Kısa cevap · TMK 539
Sözlü vasiyet, yalnız yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa başvurulabilen istisnai bir şekildir (TMK 539). Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır; tanıklardan biri bunları yer, yıl, ay ve gün göstererek hemen yazar ve ikisi imzalar; tanıklar belgeyi birlikte ve vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine verir ya da doğrudan hâkime başvurup tutanağa geçirtir (TMK 540). Yargıtay bu şartları sıkı uygulamaktadır: son arzuların yalnız bir kişiye anlatılması, belgenin ölümden dört, altı, yedi veya on gün sonra ya da tanıklar yerine mirasçılar veya lehtarın vekili tarafından mahkemeye verilmesi, olağanüstü durum bulunmaması veya resmî ya da yazılı vasiyet olanağının varlığı vasiyetin iptaline yol açmıştır. Mirasbırakan için sonradan başka şekilde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihten bir ay sonra sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK 541).
Bu sayfada neler var? (14 bölüm)
- TMK 539 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Sözlü Vasiyet Nedir, Ne Zaman Yapılabilir? Olağanüstü Durum Şartı (TMK 539)
- Sözlü Vasiyet Nasıl Belgelenir? Tanık Belgesi, Tutanak ve Hâkim Yerine Geçenler (TMK 540)
- “Vakit Geçirmeksizin” Şartı: Kaç Gün İçinde Mahkemeye Başvurulmalı?
- Son Arzuların Tek Kişiye Söylenmesi ve Ölüm Döşeğindeki Vasiyet
- Başkasına Yazdırılan Vasiyetname Sözlü Vasiyet Sayılır mı?
- Sözlü Vasiyet Ne Zaman Hükümden Düşer? Bir Aylık Süre (TMK 541)
- Sözlü Vasiyetin İptali, Hükümsüzlük Def'i ve Yerine Getirilmesi
- TMK 539 Yargıtay kararları
- TMK 539 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Sözlü vasiyet
- Olağanüstü durum nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname yapamayan mirasbırakanın son arzularını iki tanığa anlatarak yaptığı vasiyet (TMK 539).
- Olağanüstü durum
- Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi, mirasbırakanın diğer şekillerde vasiyet yapmasını engelleyen durum.
- Belgeleme
- Tanıklardan birinin son arzuları yer, yıl, ay ve gün göstererek hemen yazıp imzalaması ve diğer tanığa imzalatması (TMK 540/1).
- Vakit geçirmeksizin
- Tanıkların belgeyi birlikte ve gecikmeden mahkemeye vermesi gereği; Yargıtay'a göre geçerlilik için emredici bir kuraldır.
- Tutanağa geçirme
- Tanıkların önceden belge düzenlemeden doğrudan hâkime başvurup son arzuları ve gerekli beyanları tutanağa geçirtmesi (TMK 540/2).
- Hâkim yerine geçen kişi
- Askerlik hizmetinde teğmen veya daha yüksek rütbeli subay, yurt dışında seyreden ulaşım aracında sorumlu yönetici, sağlık kurumunda en yetkili yönetici (TMK 540/3).
- Hükümden düşme
- Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyet yapma olanağı doğduktan bir ay sonra sözlü vasiyetin etkisini kaybetmesi (TMK 541).
Bir bakışta TMK 539
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Olağanüstü durum | Resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa sözlü vasiyete başvurulabilir. | TMK m. 539/1 |
| Bakımevi, uzun hastalık | Olağanüstü durum yoksa veya yazılı vasiyet olanağı varsa sözlü vasiyet geçersizdir. | 2. HD 14.06.2010; 7. HD 12.05.2025 (onama) |
| İki tanık | Son arzular iki tanığa anlatılır ve onlara vasiyetname yazma görevi verilir. | TMK m. 539/2 |
| Tek kişiye söyleme | Son arzuların yalnız bir kişiye anlatılması sözlü vasiyet değildir. | 3. HD 19.12.2013; 7. HD 05.02.2024 (onama) |
| Tanık yasakları | Resmî vasiyetnamedeki yasaklar (okur yazarlık hariç) sözlü vasiyet tanıklarına da uygulanır. | TMK m. 536, 539/3 |
| Belgeleme | Bir tanık yer, yıl, ay ve günü de yazarak hemen yazar, imzalar ve diğerine imzalatır. | TMK m. 540/1 |
| Mahkemeye verme | Tanıklar belgeyi birlikte ve vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine verir. | TMK m. 540/1; 3. HD 05.03.2013 |
| Gecikme | Ölümden 4, 6, 10 gün veya bir ay sonra yapılan başvurular geçersiz sayılmıştır; tanığın işi haklı sebep değildir. | 2. HD 18.06.2009; 3. HD 26.01.2016; 7. HD 11.12.2025 |
| Başkasının teslimi | Belgenin tanıklar yerine mirasçılar veya lehtarın vekili tarafından verilmesi yetmez. | 3. HD 19.12.2013; 7. HD 10.09.2025 (onama) |
| Tutanak hâkimi | Tutanağa geçirme başvurusunda hâkim geçerliliği tartışmaz, yalnız tutanağa geçirir. | 3. HD 25.11.2015 |
| Yetkili mahkeme | Özel yetki kuralı yoktur; belgeleme ilk başvurulan mahkemece yapılır. | 20. HD 20.09.2016 |
| Hâkim yerine geçenler | Asker için subay, yurt dışı yolculukta araç yöneticisi, hastanede en yetkili yönetici. | TMK m. 540/3 |
| Hükümden düşme | Başka şekilde vasiyet olanağı doğduktan bir ay sonra sözlü vasiyet düşer. | TMK m. 541; HGK 04.11.2009 |
| İptal | Şekle aykırı sözlü vasiyet kendiliğinden batıl değildir; iptal davası açılmalı veya def'i ileri sürülmelidir. | 2. HD 03.04.2008; 7. HD 21.02.2022 |
| Tenfiz | Şartları gerçekleşmemiş sözlü vasiyete dayanarak tapu iptali ve tescil istenemez. | 3. HD 05.12.2014 |
TMK 539 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Dördüncü Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların Şekilleri · A. Vasiyet › I. Şekilleri › 4. Sözlü vasiyet: a. Son arzuları anlatma (539) · b. Belgeleme (540) · c. Hükümden düşme (541)
Sözlü vasiyet: olağanüstü durumda son arzuları iki tanığa anlatma, belgeleme ve mahkemeye verme, hükümden düşme (m. 539-541) — Madde 539
- (1)Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir.
