edilmiş ve 01.01.2002'de yürürlüğe girmiştir; ilk metinde yasal mirasçılara belgeyi yalnız sulh mahkemesi veriyordu. |
| 31.03.2011 | 6217 sayılı Kanun, m. 19 (Noterlik Kanunu değişikliği için m. 14) | TMK 598/1'e sulh mahkemesince ibaresinden sonra gelmek üzere veya noterlikçe ibaresi eklenmiştir. Aynı Kanunun 14. maddesiyle Noterlik Kanunu'na, noterlerin mirasçılık belgesi vermesini, veremeyecekleri hâlleri ve belgeye sulh hukuk mahkemesinde itirazı düzenleyen 71/A-71/C maddeleri eklenmiştir. |
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir, Kim Verir? Mahkeme mi Noter mi? (TMK 598/1)
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir.
Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.
Ne işe yarar? Mirasçılık belgesi (uygulamada veraset ilamı), mirasbırakanla mirasçıları arasındaki soybağını ve miras paylarını gösterir. Yargıtay'a göre belge, aksi ispatlanıncaya kadar adına düzenlenen kişilerin mirasçılığı lehine karine oluşturur ve terekenin mirasçılara intikalini sağlar (Yargıtay 7. HD, 26.05.2025, E. 2024/4487, K. 2025/2804). Tapuda intikal, banka hesaplarının çekilmesi ve miras davaları bu belgeyle yürür. Belgenin pratikte nasıl alındığını veraset ilamı nasıl alınır yazımızda anlattık.
Mahkeme veya noter. 2011'de 6217 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten bu yana yasal mirasçılar belgeyi sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alabilir; noterlere bu yetkiyi Noterlik Kanunu'nun 71/A maddesi verir. Ancak belge verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması veya belgenin yabancılar tarafından istenmesi durumunda noter belge veremez (Noterlik Kanunu m. 71/B); bu hâllerde sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Mahkemeden belge istemi çekişmesiz yargı işidir (HMK 382/2-c-6); aksine hüküm bulunmadıkça sulh hukuk mahkemesi görevli, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK 383-384). Yargıtay 5. Hukuk Dairesi yargı yeri belirleme kararlarında bu kuralı uygulamakta, mirasçılık belgesi istemlerinde kesin yetki bulunmadığını ve yetki itirazı yoksa işin açıldığı mahkemede görüleceğini kabul etmektedir (Yargıtay 5. HD, 09.03.2026, E. 2025/14419, K. 2026/4308; Yargıtay 5. HD, 17.11.2025, E. 2025/9317, K. 2025/14534). Yabancılık unsuru taşıyan ve talep edenlerin yurt dışında oturduğu dosyalarda ise 5718 sayılı Kanunun 43. maddesi uygulanır: mirasbırakanın Türkiye'deki son yerleşim yeri, bu yer yoksa terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (Yargıtay 5. HD, 02.03.2026, E. 2025/13170, K. 2026/3621). Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı belgesini ise yalnız sulh mahkemesi verir (TMK 598/2).
Başvuran neyi kanıtlar? Belge isteyen kişi mirasbırakanın öldüğünü, ölüm tarihini ve mirasbırakanla kendisi arasındaki soybağını kanıtlar. Soybağı kural olarak nüfus kayıtlarıyla ispat edilir; kayıt yoksa veya doğru değilse gerçek durum her türlü delille ispatlanabilir (TMK 7; TMK 30). Diğer mirasçıları ve payları hâkim kendiliğinden araştırır; bunun için gereken giderleri başvuran karşılar (Yargıtay 7. HD, 16.09.2024, E. 2023/3215, K. 2024/3837). Yargıtay'a göre istemin reddi için mirasbırakanın hiç yaşamadığı ya da başvuranın mirasçı olmadığı belirlenmelidir (Yargıtay 14. HD, 03.06.2020, E. 2016/13202, K. 2020/3336).
Hasımlı belge ve mülkiyet uyuşmazlığı. Mirasçılık belgesi istemleri kural olarak hasımsız açılır; hukuki yarar varsa uyuşmazlık çıkaran kişiler hasım gösterilerek de istenebilir. 7. Hukuk Dairesi bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş aykırılığını giderirken, hasımlı mirasçılık belgesi isteminde de sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu; buna karşılık tapu kayıt malikiyle mirasbırakanın aynı kişi olduğunun tespitinde mülkiyet uyuşmazlığı bulunduğundan asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu ve iki istemin ayrı ayrı değerlendirileceğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 16.12.2024, E. 2024/3255, K. 2024/5733).
Alacaklı da belge isteyebilir mi? TMK 598 alacaklıyı saymaz; ancak Yargıtay uygulaması, İİK 94/2 ve 121'e dayanarak borçlusu ölen alacaklının takip veya davasını sürdürebilmesi için mirasçılık belgesi isteyebileceğini kabul eder. 7. Hukuk Dairesi 2026'da görüş aykırılığını, alacaklının hukuki yararını icra dairesinden veya mahkemeden alacağı yetki belgesiyle ispatlaması gerektiği yönünde gidermiş; belgenin kişisel veri içerdiğini ve bu yetkinin HMK 53 anlamında dava takip yetkisi niteliğinde olduğunu vurgulamıştır (Yargıtay 7. HD, 13.05.2026, E. 2026/1779, K. 2026/2657).
Hangi hukuk uygulanır? Mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17); miras ölümle açılır (TMK 575). Bu nedenle 01.01.2002'den önceki ölümlerde 743 sayılı Kanun uygulanır: 1966'da altsoy bırakarak ölen bir mirasçının payını altsoyu yerine kardeşinin çocuklarına dağıtan belge, 743 sayılı Kanunun 439. maddesine aykırı bulunarak bozulmuştur (Yargıtay 7. HD, 26.05.2025, E. 2024/4487, K. 2025/2804). 4 Ekim 1926'dan önceki ölümlerde ise eski miras kuralları uygulanır; Yargıtay 1914'te ölen bir mirasçı için mülkte Feraiz, arazide 21.02.1328 tarihli ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümlerinin uygulanmasını istemiştir (Yargıtay 14. HD, 22.10.2020, E. 2020/33, K. 2020/6539). Bu dosyalarda ölüm tarihi dikkate alınarak feraiz hukukuna ehil bilirkişiden denetime elverişli rapor alınmalıdır (Yargıtay 7. HD, 16.12.2024, E. 2024/4045, K. 2024/5707).
