TMK Madde 244: Paylaşmalı Mal Ayrılığı

Paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesindeki sicilde kime kayıtlıysa malın ona ait olacağına ilişkin hüküm genel niteliktedir; aile konutu şerhli taşınmaz bakımından sözleşmedeki eşit paylaşma hükümleri TMK 253 ve 254 ile birlikte değerlendirilmelidir; evlilik içinde yapılan sözleşmeyle önceki rejim sona erer

Olay: Eşler 2004 yılında evlenmiş, 2006 yılında noterde düzenleme şeklinde paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesi yapmışlardır. Sözleşmede sicile kayıtlı malların adına kayıtlı eşe ait olacağı, belirli bir aracın kadına ait olduğu, ayrıca rejimin kurulmasından sonra edinilip aileye özgülenen malların eşit paylaşılacağı ve miras, manevi tazminat ile karşılıksız kazandırmaların paylaşma dışında kalacağı yazılıdır. Sözleşmeden sonra kadın adına alınan taşınmaz aile konutu olarak kullanılmış ve tapuya aile konutu şerhi verilmiştir. 2007 yılında açılan dava sonunda eşler boşanmıştır. Erkek eşin taşınmaz ve araç için açtığı tasfiye davası, sözleşmenin sicil kaydına ilişkin hükmüne dayanılarak ikinci kez reddedilmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 225/1'e göre sözleşmeyle başka bir mal rejiminin kabul edilmesiyle önceki rejimin sona ereceğini ve önceki rejimin tasfiyesinin istenebileceğini, sözleşmeden önce edinilen araç bakımından önceki rejimin sözleşmeyle sona erdiğini gözeterek ilk kararın bu yönünü onadığını hatırlatmıştır. Taşınmazın ise sözleşmeden sonra edinildiğini, paylaşmalı mal ayrılığı döneminde edinilip ailenin ortak kullanımına özgülendiğini ve tasfiyenin boşanma kararının kesinleşmesine bağlı olduğunu belirtmiştir. Sözleşmedeki sicil kaydına ilişkin hükmün genel nitelikte olduğunu, tapuya kaydedilen malın malik sütununda yazılı kişiye ait sayılmasının zaten kanun gereği olduğunu, sözleşmenin eşit paylaşma ve paylaşma dışı mallara ilişkin hükümlerinin paylaşmalı mal ayrılığına özgü daha özel düzenlemeler olduğunu açıklamıştır. Mahkemenin bu hükümleri TMK 253 ve 254 ile birlikte değerlendirmeden yalnız sicil hükmüne dayanarak davayı reddetmesini hatalı bulmuş ve vekâlet ücretine ilişkin bir usul hatası nedeniyle de hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir BOZMA kararıdır. Aynı dosyada Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 07.10.2024 tarihinde tasfiye tarihi yönünden ikinci bir bozma kararı vermiştir. Kişi, noterlik, taşınmaz ve araç bilgileri aktarılmamıştır.

Nişanlılık döneminde tarafların kendi aralarında yaptıkları paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesi mal rejimi açısından hukuken geçerli bir sonuç doğurmaz; evlilikten sonra edinilen taşınmaz edinilmiş mallara katılma rejimine göre değerlendirilir