- (2)Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler.
- (3)Resmî vasiyetname düzenlenmesinde okur yazar olma koşulu dışında, tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 539-541 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 743 sayılı eski Kanunda sözlü (şifahi) vasiyet 486-488. maddelerde düzenlenmişti; Yargıtay kararlarında aktarıldığı biçimiyle eski hüküm de ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, bulaşıcı hastalık ve savaş gibi olağanüstü hâlleri arıyordu. |
Sözlü Vasiyet Nedir, Ne Zaman Yapılabilir? Olağanüstü Durum Şartı (TMK 539)
Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler.
Resmî vasiyetname düzenlenmesinde okur yazar olma koşulu dışında, tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.
İstisnai şekil. Vasiyet kural olarak resmî vasiyetname veya el yazılı vasiyetname ile yapılır. Sözlü vasiyet ancak mirasbırakan olağanüstü bir durum yüzünden bu iki şekilden birini kullanamıyorsa geçerlidir. Kanun yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık ve savaşı örnek olarak sayar; önemli olan, durumun diğer şekillerde vasiyet yapmayı gerçekten engellemesidir.
Olağanüstü durum yoksa. Bir bakımevinde yatarken ölen mirasbırakanın sözlü vasiyeti, kanunun aradığı olağanüstü hâller bulunmadığı için geçersiz sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 14.06.2010, E. 2010/5347, K. 2010/11722). Uzun süredir ağır hasta olan bir mirasbırakanın sözlü vasiyeti de, olağanüstü durum bulunmadığı, mirasbırakanın yazılı vasiyetname yapma olanağına sahip olduğu ve tanıkların son arzuları yıllar sonra kayda geçirdiği gerekçesiyle iptal edilmiş, karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 12.05.2025, E. 2024/4215, K. 2025/2563).
Tanıklar. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatmalıdır. Resmî vasiyetnamedeki tanık yasakları, okur yazar olma şartı dışında sözlü vasiyet tanıkları için de geçerlidir: fiil ehliyeti olmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, mirasbırakanın eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz; tanıklara ve yakınlarına bu vasiyetle kazandırma yapılamaz (TMK 536, 539/3).
Sözlü Vasiyet Nasıl Belgelenir? Tanık Belgesi, Tutanak ve Hâkim Yerine Geçenler (TMK 540)
Tanıklar, daha önce bir belge düzenlemek yerine, vakit geçirmeksizin mahkemeye başvurup yukarıdaki hususları beyan ederek mirasbırakanın son arzularını bir tutanağa geçirtebilirler.
Sözlü vasiyet yoluna başvuran kimse askerlik hizmetinde bulunuyorsa, teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay; Ülke sınırları dışında seyreden bir ulaşım aracında bulunuyorsa, o aracın sorumlu yöneticisi; sağlık kurumlarında tedavi edilmekteyse, sağlık kurumunun en yetkili yöneticisi hâkim yerine geçer.
İki yol. Tanıklar ya (1) son arzuları yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazıp imzaladıkları belgeyi birlikte ve vakit geçirmeden bir sulh veya asliye mahkemesine verir ya da (2) belge düzenlemeden doğrudan mahkemeye başvurup son arzuları tutanağa geçirtir. Her iki yolda da tanıklar, mirasbırakanı vasiyet yapmaya ehil gördüklerini ve son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hâkime beyan eder.
Tutanak hâkimi geçerliliği tartışmaz. Sözlü vasiyetin tutanağa geçirilmesi için başvurulan hâkim, vasiyetin şartlarını ve geçerliliğini tartışmadan yalnız tutanağa geçirmekle yetinir; geçerlilik ancak iptal davasında incelenir (Yargıtay 3. HD, 25.11.2015, E. 2015/324, K. 2015/18740). Bu işlem için özel bir yetki kuralı yoktur; “vakit geçirmeksizin” ifadesi gereği belgeleme ilk başvurulan mahkemece yapılmalıdır (Yargıtay 20. HD, 20.09.2016, E. 2016/6862, K. 2016/7970). Ölümden sonra vasiyetnamenin açılması istendiğinde de sulh hâkimi vasiyetnamenin iptaline karar veremez, açılmış sayılmasına karar vermekle yetinir (Yargıtay 3. HD, 20.06.2011, E. 2011/1737, K. 2011/10607).