Belgede Neler Gösterilir? Ret ve Feragat, Önce ve Sonra Ölen Mirasçılar, Birlikte Ölüm ve Çelişen Belgeler
Önce soybağı, sonra paylar. Belge, mirasbırakanın ölümünde sağ olan yasal mirasçıları ve paylarını gösterir. Mirasbırakandan önce ölen kişiye pay verilemez (Yargıtay 7. HD, 16.09.2024, E. 2023/3215, K. 2024/3837; sağ olma şartı için TMK 580); önce ölen mirasçının yerini kanunda öngörülen hâllerde altsoyu alır (TMK 495-498). Nüfus kayıtları ilk tesisinden itibaren getirtilmeli, kayıtlarda görünen altsoy atlanmamalı ve tebligat yapılan mirasçıların kimlik bilgileri, aynı ad ve soyadı taşıyanlar karışmayacak biçimde belirlenmelidir (Yargıtay 7. HD, 13.05.2026, E. 2025/3737, K. 2026/2653). Sağ kalan eşin payı için TMK 499 sayfasına bakınız.
Birlikte ölüm. Aynı olayda ölenlerden hangisinin önce öldüğü mirasçılığı doğrudan değiştirir. Yargıtay, bir trafik kazasında ölenlerin ölüm sırasının önce ambulans kayıtları, tanık beyanları ve gerekirse uzman bilirkişi raporuyla ölüm saatlerine göre araştırılmasını; sıra ancak kesin olarak belirlenemezse birlikte ölüm karinesinin uygulanmasını istemiştir (Yargıtay 7. HD, 04.05.2026, E. 2026/1811, K. 2026/2452; TMK 29/2).
Ret, feragat, çıkarma ve yoksunluk belgede nasıl gösterilir? Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre mirası reddeden, mirastan feragat eden, mirasçılıktan çıkarılan veya mirastan yoksun kalan kişinin tereke ile ilişkisi tümden kesilmiş sayılmaz. Belgede bu olgular yok sayılarak mirasbırakanın tüm mirasçıları ve payları gösterilir; hüküm yerinde ilgili mirasçının mirası reddettiği, feragat ettiği, mirasçılıktan çıkarıldığı veya yoksun olduğu açıklanır, sonuçlarının terekenin bölüştürülmesinde gözetileceği belirtilir ve payın kime kaldığı gösterilir (Yargıtay 7. HD, 01.10.2024, E. 2023/4697, K. 2024/4189). 7. Hukuk Dairesi 2023'te görüş aykırılığını da, ivazlı feragat eden mirasçının belgede gösterilmesi ve payının akıbetinin infaz aşamasına bırakılmadan kararda belirlenmesi yönünde gidermiştir (Yargıtay 7. HD, 12.07.2023, E. 2023/2198, K. 2023/3745). Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse payı, o kişi miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK 611); belgede önce ret yokmuş gibi yasal mirasçılar gösterilmeli, ardından mirasın reddine işaret edilerek reddedenin payının kime kaldığı ve yeni pay oranları belirtilmelidir, bunlar gösterilmeyen belge iptal edilir (Yargıtay 7. HD, 16.10.2024, E. 2023/5718, K. 2024/4577). En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir, bir sonraki zümreye geçmez; tasfiyeden arta kalan değerler mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK 612; Yargıtay 7. HD, 23.02.2026, E. 2025/3283, K. 2026/970).
Sonradan ölen mirasçı ve vasiyetname. Mirasbırakandan sonra ölen mirasçının payı onun mirasçılarına geçer. Sonradan ölen mirasçı vasiyetnameyle mirasçı atamışsa belgede hem soybağı gösterilmeli hem de o mirasçının payı atanmış mirasçılarına dağıtılarak belgenin intikal amacı sağlanmalıdır; atanmış mirasçıların payının paylaşma sırasında gözetileceğini söylemekle yetinilemez (Yargıtay 7. HD, 18.09.2025, E. 2025/146, K. 2025/3729).
Çelişen belgeler. Aynı kişi için birbiriyle çelişen belgeler varsa mahkeme birini esas alıp diğerini yok sayamaz. Mirasbırakandan sonra ölen sağ kalan eş için biri akrabaları, diğeri Hazineyi mirasçı gösteren iki belge bulunan dosyada Yargıtay, çelişkinin giderilmesi için mirasçı Hazineye süre verilmesini istemiştir (Yargıtay 7. HD, 11.03.2026, E. 2025/2038, K. 2026/1397). Belgelerin çeliştiği sonucuna varmadan önce, belgelerdeki mirasbırakanların gerçekten aynı kişi olup olmadığı tapu kayıtları ve tescil belgeleriyle incelenmelidir (Yargıtay 7. HD, 16.12.2024, E. 2024/4045, K. 2024/5707).
Paylar denetlenebilir olmalı. Bilirkişi raporundaki pay dağılımı açık ve denetime elverişli olmalıdır. Miras 15.360 pay kabul edildiği hâlde dağıtılan payların toplamının 15.300 kaldığı ve bazı mirasçıların paylarının hatalı yazıldığı karar bozulmuştur (Yargıtay 7. HD, 09.01.2025, E. 2024/4529, K. 2025/172).
Atanmış Mirasçı ve Vasiyet Alacaklısı Belgesi: Bir Aylık İtiraz Süresi ve Tenfiz Davası (TMK 598/2)
Kime verilir? Vasiyetnameyle mirasçı atanan ya da kendisine belirli mal bırakılan kişiye, ölüme bağlı tasarruf mirasçılara ve başka vasiyet alacaklılarına bildirildikten sonra bir ay içinde itiraz edilmezse sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir. Bildirim, açılan vasiyetnamenin hak sahiplerine tebliğiyle yapılır; tebliğ eksikse bir aylık süre de işlemeyebilir (TMK 595-597).
Mirasçı atama mı, belirli mal mı? Belgenin türü tasarrufun niteliğine göre belirlenir. Terekenin tamamını veya kesirli bir oranını bırakan tasarruf mirasçı atamadır. Mirastan feragat etmiş eş için vasiyetnameye oran gösterilmeden yalnız haklarının verilmesini isteyen bir ifade yazılması mirasçı atama sayılmamış ve atanmış mirasçı belgesi verilmesi bozulmuştur (Yargıtay 7. HD, 13.12.2022, E. 2021/2498, K. 2022/7686; ayrım için TMK 514-516). Belirli bir taşınmazı bırakan vasiyette ise lehtara vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir; sulh mahkemesi tenfiz davası açılması gerektiği gerekçesiyle bu istemi reddedemez (Yargıtay 8. HD, 13.03.2014, E. 2013/5301, K. 2014/4239; TMK 517-519).
Tenfiz davası gerekmez. Atanmış mirasçılar da mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanır; yasal mirasçılar atanmış mirasçılara düşen mirası zilyetlik hükümleri uyarınca teslimle yükümlüdür (TMK 599/3). Bu nedenle vasiyetnameyle tek mirasçı atanan kişinin tenfiz davası açmakta hukuki yararı yoktur: 598/2 belgesi yeterlidir ve bu belgeyle aynî haklar resmî senet düzenlenmeksizin tapuda adına tescil edilebilir (Yargıtay 7. HD, 19.12.2024, E. 2024/895, K. 2024/5850; aynı yönde Yargıtay 3. HD, 09.12.2014, E. 2014/7105, K. 2014/16181). Belirli mal vasiyetinde durum farklıdır: vasiyet alacaklısı yükümlülere karşı kişisel bir istem hakkı kazanır ve malın teslimini veya hakkın devrini dava eder; uygulamada bu dava vasiyetin tenfizi davası olarak anılır (TMK 600; Yargıtay 3. HD, 09.12.2014, E. 2014/7105, K. 2014/16181).