Olay: Taraflar evlenmeden bir aydan kısa süre önce, nişanlılık döneminde kendi aralarında bir paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesi yapmışlardır. Evlendikten birkaç ay sonra davalı eş adına bir taşınmaz edinilmiştir. İlk derece mahkemesi davacı eşin alacak talebini kabul etmiş, davalı eş kararı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, nişanlılık döneminde tarafların kendi aralarında yaptıkları paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesinin mal rejimi açısından hukuken geçerli bir sonuç doğurmayacağını, taşınmazın edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde edinildiğini ve bu dönemde edinilen malların aksi kanıtlanmadıkça edinilmiş mal sayılacağını (TMK 222) belirtmiştir. Taşınmazın değerinin tasfiye anı olarak nitelendirilen karar tarihine yakın bir tarihte belirlendiğini, katılma alacağı isteyen eşin çalışıp çalışmamasının, bir gelirinin bulunup bulunmamasının ve katkısının varlığının önem taşımadığını, davalının taşınmazı kişisel malıyla aldığını kanıtlayamadığını belirterek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“henüz evlenmeden önce nişanlılık döneminde ... tarafların kendi aralarında paylaşmalı mal ayrılığı rejimi sözleşmesi yaptıklarına, nişanlılık döneminde yapılan bu sözleşmenin mal rejimi açısından hukuken geçerli bir sonuç doğurmayacağına”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır. ⚠️ Daire, sözleşmenin neden sonuç doğurmadığını ayrıca açıklamamış; sözleşmenin tarafların kendi aralarında yapıldığını belirtmiştir. TMK 203'e göre mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce de yapılabilir; TMK 205'e göre noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalı ya da seçim evlenme başvurusunda yazılı olarak bildirilmelidir. Kararda tarafların cinsiyeti belirtilmemiştir; kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Paylaşmalı mal ayrılığında paylaştırmanın ayın olarak yapılması asıldır; mümkün değilse bedel eklenerek paylar denkleştirilir ve bedel malların tasfiye anındaki sürüm değerine göre hesaplanır; edinilmiş mallara katılmada olduğu gibi tasfiye tarihi karar tarihidir

Olay: Aynı dosyada ikinci bozmadan sonra mahkeme, eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığının geçerli olduğunu ve aile konutu olarak kullanılan taşınmazın eşit paylaşılması gerektiğini kabul etmiştir. Taşınmaz yargılama sırasında üçüncü bir kişiye devredildiğinden aynî paylaştırma ve TMK 254'ün uygulanması mümkün olmamış, erkek eş talebini ıslahla alacağa dönüştürmüştür. Mahkeme mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihini tasfiye anı kabul ederek taşınmazın o tarihteki değerinin yarısına ve bu tarihten itibaren faize hükmetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uyuşmazlığın delillerin değerlendirilmesi, paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde tasfiye tarihi ve ihtiyati tedbir noktasında toplandığını belirtmiştir. Paylaşmalı mal ayrılığında paylaştırmanın ayın olarak yapılmasının asıl olduğunu, bunun mümkün olmaması hâlinde bedel eklenerek paylar denkleştirileceğini ve eşlerden birinin diğerine ödeyeceği bedelin malların tasfiye anındaki sürüm değerlerine göre hesaplanacağını (TMK 247/2, 248/2, 249/1, 253/1) açıklamıştır. Yargıtay uygulamalarına göre edinilmiş mallara katılma rejiminde olduğu gibi bu rejimde de tasfiye tarihinin karar tarihi olduğunu vurgulamıştır. Mahkemenin mal rejiminin sona erme anını tasfiye tarihi kabul ederek taşınmazın boşanma dava tarihindeki değerine itibar etmesini hatalı bulmuş; önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitirdiğinden taşınmazın bozma sonrası yeni karar tarihindeki sürüm değeri belirlenerek alacağın hesaplanması gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir; bozma tasfiye tarihi ve taşınmazın değeri yönünden yapılmıştır, diğer itirazlar reddedilmiştir. ⚠️ Taşınmaz yargılama sırasında üçüncü kişiye devredilmiş olmasına rağmen Daire değerin yeni karar tarihine göre belirlenmesini istemiştir. Dosyanın önceki aşaması için 8. Hukuk Dairesinin 05.06.2012 tarihli kararına bakınız. Kişi, noterlik, taşınmaz ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Paylı mülkiyetteki malın üstün yarar sahibi eşe verilmesinde payın değeri, TMK 248/2'deki ödeme günündeki karşılık ve TMK 235/1'deki tasfiye anındaki değer ölçütleri birlikte gözetilerek karar tarihine yakın bir tarihe göre belirlenir; bedel depo ettirilir ve faize hükmedilmez