Hâkim yerine geçenler. Askerlik hizmetinde bulunan kişi için teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay, yurt dışında seyreden bir ulaşım aracındaki kişi için o aracın sorumlu yöneticisi, sağlık kurumunda tedavi görenler için ise kurumun en yetkili yöneticisi hâkim yerine geçer (TMK 540/3).
“Vakit Geçirmeksizin” Şartı: Kaç Gün İçinde Mahkemeye Başvurulmalı?
Emredici kural. Yargıtay'a göre sözlü vasiyetnamenin vakit geçirilmeden tanıklar tarafından birlikte hâkime verilmesi zorunludur; hâkime teslim edilmiş bir sözlü vasiyetname yoksa geçerli bir sözlü vasiyetten söz edilemez (Yargıtay 3. HD, 05.03.2013, E. 2012/23224, K. 2013/3612). Bu kural geçerliliğe ilişkin emredici bir hükümdür ve amacı mirasçıların haklarının zarar görmesini önlemektir (Yargıtay 3. HD, 19.12.2013, E. 2013/15175, K. 2013/18291).
Gecikmenin sonucu. Kanun gün olarak bir süre belirlememiştir; ancak Yargıtay kısa gecikmeleri de kabul etmemektedir:
- Mirasbırakanın ölümünden on gün sonra hâkime teslim edilen vasiyetname geçersiz sayılmış; tanığın işlerinden dolayı vasiyetnameyi geç götürmesi haklı sebep görülmemiştir (Yargıtay 2. HD, 18.06.2009, E. 2008/20759, K. 2009/11995).
- Mirasbırakanın ölümünden altı gün sonra sulh hukuk mahkemesine başvurulan sözlü vasiyet iptal edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 26.01.2016, E. 2015/1738, K. 2016/722).
- Vasiyetten bir gün sonra ölen mirasbırakanın tanıklarının birkaç gün sonra başvurması üzerine verilen iptal kararı 2025'te onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 11.12.2025, E. 2025/3520, K. 2025/5343).
- Tutanağın yaklaşık üç hafta sonra mahkemeye verildiği bir dosyada da iptal kararı onanmıştır (Yargıtay 3. HD, 26.01.2016, E. 2015/17396, K. 2016/730).
Birlikte ve tanıklar tarafından. Belgeyi tanıkların birlikte vermesi gerekir. Mirasbırakanın ölümünden beş gün sonra yazılan ve yedi gün sonra lehtarın vekili aracılığıyla mahkemeye verilen belge (Yargıtay 3. HD, 19.12.2013, E. 2013/15175, K. 2013/18291), hastanede tutulan ve bir ay sonra mirasbırakanın yakınları tarafından teslim edilen tutanak (Yargıtay 7. HD, 10.09.2025, E. 2025/30, K. 2025/3525) ve tanıklardan birinin ölümden bir ay sonra tek başına başvurduğu sözlü vasiyet (Yargıtay 7. HD, 17.11.2025, E. 2025/540, K. 2025/4753) geçerli sayılmamıştır.
Son Arzuların Tek Kişiye Söylenmesi ve Ölüm Döşeğindeki Vasiyet
İki tanık zorunlu. Hastanede aynı odada yatan bir hastaya söylenen ve diğer tanığın yalnızca bu kişiden duyduğu son arzular, iki tanığa anlatılma ve onların görevlendirilmesi şartını karşılamadığı için sözlü vasiyet sayılmamıştır (Yargıtay 3. HD, 19.12.2013, E. 2013/15175, K. 2013/18291). Tanıklardan birinin mahkemede “yalnızdım, başka tanık yoktu” demesi de benzer bir dosyada iptal gerekçeleri arasında yer almıştır (Yargıtay 7. HD, 13.02.2025, E. 2024/2583, K. 2025/771).
Söze dayanarak yapılan harcamalar. Mirasbırakanın hastanede ölmeden önce yalnız bir kişiye söylediği vasiyete dayanarak o kişinin mirasbırakanın parasını bir vakfa bağışladığı dosyada, geçerli bir sözlü vasiyet bulunmadığı için paranın bağışı alan vakıftan geri alınarak mirasçıya verilmesine ilişkin karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 05.02.2024, E. 2022/7233, K. 2024/589).
Kendisine bakana söylenen vasiyet. Mirasbırakanın kendisine bakan kişiye evini sözlü olarak vasiyet ettiği ileri sürülen bir dosyada, tanıklar belge düzenlemediği ve ölümden sonra mahkemeye başvurmadığı için sözlü vasiyet şartlarının gerçekleşmediği ve tapu iptali ile tescil isteminin kabul edilemeyeceği belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, 05.12.2014, E. 2014/11363, K. 2014/15934).
Başkasına Yazdırılan Vasiyetname Sözlü Vasiyet Sayılır mı?
Nitelendirme. Mirasbırakanın başkasına yazdırıp tanıklarla imzaladığı bir belge el yazılı vasiyetname değildir; olağanüstü durum ve belgeleme şartları varsa ancak sözlü vasiyet olarak değerlendirilebilir. Mirasbırakanın beyanıyla bir tanığın yazdığı belge sözlü vasiyetname olarak nitelendirilmiş, ancak vakit geçirmeden tanıklar tarafından birlikte hâkime verilmediği için geçersiz sayılmış ve bu karar onanmıştır (Yargıtay 3. HD, 17.12.2015, E. 2015/6627, K. 2015/20581). Başkasına daktiloyla yazdırılıp iki tanık önünde imzalanan bir belge de koşulları oluşmadığından sözlü vasiyet olarak kabul edilmemiştir (Yargıtay 8. HD, 26.06.2012, E. 2011/5124, K. 2012/6358).
