Kısa cevap · FSEK 17
FSEK 17, eser sahipliği ile mülkiyetin ayrıldığı noktayı düzenler. Bir tabloyu satın almak, onun üzerindeki hakları devralmak değildir. Madde eser sahibine iki hak tanır: gerekli durumlarda aslın maliki ve zilyedinden, koruma şartlarını yerine getirmek kaydıyla eserin aslından geçici olarak yararlanmayı talep etme hakkı; eser tek ve özgünse kendisine ait dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla eseri iade edilmek üzere isteme hakkı. Malik ise eser üzerinde sözleşme şartlarına göre tasarruf edebilir; ancak <strong>eseri bozamaz ve yok edemez</strong> ve eser sahibinin haklarına zarar veremez.
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
- FSEK 17 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Eseri Satın Almak Telif Hakkını Devralmak mıdır?
- Eser Sahibi Kendi Eserine Erişmeyi İsteyebilir mi?
- Malik Eseri Korumakla Yükümlü mü?
- Malik Eseri Sergileyebilir veya Satabilir mi?
- FSEK 17 Yargıtay kararları
- FSEK 17 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Aslın maliki
- Eserin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini elinde tutan kişi. Yargıtay'a göre mülkiyeti kazansa da eser sahibinin haklarını elde etmez.
- Zilyed
- Eseri fiilen elinde bulunduran kişi. FSEK 17 yükümlülükleri malikle birlikte zilyede de yükler.
- Geçici yararlanma hakkı
- Eser sahibinin, gerekli durumlarda ve koruma şartlarını yerine getirmek kaydıyla eserin aslından geçici bir süre yararlanmayı talep etme hakkı (FSEK 17/1).
- Kapsam sınırı
- FSEK 17/1'in yalnız FSEK 4/1-1 ve 4/1-2'deki güzel sanat eserleri ile FSEK 2/1-1 ve FSEK 3'te sayılıp el yazısıyla yazılmış eserlerin asıllarına ilişkin olması.
- Açıklama yükümlülüğü
- Bu eserlerin ticaretini yapanların, eser sahibinin geçici yararlanma hakkını alıcıya müzayede ve satış kataloğu veya ilgili belgelerle bildirmesi (FSEK 17/1 son cümle).
- Bozma ve yok etme yasağı
- Malikin eser üzerinde sözleşme şartlarına göre tasarruf edebilmesine karşın eseri bozamaması ve yok edememesi (FSEK 17/2).
- Retrospektif sergi hakkı
- Eser tek ve özgünse eser sahibinin, kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak üzere eseri iade şartıyla isteyebilmesi (FSEK 17/3).
- Objektif özen yükümlülüğü
- Malik ve zilyedin eseri korumak için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü; ihlali FSEK 16 ve 17'deki manevi hakları çiğner.