Atanmış mirasçı belgesi tek mirasçı belgesi değildir. Mirasçı atama yasal mirasçılık belgesiyle değil, ayrı bir belgeyle gösterilir: kendisini tek yasal mirasçı gösteren belge isteyen atanmış mirasçıya, çoğun içinde azı da vardır kuralı gereğince 598/2 uyarınca atanmış mirasçı belgesi verilmelidir (Yargıtay 14. HD, 02.04.2015, E. 2015/2251, K. 2015/3564). Saklı paylı mirasçıların haklarını ortadan kaldırarak yalnız atanmış mirasçıyı mirasçı gösteren belge verilmesi de bozma sebebidir (Yargıtay 7. HD, 20.10.2011, E. 2011/4136, K. 2011/6232); saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davasıyla korunur (TMK 560).
Atanmış mirasçı yasal mirasçıların belgesini iptal ettiremez. Yasal mirasçılara TMK 598/1 uyarınca verilmiş belgenin iptalini atanmış mirasçı isteyemez; aktif husumeti yoktur, kendisi için atanmış mirasçı belgesi ister (Yargıtay 7. HD, 22.10.2024, E. 2024/947, K. 2024/4729).
İtiraz edilirse ne olur? Bir ay içinde itiraz edilirse belge hemen verilmez. Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre bu durumda mahkeme, itiraz eden mirasçıların okunma kararının tebliğinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içinde vasiyetnamenin iptali davasını açıp açmadığını araştırmalıdır; dava açılmamışsa vasiyetname kesinleşeceğinden atanmış mirasçı belgesi verilir (Yargıtay 14. HD, 09.03.2015, E. 2015/2682, K. 2015/2515). İptal davası açılmışsa belge istemi bakımından bu dava bekletici mesele yapılır (Yargıtay 7. HD, 28.12.2023, E. 2023/5590, K. 2023/6615). Ölüme bağlı tasarrufun iptali davası hakkı her durumda saklıdır (TMK 598/4; süreler için TMK 557-559).
Veraset İlamının İptali Davası: Süre, Görevli Mahkeme, Taraflar ve Noter Belgesine İtiraz (TMK 598/3)
Süre sınırı yok. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK 598/3). Hasımsız verilen belge çekişmesiz yargı kararıdır ve maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (HMK 388). Yargıtay, eski tarihli belgede mirasçıların veya payların belirlenmesinde hata yapıldığında, ölümler nedeniyle paylar değiştiğinde ya da infazda hukuki sorun çıktığında her mirasçının hasımsız yeni bir belge isteyebileceğini veya önceki belgede pay verilen mirasçıları hasım göstererek iptal ve yenisinin verilmesini isteyebileceğini belirtmiştir; önceki belgenin varlığı yeni istemi engellemez (Yargıtay 14. HD, 03.06.2020, E. 2016/13202, K. 2020/3336; Yargıtay 7. HD, 30.04.2025, E. 2024/1794, K. 2025/2336).
| İstem | Görevli mahkeme | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi verilmesi (hasımsız) | Sulh hukuk mahkemesi veya noter | TMK 598/1; HMK 382/2-c-6, 383 |
| Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi | Sulh hukuk mahkemesi | TMK 598/2; 14. HD 02.04.2015 |
| Hasımlı mirasçılık belgesi verilmesi | Sulh hukuk mahkemesi | 7. HD 16.12.2024 |
| Mahkemece verilmiş belgenin iptali | Asliye hukuk mahkemesi | 7. HD 09.01.2025 (14. HD 30.04.2015 bozması) |
| Noterin verdiği belgeye itiraz | Sulh hukuk mahkemesi | Noterlik K. 71/C; 7. HD 01.11.2021 |
| Tapu maliki ile mirasbırakanın aynı kişi olduğunun tespiti | Asliye hukuk mahkemesi | 7. HD 16.12.2024 |
Görevli mahkeme. Mahkemece verilmiş belgenin iptali davası hasımlı açılmak zorundadır ve çekişmeli yargı niteliği kazanır; 7. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararında aktarılan 14. Hukuk Dairesi bozmasına göre bu davalarda asliye hukuk mahkemesi görevlidir (Yargıtay 7. HD, 09.01.2025, E. 2024/4529, K. 2025/172). 7. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli bir başka kararında da sulh hukuk mahkemesinin iptal davasında verdiği görevsizlik kararının onandığı ve davanın asliye hukukta görüldüğü aktarılmıştır (Yargıtay 7. HD, 06.03.2025, E. 2024/2337, K. 2025/1350). Noterin verdiği belge ise sulh hukuk mahkemesine itirazla denetlenir; asliye hukukta açılan davada görevsizlik kararı verilmelidir (Yargıtay 7. HD, 01.11.2021, E. 2021/795, K. 2021/2496; aynı yöndeki 14. Hukuk Dairesi bozmasını aktaran Yargıtay 7. HD, 10.06.2024, E. 2023/2504, K. 2024/3325). Yetki bakımından iptal ve yeni belge verilmesi davaları, genel yetkili mahkemenin yanında mirasçılardan her birinin oturduğu yer mahkemesinde de açılabilir (HMK 11/3; miras davalarında yetki için TMK 575-576).
Taraflar ve ispat. İptal davasında mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır: iptali istenen belgede mirasçı gösterilen herkes, ölmüşse mirasçıları, davada taraf olmalıdır; taraf koşulu kamu düzenine ilişkindir ve kendiliğinden incelenir (Yargıtay 7. HD, 13.10.2025, E. 2025/488, K. 2025/4256). Yargılama sırasında ölen davalının mirasçıları da davaya katılmalıdır (Yargıtay 7. HD, 27.11.2024, E. 2024/4349, K. 2024/5285). Davacı, mirasbırakanın mirasçısı olduğunu ve belgede kendisine hiç veya olması gerekenden az pay verildiğini kanıtlar; mahkeme mirasçıları ve payları kendiliğinden araştırır.
Hazinenin davası. Mirasçıları bilinmediği için kayyım atanan bir kişi yönünden Hazine, başkalarınca alınan belgenin iptalini isteyebilir. Bütün aramalara rağmen mirasçı bulunamazsa son mirasçı Hazine olduğundan (TMK 501) Hazinenin hukuki yararı vardır ve mahkeme davalıların mirasçı olup olmadığını bütün delillerle araştırmalıdır (Yargıtay 7. HD, 30.04.2025, E. 2024/1794, K. 2025/2336). Mirasçısı bilinmeyen terekenin yönetimi için TMK 592-594 sayfasına bakınız.