Olay: Eşlerin paylı mülkiyetindeki meskeni meslek faaliyeti için kullanan eş, üstün yararı bulunduğunu ileri sürerek TMK 226/2 uyarınca diğer eşin payının bedeli karşılığında kendisine devrini istemiştir. Davalı eş, meskenin mal ayrılığı döneminde edinildiğini ve TMK 226'nın uygulanamayacağını savunmuştur. Mahkeme davayı kabul etmiş, ancak payın değerini karar tarihinden yıllar önce alınmış bir bilirkişi raporundaki değere ve meslek faaliyeti nedeniyle eklenen bir ek değere göre belirlemiş, bedelin faiziyle ödenmesi koşuluyla tescile karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, üstün yararın ispatlandığını ve TMK 226/2'nin eşler arasındaki her türlü paylı mülkiyet ilişkisinde uygulanabileceğini kabul etmiştir. TMK 226'da değer tespiti için bir tarih öngörülmediğini, paylaşmalı mal ayrılığına ilişkin TMK 248/2'nin payın ödeme günündeki karşılığını, TMK 235/1'in ise tasfiye anındaki değeri esas aldığını belirterek bütünlük için karar tarihine yakın bir tarihteki değerin esas alınması gerektiğini açıklamıştır. Meslek faaliyeti nedeniyle eklenen ek değeri kabul etmemiş, karar tarihine yakın değerin daha yüksek olmasına rağmen yalnız davacı temyiz ettiğinden bunu bozma sebebi yapmamıştır. Davayı kanuni önalım davasına benzeterek bedelin önce depo ettirilmesi gerektiğini, koşullu hüküm kurulamayacağını ve faize hükmedilmemesi gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“O halde bütünlük sağlamak açısından TMK'nın 226/2. fıkrasında öngörülen paylı mülkiyetteki payı için, "tasfiye anındaki ve ödeme günündeki" kavramlar da gözetilerek, bu tarihin karar tarihine yakın bir tarih olarak kabul edilmesi uygun olacaktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ⚠️ Dava edinilmiş mallara katılmadaki TMK 226/2'ye dayanır; TMK 248/2 değer tarihinin belirlenmesinde karşılaştırma için anılmıştır. Karar TMK 223-226 şerhinde de yer almaktadır. Kişi, meslek, yer ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 252 yalnız paylaşmalı mal ayrılığında uygulanır; edinilmiş mallara katılmada TMK 236/2 ancak boşanmaya zina nedeniyle karar verilmişse uygulanabilir ve mal ayrılığı dönemine ilişkin katkı payı alacağında zina nedeniyle indirim yapılamaz

Olay: Eşler, evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle açılan dava sonunda TMK 166/1 uyarınca boşanmıştır. Davacı eş daha sonra katkı payı ve artık değere katılma alacağı istemiş; mahkeme TMK 252 gereğince katkının tamamen kaldırıldığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 252'nin paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu hâllerde uygulanacağını, taraflar arasında sözleşmeyle başka bir rejimin seçildiği ileri sürülmediğinden 01.01.2002'ye kadar mal ayrılığı, sonrasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğunu ve tasfiyede eşlerin bağlı bulunduğu rejimin hükümlerinin uygulanacağını (TMK 179) belirterek TMK 252'nin uygulanma olanağı bulunmadığını açıklamıştır. 743 sayılı Kanunda TMK 236/2'nin karşılığı bulunmadığından katkı payı alacağında zina nedeniyle indirim yapılamayacağını, TMK 236/2'nin de ancak boşanma davası zina nedeniyle açılıp bu nedenle boşanmaya karar verilmişse uygulanabileceğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“O halde, taraflar arasındaki uygulanacak mal rejimi tasfiyesinde eşlerin bağlı bulunduğu rejime ilişkin hükümler uygulanacağından (TMK mad.179), eldeki davada TMK'nin 252. maddenin uygulanma olanağı yoktur.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir BOZMA kararıdır. Eşlerin boşanma kararı TMK 166/1'e dayanmaktadır; kararda boşanmanın evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle verildiği belirtilmiştir. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Eşlerin paylaşmalı mal ayrılığını seçtiklerine ilişkin kanıt yoksa ve konut maliki eş sağsa aile konutunun tahsisi istemi reddedilmelidir