Bir bakışta FSEK 17
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel ayrım | Aslın maliki eşyanın mülkiyetini kazansa da eser sahibinin haklarını elde etmez. | HGK 2020/806 |
| Geçici yararlanma | Eser sahibi gerekli durumlarda, koruma şartlarını yerine getirerek eserin aslından geçici yararlanmayı talep edebilir. | FSEK m. 17/1 |
| Kapsam | Hak, FSEK 4/1-1 ve 4/1-2'deki güzel sanat eserleri ile FSEK 2/1-1 ve FSEK 3'te sayılıp el yazısıyla yazılmış eserlerin asıllarına ilişkindir. | FSEK m. 17/1 |
| Açıklama | Bu eserlerin ticaretini yapanlar, eser sahibinin bu hakkını alıcıya katalog veya ilgili belgelerle açıklar. | FSEK m. 17/1 |
| Malikin tasarrufu | Malik eser üzerinde ancak eser sahibiyle yaptığı sözleşme şartlarına göre tasarruf edebilir. | FSEK m. 17/2 |
| Mutlak yasak | Malik eseri bozamaz, yok edemez ve eser sahibinin haklarına zarar veremez. | FSEK m. 17/2; HGK 2020/806 |
| Kullanma tarzı | Kullanma şekli, teşhir yeri ve biçimi yahut satışa çıkarılma tarzı eser sahibinin şeref ve itibarını zedeleyemez. | HGK 2020/806 |
| Koruma yükümlülüğü | Malik ve zilyet eseri korumak için objektif özen yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadır. | HGK 2020/806 |
| İspat yükü | Malik, özen yükümlülüğünü yerine getirdiği hâlde tahribi veya çalınmayı önleyemediğini ispatlamalıdır. | HGK 2020/806 |
| Retrospektif sergi | Eser tek ve özgünse eser sahibi, kendi dönemlerini kapsayan sergilerde kullanmak üzere eseri iade şartıyla isteyebilir. | FSEK m. 17/3 |
| Teşhir serbestisi | Men edici kayıt konulmadıkça güzel sanat eserleri malikleri veya izinleriyle başkalarınca umumi mahallerde teşhir edilebilir. | FSEK m. 40/2-3; 11. HD 2010/9305 |
| Geri alma yasağı | Rızayla umuma arz edilen eserde FSEK 14/3 dışında arzın geri alınması mümkün değildir. | 11. HD 2010/9305 |
| Hakların devri | Eser üzerindeki haklar vasiyetle üçüncü kişiye bırakılmışsa mirasçıların aktif husumet ehliyeti bulunmaz. | 11. HD 2025/7533 (ilk derece tespiti, onandı) |
FSEK 17 madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · A) Manevi haklar
Eser sahibinin zilyed ve malike karşı hakları — Madde 17
- (1)(Değişik birinci fıkra: 21/2/2001 - 4630/10 md.)Eser sahibi, gerekli durumlarda, aslın maliki ve zilyedinden, koruma şartlarını yerine getirmek kaydıyla, 4 üncü maddenin 1 inci ve 2 nci bentlerinde sayılan güzel sanat eserlerinin ve 2 nci maddenin 1 inci bendinde ve 3 üncü maddede sayılıp da yazarlarla bestecilerin el yazısıyla yazılmış eserlerinin asıllarından geçici bir süre için yararlanmayı talep etme hakkına sahiptir. Eser sahibinin bu hakkı, bu eserlerin ticaretini yapanlar tarafından eseri satın alan veya elde eden kişilere müzayede ve satış kataloğu veya ilgili belgeler ile açıklanır.
- (2)(Değişik: 7/6/1995 - 4110/7 md.)Aslın maliki, eser sahibi ile yapmış olduğu sözleşme şartlarına göre eser üzerinde tasarruf edebilir. Ancak eseri bozamaz ve yok edemez ve eser sahibinin haklarına zarar veremez.
- (3)(Ek: 7/6/1995 - 4110/7 md.)Eserin tek ve özgün olması durumunda eser sahibi, kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla, koruma şartlarını yerine getirerek iade edilmek üzere eseri isteyebilir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 07.06.1995 | 4110 sayılı Kanun m. 7 (RG 12.06.1995, S. 22311) | İkinci fıkra değiştirilerek malikin eseri bozamayacağı, yok edemeyeceği ve eser sahibinin haklarına zarar veremeyeceği açıkça yazıldı. Ayrıca üçüncü fıkra eklenerek eserin tek ve özgün olması durumunda eser sahibine, kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla eseri iade edilmek üzere isteme hakkı tanındı. |
| 21.02.2001 | 4630 sayılı Kanun m. 10 (RG 03.03.2001, S. 24335 Mükerrer) | Birinci fıkra değiştirildi. Eser sahibinin aslın maliki ve zilyedinden geçici yararlanma talep etme hakkının kapsamı FSEK 4'ün 1 ve 2 numaralı bentleri ile FSEK 2'nin 1 numaralı bendi ve FSEK 3'te sayılıp el yazısıyla yazılmış eserlerin asılları olarak belirlendi; bu eserlerin ticaretini yapanların hakkı alıcıya katalog veya ilgili belgelerle açıklama yükümlülüğü getirildi. Aynı Kanunla madde başlığı da değiştirilmiştir. |
Eseri Satın Almak Telif Hakkını Devralmak mıdır?