Alacaklının aldığı belge. Mirasbırakanın alacaklısının İİK 121 uyarınca aldığı belgenin iptali istendiğinde alacaklının pasif husumeti yoktur; en yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddetmişse dava, mirası reddeden en yakın yasal mirasçılara yöneltilmelidir (Yargıtay 7. HD, 23.02.2026, E. 2025/3283, K. 2026/970).
Belgenin iptali ile vasiyetnamenin iptali farklıdır. Mirasçılık belgesinin iptali, belgedeki mirasçılık ve pay tespitini düzeltir; vasiyetnamenin veya miras sözleşmesinin geçersizliği ise TMK 557-559'daki sürelere bağlı iptal davasıyla ileri sürülür (TMK 598/4).
TMK 598 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 17 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 17 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: belgenin alınması, görev ve uygulanacak hukuk (7. Hukuk Dairesinin 2024 ve 2026 tarihli iki görüş aykırılığı giderme kararı; 14. Hukuk Dairesi 2020), belgenin içeriği (7. Hukuk Dairesinin 2024, 2025 ve 2026 tarihli beş kararı), atanmış mirasçı belgesi (7. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli iki kararı; 14. Hukuk Dairesi 2015) ile iptal davası ve itiraz (7. Hukuk Dairesinin 2021, 2025 ve 2026 tarihli beş kararı; 14. Hukuk Dairesi 2020). Metinde ayrıca 17 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğuyla veya karşı oyla verilen 7. Hukuk Dairesi, 14. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararları kullanılmamıştır. Kararlardaki madde ve kanun numarası hataları aktarılmamıştır. Kişi, şirket, noterlik, yer ve göç bilgileri aktarılmamıştır.
Belgenin alınması, görev ve uygulanacak hukuk
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Hasımlı mirasçılık belgesi isteminde sulh hukuk, tapu kayıt maliki ile mirasbırakanın aynı kişi olduğunun tespitinde asliye hukuk mahkemesi görevlidir; iki istem ayrı değerlendirilir
Olay: Tapu kayıt maliki ile davacıların mirasbırakanının aynı kişi olduğunun tespiti ve hasımlı mirasçılık belgesi istemlerinin birlikte ileri sürüldüğü davalarda hangi mahkemenin görevli olduğu konusunda bölge adliye mahkemesi hukuk daireleri arasında görüş aykırılığı bulunduğu belirtilerek aykırılığın 5235 sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca giderilmesi istenmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesi istemlerinin kural olarak hasımsız açılacağını, ancak hukuki yarar varsa uyuşmazlık çıkaranlar hasım gösterilerek de açılabileceğini belirtmiştir. Tapu kayıt maliki ile mirasbırakanın aynı kişi olduğunun tespitinde mülkiyet uyuşmazlığı bulunduğunu, bunun çekişmesiz yargı usulüyle çözülemeyeceğini ve bu istem yönünden genel görevli asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu; hasımlı mirasçılık belgesi isteminde ise sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu açıklamıştır. Sulh hukuk mahkemesinin tespit istemi hakkında görevsizlik kararı verip belge istemi hakkında esasa girmesi gerektiğini belirterek uyuşmazlığı oy birliğiyle gidermiştir.
“hasımlı mirasçılık belgelerinde ise görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu”
Ne anlama geliyor?
Eski tapudaki malikin mirasbırakanınız olduğunu kanıtlamak için asliye hukukta dava açın; mirasçılık belgesini ise sulh hukuk mahkemesinden isteyin.
Not: 5235 sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş aykırılığını gideren kesin karardır; OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda sulh hukukun görevine dayanak olarak gösterilen madde numarası aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın alacaklısı mirasçılık belgesi isteyebilmek için hukuki yararını icra dairesinden veya mahkemeden alacağı yetki belgesiyle ispatlamalıdır
Olay: Ücretli bir geçiş yapısını işleten şirket, ihlalli geçiş yapan borçlunun ölümü üzerine hasımsız olarak mirasçılık belgesi istemiştir. Bir bölge adliye mahkemesi dairesi, hukuki yararı bulunan alacaklıdan önceden yetki belgesi aranmayacağına; başka bir daire ise kişisel verilerin korunması gerekçesiyle yetki belgesi olmadan istemde bulunulamayacağına karar vermiş ve görüş aykırılığının giderilmesi istenmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 598'in alacaklıyı belge isteyebilecekler arasında saymadığını, ancak Yargıtay uygulamasının İİK 94/2 ve 121'e dayanarak takip ve davaların sürmesi için alacaklılara bu hakkı tanıdığını belirtmiştir. Çekişmesiz yargıda maddi anlamda ilgilinin yasal mirasçılar olduğunu, bu sıfata sahip olmayan kişilerin istemde bulunabilmesi için kendilerine verilmiş bir yetki gerektiğini, bu yetkinin HMK 53 anlamında dava takip yetkisi niteliğinde olduğunu açıklamıştır. Mirasçılık belgesinin kişisel veri içermesi de gözetilerek alacaklının hukuki yararını icra dairesinden veya mahkemeden alacağı yetki belgesiyle ortaya koyması gerektiğine karar vererek uyuşmazlığı oy birliğiyle bu yönde gidermiştir.
“Alacaklının mirasçılık belgesi istemine ilişkin talebinde hukuki yararını ispatlamak üzere yetki belgesi sunması gerektiği”
Ne anlama geliyor?
Borçlunuz öldüyse önce icra dairesinden veya mahkemeden yetki belgesi alın, sonra onunla mirasçılık belgesi isteyin.
Not: 5235 sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca verilmiş, bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş aykırılığını gideren OY BİRLİĞİYLE karardır. Şirket ve yapı adları aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Çok eski ölümlerde mirasçılar ölüm tarihindeki hukuka göre belirlenir; 1914'teki bir ölümde mülkte Feraiz, arazide ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesi uygulanır
Olay: 1907'de ölen mirasbırakan için mirasçılık belgesi istenmiştir. Mirasbırakanın 1913'te ölen oğlunun eşi 1914'te ölmüştür. Sulh hukuk mahkemesi önceki bozmaya uymasına rağmen bu kişinin kardeşlerinin mirasçılığını değerlendirmemiş ve bir mirasçının altsoyundan bir kişiye pay vermemiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, hasımsız ve çekişmesiz yargıya tabi davalarda re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu, bu davalarda verilen kararların kesin hüküm oluşturmadığını ve nüfus kaydı bulunmaması veya kaydın doğru olmaması hâlinde gerçek durumun her türlü delille ispatlanabileceğini belirtmiştir. Bozma gereklerinin tam yerine getirilmediğini; atlanan mirasçıya pay verilmesi, 1914'te ölen gelin yönünden ise mülkte Feraiz, arazide 21.02.1328 tarihli ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümleri uygulanarak kardeşlerinin veya onların mirasçılarının kök mirasbırakana mirasçılığının ve paylarının değerlendirilmesi gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“mülkte Feraiz hükümlerinin, arazide ise 21.02.1328 tarihli ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümlerinin uygulanarak”
Ne anlama geliyor?