El yazılı vasiyetnameden farkı. Sözlü vasiyetin aksine el yazılı vasiyetnamenin belirli bir süre içinde bir makama verilmesi zorunlu değildir; ne zaman ortaya çıkarsa çıksın geçerliliğini korur (Yargıtay 3. HD, 11.06.2013, E. 2013/5840, K. 2013/9857).
Sözlü Vasiyet Ne Zaman Hükümden Düşer? Bir Aylık Süre (TMK 541)
Geçici bir çözüm. Sözlü vasiyet, olağanüstü durum sürdüğü için kabul edilen geçici bir şekildir. Mirasbırakan iyileşir, ulaşım yeniden sağlanır veya savaş biterse ve resmî ya da el yazılı vasiyetname yapabilecek duruma gelirse, bu olanağın doğduğu tarihten bir ay geçince sözlü vasiyet kendiliğinden hükümden düşer. Hukuk Genel Kurulu da vasiyetnamenin uygulanmasını engelleyen durumları sayarken, sözlü vasiyetnamenin yapılmasından sonra diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağının doğmasını ve bunun üzerinden bir ay geçmesini saymıştır (Yargıtay HGK, 04.11.2009, E. 2009/2-455, K. 2009/464).
Sözlü Vasiyetin İptali, Hükümsüzlük Def'i ve Yerine Getirilmesi
Kendiliğinden hükümsüz değil. Şekil şartlarına uyulmadan yapılan bir sözlü vasiyet de kendiliğinden batıl olmaz; mirasçılar mirasbırakanın son arzularına saygı göstererek vasiyete uyabilecekleri için iptal davası açılıp karar alınmadıkça vasiyet geçerliliğini korur. Vasiyetname yöntemince açılmadan yerine getirilmesi ise istenemez (Yargıtay 2. HD, 03.04.2008, E. 2007/4444, K. 2008/4600; Yargıtay 3. HD, 26.01.2016, E. 2015/17396, K. 2016/730).
Kim, kime karşı, ne zaman? İptal davasını tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir (TMK 558); mirasçının alacaklısının iptal davası açma sıfatı yoktur (Yargıtay 3. HD, 28.05.2019, E. 2017/16774, K. 2019/5057). Dava, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (TMK 559). Sözlü vasiyetin tanıklarına karşı açılan davanın mirasçılara yöneltilmediği için reddedildiği, sonra açılan yeni davanın ise bir yıllık süre geçtiği için reddedildiği bir dosyada karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 23.11.2023, E. 2022/4271, K. 2023/5657).
Dava açmayan mirasçılar ve def'i. Sözlü vasiyetname yalnız iptal davası açan mirasçılar yönünden iptal edilmişse, dava açmayanlara karşı yerine getirilmesi istenebilir; ancak bu davada vasiyetin hükümsüzlüğü ve tenkis, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir ve mahkeme bu savunmayı incelemelidir (Yargıtay 7. HD, 21.02.2022, E. 2021/7470, K. 2022/1183; TMK 559/2, 571/3).
TMK 539 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 15 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 15 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: olağanüstü durum şartı (2. Hukuk Dairesi 2010; 7. Hukuk Dairesi 2025), belgeleme ve mahkemeye başvuru (3. Hukuk Dairesi 2013 ve 2015), vakit geçirmeksizin şartı (2. Hukuk Dairesi 2009; 3. Hukuk Dairesi 2016; 7. Hukuk Dairesi 2025), iki tanık ve teslim (3. Hukuk Dairesi 2013; 7. Hukuk Dairesi 2024 ve iki 2025 kararı), belgenin niteliği (3. Hukuk Dairesi 2014 ve 2015) ile iptal ve yerine getirme (2. Hukuk Dairesi 2008; 7. Hukuk Dairesi 2022). Metinde ayrıca 9 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğu veya karşı oy içeren 2. Hukuk Dairesi 2010, 3. Hukuk Dairesi 2015 ve 2021 ile 7. Hukuk Dairesi 2023 kararları kullanılmamıştır. ATIF NOTLARI: Onama kararlarında gerekçe ilk derece veya bölge adliye mahkemesine aittir ve kartlarda belirtilmiştir. İki dosyada mirasbırakan 743 sayılı Kanun döneminde ölmüştür; olağanüstü durum ve teslim kuralları TMK'da da aynıdır. Kişi, kurum, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Olağanüstü durum şartı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, bulaşıcı hastalık, savaş gibi olağanüstü hâller gerçekleşmedikçe sözlü vasiyet geçerli değildir; bakımevinde yatarken ölen kişinin sözlü vasiyeti iptal edilmelidir
Olay: Mirasbırakan bir bakımevinde yatarken ölmüş ve öncesinde sözlü vasiyette bulunduğu ileri sürülmüştür. Mirasçılar sözlü vasiyetin iptalini istemiş, ilk derece mahkemesi istemi reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, mirasbırakan 2001'de öldüğü için uyuşmazlığa ölüm tarihindeki hükümlerin uygulanacağını belirterek, vasiyetçinin ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, bulaşıcı hastalık, savaş gibi olağanüstü hâllerden dolayı resmî veya el yazılı vasiyetname yapamaması hâlinde sözlü vasiyette bulunabileceğini hatırlatmıştır. Mirasbırakanın bakımevinde yatarken öldüğünü, sözlü vasiyet için kanunun aradığı olağanüstü hâllerin bulunmadığını belirterek iptal yerine ret kararı verilmesini doğru bulmamış ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu şartlar tahakkuk etmedikçe sözlü vasiyet geçerli kabul edilemez.”
