Kısa cevap · TMK 557
Vasiyetname veya miras sözleşmesi yalnız TMK 557'de sayılan dört sebeple iptal edilebilir: ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, içeriğin ya da koşul ve yüklemelerin hukuka veya ahlâka aykırılığı ve şekle aykırılık. Saklı payın zedelenmesi iptal sebebi değildir; bu durumda tenkis istenir. Davayı tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı, tasarruftan yararlananlara karşı açar; dava tasarrufun tamamına veya bir kısmına ilişkin olabilir (TMK 558). Dava hakkı, tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yılda ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yılda düşer (TMK 559). Yargıtay'a göre bir yıllık süre, vasiyetname sulh hâkimince açılıp ilgiliye okunmadan veya tebliğ edilmeden başlamaz ve her davacı için ayrı hesaplanır; süre geçse bile hükümsüzlük, örneğin tenfiz davasında, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 557 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Vasiyetname Hangi Sebeplerle İptal Edilir? Sınırlı Sayıdaki İptal Sebepleri (TMK 557)
- İptal mi Tenkis mi? Saklı Pay İhlali İptal Sebebi Değildir
- İptal Davasını Kim Açar, Kime Açılır? Dava Hakkı ve Kısmi İptal (TMK 558)
- Vasiyetnamenin İptali Davası Ne Zaman Açılmalı? Bir, On ve Yirmi Yıllık Süreler (TMK 559)
- TMK 557 Yargıtay kararları
- TMK 557 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- İptal davası
- Ölüme bağlı tasarrufun TMK 557'deki sebeplerden biriyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılmasını sağlayan yenilik doğuran dava.
- Sınırlı sayı (numerus clausus)
- İptal sebeplerinin kanunda sayılanlarla sınırlı olması; başka bir gerekçeyle iptal istenemez.
- Tenkis
- Saklı payı zedeleyen tasarrufun yasal sınıra indirilmesi (TMK 560); iptalden farklı olarak tasarruf ayakta kalır.
- Kısmi iptal
- Tasarrufun yalnız sakat kısmının veya davacıların payı oranında iptal edilmesi (TMK 558/2).
- Hak düşürücü süre
- Dava hakkını ortadan kaldıran ve hâkimin kendiliğinden gözettiği süre: öğrenmeden başlayarak bir yıl; açılmadan başlayarak on veya yirmi yıl (TMK 559/1).
- Vasiyetnamenin açılması
- Sulh hâkiminin vasiyetnameyi ilgililere açıp okuması ve hazır bulunmayanlara tebliğ etmesi (TMK 596-597); süre bu işlemle başlar.
- Def'i yoluyla ileri sürme
- Süre geçmiş olsa bile, örneğin tenfiz davasında davalının tasarrufun hükümsüzlüğünü savunma olarak ileri sürmesi (TMK 559/2).
Bir bakışta TMK 557
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İptal sebepleri | Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlâka aykırılık, şekle aykırılık; sınırlı sayıdadır. | TMK m. 557; HGK 05.10.2022 |
| Saklı payın ihlali | İptal sebebi değildir; tenkis istenir. | 3. HD 20.10.2011 |
| Koşul ve yükleme | Hayır amaçlı şart hukuka aykırı değildir; yüklemenin yerine getirilmesi istenir. | 7. HD 20.03.2025; 7. HD 12.02.2026 |
| Her iptal sebebi | İleri sürülen her sebep ayrı ayrı incelenmelidir. | 3. HD 14.11.2017 |
| Davacı | Tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı. | TMK m. 558/1; 3. HD 26.03.2013 |
| Davalı | Tasarruftan yararlananlar; yalnız tereke temsilcisine açılan dava onları bağlamaz. | 7. HD 08.01.2025 |
| Kısmi iptal | Tasarrufun bir kısmı veya davacıların payı oranında iptal edilebilir; davalının kabulü onun payıyla sınırlı sonuç doğurur. | TMK m. 558/2; 3. HD 17.12.2013; 3. HD 07.07.2014 |
| Katılanın kazandırması | Düzenlemeye katılmanın yol açtığı sakatlıkta yalnız o kazandırmalar iptal edilir. | TMK m. 558/3 |
| Bir yıllık süre | Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrenmeden başlar; açılma ve okuma veya tebliğ esas alınır. | TMK m. 559/1; HGK 05.10.2022 |
| Duruşmada hazır bulunma | Açılma duruşmasında vasiyetname okunmuşsa süre o gün başlar. | 7. HD 26.02.2025 |
| Her davacı ayrı | Süre her davacının öğrenme tarihine göre ayrı hesaplanır. | 7. HD 11.09.2024 |
| Açılmamış vasiyetname | Açılıp tebliğ edilmeden süre işlemez; sözlü vasiyetin tespiti açılma değildir. | 3. HD 26.01.2010 |
| On ve yirmi yıl | Vasiyetnamenin açılmasından; iyiniyetli davalıya on, iyiniyetli olmayana yirmi yıl. | TMK m. 559/1 |
| Re'sen gözetme | Süre hak düşürücüdür; hâkim ve Yargıtay kendiliğinden gözetir. | 7. HD 22.06.2023 (onama) |
| Def'i | Hükümsüzlük süre geçse de savunma olarak her zaman ileri sürülebilir. | TMK m. 559/2; 3. HD 14.02.2019 |
| Yetkili mahkeme | Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. | HMK m. 11/1-a; TMK m. 576/2 |
TMK 557 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Altıncı Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali ve Tenkisi · A. İptal davası: I. Sebepleri (557) · II. Dava hakkı (558) · III. Hak düşürücü süreler (559)
Ölüme bağlı tasarrufun iptali davası: iptal sebepleri, dava hakkı, kısmi iptal ve hak düşürücü süreler (m. 557-559) — Madde 557
- Aşağıdaki sebeplerle ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için dava açılabilir: 1. Tasarruf mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, 2. Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa, 3. Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise, 4. Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 557-559 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Mirasbırakanı 01.01.2002'den önce ölen dosyalarda eski 743 sayılı Kanunun iptale ilişkin hükümleri uygulanır (4722 s.K. m. 17). |
Vasiyetname Hangi Sebeplerle İptal Edilir? Sınırlı Sayıdaki İptal Sebepleri (TMK 557)
1. Tasarruf mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
2. Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa,
3. Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise,
4. Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.