Hayır. Bu, FSEK 17'nin varlık sebebidir ve Hukuk Genel Kurulu ayrımı tek cümlede özetlemiştir: aslın maliki eserin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini kazansa da eser sahibinin haklarını elde edememektedir (Yargıtay HGK, 21.10.2020, E. 2017/137, K. 2020/806).
Bu nedenle bir tabloyu, heykeli veya el yazmasını satın alan kişi iki ayrı hukuki konumun kesiştiği yerde bulunur:
- Eşya hukuku bakımından: Maliktir; eşyayı elinde tutar, kullanır, devredebilir.
- Fikrî hukuk bakımından: Eser üzerindeki mali ve manevi haklar eser sahibinde kalmaya devam eder. Mali hakların devri FSEK 52 uyarınca yazılı sözleşmeyle ve haklar tek tek gösterilerek yapılır; manevi haklar ise hiç devredilemez.
FSEK 17/2 bu ayrımın sonucunu koyar: aslın maliki eser üzerinde eser sahibi ile yapmış olduğu sözleşme şartlarına göre tasarruf edebilir; ancak eseri bozamaz ve yok edemez ve eser sahibinin haklarına zarar veremez.
Kurul yasağı daha da genişletmiştir: malik ve zilyet eseri kullanırken eser sahibinin haklarına riayet etmek zorundadır; eseri bozamaz, değiştiremez ve yok edemez. Hatta eseri kullanma şekli, teşhir yeri ve biçimi yahut satışa çıkarılma tarzı eser sahibinin şeref ve itibarını zedeleyemez.
Bir uyarı: eser üzerindeki hakların kimde olduğu ayrıca araştırılmalıdır. Bir mimarlık eseri uyuşmazlığında mahkemeler, murisin el yazılı vasiyetnamesiyle mesleki çalışmalarının tümünü bir üniversiteye bıraktığını saptayarak mirasçıların aktif husumet ehliyeti bulunmadığına karar vermiş; karar onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 15.12.2025, E. 2025/2371, K. 2025/7533).
Eser Sahibi Kendi Eserine Erişmeyi İsteyebilir mi?
FSEK 17/1 bu hakkı tanır ama sınırlarını da çizer. Eser sahibi, gerekli durumlarda, aslın maliki ve zilyedinden, koruma şartlarını yerine getirmek kaydıyla, belirli eserlerin asıllarından geçici bir süre için yararlanmayı talep etme hakkına sahiptir.
Kapsam kanunda sayma yoluyla belirlenmiştir:
- FSEK 4/1-1: Tablolar, resimler, desenler, pasteller, gravürler, güzel yazılar ve tezhipler, kazıma-oyma-kakma eserler, kaligrafi, serigrafi.
- FSEK 4/1-2: Heykeller, kabartmalar ve oymalar.
- FSEK 2/1-1 ve FSEK 3: Bu maddelerde sayılıp da yazarlarla bestecilerin el yazısıyla yazılmış eserlerinin asılları.
Bu nedenle hak, her eser için değil; aslın kendisinin taşıdığı değer nedeniyle benzersiz olan eserler için tanınmıştır. Bir el yazması nota veya bir tablo yerine geçecek bir nüsha yoktur; bu yüzden eser sahibinin asla erişmesi gerekebilir.
Fıkranın son cümlesi bir şeffaflık yükümlülüğü getirir: eser sahibinin bu hakkı, bu eserlerin ticaretini yapanlar tarafından eseri satın alan veya elde eden kişilere müzayede ve satış kataloğu veya ilgili belgeler ile açıklanır. Yani galeri ve müzayede şirketleri, alıcıyı eser sahibinin bu hakkı konusunda bilgilendirmek durumundadır.