Ne anlama geliyor?
Bir bakımevinde veya hastanede olmak tek başına olağanüstü durum değildir; kişi noter çağırabiliyor veya elle yazabiliyorsa sözlü vasiyet geçersizdir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Mirasbırakan 743 sayılı Kanun döneminde ölmüş, Daire eski Kanunun 486. maddesini uygulamıştır; olağanüstü durum şartı TMK 539'da da aynıdır. Kurum ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Olağanüstü durum bulunmayan, mirasbırakanın yazılı vasiyetname yapma olanağının olduğu ve tanıkların son arzuları yıllar sonra kayda geçirdiği sözlü vasiyet iptal edilmiştir; karar onanmıştır
Olay: Uzun süredir ağır hasta olan mirasbırakanın sözlü vasiyette bulunduğu ileri sürülmüş; vasiyeti savunan davalı mirasbırakanın eşidir. Tanıklar son arzuları yıllar sonra kayda geçirmiş, sözlü vasiyetname mirasbırakanın ölümünden sonra açılmıştır. Diğer mirasçılar, olağanüstü durum bulunmadığını ve diğer şekillerde vasiyet yapma olanağı varken sözlü vasiyetin geçersiz olduğunu ileri sürmüştür.
Karar: İlk derece mahkemesi, yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumların bulunmadığını, tanıkların son arzuları üç yıl sonra kayda geçirdiğini ve tanık beyanlarına göre mirasbırakanın aslında yazılı vasiyetname yapma olanağına sahip olduğunu belirterek sözlü vasiyetnameyi iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar davada mevcut olmadığı gibi vasiyetname tanıkları da murisin son arzularını 3 sene sonra kayda geçirdikleri”
Ne anlama geliyor?
Uzun süren bir hastalık, kişi noterde veya elle vasiyet yapabilecek durumdaysa sözlü vasiyeti haklı kılmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır ve kesindir; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Bölge adliye mahkemesi ayrıca iptal davasının özel vekâlet gerektirmediğini belirtmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Belgeleme ve mahkemeye başvuru
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Sözlü vasiyetin tutanağa geçirilmesi için başvurulan hâkim, vasiyetin şartlarını ve geçerliliğini tartışmadan yalnız tutanağa geçirmekle yetinir
Olay: Mirasbırakanın ölümünden sonra çocukları, babalarının eşine ve onun yakınlarına mirasından bir şey bırakmak istemediğini kendilerinin ve eşlerinin yanında defalarca söylediğini ileri sürerek bu sözlü vasiyetin tutanak altına alınmasını istemiştir. Mahkeme sözlü vasiyet şartlarının gerçekleşmediği gerekçesiyle istemi reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 539 ve 540'ı aktararak tanıkların ya düzenledikleri belgeyi hâkime sunacaklarını ya da hâkim önünde son arzuları beyan edip tutanağa geçirteceklerini, ayrıca olağanüstü hâlin varlığını ve mirasbırakanı ehil gördüklerini beyan edeceklerini açıklamıştır. Kanunun lafzından, tutanağa geçirme için başvurulan hâkimin sözlü vasiyetin şartlarını ve geçerliliğini tartışmadan yalnız tutanağa geçirmekle yetineceğinin anlaşıldığını belirterek işin esasına girerek verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Kanunun lafzi yorumundan da anlaşılacağı üzere, kendisine sözlü vasiyetin tutanak altına alınması için başvurulan hakim, sözlü vasiyetin şartlarını ve geçerliliğini tartışmadan sadece vasiyetnameyi tutanağa geçirmekle yetinir.”
Ne anlama geliyor?
Tutanağa geçirme sözlü vasiyeti geçerli kılmaz, geçersiz de saymaz; geçerlilik tartışması iptal davasında yapılır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı dosyada yetki uyuşmazlığı hakkında: 20. HD 20.09.2016, E. 2016/6862, K. 2016/7970 (belgeleme ilk başvurulan mahkemece yapılır). Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Sözlü vasiyetnamenin vakit geçirilmeden tanıklar tarafından birlikte hâkime verilmesi zorunludur; hâkime teslim edilmiş bir sözlü vasiyetname yoksa tapu iptali ve tescil istenemez
Olay: Davacı, mirasbırakanın bir daireyi kendisine sözlü olarak vasiyet ettiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Mirasbırakan yıllar önce ölmüştür ve tanıklarla birlikte hâkime teslim edilmiş bir sözlü vasiyetname bulunmamaktadır.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 539 ve 540'ı aktararak sözlü vasiyetnamenin vakit geçirilmeden tanıklar tarafından birlikte hâkime verilmesinin zorunlu olduğunu açıklamıştır. Vasiyetnameye konu daire için tanıklarla birlikte hâkime teslim edilmiş bir sözlü vasiyetname bulunmadığını, bu nedenle sözlü vasiyet şartlarının gerçekleşmediğini belirterek davanın kabulünü doğru bulmamış ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Sözlü vasiyetnamenin vakit geçirilmeksizin tanıklar tarafından birlikte hakime verilmesi zorunludur.”
Ne anlama geliyor?