Sebepler sınırlıdır. Hukuk Genel Kurulu, kanun koyucunun iptal sebeplerini sınırlı sayı ilkesine bağladığını ve bu sebepler dışında bir gerekçeyle vasiyetnamenin iptali için dava açılamayacağını vurgulamıştır (Yargıtay HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258). Vasiyetnamenin iptali, vasiyet ve miras sözleşmesi için aynı sebeplerle istenir; sebeplerin her biri ayrı sayfalarda ayrıntılı olarak incelenmiştir:
- Ehliyetsizlik ve irade sakatlığı: Tasarruf ayırt etme gücünden yoksun bir sırada ya da yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılmışsa (TMK 502-504).
- Şekle aykırılık: Resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname, sözlü vasiyet veya miras sözleşmesi şekline uyulmamışsa.
- Hukuka veya ahlâka aykırılık: Tasarrufun içeriği ya da bağlandığı koşul veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırıysa (TMK 515/2).
Hukuka aykırılık dar yorumlanır. Yargıtay, bir vakfa taşınmaz bırakılırken bu taşınmazların bakıma muhtaç kişiler için yurt olarak kullanılması şartının hukuka aykırı olmadığını, şartın yerine getirilemeyeceği gerekçesinin iptal sebebi oluşturmadığını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 20.03.2025, E. 2024/2909, K. 2025/1591). Vasiyetnamede sağ kalan eşe bakılmasının öngörüldüğü bir dosyada da düzenleme hukuka aykırı bir koşul değil, ilgilisinin yerine getirilmesini isteyebileceği bir yükleme sayılmış ve iptal davasının reddi onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 12.02.2026, E. 2025/2542, K. 2026/772).
Her sebep ayrı incelenir. Davacı birden fazla iptal sebebine dayanmışsa mahkeme hepsini ayrı ayrı incelemelidir; şekle aykırılık iddiası hiç tartışılmadan verilen ret kararı bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 14.11.2017, E. 2017/12015, K. 2017/15849). Vekâletname vermek için notere gittiği ileri sürülen mirasbırakanın yanılma iddiası ise, vasiyetnamenin okunduğunun resmî belgede yazılı olması karşısında tanıkla ispatlanamamıştır (Yargıtay 3. HD, 17.12.2013, E. 2013/14330, K. 2013/18121).
İptal mi Tenkis mi? Saklı Pay İhlali İptal Sebebi Değildir
Farklı sonuçlar. İptal davası kabul edilirse tasarruf tamamen veya kısmen ortadan kalkar ve mirasçı yalnız saklı payını değil yasal miras payını alabilir (Yargıtay 7. HD, 15.05.2025, E. 2024/4654, K. 2025/2660). Tenkis davasında ise tasarruf geçerli kalır ve yalnız saklı payı zedeleyen kısım yasal sınıra indirilir (TMK 560).
Saklı pay ihlali iptal sebebi değildir. Tek mirasçı eşin, tüm malvarlığını başkasına bırakan vasiyetnamenin saklı payı zedelediği gerekçesiyle açtığı davada ilk derece mahkemesi tasarrufu saklı pay oranında iptal etmiştir. Yargıtay, saklı payın ihlalinin iptal sebepleri arasında bulunmadığını, istemin tenkis hükümlerine göre incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 20.10.2011, E. 2011/7727, K. 2011/16009).
Terditli dava. Uygulamada iptal ve tenkis çoğu zaman birlikte, “iptal olmazsa tenkis” biçiminde istenir. Yargıtay, dava dilekçesinde mirasçıların mirastan yoksun bırakılmasına sebep bulunmadığının ileri sürülmesini tenkis istemi olarak değerlendirmiş ve iptal istemi reddedilirse tenkis isteminin de incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 17.12.2013, E. 2013/14330, K. 2013/18121). Ayrıntılı bilgi için tenkis davası rehberimize bakabilirsiniz.
İptal Davasını Kim Açar, Kime Açılır? Dava Hakkı ve Kısmi İptal (TMK 558)
Dava, ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir.
İptal davası, ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanların tasarrufun düzenlenmesine katılmalarının yol açtığı sakatlığa dayandığı takdirde tasarrufun tamamı değil, yalnız bu kazandırmalar iptal edilir.
Davacı: menfaati olan mirasçı veya vasiyet alacaklısı. Yasal veya atanmış mirasçı ile önceki bir vasiyetnameden yararlanan vasiyet alacaklısı, tasarrufun iptali durumunda hukuki durumu iyileşecekse dava açabilir. Vasiyetnamede eşin önmirasçı, başkalarının artmirasçı gösterildiği bir dosyada, önmirasçı sağ olduğu için hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle verilen ret kararı, davacıların mirasçı olduğu ve TMK 558 uyarınca dava açabilecekleri belirtilerek bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 26.03.2013, E. 2013/4312, K. 2013/5107). İptal davası ancak mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilir; mirasbırakan sağken dava açılamaz ve süre de işlemez (Yargıtay HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258).