Üçüncü fıkra ise daha özel bir hâli düzenler: eserin tek ve özgün olması durumunda eser sahibi, kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla, koruma şartlarını yerine getirerek iade edilmek üzere eseri isteyebilir. Bu, sanatçının kendi retrospektif sergisini kurabilmesini sağlayan hükümdür.
Malik Eseri Korumakla Yükümlü mü?
Evet. Bu, Hukuk Genel Kurulunun FSEK 17'ye kattığı en önemli boyuttur (Yargıtay HGK, 21.10.2020, E. 2017/137, K. 2020/806). Kurula göre aslın maliki ve zilyedi yalnız eseri bozmamak ve yok etmemekle yükümlü değildir; eseri korumak için gerekli tedbirleri de almak zorundadır. Kurulun ifadesiyle malik, eser sahibinin haklarını korumak için eserin korunmasına yönelik objektif özen yükümlülüğünü yerine getirmelidir.
Somut olay şöyleydi: bir belediyenin proje sahibi, bir şirketin organizatör olduğu sanat parkı projesine davacı sanatçı ahşap oyma bir bankla katılmış; otuzdan fazla sanatçının eseriyle birlikte park alanında sergilenmeye başlanmış ve eserler halkın kullanımına açılmıştı. Bank sonradan kimliği belirsiz kişilerce tahrip edilmiş ve gece vakti çalınmıştı.
Kurulun değerlendirmesi:
- Eser tek ve özgün nitelikteydi; sergileme ve halkın kullanımı amacıyla parka bırakılmıştı ve böylece yalnız mülkiyeti belediyeye devredilmişti. Eser üzerindeki haklar eser sahibinde kalmıştı.
- Umuma açık bir parkta sergilenen ahşap bir bankın yağmur, kar, güneş gibi doğa olayları ve olağan kullanım karşısında zamanla yıpranacağı kabul edilmelidir.
- Buna karşılık malik, kötü niyetli üçüncü kişilerden eseri koruyacak ve bu kişilerin esere zarar vermesini engelleyecek gerekli tedbirleri almak zorundadır.
- İspat yükü maliktedir: Malik ve zilyet, eseri korumak için gerekli objektif özen yükümlülüğünü yerine getirdikleri hâlde tahribi ve çalınmayı önleyemediklerini ispatlamak durumundadır. Aksi hâlde eser sahibinin FSEK 16 ve 17'de düzenlenen manevi haklarını ihlal etmiş olurlar.
Kurul, parkta yalnız 07.00-16.00 saatleri arasında görevli bulunduğunu, gece vakti görevli olmadığını ve kamera sisteminin olaydan sonra kurulduğunu saptamış; organizatör şirketin sorumluluğunun da incelenmesi gerektiğini belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.
Pratik sonuç: kamuya açık alanda eser sergileyen kurumlar için bu karar bir yükümlülük listesi çıkarır — güvenlik görevlisi, kamera, çevre düzeni ve bakım. Sözleşmeye koruma tedbirlerini ve sorumluluğu yazmak, sonradan doğacak tartışmayı azaltır.
Malik Eseri Sergileyebilir veya Satabilir mi?
Kural olarak evet; ancak iki sınır vardır.
Kanuni serbesti (FSEK 40). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bir yağlı boya tablonun müzayedede teşhirine ilişkin uyuşmazlıkta FSEK 40'ın ikinci ve üçüncü fıkralarına dayanmıştır: üzerine eser sahibi tarafından açıkça men edici bir kayıt konulmadıkça güzel sanat eserleri, malikleri veya bunların izniyle başkaları tarafından umumi mahallerde teşhir edilebilir ve açık artırma ile satılacak eserler teşhir olunabilir (Yargıtay 11. HD, 27.09.2010, E. 2009/3278, K. 2010/9305).