Çok eski bir ölüm için veraset ilamı alıyorsanız ölüm tarihindeki miras kurallarının uygulanmasını ve bu kuralları bilen bir bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Feraiz hukukuna ehil bilirkişiden denetime elverişli rapor alınması gerektiğine ilişkin 7. HD 16.12.2024, E. 2024/4045, K. 2024/5707. Kişi adları aktarılmamıştır.
Belgenin içeriği
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasın reddi hâlinde belgede önce ret yokmuş gibi yasal mirasçılar gösterilir, sonra reddin sonucu ve reddedenin payının kime kaldığı belirtilir; reddin iptali redden yararlananlara karşı istenir
Olay: Mirasçılardan biri, diğer mirasçının ikna etmesi üzerine sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunarak mirası reddetmiştir. Ret sonrasında diğer mirasçı kendisini tek mirasçı gösteren bir belge almıştır. Davacılar hem reddin hem de mirasçılık belgelerinin iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ret beyanının mahkemeye ulaşmakla sonuç doğurduğunu, reddin iptalinin redden yararlanacak mirasçılara husumet yöneltilerek ve bunların tümü kabul ederse mümkün olduğunu belirterek reddin iptali istemini reddeden kararı doğru bulmuştur. Ancak TMK 611'e göre belgede önce ret yokmuş gibi yasal mirasçıların gösterilmesi, sonra mirasın reddine işaret edilerek reddedenin payının kime kaldığının ve pay oranlarının belirtilmesi gerektiğini; iptali istenen belgelerde bunlar gösterilmediğinden iptal ve yeni belge verilmesi gerekirken davanın reddini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“mirasçılık belgesinde öncelikle ret yokmuş gibi yasal mirasçıların belirlenmesi ve mirasın reddine işaret edilerek mirasın reddi nedeniyle mirasçıların ve pay oranlarının belirlenmesi gerekmektedir”
Ne anlama geliyor?
Aileden biri mirası reddettiyse veraset ilamında onun adının ve payının kime geçtiğinin açıkça yazılmasını isteyin; eksik belge iptal edilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve mahkeme adları aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Aynı kazada ölenlerin ölüm sırası önce kayıtlar, tanıklar ve bilirkişiyle araştırılır; sıra ancak kesin belirlenemezse birlikte ölüm karinesi uygulanır
Olay: Aynı trafik kazasında karı-koca ile çocuklarından biri ölmüştür. Kadın için alınan mirasçılık belgesinde önceki evliliğinden olan çocuğu tek mirasçı gösterilmiştir. Ölen kocanın ana-babası, ölümlerin dakikalar arayla gerçekleştiğini ve oğullarının en son öldüğünü ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir. Bozmadan sonra ilk derece mahkemesi, ambulans kayıtları ve doktor beyanına dayanarak ölüm saatlerinin kesin belirlenemediğini kabul etmiş ve birlikte ölüm karinesini uygulayarak davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini belirtmiştir. Olay yerine giden ambulansa ilişkin tüm kayıtların getirtilmesi, ölenlerden birine uygulanan müdahalenin o sırada sağ olup olmadığı yönünden tanıklara yeniden sorulması ve gerekirse alanında uzman bilirkişiden rapor alınması suretiyle kimin önce öldüğünün ölüm saatlerine göre belirlenmesi gerektiğini; ölüm saatleri ancak kesin olarak tespit edilemezse birlikte ölüm karinesinin dikkate alınabileceğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“İlgililerin ölüm saatlerinin kesin olarak tespit edilememesi durumunda 4721 sayılı Kanun'un 29/2 hükmünde düzenlenen birlikte ölüm karinesinin de dikkate alınması suretiyle karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Aynı olayda ölen yakınlarınızın ölüm sırası mirası değiştiriyorsa ambulans ve hastane kayıtlarının getirtilmesini, gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri ile olayın ayrıntıları aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakandan sonra ölen mirasçı vasiyetnameyle mirasçı atamışsa, belgede hem soybağı gösterilmeli hem de onun payı atanmış mirasçılarına dağıtılmalıdır
Olay: Kök mirasbırakandan sonra ölen kızı, ölümünden bir gün önce düzenlediği vasiyetnameyle iki kardeşini mirasçı atamış; bunların atanmış mirasçı olduğu ayrıca belirlenmiştir. Sonradan alınan kök mirasbırakan belgesinde kızın payı nüfus kayıtlarına göre dağıtılmıştır. Kardeşlerden birinin iptal davasını ilk derece mahkemesi iki belgenin de geçerli olduğu gerekçesiyle reddetmiş; bölge adliye mahkemesi davayı kabul etmiş, ancak atanmış mirasçıların payının terekenin paylaşılmasında gözetileceğini belirtmekle yetinmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesinin mirasbırakanla mirasçılar arasındaki soybağını göstermesi yanında terekenin intikalini de sağlayan bir işlevi olduğunu belirtmiştir. Kök mirasbırakandan sonra ölen mirasçının payının onun atanmış mirasçılarına dağıtılarak hem soybağının gösterilmesi hem de belgenin intikal amacının sağlanması gerektiğini açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“hem soy bağının gösterilmesi hem de mirasçılık belgesinin intikal amacının sağlanması gerektiği”
Ne anlama geliyor?
Aileden biri sonradan vasiyetname bırakarak öldüyse, kök mirasbırakanın veraset ilamında onun payının vasiyetnameye göre dağıtılmasını isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, noterlik ve mahkeme adları aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakandan sonra ölen eş için biri Hazineyi, diğeri akrabaları mirasçı gösteren iki belge varsa çelişki giderilmeden karar verilemez; mirasçı Hazineye süre verilmelidir
Olay: Davacı, teyzesi olan mirasbırakanın bütün mirasını sağ kalan eşinin mirasçılarına bırakan belgenin, mirasbırakanın kardeşlerine pay vermediği için iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi belgeyi iptal ederek eşin payını Hazineye bırakmış; bölge adliye mahkemesi ise eşin ölümünden sonra verilen ve itiraza uğramayan eski bir belgeye dayanarak eşin payını davalılara vermiştir. Oysa aynı eş için daha sonra verilen başka bir belgede eşin mirasının Hazineye kaldığı belirlenmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın sağ kalan eşiyle birlikte dört kardeşini mirasçı bıraktığını ve iptali istenen belgenin kardeşlere pay vermediği için hatalı olduğunu belirtmiştir. Ancak sağ kalan eşin mirasçılarına ilişkin iki belgeden birinin mirasın Hazineye kaldığını gösterdiğini ve iki belgenin açıkça çeliştiğini; mirasçı Hazineye bu çelişkiyi gidermek üzere süre verilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu durumda iki mirasçılık belgesinin çeliştiği açıktır”
Ne anlama geliyor?