Davalı: tasarruftan yararlananlar. Dava, iptal hâlinde hakkını kaybedecek olan atanmış mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına karşı açılır. Vasiyetnameden yararlanan mirasçılar yerine yalnız tereke temsilcisine karşı açılan davada verilen iptal kararı, davada yer almayan bu mirasçılar yönünden kesinleşmiş sayılmamış ve onların kanun yoluna başvurabileceği kabul edilmiştir (Yargıtay 7. HD, 08.01.2025, E. 2024/1280, K. 2025/114).
Kısmi iptal. Dava tasarrufun tamamına veya bir kısmına ilişkin olabilir. Mirasbırakanın davacılar dışında başka mirasçıları da varsa, vasiyetnamenin tümden iptali yerine davacıların payları oranında kısmen iptaline karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, 17.12.2013, E. 2013/14330, K. 2013/18121). Davalılardan biri davayı kabul ederse, vasiyetnamenin o davalıya bırakılan taşınmazlar yönünden kısmen iptaline karar verilmelidir (Yargıtay 3. HD, 07.07.2014, E. 2014/2742, K. 2014/11030). Kazandırma yapılan kişinin kendisi, eşi veya hısımı tasarrufun düzenlenmesine örneğin tanık olarak katılmışsa ve sakatlık buna dayanıyorsa, tasarrufun tamamı değil yalnız bu kazandırmalar iptal edilir (TMK 558/3; katılma yasakları için bkz. TMK 536).
Yetkili ve görevli mahkeme. Ölüme bağlı tasarrufların iptali davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK 11/1-a; TMK 576/2). Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Vasiyetnamenin İptali Davası Ne Zaman Açılmalı? Bir, On ve Yirmi Yıllık Süreler (TMK 559)
Hükümsüzlük, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Bir yıllık süre ne zaman başlar? Süre, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihte başlar. Hukuk Genel Kurulu'na göre öğrenebilme olanağı yetmez, öğrenme gerçek ve açık olmalıdır; yerleşik uygulamada başlangıç, vasiyetnamenin sulh hâkimince açılıp okunduğu tarih veya hazır bulunmayanlar için tebliğ tarihidir. Vasiyetname usulünce açılıp tebliğ edilmeden süre işlemez; başka bir dava dosyası aracılığıyla haberdar olunduğu iddiası bu nedenle esas alınmamıştır (Yargıtay HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258). Sözlü vasiyetin tespitine ilişkin sulh mahkemesi kararı da vasiyetnamenin açılması sayılmamış; açılma ve tebliğ olmadan sürenin başlamadığı ve vasiyetin yerine getirilmesinin de istenemeyeceği belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, 26.01.2010, E. 2009/15542, K. 2010/961).
- Duruşmada hazır bulunma: Davacı açılma dosyasının duruşmasında hazır bulunmuş ve vasiyetname orada okunmuşsa süre o gün başlar; sonradan yapılan usulsüz tebligat veya gerekçeli kararın tebliği beklenmez (Yargıtay 7. HD, 26.02.2025, E. 2024/3012, K. 2025/1079).
- Her davacı için ayrı süre: Mirasçıların bir kısmı vasiyetnameyi duruşmada, bir kısmı başka yerdeki sulh mahkemesine yazılan talimatla öğrenmişse, süre her davacı için kendi öğrenme tarihinden işler ve bir yılı geçiren davacılar yönünden dava reddedilir (Yargıtay 7. HD, 11.09.2024, E. 2024/2557, K. 2024/3759).
- Kabul beyanı ve re'sen gözetme: Vasiyetnamenin talimatla okunduğu duruşmada onu kabul ettiğini ve iptal davası açmayacağını bildiren mirasçının yaklaşık dört yıl sonra açtığı dava, hak düşürücü süre geçtiği için reddedilmiş ve karar onanmıştır; bu süre hâkim ve Yargıtay tarafından kendiliğinden gözetilir (Yargıtay 7. HD, 22.06.2023, E. 2022/2449, K. 2023/3545).
On ve yirmi yıllık üst süreler. Öğrenme hiç gerçekleşmese bile dava hakkı, vasiyetnamelerde açılma tarihinden, miras sözleşmelerinde mirasın geçmesinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yılda düşer. Hukuk Genel Kurulu, buradaki iyiniyetin TMK 3 anlamında olduğunu ve tasarrufta iptal sebebi bulunduğunu bilen veya bilmesi gereken davalının iyiniyetli sayılmayacağını açıklamıştır; vasiyetname sulh hâkimine teslim edilip açılmazsa bu süre de işlemez (Yargıtay HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258).
Def'i yoluyla her zaman. Dava açma süresi geçmiş olsa bile tasarrufun hükümsüzlüğü savunma olarak her zaman ileri sürülebilir. Vasiyetin yerine getirilmesi davasında davalının cevap dilekçesinde vasiyetnamenin geçersiz olduğunu ve saklı payının zedelendiğini bildirmesi hükümsüzlük ve tenkis def'i sayılmış, bu savunmalar incelenmeden verilen karar bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 14.02.2019, E. 2017/10716, K. 2019/1163; ayrıca Yargıtay 7. HD, 21.02.2022, E. 2021/7470, K. 2022/1183). Bu imkân, süresinde iptal davası açmayan davacıya yeni bir dava hakkı vermez.