Olay: Mahkeme aile konutunun tahsisine ilişkin istemi kabul etmiştir. Dosyada eşlerin paylaşmalı mal ayrılığını seçtiklerine ilişkin bir kanıt bulunmamaktadır ve davalı eş sağdır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşler arasında sözleşmeyle kurulan paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin kabul edildiğine ilişkin (TMK 244) bir kanıt getirilmediğini, davalı sağ olduğundan TMK 240'ın koşullarının da oluşmadığını belirtmiştir. Bu nedenle aile konutuna ilişkin tahsis isteminin reddi gerekirken kabul edilmesini hatalı bularak hükmün bu bölümünü bozmuş, diğer bölümlerini onamıştır. Karar oy birliğiyle verilmiştir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. 4721 sayılı Kanunun yürürlüğünden kısa süre sonra verilen bu karar, TMK 254 ve TMK 240'ın rejime ve ölüme bağlı olduğunu gösteren ilk kararlardandır. Kararda olay ayrıntısı yer almamaktadır.

Paylaşmalı mal ayrılığının varlığına ilişkin delil ile harcı yatırılmış bir dava veya karşı dava bulunmadan boşanma davasında re'sen TMK 254'e göre karar verilemez

Olay: Boşanma davasında mahkeme, eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığının bulunduğuna ilişkin bir delil ve kadın eş tarafından harcı yatırılarak açılmış bir dava veya karşı dava olmadığı hâlde re'sen TMK 254'e göre aile konutu hakkında karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, taraflar arasında paylaşmalı mal ayrılığının bulunduğuna dair dosyada bir delil olmadığı gibi kadın eş tarafından usulüne uygun harcı verilerek açılmış bir dava ve karşılık dava da bulunmadığı hâlde mahkemenin re'sen TMK 254'e uygun karar vermesini doğru bulmamıştır. Aynı kararda kadın yararına hükmedilen yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminatları da fazla bularak hükmü bu yönlerden bozmuş ve kararı oy birliğiyle vermiştir.

“Taraflar arasında paylaşmalı mal ayrılığının bulunduğuna dair dosya içinde bir delil olmadığı gibi davalı kadın tarafından usulüne uygun harcı verilerek açılmış bir dava ve karşılık dava olmadığı halde mahkemece resen Türk Medeni Kanununun 254. maddesine uygun karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. TMK 254/2 re'sen karar verilmesini öngörse de bu yetki paylaşmalı mal ayrılığının varlığına bağlıdır. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 254'ün uygulanabilmesi için eşlerin paylaşmalı mal ayrılığını seçmiş olması ve ailenin ortak kullanımına özgülenen konutun paylaşmaya tabi mallardan olması zorunludur; boşanmada TMK 240'a da dayanılamaz

Olay: Mahkeme, boşanmayla sona eren evlilikte aile konutunun eşlerden birine tahsisine karar vermiştir. Eşler arasında 01.01.2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlilik birliğinin ölümle değil boşanmayla sona erdiğini ve eşler arasında 01.01.2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğunu (4722 sayılı Kanun m. 10/1) belirtmiştir. TMK 254'ün uygulanabilmesi için eşlerin paylaşmalı mal ayrılığını seçmiş olmaları ve ailenin ortak kullanımına özgülenen konutun paylaşmaya tabi mallardan olması gerektiğini, bu koşullar bulunmadığından TMK 254'teki haktan yararlanılamayacağını, evlilik boşanmayla sona erdiğinden TMK 240'a göre de bir hak bulunmadığını açıklamıştır. Tahsis isteminin reddi gerekirken kabul edilmesini hatalı bularak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Türk Medeni Kanununun 254. maddesinin uygulanabilmesi için, tarafların akdi rejimlerden “paylaşmalı mal ayrılığını” seçmiş bulunmaları ve ailenin ortak kullanımına özgülenen konutun da, paylaşmaya tabi mallardan olması zorunludur.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve duruşmalı inceleme sonucunda verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde boşanma veya iptal hâlinde ev eşyasına ilişkin bir düzenleme yoktur; ev eşyasının mülkiyetini isteme hakkı yalnız sağ kalan eşe tanınmıştır, bu nedenle ev eşyaları boşanma kararıyla bir eşe bırakılamaz