Dosyanızda aynı kişi için birbiriyle çelişen iki veraset ilamı varsa mahkemeden, çelişki giderilmeden karar vermemesini ve ilgili tarafa süre verilmesini isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri ile mirasbırakanın geçmişine ilişkin ayrıntılar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
743 sayılı Kanun döneminde altsoy bırakarak ölen mirasçının payı altsoyuna geçer; kardeşinin çocuklarına dağıtılamaz
Olay: Davacı, 1918'de öldüğü kabul edilen ve tapu malikiyle aynı kişi olduğunu ileri sürdüğü mirasbırakan için alınan yeni mirasçılık belgesinde kendi mirasbırakanının mirasçı gösterilmediğini, payları feraize göre dağıtan daha eski belgede ise mirasçı gösterildiğini ileri sürerek yeni belgenin iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek yeni belge vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesinin aksi ispatlanıncaya kadar adına düzenlenenlerin mirasçılığı lehine karine oluşturduğunu, nüfus kaydı yoksa veya doğru değilse gerçek durumun her türlü delille ispatlanabileceğini ve mirasçıların belirlenmesinin hâkimin görevi olduğunu hatırlatmıştır. Nüfus kaydındaki düzeltme sonucunda mirasbırakanın oğlunun sağ kalan eşinin 1966'da altsoy bırakarak öldüğünün anlaşıldığını; bu nedenle payının 743 sayılı Kanunun 439. maddesi gereği altsoyuna geçmesi gerekirken bilirkişi raporuna dayanılarak kardeşinin çocuklarına verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“kendisine düşen miras payının altsoyuna intikal etmesi gerektiği 743 sayılı Kanun'un 439. maddesi gereğidir”
Ne anlama geliyor?
Veraset ilamında bir mirasçının payı onun çocukları yerine kardeşlerine veya yeğenlerine verilmişse nüfus kayıtlarını kontrol ettirip iptal davası açın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve nüfus düzeltmesine ilişkin ayrıntılar aktarılmamıştır.
Atanmış mirasçı belgesi (TMK 598/2)
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi mirası ölümle kazanır; atanmış mirasçı belgesi yeterli olup tapuda tescil için tenfiz davası açmakta hukuki yarar yoktur
Olay: Mirasbırakan önce noterde düzenlediği vasiyetnameyle davacıya belirli bir mal bırakmış, daha sonraki vasiyetnamesiyle davacıyı bütün mirası için tek mirasçı olarak atamıştır. Davacı vasiyetnamelerin tenfizini ve bir taşınmazın adına tescilini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, sonraki vasiyetnameyle mirasçı atanan davacının TMK 599/3 uyarınca mirası mirasbırakanın ölümüyle kazandığını ve vasiyetnamenin tenfizine ilişkin bir mahkeme hükmüne ihtiyacı olmadığını belirtmiştir. Atanmış mirasçıya TMK 598/2 uyarınca belge verilmesinin yeterli olduğunu, bu belgeyle aynî hakların resmî senet düzenlenmeksizin tapuda adına tescil edilebileceğini açıklayarak davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğinden kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Atanmış mirasçıya, buna ilişkin mirasçılık belgesi verilmesi (TMK. md.598/2) yeterli olup”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameyle tek mirasçı atandıysanız tenfiz davası açmak yerine sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi alın ve tapuda onunla intikal yapın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda Tapu Sicili Tüzüğü'nün tescile ilişkin hükmüne atıf yapılmıştır. Aynı yönde 3. HD 09.12.2014, E. 2014/7105, K. 2014/16181. Noterlik ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Vasiyetnameye bir ay içinde itiraz edilmişse mahkeme, itiraz edenlerin süresi içinde iptal davası açıp açmadığını araştırmalıdır; dava açılmamışsa atanmış mirasçı belgesi verilir
Olay: Davacı, mirasbırakanın noterde düzenlediği vasiyetnameyle bütün malvarlığının kendisine bırakıldığını belirterek atanmış mirasçı belgesi istemiştir. Vasiyetnamenin açılması dosyasında yasal mirasçılar, tebliğden sonraki ilk duruşmada vasiyetnameye itiraz etmiştir; mirasbırakanın sonraki tarihli vasiyetnameleri hakkında da iptal davası bulunmaktadır. Sulh hukuk mahkemesi, görülmekte olan dava sonucunda yeniden değerlendirilebileceğini belirterek istemi reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, bütün malvarlığını bırakan vasiyetnamenin mirasçı atama niteliğinde olduğunu ve atanmış mirasçının da mirası ölümle kazandığını belirtmiştir. Atanmış mirasçı belgesinin, vasiyetnamenin usulünce açılıp mirasçılara tebliğ edilmesi ve bir ay içinde itiraz edilmemesiyle verilebileceğini; itiraz edilmişse okunma kararının tebliğinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içinde iptal davası açılıp açılmadığının araştırılması, açılmamışsa vasiyetname kesinleşeceğinden belgenin verilmesi gerektiğini açıklamıştır. Davacının sonraki tarihli vasiyetnameler hakkında açtığı iptal davasının sonucunun da beklenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“bu süre içerisinde vasiyetnamenin iptaline ilişkin dava açılmadığı takdirde vasiyetname kesinleşeceği için mirasçı atanana atanmış mirasçı belgesi verilmesi mümkün olacaktır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameye itiraz edildiyse atanmış mirasçı belgesi için, itiraz edenlerin süresi içinde iptal davası açmadığını gösteren kayıtları mahkemeye sunun.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda bir yıllık süre okunma kararının tebliğinden başlatılmıştır; iptal davası süreleri için TMK 559'a bakınız. İptal davası açılmışsa bekletici mesele yapılması gerektiğine ilişkin 7. HD 28.12.2023, E. 2023/5590, K. 2023/6615. Kişi ve noterlik bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Atanmış mirasçı, yasal mirasçılara TMK 598/1 uyarınca verilen belgenin iptalini isteyemez; kendisi atanmış mirasçı belgesi ister
Olay: Mirasbırakanın evlatlığını tek mirasçı gösteren mirasçılık belgesinin iptalini, mirasbırakanın noterde düzenlediği vasiyetnameyle terekenin yarısı için mirasçı atanan davacı istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek belgeyi iptal etmiş; bölge adliye mahkemesi ise yasal mirasçı sıfatı bulunmayan davacının soybağını gösteren belgenin iptalini isteyemeyeceğini belirterek kararı kaldırmış ve davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptali istenen belgenin TMK 598/1 uyarınca yasal mirasçılara verildiğini, davacının ise atanmış mirasçı olarak kendisine atanmış mirasçı belgesi verilmesini isteyebileceğini belirterek, yasal mirasçılara verilen belgenin iptalini istemekte aktif husumetinin bulunmadığını açıklamış ve bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle onamıştır.