Uygulamaya yönelik ayrıntılı rehber için vasiyetnamenin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.
TMK 557 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 14 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 14 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: iptal sebepleri (7. Hukuk Dairesi 2025 ve 2026; 3. Hukuk Dairesi 2013 ve 2017), iptal ve tenkis ayrımı (3. Hukuk Dairesi 2011), dava hakkı ve kısmi iptal (3. Hukuk Dairesi 2013 ve 2014; 7. Hukuk Dairesi 2025), hak düşürücü süreler (Hukuk Genel Kurulu 2022; 7. Hukuk Dairesi 2023, 2024 ve 2025; 3. Hukuk Dairesi 2010) ve def'i (3. Hukuk Dairesi 2019). Metinde ayrıca 2 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğu içeren Hukuk Genel Kurulu 2018, 2021, 2024 ve 2025 (iki karar) kararları kullanılmamıştır. Ehliyetsizlik ve irade sakatlığına ilişkin kararlar TMK 502-504, şekle aykırılığa ilişkin kararlar TMK 531-541 ve 545-549 sayfalarındadır. ATIF NOTLARI: Onama kararlarında gerekçe alt mahkemeye aittir ve kartlarda belirtilmiştir. Kişi, kurum, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
İptal sebepleri
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Taşınmazların bakıma muhtaç kişiler için yurt olarak kullanılması şartıyla bir vakfa vasiyet edilmesi hukuka aykırı değildir; şartın yerine getirilemeyeceği iddiası iptal sebebi oluşturmaz
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle bazı taşınmazlarını, yoksul ve düşkün kişiler için bakım ve barınma yurdu olarak kullanılması şartıyla bir vakfa bırakmıştır. Tek yasal mirasçı; mirasbırakanın ehliyetsiz olduğunu, şekle uyulmadığını, aldatıldığını ve şartın hukuka aykırı ve gerçekleşmesinin imkânsız olduğunu ileri sürerek iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi taşınmazların bir bölümünün başkasıyla paylı olduğunu ve binanın yurt olmaya elverişli olmadığını belirterek vasiyetnameyi iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, Adli Tıp raporlarına göre mirasbırakanın fiil ehliyetine sahip olduğunu, düzenleme şeklindeki resmî vasiyetnamenin TMK 532-536'daki şartlara uygun bulunduğunu ve irade sakatlığı iddiasının ispatlanamadığını belirtmiştir. Taşınmazların bakıma muhtaç kişilere tahsis edilmek üzere yurt olarak kullanılması şartıyla vakfa vasiyet edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddi gerekirken kabul edilmesini doğru bulmamış ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“murisin vasiyetnamesinde bir kısım taşınmazlarını fakir ve düşkünler bakım ve barınma yurdu yapılması ve işletilmesi şartı ile bu doğrultuda bakıma muhtaç olanlara tahsis edilmek üzere davalı Vakfa vasiyet etmesi noktasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetteki bir şartın ileride yerine getirilmesinin zor veya imkânsız olduğu iddiası, vasiyetnamenin iptali için yeterli değildir; iptal ancak kanundaki sebeplerle istenebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kurum, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamede sağ kalan eşe bakılmasının öngörülmesi hukuka aykırı bir koşul değil, yerine getirilmesi istenebilecek bir yüklemedir; iptal davasının reddi onanmıştır
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle mallarını davalıya bırakmış ve eşine bakılmasını istemiştir. Sağ kalan eş, vasiyetnamenin muğlak olduğunu, bakım ve evlenmeme şartına bağlandığını, bu şartın hukuka ve ahlâka aykırı olduğunu ve şartın yerine getirilmediğini ileri sürerek iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi irade sakatlığının ispatlanamadığını, diğer iddiaların iptal sebebi olmadığını belirterek davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de tasarrufun şarta bağlanmadığını belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarını koşul veya yüklemelere bağlayabileceğini ve ilgililerin bunların yerine getirilmesini isteyebileceğini, hukuka veya ahlâka aykırı koşul ve yüklemelerin ise tasarrufu geçersiz kılacağını düzenleyen TMK 515 ile TMK 557'yi hatırlatmıştır. Vasiyetnamenin davacıya bakılması yönünde bir yükleme iradesi içerdiğini ve ilgilisinin bu yüklemenin yerine getirilmesini isteyebileceğini de gözeterek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyetnamenin davacıya bakılması yönünde yükleme iradesi içerdiği ve ilgilisinin yüklemenin yerine getirilmesini isteyebileceği de gözetildiğinde”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamedeki bakım yükü yerine getirilmezse çözüm çoğu zaman iptal değil, yüklemenin yerine getirilmesini istemektir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır ve kesindir; alıntı Dairenin kendi gerekçesindendir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Davacı ehliyetsizlik, hukuka aykırılık ve irade sakatlığı yanında şekle aykırılığa da dayanmışsa, şekil iddiası incelenmeden verilen ret kararı bozulur
Olay: Mirasbırakan yaklaşık on yıl içinde yaptığı dört resmî vasiyetnameyle tüm malvarlığını bir vakfa bırakmıştır. Saklı paylı olmayan yasal mirasçılar; ehliyetsizlik, baskı, hukuka ve ahlâka aykırılık yanında vasiyetnamelerin okuma güçlüğü çeken mirasbırakana noter yerine kendisince okunması ve vakıfla bağlantılı kişilerin tanık olması gibi şekil eksikliklerine dayanarak iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi Adli Tıp raporuna dayanarak davaları reddetmiş, karar önce onanmıştır.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, karar düzeltme incelemesinde ehliyetsizlik, hukuka aykırılık ve irade sakatlığına ilişkin delillerin takdirinde isabetsizlik bulunmadığını kabul etmiştir. Ancak hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu, davacıların şekle aykırılığa dayanan iptal sebeplerini de ileri sürdüğünü ve mahkemenin bu istemi hiç incelemediğini belirterek onama kararını kaldırmış ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“şekil eksikliğine dayanan iptal isteminin mahkemece incelenmediği anlaşılmaktadır”
Ne anlama geliyor?