Olay: Boşanma davasında mahkeme, aile konutundaki ortak eşyaların kadın eşe bırakılmasına karar vermiştir. Kadın eş, eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığının seçildiğine ilişkin bir belge veya kanıt sunmamıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yasal mal rejiminin edinilmiş mallara katılma olduğunu (TMK 202), kadın eşin paylaşmalı mal ayrılığını seçtiklerine ilişkin bir belge ve kanıt getirmediğini belirtmiştir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde ev eşyalarının mülkiyetini isteme hakkının yalnız sağ kalan eşe tanındığını (TMK 240/2), boşanma veya evliliğin iptali hâlinde bu rejimde herhangi bir düzenleme bulunmadığını açıklayarak ev eşyalarının kadına bırakılmasını hukuka aykırı bulmuştur. Davalının tanıklarının dinlenmemesi nedeniyle de hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar, ev eşyası üzerindeki hakların boşanma kararıyla değil mal rejimi hükümlerine göre belirleneceğini gösterir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 254 paylaşmalı mal ayrılığına özgüdür; edinilmiş mallara katılmada aile konutu ve ev eşyasına yönelik koruma yalnız rejim ölümle sona erdiğinde uygulanır, bu nedenle konut ve eşyanın süreli olarak bir eşe tahsisi ve tapuya şerhi hatalıdır

Olay: 1989 yılında evlenen eşler, 2003 yılında açılan dava sonunda boşanmıştır. Davacı eş, yapımına katkıda bulunduğunu ileri sürdüğü evin ev eşyalarıyla birlikte kendisine tahsisini ve bir aracın yarı değerini istemiştir. Mahkeme olayın özelliklerini, eşlerin ekonomik ve sosyal durumlarını ve çocukların menfaatini gözeterek taşınmazın ve ev eşyalarının beş yıl süreyle davacıya tahsisine ve bunun tapuya şerhine karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 254 ile iptal ve boşanma hâlinde paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde aile konutu ve ev eşyasının düzenlendiğini, edinilmiş mallara katılma rejiminde bu konudaki düzenlemenin ancak rejim ölümle sona erdiğinde (TMK 240) uygulanabileceğini, evlilik iptal veya boşanmayla sona erdiğinde bu rejimde aile konutu ve ev eşyasına yönelik korumanın uygulanmayacağını açıklamıştır. Eşler arasında 2002 öncesinde mal ayrılığı, sonrasında edinilmiş mallara katılma geçerli olduğundan paylaşmalı mal ayrılığı hükümlerinin uygulanmasını hatalı bulmuştur. Davacının talebinin açıklattırılmasını, binanın yapım tarihinin araştırılmasını ve katkı iddiasının delillerle incelenmesini isteyerek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Araca ilişkin ret kararı yerinde bulunmuştur. Kararda davacı eşin cinsiyeti açıkça belirtilmemiştir; kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

Paylaşmalı mal ayrılığı ileri sürülmemişse boşanma kararıyla birlikte konut, eşyalarla birlikte bir eş evleninceye kadar ona özgülenemez; TMK 169 uyarınca konuttan yararlanma yalnız dava süresince mümkündür

Olay: Boşanma davasında mahkeme, boşanma kararıyla birlikte mülkiyeti davalı kocaya ait konutun içindeki eşyalarla birlikte davacı kadın evleninceye kadar ona özgülenmesine karar vermiştir. Eşler paylaşmalı mal ayrılığının geçerli olduğunu ileri sürmemiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 254'ün eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin geçerli olması hâlinde ve paylaşma konusu mallar hakkında uygulanabileceğini, eşlerin bu rejimin geçerli olduğunu ileri sürmediğini belirtmiştir. Bu nedenle boşanma kararıyla birlikte davalıya ait konutun eşyalarla birlikte davacı evleninceye kadar ona özgülenemeyeceğini, TMK 169 uyarınca konuttan ve eşyadan yararlanmanın ancak boşanma veya ayrılık davası süresince mümkün olduğunu açıklamış ve hükmün bu bölümünü oy birliğiyle bozmuştur.