“verilmiş mirasçılık belgesinin iptalini istemekte davada aktif husumetinin bulunmadığı anlaşılmaktadır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameyle mirasçı atandıysanız yasal mirasçıların belgesiyle uğraşmak yerine kendi atanmış mirasçı belgenizi isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; aktif husumet değerlendirmesi Dairenin kendi gerekçesinde yer almaktadır. Kararda atanmış mirasçı belgesi için geçen fıkra numarası aktarılmamıştır; ilgili hüküm TMK 598/2'dir.
İptal davası ve itiraz
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Noterin verdiği mirasçılık belgesinin iptali istemi, Noterlik Kanunu 71/C uyarınca sulh hukuk mahkemesine yapılacak itiraz niteliğindedir; asliye hukuk mahkemesi görevsizlik kararı vermelidir
Olay: Mirasbırakanın ilk evliliğinden olan çocuğu, eşin mirasbırakana karşı açtığı boşanma davası sürerken mirasbırakanın öldüğünü, eşin mirasçı olabilmek için ölümden bir gün sonra davasından feragat ettiğini ve ölümden on dört gün sonra noterden mirasçılık belgesi alındığını, bunun iyi niyet kurallarıyla bağdaşmadığını ileri sürerek belgenin asliye hukuk mahkemesinde iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de gerekçeyi düzelterek davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 6217 sayılı Kanunla Noterlik Kanunu'na eklenen 71/C maddesine göre noterlerin verdiği mirasçılık belgesi hakkında menfaati ihlal edilenlerin sulh hukuk mahkemesine itiraz edebileceğini belirtmiştir. Davacının istemi çekişmeli yargıya ilişkin olmayıp noterin verdiği belgeye itiraz niteliğinde olduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“çekişmeli yargıya ilişkin bir husus olmayıp, daha önce noter tarafından verilen mirasçılık belgesine itiraz niteliğindedir”
Ne anlama geliyor?
Noterden alınan veraset ilamına karşı sulh hukuk mahkemesine itiraz edin; asliye hukukta açılan dava görev yönünden reddedilir ve zaman kaybettirir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde, 7. HD 10.06.2024, E. 2023/2504, K. 2024/3325 kararında aktarılan 14. HD 12.03.2020, E. 2016/12772, K. 2020/3068 bozması. Kişi, noterlik ve mahkeme adları aktarılmamıştır. Boşanma davası sürerken ölüm hâlinde mirasçılık için TMK 181/2'ye bakınız.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Hasımsız mirasçılık belgesi maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; önceki belge bulunsa da yeni belge istemekte hukuki yarar vardır
Olay: Talep edenler, mirasbırakan için 1991'de verilmiş mirasçılık belgesinin güncelliğini yitirdiğini ve belgedeki bazı mirasçıların öldüğünü belirterek yeni mirasçılık belgesi istemiştir. Sulh hukuk mahkemesi, aynı talep hakkında daha önce karar verildiği gerekçesiyle davayı usulden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, hasımsız açılan ve çekişmesiz yargıya tabi davalarda verilen kararların kesin hüküm oluşturmadığını ve iptal davasıyla değiştirilebileceğini belirtmiştir. Eski tarihli belgede mirasçıların veya payların belirlenmesinde hata yapılması, ölümler nedeniyle payların değişmesi veya infazda sorun çıkması hâlinde her mirasçının hasımsız yeni belge isteyebileceğini ya da diğer mirasçıları hasım göstererek iptal ve yenisini isteyebileceğini; önceki belgeden sonra geçen sürede farklı mirasçılar ortaya çıkabileceğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“mirasçılık belgesi verilmesi istemiyle hasımsız olarak açılan davalar çekişmesiz yargıya tabi olup maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyecektir”
Ne anlama geliyor?
Elinizdeki veraset ilamı eski veya hatalıysa yeni belge isteyebilir ya da diğer mirasçılara karşı iptal davası açabilirsiniz; süre sınırı yoktur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kararda HGK 05.12.1990, E. 1990/2-560, K. 1990/622 kararına atıf yapılmıştır. Mahkeme ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçılık belgesinin iptali davasında iptali istenen belgede mirasçı gösterilen kişiler, ölmüşlerse mirasçıları, davada taraf olmalıdır; taraf koşulu kendiliğinden gözetilir
Olay: Davacılar, mirasbırakana ait iki mirasçılık belgesinden hatalı olduğunu ileri sürdükleri birinin iptalini yalnız Hazineye karşı açtıkları davada istemiştir. İptali istenen belgede mirasbırakandan sonra ölen eşin payı, eşin mirasçısı bulunmadığı kabul edilerek Hazineye bırakılmıştır. İlk derece mahkemesi eşin üçüncü zümrede mirasçıları bulunduğunu belirterek belgeyi iptal etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. İptali istenen belgede mirasçı gösterilip pay verilen iki kişi davada taraf değildir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptal davasının sonucunun belgede mirasçı gösterilenlerin paylarını etkileyeceğinden bu kişilerin, ölmüşlerse mirasçılarının davada taraf olmasının zorunlu olduğunu ve taraf koşulunun kamu düzenine ilişkin olduğunu belirtmiştir. Davacının mirasçı olduğunu ve belgede kendisine pay verilmediğini veya az pay verildiğini kanıtlaması gerektiğini, mahkemenin ise mirasçıları ve payları kendiliğinden araştıracağını açıklayarak eksik taraf teşkiliyle verilen kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“iptali istenilen mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilen kişiler ile ölmüşlerse bunların mirasçılarının davada taraf olmaları zorunludur”
Ne anlama geliyor?
Veraset ilamının iptali davasını açarken belgede adı geçen bütün mirasçıları, ölenler için onların mirasçılarını davalı olarak gösterin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde, yargılama sırasında ölen davalının mirasçılarının da davaya katılması gerektiğine ilişkin 7. HD 27.11.2024, E. 2024/4349, K. 2024/5285. Kişi ve mahkeme adları aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mahkemece verilen belgenin iptali davası hasımlı ve çekişmeli olduğundan asliye hukukta görülür; yeni belgedeki payların toplamı paydayla uyuşmalıdır
Olay: Davacı, babasının 1960'ta ölen amcası için 2004'te verilen belgede sağ kalan eşe, ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Kanunun 444. maddesine aykırı pay verildiğini ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir. Asliye hukuk mahkemesinin sulh hukuku görevli sayan kararı 14. Hukuk Dairesince bozulmuş; bozmaya uyan mahkeme davayı kabul ederek belgeyi iptal etmiş ve yeni belge vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 14. Hukuk Dairesinin bozma kararında iptal davalarının hasımlı açılmasının zorunlu olduğu, bu nedenle çekişmeli yargı niteliği kazandıkları ve asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirtildiğini aktarmıştır. Belgenin aksi ispatlanıncaya kadar mirasçılık lehine karine oluşturduğunu, mirasçılığın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirleneceğini ve iptal davasında belgede mirasçı gösterilenlerin taraf olması gerektiğini belirterek davanın kabulünü yerinde bulmuştur. Ancak miras 15.360 pay kabul edildiği hâlde dağıtılan payların toplamının 15.300 kaldığını ve bazı mirasçıların paylarının hatalı yazıldığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar, adına düzenlenmiş bulunan kişi ve kişilerin mirasçılığı lehine bir karine oluşturur”
Ne anlama geliyor?