İptal davasında dayandığınız her sebep ayrı ayrı incelenmelidir; mahkeme birini tartışmadan davayı reddedemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (karar düzeltme üzerine bozma). Kurum, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamenin okunduğu resmî belgede yazılıyken yanılma tanıkla ispatlanamaz; iptal reddedilirse tenkis incelenmeli, iptal hâlinde de davacıların payı oranında kısmi iptale karar verilmelidir
Olay: Mirasçılar, ileri yaştaki mirasbırakanın taşınmazlarını noterde yaptığı vasiyetnameyle oğullarından birine bıraktığını, ehliyetsiz olduğunu ve diğer mirasçıları mirastan yoksun bırakmak için bir sebep bulunmadığını ileri sürerek iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi, Adli Tıp raporu ehliyeti doğrulamasına rağmen, mirasbırakanın vekâletname vermek amacıyla notere gittiği ve işlemin niteliğinde yanıldığı gerekçesiyle vasiyetnameyi tümden iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ehliyetsizlik iddiasının raporla çürütüldüğünü, vasiyetnamenin hem mirasbırakan hem tanıklar tarafından okunduğu belirtilerek imzalandığını ve resmî belgenin aksinin ancak resmî belgeyle ispatlanabileceğini belirterek yanılma gerekçesini yerinde bulmamıştır. Dilekçedeki yoksun bırakma sebebi bulunmadığı iddiasının tenkis istemi niteliğinde olduğunu, iptal reddedilirse tenkisin incelenmesi gerektiğini; kabul hâlinde de başka mirasçılar bulunduğundan tümden iptal yerine davacıların payları oranında kısmi iptale karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Resmi belgenin aksi, ancak resmi bir belge ile ispat edilebilir.”
Ne anlama geliyor?
Noterdeki vasiyetnamenin okunup imzalandığı resmî belgede yazılıysa aksini tanıkla ispatlamak zordur; iptal istemi yanında tenkisi de talep edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
İptal ve tenkis
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Saklı payın ihlali vasiyetnamenin iptal sebebi değildir; istem tenkis hükümlerine göre incelenmelidir, saklı pay oranında iptal kararı verilemez
Olay: Mirasbırakanın eşi ve tek mirasçısı olan davacı, tüm malvarlığını davalıya bırakan vasiyetnamenin saklı payını zedelediğini ileri sürerek iptal istemiştir. Davalı, davacının mirasbırakanı tehdit ettiğini ve mirasçılıktan çıkarma sebebi bulunduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi tasarrufun dörtte üç oranında iptaline karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, iptal sebeplerinin kanunda sınırlı olarak gösterildiğini, davacının bu sebeplere ilişkin delil sunmadığını ve saklı payın ihlalinin iptal sebepleri arasında bulunmadığını belirtmiştir. Talebin iptal olarak değil tenkis hükümlerine göre ve mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan kanun uyarınca incelenmesi gerekirken tasarrufun saklı pay oranında kısmen iptal edilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Saklı payın ihlali vasiyetnamenin iptal nedenleri arasında bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetname saklı payınızı zedeliyorsa iptal değil tenkis davası açın veya iptal istemine terditli olarak tenkisi ekleyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Mirasbırakan 743 sayılı Kanun döneminde ölmüştür. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Dava hakkı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamede önmirasçı sağ olsa bile yasal mirasçıların vasiyetnamenin iptalini istemek için dava hakkı vardır
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle eşini önmirasçı, bazı kişileri de artmirasçı olarak atamıştır. Mirasbırakanın yeğenleri olan yasal mirasçılar, şekle aykırılık ve ehliyetsizlik nedeniyle iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi, önmirasçı sağ olduğundan mirasın artmirasçılara henüz geçmediğini ve davacıların hukuki yararı bulunmadığını belirterek davayı usulden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, davacıların mirasçılık belgesine göre mirasbırakanın mirasçıları olduğunu ve TMK 558 uyarınca iptal davası açma haklarının bulunduğunu belirtmiştir. Tarafların delilleri toplanıp işin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddedilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“davacıların mirasçı olduğu ve yukarıda belirtilen madde hükmü gereğince, iptal davası açma haklarının bulunduğu gözetilip”
Ne anlama geliyor?