Aynı kararda Daire, tablonun bizzat eser sahibi tarafından hediye edilmek suretiyle fiziki mülkiyetinin devrinin sahibinin rızasıyla eserin umuma arzı olduğunu; sahibinin rızasıyla umuma arz edilen eserin alenileşmiş sayıldığını ve FSEK 14/3'te yazılı hâller dışında umuma arzın geri alınmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Eseri teslim alan kişi eseri sergileyebileceği gibi bir galeride veya müzayedede satış için teşhir edebilir. Men edici kayıt konulduğu veya arzın şeref ve itibarı zedelediği iddia ve ispat edilemediğinden manevi tazminata hükmedilmesi isabetsiz bulunmuş ve karar bozulmuştur.
Manevi hak sınırı (FSEK 16-17). Buna karşılık Hukuk Genel Kuruluna göre kullanma şekli, teşhir yeri ve biçimi yahut satışa çıkarılma tarzı eser sahibinin şeref ve itibarını zedeleyemez. Yani teşhir serbestisi mutlak değildir; eserin sergilendiği bağlam eser sahibinin saygınlığına zarar veriyorsa FSEK 16/3 ve 17/2 devreye girer.
Bir de pay ve takip hakkı vardır: FSEK 45, güzel sanat eserlerinin asıllarıyla belirli eserlerin satışından sonraki el değiştirmelerinde eser sahibine bedelden pay verilmesini düzenler; usul ve esaslar Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir.
Uygulama dersi: bir güzel sanat eserinin aslını devrederken sergilenmesini sınırlamak istiyorsanız FSEK 40 kapsamında men edici kaydı eser üzerine koymanız gerekir; sözlü anlaşma veya sonradan yapılan itiraz yeterli olmaz.
FSEK 17 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlara eser sahibi ile aslın maliki arasındaki ilişkiyi mahkemenin kendi gerekçesinde değerlendiren kararlar alındı. Hukuk Genel Kurulu kararında çoğunlukça benimsenmeyen görüş ayıklandı; onama ile kesinleşen kararlarda gerekçenin hangi mahkemeye ait olduğu kart notunda belirtildi.
Malikin yükümlülükleri ve özen borcu
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Mülkiyet eser sahipliği vermez; malik eseri bozamaz, yok edemez ve korumak için objektif özen göstermek zorundadır
Olay: Bir belediyenin proje sahibi, bir şirketin organizatör olduğu sanat parkı projesine davacı sanatçı ahşap oyma bir bankla katılmış; eser otuzdan fazla sanatçının eseriyle birlikte parkta sergilenmeye başlanmış ve halkın kullanımına açılmıştır. Bank sonradan kimliği belirsiz kişilerce tahrip edilmiş ve gece vakti çalınmıştır.
Karar: Kurul, aslın malikinin eserin somutlaştığı eşyanın mülkiyetini kazansa da eser sahibinin haklarını elde etmediğini belirtmiştir. Malik ve zilyedin eseri kullanırken eser sahibinin haklarına riayet etmesi gerektiğini; eseri bozamayacağını, değiştiremeyeceğini ve yok edemeyeceğini; kullanma şekli, teşhir yeri ve biçimi yahut satışa çıkarılma tarzının eser sahibinin şeref ve itibarını zedeleyemeyeceğini vurgulamıştır. Ayrıca malik ve zilyedin eseri korumak için gerekli tedbirleri alması ve objektif özen yükümlülüğünü yerine getirmesi gerektiğini saptamıştır. Somut olayda eserin tek ve özgün olduğunu, yalnız mülkiyetinin belediyeye devredildiğini, eser üzerindeki hakların eser sahibinde kaldığını belirlemiş; malikin kötü niyetli üçüncü kişilerden eseri koruyacak tedbirleri alması gerektiğini ve özen yükümlülüğünü yerine getirdiği hâlde tahribi ile çalınmayı önleyemediğini ispatlamak zorunda olduğunu; aksi hâlde FSEK 16 ve 17'deki manevi hakların ihlal edilmiş olacağını kabul ederek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.