“O halde boşanma kararıyla birlikte, mülkiyeti davalıya ait konutun içindeki eşyalarla birlikte evleninceye kadar davacıya özgülenmesine karar verilemez. Türk Medeni Kanununun 169. maddesi gereğince de konuttan ve içerisindeki eşyadan yararlanma ise, ancak boşanma veya ayrılığa ilişkin dava süresince mümkün olabilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; hükmün diğer bölümleri onanmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Edinilmiş mallara katılma rejimine tabi eşlerden birinin boşanmadan sonra TMK 254'e dayanarak aile konutunun kendisine tahsisini istemesi üzerine, maddenin paylaşmalı mal ayrılığına özgü olduğu ve kıyasen uygulanamayacağı gerekçesiyle verilen ret kararı onanmıştır

Olay: Eşler 1981 yılında evlenmiş, 2011 yılında açılan dava sonunda 2012 yılında boşanmışlardır. 2002'ye kadar mal ayrılığı, sonrasında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Boşanma davasında kadının karar kesinleşinceye kadar ortak konutta kalmasına TMK 169 uyarınca karar verilmişti. Konut 2009 yılında erkek tarafından satın alınmış ve kadının açtığı mal rejimi tasfiyesi davasında hesaplamaya dahil edilerek kadın lehine kesinleşen bir alacağa hükmedilmiştir. Kadın eş daha sonra açtığı davada TMK 254'e dayanarak konutu süresiz kullanmasına karar verilmesini istemiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uyuşmazlığın TMK 254'ün edinilmiş mallara katılma rejiminde kıyasen uygulanmasının mümkün olup olmadığı ve eksik araştırma bulunup bulunmadığı noktasında toplandığını belirtmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararının tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, uygulanması gereken hukuk kurallarına ve kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek kararı oy birliğiyle onamıştır. Onanan bölge adliye mahkemesi kararında, taraflar arasında paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin geçerli olmadığı, TMK 254'ün paylaşmalı mal ayrılığı başlığı altında düzenlendiği ve kıyas yoluyla edinilmiş mallara katılma rejimine uygulanamayacağı, taşınmazın mal rejimi tasfiyesinde hesaba katılıp kadın lehine alacağa hükmedildiği hâlde ayrıca süresiz tahsis kararının hakkaniyete uymayacağı, boşanmadan sonra TMK 197'ye de dayanılamayacağı belirtilmişti.

“Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun'un 254 üncü maddesinin edinilmiş mallara katılma rejiminde kıyasen uygulanmasının mümkün olup olmadığı, eksik araştırma ve incelemenin olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır. ⚠️ TMK 254'ün kıyasen uygulanamayacağına ilişkin ayrıntılı gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir; Daire ayrıca gerekçe yazmadan kararı onamıştır. Evlilik ölümle değil boşanmayla sona erdiğinden TMK 240'ın uygulanamayacağı gerekçesi İLK DERECE MAHKEMESİNE aittir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

Boşanma davasında ileri sürülen ortak konutun tahsisi talebine ilişkin karar HMK 382/2-b-9 kapsamında çekişmesiz yargı işi sayıldığından bu yöndeki temyiz dilekçesi reddedilir

Olay: Karşılıklı boşanma davalarında erkek eş, tazminatların miktarı ve kişisel ilişki yanında ortak konutun tahsisi talebi hakkında karar verilmemesini de temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, HMK 362/1-ç uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararların temyiz edilemeyeceğini ve HMK 382/2-b-9'da paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya evliliğin iptali hâlinde aile konutu ve ev eşyasını hangi eşin kullanmaya devam edeceği hakkında karar verilmesi işlerinin çekişmesiz yargı işleri arasında sayıldığını belirterek erkeğin ortak konutun tahsisi talebine yönelik temyiz dilekçesini reddetmiştir. Aynı kararda çocuklarla kişisel ilişkinin zamanlamasına ilişkin hükmü düzeltmiş ve kararın diğer bölümlerini oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ⚠️ Kararda eşlerin tabi olduğu mal rejimi TARTIŞILMAMIŞTIR. Aynı ilke 2. Hukuk Dairesinin 09.02.2022 tarihli kararında bir otomobilin tahsisi talebi için de uygulanmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya evliliğin iptali hâlinde aile konutu ve ev eşyasını hangi eşin kullanacağına ilişkin kararlar HMK 382/2-b-9 uyarınca çekişmesiz yargı işidir ve HMK 362/1-ç uyarınca temyiz edilemez