Yasal mirasçıysanız, vasiyetnamedeki önmirasçı hayatta olsa bile vasiyetnamenin iptalini isteyebilirsiniz; süreyi kaçırmamak için beklemeyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnameden yararlanan mirasçılar yerine yalnız tereke temsilcisine karşı açılan iptal davasında verilen karar bu mirasçılar yönünden kesinleşmez; onlar kanun yoluna başvurabilir
Olay: Bir mirasçı, el yazılı vasiyetnamede tahrifat yapıldığı gerekçesiyle yalnız tereke temsilcisine karşı iptal davası açmış; vasiyetname iptal edilmiş ve karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Vasiyetnameden yararlanan başka bir mirasçı, davadan habersiz bırakıldığını ileri sürerek yargılamanın iadesini istemiş; talep reddedilmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptal davasının davacısının tasarrufun iptalinde menfaati olan mirasçı veya vasiyet alacaklısı, davalısının ise tasarruftan yararlanan kişiler olduğunu belirtmiştir. Vasiyetnameden yararlanacak mirasçılar yerine yalnız tereke temsilcisine karşı dava açıldığını ve davada yer almayan mirasçıların savunma hakkının kısıtlandığını, kararın bu mirasçı yönünden kesinleştiğinin kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Talebi kanun yoluna başvuru olarak kabul ederek kesinleşme şerhinin kaldırılması ve istinaf incelemesi yapılması için kararları oy birliğiyle kaldırmıştır.
“vasiyetnameden menfaat elde edecek mirasçılar yerine yalnızca tereke temsilcisine karşı davanın açıldığı, bu durumunda davada taraf olarak yer almayan mirasçıların savunma haklarının kısıtlandığı açıktır”
Ne anlama geliyor?
İptal davasını vasiyetnameden yararlanan herkese karşı açın; tereke temsilcisine karşı alınan karar onları bağlamayabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
İptal davasında davalılardan biri davayı kabul ederse, vasiyetnamenin o davalıya bırakılan taşınmazlar yönünden kısmen iptaline karar verilmelidir
Olay: Mirasçı, babasının noterde yaptığı vasiyetnamenin ehliyetsizlik ve baskı nedeniyle iptalini istemiştir. Davalılardan üçü davanın reddini savunmuş; kendisine de taşınmaz bırakılan bir davalı ise cevap dilekçesinde ve duruşmada davayı kabul ettiğini ve vasiyetnamenin iptalini istediğini bildirmiştir. İlk derece mahkemesi davayı ispatlanamadığı gerekçesiyle tümden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, delillerin takdirinde isabetsizlik bulunmadığını belirterek diğer temyiz itirazlarını reddetmiştir. Ancak kabulün kesin hüküm gibi sonuç doğurduğunu (HMK 311), bu nedenle davayı kabul eden davalıya vasiyetnameyle bırakılan taşınmazlar yönünden vasiyetnamenin kısmen iptaline karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın tümden reddini oy birliğiyle bozmuştur.
“HMK' nun 311.maddesine göre; feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur.”
Ne anlama geliyor?
İptal davasında lehtarlardan biri davayı kabul ederse, kabulü kendisine bırakılan mallarla sınırlı olarak sonuç doğurur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Hak düşürücü süreler
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Vasiyetname usulünce açılıp ilgiliye tebliğ edilmeden bir yıllık süre işlemez; başka bir dava dosyası aracılığıyla haberdar olunması öğrenme sayılmaz
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle tüm mallarını torununa bırakmıştır. Oğlu, vasiyetnamenin iptalini ve tenkisini istemiştir. İlk derece mahkemesi, davacının vasiyetnameden daha önce açılan başka bir tenkis davası dosyası aracılığıyla haberdar olduğunu kabul ederek bir yıllık süre geçtiği gerekçesiyle davayı reddetmiş ve Özel Dairenin bozma kararına karşı direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, iptal sebeplerinin sınırlı sayıda olduğunu, sürelerin hak düşürücü nitelikte bulunduğunu ve mirasbırakan hayattayken dava açılamayacağı gibi sürelerin de işlemeyeceğini açıklamıştır. Öğrenme olanağının yetmediğini, öğrenmenin gerçek ve açık olması gerektiğini; yerleşik uygulamada başlangıç olarak vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarihin veya hazır olmayanlar için tebliğ tarihinin kabul edildiğini, vasiyetname açılıp tebliğ edilmeden sürelerin işlemeyeceğini belirtmiştir. Davacıya vasiyetnamenin tebliğ edildiği tarih ile dava tarihi arasında bir yıl geçmediğinden direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden yukarıda anılan maddede gösterilen hak düşürücü süreler işlemeye başlamaz.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameyi başka bir dava vesilesiyle duymuş olmanız süreyi başlatmaz; süre, vasiyetname sulh mahkemesince açılıp size okunduğunda veya tebliğ edildiğinde başlar.