“Görüldüğü üzere aslın maliki eserini somutlaştığı eşyanın mülkiyetini kazansa da eser sahibinin haklarını elde edememektedir. Bununla birlikte aslın maliki ve zilyedi, eseri kullanırken eser sahibinin haklarına riayet etmesi gerekmektedir. Bu kapsamda eseri bozamaz, değiştiremez ve yok edemez.”
Ne anlama geliyor?
Kamuya açık alanda eser sergileyen kurumlar için bu karar bir yükümlülük listesi çıkarır: güvenlik, kamera ve bakım. İspat yükü maliktedir; "üçüncü kişiler yaptı" savunması tek başına sorumluluğu kaldırmaz.
Not: Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Kurulda ileri sürülen ancak çoğunlukça benimsenmeyen "FSEK 16 ve 17 uygulanmaz, genel hükümlere gidilmeli" görüşü kart metnine alınmamıştır.
Malikin teşhir ve satış yetkisi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Men edici kayıt konulmadıkça malik eseri sergileyebilir ve müzayedede satış için teşhir edebilir
Olay: Bir ressam, kendi yağlı boya tablosunu bir resim galerisi işletmecisine hediye etmiştir. Tablo sonradan el değiştirerek bir müzayede şirketine satış için teslim edilmiş ve müzayede salonunda teşhir edilmiştir. Ressam, eserin rızası dışında umuma arz edildiğini ileri sürerek manevi tazminat istemiş; yerel mahkeme talebi kabul etmiştir.
Karar: Daire, tablonun bizzat eser sahibi tarafından hediye edilmek suretiyle fiziki mülkiyetinin devrinin aynı zamanda sahibinin rızasıyla eserin umuma arzı olduğunu; sahibinin rızasıyla umuma arz edilen eserin alenileşmiş sayıldığını ve FSEK 14/3'te yazılı hâller dışında umuma arzın geri alınamayacağını belirtmiştir. Eseri teslim alan kişinin eseri sergileyebileceği gibi bir galeride veya müzayedede satış için teşhir edebileceğini; FSEK 40'ın ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca üzerine açıkça men edici bir kayıt konulmadıkça güzel sanat eserlerinin malikleri veya izinleriyle başkaları tarafından umumi mahallerde teşhir edilebileceğini vurgulamıştır. Men edici kayıt konulduğu veya bu arzın eser sahibinin şeref ve itibarını zedelediği iddia ve ispat edilmediğinden manevi tazminata hükmedilmesini isabetsiz bulmuş ve kararı bozmuştur.
“Eseri teslim alan kişi bu eseri sergileyebilir, evine aşabileceği gibi bir galeri veya müzayede de satış için teşhir edebilir.”
Ne anlama geliyor?
Eserin aslını devretmek, onun sergilenmesine de zımnen kapı açar. Sanatçı sınırlama istiyorsa men edici kaydı eser üzerine koymalıdır; sonradan yapılan itiraz yeterli olmaz.
Hakların kimde olduğunun araştırılması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Eser üzerindeki haklar vasiyetle üçüncü kişiye bırakılmışsa mirasçıların aktif husumet ehliyeti bulunmaz
Olay: Davacılar, murislerinin hazırladığı ve korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen yapının mimari projesine ilişkin mali hakların mirasçı olarak kendilerine geçtiğini, davalıların izinsiz restorasyon ve restitüsyon projeleri hazırladığını ileri sürerek eser sahipliğinin tespiti ve tazminat istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, davalı tarafça sunulan murise ait el yazılı vasiyetnamede murisin mesleki çalışma ve yazılarının tümünü bir üniversiteye terk ettiğine dair beyanda bulunduğunu, vasiyetnamenin geçerli olacak şekilde tasdik ve tescil edildiğine ilişkin kararın kesinleştiğini; murisin başka bir projesine ilişkin benzer bir davada da aktif husumet bulunmadığı gerekçesiyle verilen ret kararının kesinleştiğini saptamıştır. Bu vasiyetname nedeniyle dava konusu proje üzerindeki her türlü mali ve manevi hakkın üniversiteye bırakıldığı ve davacıların aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Daire kararı onamıştır.