Olay: Boşanma davasında kadın eş, bir otomobilin kendisine ve çocuklara tahsisini istemiş; talep reddedilmiştir. Kadın eş bu ret kararını ve boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin bazı hükümleri temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, HMK 362/1-ç uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararların temyiz edilemeyeceğini, HMK 382/2-b-9'da paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya evliliğin iptali hâlinde aile konutu ve ev eşyasını hangi eşin kullanmaya devam edeceği hakkında karar verilmesi işlerinin çekişmesiz yargı işleri arasında sayıldığını belirtmiştir. Bu nedenle kadının otomobilin tahsisi talebinin reddine yönelik temyiz dilekçesini reddetmiştir. Kadın yararına hükmedilen maddi tazminatı ise az bularak bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını bu yönden bozmuş ve diğer bölümleri onamıştır; karar oy birliğiyle verilmiştir.

“Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 382. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin 9 . alt bendinde "paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya evliliğin iptali halinde, aile konutu ve ev eşyasını hangi eşin kullanmaya devam edeceği hakkında karar verilmesi" işleri çekişmesiz yargı işleri arasında sıralanmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ⚠️ Kararda eşlerin paylaşmalı mal ayrılığı rejimine tabi olup olmadığı TARTIŞILMAMIŞTIR; Daire tahsis talebini doğrudan HMK 382/2-b-9 kapsamında değerlendirmiştir. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığı değil edinilmiş mallara katılma rejimi geçerliyse konut TMK 255 bakımından paylaşmaya tabi mal değildir; TMK 240'ın koşulları da yoksa sağ kalan eşin intifa veya oturma hakkı talebi reddedilir

Olay: Eşinin ölümünden sonra sağ kalan eş, aile konutu üzerinde kendisine intifa veya oturma hakkı tanınmasını istemiş; talep reddedilmiştir. Eşler arasında evlilik süresince edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sağ kalan eş ile mirasbırakan eşi arasında evlilik birliği sırasında paylaşmalı mal ayrılığının değil edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli bulunduğunu, bu nedenle TMK 255 uyarınca dava konusu taşınmazın paylaşmaya tabi mallardan olmadığını ve TMK 240'ın koşullarının da oluşmadığını belirterek ret kararını oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 255'e göre sağ kalan eşe konut üzerinde mülkiyet veya haklı sebeple intifa ya da oturma hakkı tanınabilmesi için eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığının geçerli ve konutun paylaşmaya tabi mallardan olması zorunludur

Olay: Sağ kalan eş, TMK 255'e dayanarak ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine oturma hakkı tanınmasını istemiş; mahkeme konutun aile konutu olduğunu tespit ederek talebi kabul etmiştir. Konut 1997 yılında ölen eş tarafından satın alınmıştır; eşler 01.01.2002'den sonra başka bir rejim seçmemiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, konutun aile konutu olduğunun tespitine ilişkin hükmü yerinde bulmuştur. TMK 255'e göre sağ kalan eşe konut üzerinde hak tanınabilmesi için eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığının geçerli ve konutun paylaşmaya tabi mallardan olması gerektiğini, 4722 sayılı Kanunun 10/1. maddesi uyarınca eşler arasında 01.01.2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğunu açıklamıştır. Konut 743 sayılı Kanun döneminde alındığından edinilmiş mal sayılamayacağını ve TMK 240'ın da uygulanamayacağını belirterek davanın reddi gerektiğinden hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar TMK 255 ve TMK 240 bakımından sonuç doğurur; mirastan doğan TMK 652 istemi bu davada incelenmemiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 240, 255 ve 279 mal rejiminden doğan alacağa mahsuben hak tanır ve sağ kalan eşin rejimin tasfiyesinden alacaklı olmasını gerektirir; TMK 652 ise mal rejimi ne olursa olsun miras hakkına mahsuben istem hakkı verir; katılma alacağına dayanan istemde aile mahkemesi görevlidir