Not: Hukuk Genel Kurulu kararı OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kurul, iyiniyetin TMK 3 anlamında olduğunu ve vasiyetname sulh hâkimine teslim edilip açılmazsa üst sürelerin de işlemeyeceğini açıklamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Davacı vasiyetnamenin açılma duruşmasında hazır bulunmuş ve vasiyetname orada okunmuşsa bir yıllık süre o gün başlar; sonraki usulsüz tebligat veya gerekçeli kararın tebliği beklenmez
Olay: Mirasçı, noterde düzenlenen vasiyetnamenin şekle aykırı olduğunu ve mirasbırakanın ehliyetsiz olduğunu ileri sürerek iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi ehliyetsizlik nedeniyle vasiyetnameyi davacı yönünden iptal etmiş; davacıya yapılan ilk tebligatın usulsüz olduğunu ve sürenin açılma kararının gerekçesinin tebliğiyle başladığını kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptal sebeplerinin sınırlı olduğunu, bunlar dışındaki durumların koşulları varsa tenkise konu olabileceğini ve bir yıllık sürenin tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesiyle başladığını açıklamıştır. Vasiyetnamenin açılması dosyasının ilk duruşmasında davacının hazır bulunduğunu ve vasiyetnamenin orada okunduğunu, bu tarihten dava tarihine kadar sürenin dolduğunu belirterek davanın reddi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“öğrenme tarihinden dava tarihine kadar Türk Medeni Kanunu'nun 559. maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre dolmuş olduğundan davanın bu sebeple reddi gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Açılma duruşmasına katıldıysanız süreyi o günden hesaplayın; tebligatın sonradan usulsüz çıkması size ek süre kazandırmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Bir yıllık süre her davacı için kendi öğrenme tarihinden hesaplanır; vasiyetnameyi duruşmada veya talimatla öğrenip bir yıl içinde dava açmayan davacılar yönünden dava reddedilir
Olay: Mirasçılar, noterde düzenlenen vasiyetnamenin şekle aykırı olduğunu, mirasbırakanın ehliyetsiz olduğunu ve iradesinin sakatlandığını ileri sürerek iptal, olmazsa tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi, okuma yazma bilmeyen mirasbırakanın vasiyetnameyi imzalamış olmasını ve tanık şerhindeki eksikliği şekle aykırılık sayarak vasiyetnameyi iptal etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, açılma dosyasına göre davacılardan birinin vasiyetnameyi duruşmada, diğerlerinin başka yerlerdeki sulh mahkemelerine yazılan talimatlarla öğrendiğini ve dava bu davacılar yönünden bir yıllık süre geçtikten sonra açıldığından onlar yönünden davanın reddi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca okuyamayan mirasbırakanın imzasının bulunmasını şekil eksikliği değil gereksiz bir şekil fazlalığı saymış, diğer iptal sebeplerinin incelenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnamenin iptali davasının ise bu davacılar yönünden 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra 26.04.2021 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır”
Ne anlama geliyor?
Birlikte dava açan mirasçıların süreleri ayrı işler; vasiyetnameyi önce öğrenen mirasçı, diğerlerini bekleyerek süreyi kaçırmamalıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Şekle ilişkin kısım için bkz. TMK 531-537 sayfası (TMK 535; 26.03.1962 tarihli ve 23/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Sözlü vasiyetin yapıldığını tespit eden sulh mahkemesi kararı vasiyetnamenin açılması değildir; vasiyetname açılıp tebliğ edilmeden süre işlemez ve yerine getirilmesi de istenemez
Olay: Mirasçılar, sulh hukuk mahkemesince tespit edilen sözlü vasiyetin yasal unsurları taşımadığını ileri sürerek iptal istemiş; lehtar da birleşen davada vasiyetin yerine getirilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, mirasçıların sözlü vasiyetten bir başka davanın dilekçesi aracılığıyla haberdar olduklarını kabul ederek iptal davasını süre yönünden reddetmiş, tenfiz davasını kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir yıllık sürenin tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesiyle başladığını, ancak vasiyetnamenin sulh mahkemesine teslim edilip usulünce açıldığına ve ilgililere tebliğ edildiğine ilişkin bir bilgi bulunmadığını belirtmiştir. Sözlü vasiyetin yapıldığını tespit eden kararın açılma yerine geçmediğini, vasiyetname açılıp tebliğ edilmeden sürenin başlamayacağını ve açılmadan yerine getirilmesinin de istenemeyeceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden TMK.nun 559.maddesinde gösterilen bir yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlamaz.”
Ne anlama geliyor?
Sözlü vasiyette de vasiyetnamenin sulh mahkemesince açılıp size tebliğ edilmesi gerekir; bundan önce iptal süresi başlamaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; karar metninin son satırında tarih “26.01.010” olarak yazılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnameyi talimatla okunduğu duruşmada kabul eden ve dava açmayacağını bildiren mirasçının yaklaşık dört yıl sonra açtığı iptal ve tenkis davası süre nedeniyle reddedilir; süre re'sen gözetilir
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle iki taşınmazını davalıya bırakmıştır. Vasiyetname davacıya tebliğ edilmiş, davacı başka bir yerdeki sulh mahkemesinde talimatla yapılan duruşmada vasiyetnameyi kabul ettiğini ve iptal davası açmayacağını bildirmiştir. Yaklaşık dört yıl sonra, tanıklardan birinin lehtarın damadı olduğu gibi şekil eksikliklerine dayanarak iptal, olmazsa tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi ise bir yıllık sürenin geçtiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptal ve tenkis davaları için öngörülen sürelerin hak düşürücü olduğunu, yargılama aşamasında hâkim, temyiz aşamasında Yargıtay tarafından kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Davacının hükümsüzlüğün def'i yoluyla her zaman ileri sürülebileceği yönündeki itirazları da dahil tüm temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle onamıştır.
“yargılama aşamasında hakim tarafından, temyiz aşamasında ise Yargıtay tarafından kendiliğinden dikkate alınır”
Ne anlama geliyor?