Yıllar sonra tanıkların ya da yakınların “bana söylemişti” demesiyle bir mal sözlü vasiyetle istenemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Mirasbırakan 743 sayılı Kanun döneminde ölmüştür; Daire TMK 539-540'ı aktarmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Vakit geçirmeksizin şartı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın ölümünden on gün sonra hâkime teslim edilen sözlü vasiyetname geçersizdir; tanığın işlerinden dolayı geç götürmesi haklı sebep değildir
Olay: Mirasbırakanın ölümünden on gün sonra tanık tarafından hâkime teslim edilen sözlü vasiyetnamenin iptali istenmiş, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sözlü vasiyetnamenin vakit geçirilmeden tanıklar tarafından birlikte hâkime verilmesinin zorunlu olduğunu, ölümden on gün sonra yapılan teslimin bu şartı karşılamadığını ve tanığın işlerinden dolayı vasiyetnameyi geç götürmesinin de haklı bir sebep olmadığını belirtmiştir. Sözlü vasiyetnamenin iptali gerekirken davanın reddedilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Öte yandan tanığın işlerinden dolayı vasiyetnameyi geç götürmesi de haklı bir sebep değildir.”
Ne anlama geliyor?
Sözlü vasiyetin tanığı iseniz iş, yol veya tatil gibi gerekçeler gecikmeyi haklı kılmaz; başvuru hemen yapılmalıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Tanıkların yazdığı sözlü vasiyetname için mirasbırakanın ölümünden altı gün sonra sulh hukuk mahkemesine başvurulması “vakit geçirmeksizin” şartını karşılamaz
Olay: Tanıklar mirasbırakanın son arzularını yazılı hâle getirmiş, mirasbırakan üç gün sonra ölmüş, tanıklar ise ölümden altı gün sonra sulh hukuk mahkemesine başvurmuştur. İlk derece mahkemesi sözlü vasiyetnameyi iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 540/1 uyarınca sözlü vasiyetname için vakit geçirmeden sulh hâkimine başvurulması gerektiğini, bu dosyada altı gün sonra başvurulduğunu belirterek iptal hükmünde isabetsizlik görmemiştir. Yalnız vasiyetnamenin iptali davalarının maktu harca tabi olduğunu belirterek nispi harca ilişkin bölümü düzeltmiş ve hükmü düzeltilmiş şekliyle oy birliğiyle onamıştır.
“Davada, 6 gün sonra Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulduğundan kurulan hükümde bir isabetsizlik görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor?
Ölümden sonra birkaç günlük bekleme bile sözlü vasiyetin iptaline yol açabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (düzelterek onama). Kişi bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetten bir gün sonra ölen mirasbırakanın tanıklarının birkaç gün sonra mahkemeye başvurması üzerine verilen iptal kararı onanmıştır
Olay: Mirasbırakan sözlü vasiyette bulunduktan bir gün sonra ölmüş, tanıklar birkaç gün sonra sulh hukuk mahkemesine başvurmuştur. Mirasçılar sözlü vasiyetnamenin iptalini, olmazsa tenkisini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, sözlü vasiyetnamenin mirasbırakanın ölümünden sonra tanıklar tarafından mahkemeye verildiğini ve vakit geçirmeden sulh hukuk mahkemesine başvurulmadığını belirterek vasiyetnameyi iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi de kanunun aradığı “vakit geçirmeksizin” koşulunun yerine getirilmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“sözlü vasiyetnamenin murisin ölüm tarihinden itibaren 5 gün sonra tanıklar tarafından mahkemeye tevdi edildiği, yani vakit geçirmeksizin Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulmadığı”
Ne anlama geliyor?
Güncel Yargıtay uygulamasında da sözlü vasiyet için birkaç günlük gecikme iptal sebebidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Bölge adliye mahkemesi kararındaki tarihlere göre başvuru vasiyetten beş, ölümden dört gün sonra yapılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
İki tanık ve teslim
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Son arzuların yalnız bir kişiye anlatılması ve belgenin ölümden beş gün sonra yazılıp yedi gün sonra lehtarın vekili aracılığıyla mahkemeye verilmesi sözlü vasiyet şartlarını karşılamaz
Olay: Hastanede yoğun bakımda ölen mirasbırakanın, aynı odada yatan hastalara son arzularını anlattığı ileri sürülmüştür. Vasiyetname ölümden beş gün sonra başka biri tarafından yazılmış, yedi gün sonra lehtarın vekili aracılığıyla mahkemeye verilmiştir. Tanıklardan biri mirasbırakanın kendisine söylediğini, diğeri ise bunu ondan duyduğunu anlatmıştır. İlk derece mahkemesi sözlü vasiyeti geçerli sayarak iptal davasını reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, tanık beyanlarına göre son arzuların iki tanığa anlatılması ve onların görevlendirilmesi şartının gerçekleşmediğini, mirasbırakanın yalnız bir kişiye bildirdiğini tespit etmiştir. Tanıkların vasiyetnameyi vakit geçirmeden ve birlikte mahkemeye vermesinin geçerliliğe ilişkin emredici bir kural olduğunu, belgenin ölümden sonra yazılıp tanıklarca değil davalının vekili aracılığıyla verilmesinin bununla bağdaşmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu kural vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin bir emredici hüküm olup, amacı çeşitli sebeplerle mirasçılarının haklarının ziyanını önlemektir.”
Ne anlama geliyor?