Mahkemeden alınmış bir veraset ilamının iptali için dava asliye hukuk mahkemesinde açılır; yeni belgede payların toplamını ayrıca kontrol ettirin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve karar düzeltme yolu açık olmak üzere verilmiştir. Kararda ölüm tarihindeki hukukun uygulanmasına dayanak olarak gösterilen kanun numarası aktarılmamıştır; ilgili hüküm 4722 sayılı Kanunun 17. maddesidir. Kişi ve mahkeme adları aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçıları bilinmeyen kişi için kayyım atanmışsa Hazinenin başkalarınca alınan belgenin iptalini istemekte hukuki yararı vardır; davalıların mirasçılığı bütün delillerle araştırılır
Olay: Hazine, tapuda paydaş görünen ve mirasçıları bilinmediği için kayyım atanan bir kişinin, başkalarınca alınan mirasçılık belgesindeki mirasbırakanla aynı kişi olmadığını ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, iki kişinin aynı olduğu ve belgenin hatalı olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi ise kimlik sorununun kayyımlığın kaldırılması davasında incelenmesi gerektiğini belirterek davayı hukuki yarar yokluğundan usulden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesi davalarında soybağının kural olarak nüfus kayıtlarıyla ispat edildiğini, kayıtların doğru olmadığının her türlü delille ispatlanabileceğini ve hâkimin re'sen araştırma yapacağını belirtmiştir. Hasımsız verilen belgelerin kesin hüküm oluşturmadığını hatırlatarak, davacının gösterdiği ve göstereceği tüm delillerin toplanması ve davalıların mirasçı olup olmadığının belirlenmeye çalışılması gerektiğini; bütün aramalara rağmen mirasçı bulunamazsa TMK 501 uyarınca son mirasçı Hazine olduğundan Hazinenin hukuki yararı bulunduğunu açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“son mirasçının Hazine olduğu düşünüldüğünde, davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu kabul edilerek”
Ne anlama geliyor?
Mirasçısı bilinmeyen bir kişi adına başkaları veraset ilamı aldıysa Hazine iptal davası açabilir; mahkeme davalıların gerçekten mirasçı olup olmadığını bütün delillerle araştırır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Alacaklının İİK 121 uyarınca aldığı mirasçılık belgesinin iptali davasında alacaklının pasif husumeti yoktur; en yakın mirasçılar mirası reddetmişse dava reddeden en yakın yasal mirasçılara yöneltilir
Olay: Mirasbırakanın eşi ve çocukları mirası reddetmiştir. Mirasbırakanın alacaklısı bir şirket yeniden mirasçılık belgesi almış ve bu belgede mirasbırakanın annesi ile kardeşleri mirasçı gösterilmiştir. Anne ve kardeşler, en yakın mirasçıların tamamı reddettiğinden terekenin iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesi gerektiğini ileri sürerek belgenin iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddedilen mirasın iflas hükümlerine göre tasfiye edileceğini, mirasın ikinci zümreye geçmeyeceğini ve arta kalan değerlerin reddetmemişler gibi hak sahiplerine verileceğini hatırlatmıştır. Bu nedenle davada husumetin mirası reddeden en yakın yasal mirasçılara yöneltilmesi gerektiğini, belgeyi İİK 121 uyarınca alan alacaklı şirketin yasal veya atanmış mirasçı olmadığından pasif husumeti bulunmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“eldeki davada husumetin mirası reddeden en yakın yasal mirasçılara yöneltilmesi gerekir”
Ne anlama geliyor?
Alacaklının aldığı veraset ilamını iptal ettirmek istiyorsanız davayı alacaklıya değil, mirası reddeden en yakın mirasçılara karşı açın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, şirket ve mahkeme adları aktarılmamıştır.
TMK 598 ile ilgili maddeler
- TMK m. 599 — Mirasın kazanılması: ölümle kendiliğinden geçiş, tapu intikali, miras ortaklığı, ölenin borçlarından müteselsil sorumluluk ve atanmış mirasçı (TMK 599)
- TMK m. 595 — Vasiyetnamenin açılması: sulh mahkemesine teslim, bir aylık süre, yetkili mahkeme, mirasçılara ve vasiyet alacaklısına tebliğ ve kanun yolu (TMK 595-597)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 557 — Ölüme bağlı tasarrufun iptali: sınırlı iptal sebepleri, dava hakkı, kısmi iptal, bir-on-yirmi yıllık süreler ve def'i (TMK 557-559)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 499 — Sağ kalan eşin miras payı: 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı; boşanma davasında ölüm ve resmî nikâh (TMK 499)
- TMK m. 500 — Evlatlık ve Devletin mirasçılığı: tek yönlü miras, öz aileden miras, halefiyet ve mirasçısız tereke (TMK 500-501)
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
- TMK m. 589 — Koruma önlemleri: terekenin tespiti davası, süre, defter tutma, mühürleme, kiralık kasa ve kanun yolu (TMK 589-591)
- TMK m. 592 — Terekenin resmen yönetimi: tereke yöneticisi, görev ve temsil yetkisi, ücret, mirasçısı bilinmeyen terekede ilan ve Devlete geçiş (TMK 592-594)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Veraset ilamını noterden alabilirsiniz; yargılama gerekiyorsa, nüfus kayıtları yetersizse veya belgeyi yabancı bir kişi istiyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurun.
- 2.Noterden alınan belgede hata varsa sulh hukuk mahkemesine itiraz edin; mahkemece verilen belgenin iptali için asliye hukuk mahkemesinde dava açın.
- 3.İptal davasında belgede adı geçen tüm mirasçıları, ölenler için onların mirasçılarını davalı gösterin; eksik taraf teşkili bozma sebebidir.
- 4.Mirası reddeden bir mirasçı varsa belgede önce ret yokmuş gibi mirasçıların, sonra reddedenin payının kime geçtiğinin yazılmasını isteyin.
- 5.Aynı olayda ölen yakınlarınızın ölüm sırası mirası değiştiriyorsa ambulans ve hastane kayıtlarının getirtilmesini isteyin.
- 6.Vasiyetnameyle mirasçı atandıysanız tenfiz davası açmayın; tebliğden sonra bir aylık itiraz süresi dolunca sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi isteyin.
- 7.Borçlunuz öldüyse icra dairesinden veya mahkemeden yetki belgesi alarak mirasçılık belgesi isteyin.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.