Açılma duruşmasında vasiyetnameyi “kabul ediyorum” demeden önce inceletin; süre geçtikten sonra şekil eksikliği bile dava yoluyla ileri sürülemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; süre hesabına ilişkin gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Def'i
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyetin yerine getirilmesi davasında davalının cevap dilekçesinde vasiyetnamenin geçersiz olduğunu ve saklı payın zedelendiğini bildirmesi hükümsüzlük ve tenkis def'idir; süre geçmiş olsa da incelenmelidir
Olay: Lehtar, noterde düzenlenen ve açılarak kesinleşen vasiyetnameye dayanarak üç taşınmazın adına tescilini istemiştir. Davalı mirasçılardan biri cevap dilekçesinde vasiyetnamenin şekil şartlarından yoksun olduğunu ve saklı payların ihlal edildiğini bildirmiştir. İlk derece mahkemesi bu savunmaları incelemeden davayı iki taşınmaz yönünden kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, iptal ve tenkis davalarını açmak için öngörülen sürelerin hak düşürücü olduğunu, ancak TMK 559/2 ve 571/3 uyarınca vasiyetnameye ilişkin açılmış bir davada hükümsüzlük ve tenkis iddiasının def'i yoluyla her zaman ileri sürülebileceğini belirtmiştir. Davalının beyanlarının hükümsüzlük ve tenkis def'i niteliğinde olduğunu, bu yönde deliller toplanarak inceleme yapılması gerektiğini; ayrıca bir taşınmazın tapu kaydının incelenmediğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu beyanların hükümsüzlük ve tenkis defi niteliğinde olduğu açıktır.”
Ne anlama geliyor?
Dava açma süresini kaçırmış olsanız bile, lehtar size karşı vasiyetin yerine getirilmesi davası açtığında vasiyetnamenin geçersizliğini ve saklı payınızın zedelendiğini savunma olarak ileri sürebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 7. HD 21.02.2022, E. 2021/7470, K. 2022/1183. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 557 ile ilgili maddeler
- TMK m. 600 — Vasiyet alacaklısının hakları: tenfiz davasının tarafları ve görevli mahkeme, tescil hükmü, harç, intifa ve sigorta vasiyeti, zamanaşımı, haciz ve geri isteme (TMK 600-604)
- TMK m. 598 — Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): sulh mahkemesi veya noter, atanmış mirasçı belgesi, bir aylık itiraz, iptal davası, görevli mahkeme ve taraflar (TMK 598)
- TMK m. 595 — Vasiyetnamenin açılması: sulh mahkemesine teslim, bir aylık süre, yetkili mahkeme, mirasçılara ve vasiyet alacaklısına tebliğ ve kanun yolu (TMK 595-597)
- TMK m. 577 — Mirastan yoksunluk: öldüren mirasçı olamaz, ceza mahkûmiyeti şart değil, sınırlı sebepler, af, altsoya etkisi ve mirasçılık belgesi (TMK 577-579)
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
- TMK m. 570 — Tenkis davası süresi: bir yıl ne zaman başlar, on yıl, açılma kararının kesinleşmesi, iptalden tenkise ıslah, tenkiste sıra ve tenkis def'i (TMK 570-571)
- TMK m. 563 — Tenkis nasıl yapılır: tenkise tabi bağışlar ve son bir yıl kuralı, sabit tenkis oranı, bölünmez malda tercih hakkı, karar günü değeri ve faiz (TMK 563-569)
- TMK m. 560 — Tenkis davası: kimler açabilir (kardeş ve yeğen açamaz), paylaştırma kuralı, saklı paylı lehtar, yetkili mahkeme ve alacaklıların hakkı (TMK 560-562)
- TMK m. 502 — Vasiyet ve miras sözleşmesi ehliyeti, yanılma, aldatma, korkutma ve açık yanılma (TMK 502-504)
- TMK m. 531 — Noterde resmî vasiyetname: iki tanık, işlemde birlik, okuyamayan mirasbırakan, tanık olamayacaklar ve saklama (TMK 531-537)
- TMK m. 538 — El yazılı vasiyetname: baştan sona el yazısı, tarih ve imza şartı, notere bırakma ve 2002 öncesi vasiyetnamede yer sorunu (TMK 538)
- TMK m. 539 — Sözlü vasiyet: olağanüstü durum, iki tanık, mahkemeye vakit geçirmeden başvuru ve bir ayda hükümden düşme (TMK 539-541)
- TMK m. 542 — Vasiyetten dönme: yeni vasiyetname, yok etme, sonraki vasiyetname ve vasiyet edilen malın satılması (TMK 542-544)
- TMK m. 545 — Miras sözleşmesinin şekli ve sona ermesi: noter ve iki tanık, ölünceye kadar bakma sözleşmesi, yazılı anlaşma, dönme ve önce ölme (TMK 545-549)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 510 — Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): sebepler, ispat yükü, saklı pay, torunlar ve aciz belgesi (TMK 510-513)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.İptal davasını mirasbırakanın ölümünden sonra, vasiyetnamenin sulh mahkemesince açılıp size okunduğu veya tebliğ edildiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açın.
- 2.Birlikte dava açacak mirasçıların her biri için öğrenme tarihini ayrı ayrı kontrol edin; birinin süresi diğerinden önce dolabilir.
- 3.Dilekçede dayandığınız iptal sebeplerini (ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlâka aykırılık, şekle aykırılık) açıkça yazın ve her biri için delil gösterin.
- 4.Saklı payınız zedelendiyse iptal yerine veya iptale terditli olarak tenkis isteyin; saklı pay ihlali tek başına iptal sebebi değildir.
- 5.Davayı vasiyetnameden yararlanan tüm atanmış mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına karşı açın; yalnız tereke temsilcisine karşı açılan dava onları bağlamayabilir.
- 6.Davayı mirasbırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açın; bu yetki kesindir.
- 7.Açılma duruşmasında vasiyetnameyi kabul ettiğinize veya dava açmayacağınıza ilişkin beyanda bulunmadan önce vasiyetnameyi bir avukata inceletin.
- 8.Süreyi kaçırdıysanız, lehtarın açacağı vasiyetin yerine getirilmesi davasında hükümsüzlüğü ve tenkisi savunma olarak ileri sürmeyi unutmayın.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.