Hastane odasında bir kişiye söylenen ve ölümden sonra yazıya dökülen sözler sözlü vasiyet sayılmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Tutarlar ile kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Hastanede ölmeden önce yalnız bir kişiye söylenen vasiyete dayanarak mirasbırakanın parasının bağışlanması geçersizdir; parayı bağış olarak alan vakıf mirasçıya iade etmekle yükümlüdür; karar onanmıştır
Olay: Hastanede ölen mirasbırakanın yanında bulunan kişi, mirasbırakanın ölümünden birkaç gün sonra onun sözlü vasiyetini yerine getirdiğini ileri sürerek mirasbırakanın parasını bir vakfın hesabına bağış olarak yatırmıştır. Tek mirasçı, geçerli bir vasiyet bulunmadığını ileri sürerek paranın iadesini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, mirasbırakanın sözlü vasiyetini yalnız bir kişiye ilettiğini, bu tanığın vakit geçirmeden ve birlikte mahkemeye başvurma yükümlülüğüne rağmen belge düzenlemediğini ve mahkemeye başvurmadığını, bu nedenle sözlü vasiyet şartlarının gerçekleşmediğini ve yapılan kazandırmanın geçersiz olduğunu belirterek paranın iadesine karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi, şekle uygun bir sözlü vasiyet bulunmadığı için vasiyetin geçersizliğini tespit edip iptal etmiş; parayı yatıran kişinin yalnız vasiyet tanığı olduğunu ve sebepsiz zenginleşenin vakıf olduğunu belirterek bu kişi yönünden davayı husumetten reddetmiş, paranın vakıftan alınarak mirasçıya verilmesine karar vermiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyetle ilgili bir belge düzenlemediği gibi, mirasbırakanın ölümünden sonra, vasiyetname ile ilgili mahkemeye bir başvuruda da bulunmamış olması nedeniyle sözlü vasiyetname şartlarının gerçekleştiğinden söz edilemeyeceği”
Ne anlama geliyor?
Geçerli olmayan bir sözlü vasiyete dayanılarak mirasbırakanın parasından yapılan bağış, bağışı alan kişi veya kurumdan geri istenebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır ve kesindir; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kurum, kişi bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Salgın döneminde bakım merkezinde yapıldığı ileri sürülen sözlü vasiyet için tanıklardan birinin ölümden bir ay sonra tek başına mahkemeye başvurması yetmez; iptal kararı onanmıştır
Olay: Salgın hastalık nedeniyle tedavi gördüğü bakım merkezinden çıkamayan ve noterin gelemediği ileri sürülen mirasbırakanın sözlü vasiyetle malvarlığını bir kuruluşa bıraktığı iddia edilmiştir. Mirasbırakanın kardeşi, sözlü vasiyetin kanuni şartları taşımadığını ileri sürerek iptal istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, sözlü vasiyetname için tanıklardan birinin mirasbırakanın ölümünden bir ay sonra mahkemeye tek başına başvurduğunu, diğer tanığın bir başvurusunun olmadığını belirterek kanuni şartları oluşmayan sözlü vasiyetnameyi iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi yalnız harç yönünden düzeltme yaparak kararı oy birliğiyle onamıştır.
“murisin ölümünden 1 ay sonra Mahkemeye tek başına başvurduğu, diğer sözlü vasiyetname tanığının bu hususta bir başvurusunun da olmadığı”
Ne anlama geliyor?
Salgın gibi gerçek bir olağanüstü durum bulunsa bile tanıkların birlikte ve gecikmeden mahkemeye başvurması şarttır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (düzelterek onama); gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kuruluş, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Hastanede tutulan sözlü vasiyet tutanağının bir ay geçtikten sonra ve mirasbırakanın yakınları tarafından sulh hukuk mahkemesine teslim edilmesi geçersizlik sebebidir; iptal kararı onanmıştır
Olay: Yoğun bakımda yatan mirasbırakanın son arzuları hastanede tutanağa geçirilmiş, mirasbırakan kısa süre sonra ölmüştür. Tutanak bir aydan fazla süre sonra ve tanıklar yerine mirasbırakanın yakınları tarafından sulh hukuk mahkemesine ulaştırılmıştır. İlk derece mahkemesi vasiyetnameyi iptal etmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, sözlü vasiyet tanıklarının vasiyetnameyi vakit geçirmeden ve birlikte mahkemeye vermekle veya hâkime beyanda bulunarak tutanak düzenletmekle yükümlü olduğunu, bu dosyada vasiyetnamenin bir ay geçtikten sonra ve mirasbırakanın yakınları tarafından teslim edildiğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davalı, tanıkların iki adliyeye gittiğini ancak belgenin teslim alınmadığını ileri sürmüşse de Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“olayda 15.07.2015 tarihinde düzenlenen vasiyetnamenin 1 ay geçtikten sonra ve murisin yakınları tarafından Sulh Hukuk Mahkemesine teslim edildiği”
Ne anlama geliyor?
Hastanede tutulan bir tutanak, tanıklar tarafından hemen mahkemeye verilmezse sözlü vasiyeti ayakta tutmaz; sağlık kurumlarında en yetkili yönetici de hâkim yerine geçebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı bölge adliye mahkemesine aittir. Kararda vasiyet tarihi farklı yerlerde farklı gösterilmiştir. Kurum, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Belgenin niteliği
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın beyanıyla bir tanığın yazdığı “vasiyetname” sözlü vasiyetname niteliğindedir; vakit geçirmeden tanıklarca birlikte hâkime verilmediği için geçersizdir; ret kararı onanmıştır
Olay: Mirasbırakanın iki tanık huzurunda bakıcısına yazdırdığı ileri sürülen bir vasiyetnameyle mal bırakılan kişi, mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin yerine getirilmesini istemiştir. Belge mirasbırakanın ölümünden aylar önce yazılmıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi, vasiyetname başlıklı belgenin mirasbırakanın beyanı üzerine bir tanık tarafından yazıldığını, bu nedenle sözlü vasiyetname olarak nitelendirilmesi gerektiğini, ancak vakit geçirmeden tanıklar tarafından birlikte hâkime verilmediğini ve usulüne uygun geçerli bir sözlü vasiyetname bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyetnamenin vakit geçirilmeksizin tanıklar tarafından birlikte hakime verilmediği, usulüne uygun geçerli bir sözlü vasiyetnamenin olmadığı”
Ne anlama geliyor?