Olay: Sağ kalan eş, 2002'de kooperatif üyeliğiyle edinilip ölen eşi adına tescil edilen ve aile konutu olarak kullanılan mesken üzerinde TMK 240 uyarınca katılma alacağına, yetmezse miras payına mahsuben ve gerekirse bedel ekleyerek mülkiyet hakkı tanınmasını istemiştir. Aile mahkemesi talebin TMK 652'ye dayandığını ve sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 240 ile TMK 652'nin ortak yönleri bulunsa da uygulama alanlarının ve koşullarının farklı olduğunu açıklamıştır. TMK 240 için edinilmiş mallara katılma rejiminin bulunması, rejimin ölümle sona ermesi ve sağ kalan eşin katılma alacağının doğması gerektiğini; TMK 652'nin ise mal rejimi ne olursa olsun mirasçı olan sağ kalan eşe tereke malları arasındaki konut ve eşya üzerinde hak tanıdığını belirtmiştir. TMK 240'taki benzer hükmün TMK 255 ve 279'da da yer aldığını, bu hükümlere dayanan eşin rejimin tasfiyesinden alacaklı olması gerektiğini vurgulamıştır. Davanın temelinin katılma alacağı olduğunu, aile hukukundan doğan davalara aile mahkemesinin baktığını belirterek görevsizlik kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ⚠️ Dava TMK 240'a dayanır; TMK 255 benzer hüküm olarak anılmıştır. Daire, mal rejiminin tasfiyesinin terekenin tasfiyesinden önce yapılacağını da hatırlatmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 255 paylaşmalı mal ayrılığına ilişkindir ve tasfiyeden doğan alacağa mahsuben mülkiyet tanınmasını düzenler; paylaşmalı mal ayrılığının varlığı belli değilse ve yalnız miras payına mahsuben mülkiyet isteniyorsa talep TMK 652'ye dayanır ve sulh hukuk mahkemesi görevlidir (oy çokluğu)

Olay: Sağ kalan eş, ölen eşi adına kayıtlı aile konutu ve bir başka mesken üzerinde miras ve paylaşmadan doğan hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını sulh hukuk mahkemesinde istemiştir. Sulh hukuk mahkemesi davanın TMK 255'e dayandığını ve aile mahkemesinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi çoğunluğu, sağ kalan eşin tereke malları arasındaki ev eşyası veya birlikte yaşanılan konut üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet isteyebileceğini, TMK 652'ye dayanan isteklerde görevli mahkemenin paylaşma davalarındaki kurallara göre belirleneceğini ve bu davalarda sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu belirtmiştir. TMK 255'in paylaşmalı mal ayrılığına ilişkin olup tasfiyeden kaynaklanan alacağa mahsuben mülkiyet tanınmasını düzenlediğini, benzer hükmün edinilmiş mallara katılma için TMK 240'ta bulunduğunu açıklamıştır. Dosyadan eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığının geçerli olup olmadığının belli olmadığını ve katılma alacağına mahsuben bir istem bulunmadığını belirterek talebin TMK 652'ye dayandığını kabul etmiş ve görevsizlik kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

“TMK’nun 255.maddesi eşler arasında paylaşmalı mal ayrılığı rejimi ile ilgili olup tasfiyeden kaynaklanan alacağa mahsuben mülkiyet hakkının tanınmasına ilişkindir.”

Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir. KARŞI OYA göre dava dilekçesindeki miras ve paylaşmadan doğan hakka mahsuben mülkiyet istemi TMK 240 kapsamında değerlendirilmeli, hukuki nitelendirme hâkime ait olduğundan aile mahkemesi görevli sayılmalıydı; karşı oy, mahkemenin TMK 255'i dayanak göstermesini de yerinde bulmamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.