“söz konusu vasiyetnameye dayanarak davanın dayanağını oluşturan dava konusu proje üzerindeki her türlü mali ve manevi hakların ... Üniversitesine bırakılmış olduğu, davacıların aktif husumet ehliyetlerinin bulunmadığı”
Ne anlama geliyor?
FSEK 17 kapsamındaki talepler için önce hak sahipliği zinciri kurulmalıdır. Mirasçı sıfatına dayanan davalarda murisin sağlığında yaptığı devir ve vasiyet işlemleri araştırılmalıdır.
Not: Aktif husumete ilişkin tespitler ilk derece mahkemesinin gerekçesindedir; karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
FSEK 17 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 2 — İlim ve edebiyat eserleri
- FSEK m. 3 — Musiki eserleri
- FSEK m. 4 — Güzel sanat eserleri
- FSEK m. 13 — Fikrî hakların korunması
- FSEK m. 14 — Umuma arz salahiyeti
- FSEK m. 15 — Adın belirtilmesi salahiyeti
- FSEK m. 16 — Eserde değişiklik yapılmasını menetmek
- FSEK m. 19 — Manevi hakların ölümden sonra kullanılması
- FSEK m. 40 — Güzel sanat eserlerinin teşhiri ve men edici kayıt
- FSEK m. 45 — Güzel sanat eserlerinde pay ve takip hakkı
- FSEK m. 52 — Mali hak sözleşmelerinde yazılı şekil
- FSEK m. 67 — Manevi haklara tecavüzün ref'i
- FSEK m. 70 — Maddi ve manevi tazminat
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Eserin aslını devrederken mali hakların devredilip devredilmediğini sözleşmede açıkça yazın; mülkiyetin devri telif hakkını devretmez.
- 2.Mali hak devrini FSEK 52 uyarınca yazılı yapın ve devredilen hakları tek tek gösterin.
- 3.Güzel sanat eserinin aslını devrederken sergilenmesini sınırlamak istiyorsanız FSEK 40 kapsamında men edici kaydı eser üzerine koyun.
- 4.Eserinizi kamuya açık alanda sergilenmek üzere bırakırken koruma tedbirlerini, bakım yükümlülüğünü ve sorumluluğu sözleşmeye yazın.
- 5.Eser tahrip edilmiş veya kaybolmuşsa malikin objektif özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini araştırın; ispat yükü maliktedir.
- 6.Esere erişim talebinizi FSEK 17/1'in kapsamına göre kurun: hak yalnız belirli güzel sanat eserleri ile el yazısıyla yazılmış eserlerin asılları için tanınmıştır.
- 7.Erişim veya iade talebinde koruma şartlarını yerine getireceğinizi somut olarak taahhüt edin; hak bu kayda bağlıdır.
- 8.Retrospektif sergi için FSEK 17/3'e dayanacaksanız eserin tek ve özgün olduğunu ve serginin kendi dönemlerinizi kapsadığını ortaya koyun.
- 9.Eser ticareti yapıyorsanız FSEK 17/1'in son cümlesi uyarınca eser sahibinin geçici yararlanma hakkını alıcıya katalog veya belgelerle açıklayın.
- 10.Teşhir serbestisinin mutlak olmadığını gözetin; sergileme bağlamı eser sahibinin şeref ve itibarını zedeliyorsa FSEK 16/3 ve 17/2 devreye girer.
- 11.Mirasçı sıfatıyla dava açacaksanız murisin devir ve vasiyet işlemlerini önce araştırın; aktif husumet buna göre belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.