Başkasına yazdırılan bir vasiyetname el yazılı sayılmaz; sözlü vasiyet olarak da ancak tüm şartlar varsa kurtarılabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın kendisine bakan kişiye evini sözlü olarak vasiyet ettiği iddiasında tanıklar belge düzenlememiş ve mahkemeye başvurmamışsa sözlü vasiyet şartları gerçekleşmez; tapu iptali ve tescil istenemez
Olay: Mirasbırakana yıllarca bakan davacı, mirasbırakanın ölmeden önce evini kendisine sözlü olarak vasiyet ettiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. İlk derece mahkemesi, tanık beyanlarına ve davayı kabul eden bazı davalıların beyanlarına dayanarak davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 539 ve 540'ı aktararak mirasbırakanın vasiyette ne zaman bulunduğunun anlaşılamadığını, sözlü vasiyet tanıklarının vakit geçirmeden ve birlikte mahkemeye başvurma yükümlülüğünün geçerliliğe ilişkin emredici bir kural olduğunu, bu dosyada tanıkların belge düzenlemediğini ve ölümden sonra mahkemeye başvurmadığını tespit etmiştir. Davayı kabul etmeyen davalılar yönünden de tapunun tümden iptaline karar verilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Tanıklar, vasiyetle ilgili bir belge düzenlemedikleri gibi, mirasbırakanın ölümünden sonra, vasiyetname ile ilgili mahkemeye bir başvuruda da bulunmamışlardır.”
Ne anlama geliyor?
“Bana bakana evimi bırakıyorum” sözünü duyan kişilerin tanıklığı, sözlü vasiyetin şekil şartlarının yerine geçmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Tutarlar ile kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
İptal ve yerine getirme
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Şekle aykırı vasiyetname kendiliğinden batıl değildir, iptal kararı alınmadıkça geçerliliğini korur; ancak yöntemince açılmamış sözlü vasiyetnamenin yerine getirilmesi istenemez
Olay: Mirasbırakanın sözlü vasiyeti tanıklar tarafından belgelenmiş ve sulh hukuk mahkemesinde tutanağa bağlanmıştır. Davacı bu sözlü vasiyetnameye dayanarak vasiyetin yerine getirilmesini istemiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yapılan işlemin sözlü vasiyetname düzenlenmesine ilişkin olduğunu, ehliyetsiz kişilerin yaptığı vasiyetnamelerin bile kendiliğinden batıl olmadığını, mirasçıların mirasbırakanın son arzularına saygı göstererek geçersiz bir vasiyetnameye de uyabileceklerini, bu nedenle iptal hükmü alınmadıkça vasiyetnamenin geçerliliğini koruduğunu açıklamıştır. Vasiyetnamenin yöntemince açılmadığını, davacıya açılma için süre verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Ehliyetsiz kişilerin yaptığı vasiyetnameler kendiliğinden batıl olmaz.”
Ne anlama geliyor?
Şekle aykırı bir sözlü vasiyete karşı mirasçıların iptal davası açması veya def'i ileri sürmesi gerekir; vasiyetten yararlanan ise önce vasiyetnameyi açtırmalıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Sözlü vasiyetname yalnız iptal davası açan mirasçılar yönünden iptal edilmişse diğerlerine karşı yerine getirilmesi istenebilir; ancak hükümsüzlük ve tenkis def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir ve incelenmelidir
Olay: Mirasbırakan sözlü vasiyetle tüm malvarlığını davacıya bırakıp iki gün sonra ölmüş, tanıklar vasiyetnameyi bir hafta sonra mahkemeye ulaştırmıştır. Bazı mirasçıların açtığı davada vasiyetname onlar yönünden iptal edilmiş, diğer mirasçılar dava açmamıştır. Davacı, dava açmayan mirasçılara karşı vasiyetin yerine getirilmesini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyet alacaklısının kişisel bir istem hakkına sahip olduğunu, tenfiz davasında vasiyet konusunun terekeye dahil olduğunun belirlenmesi ve taraf teşkilinin sağlanması gerektiğini açıklamıştır. TMK 559/2 ve 571/3 uyarınca vasiyetnameye ilişkin açılmış bir davada hükümsüzlük ve tenkis iddiasının def'i yoluyla her zaman ileri sürülebileceğini, davalının ileri sürdüğü hükümsüzlük def'i incelenmeden karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnameye ilişkin açılmış bir davada hükümsüzlük ve tenkis iddiasının, defi yoluyla her zaman ileri sürülebileceği belirtilmiştir.”
Ne anlama geliyor?
İptal davası süresini kaçıran mirasçı da, vasiyetin yerine getirilmesi kendisinden istendiğinde sözlü vasiyetin şekle aykırılığını savunma olarak ileri sürebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Mirasbırakan 2001'de ölmüştür. Kişi, kurum ve yer bilgileri ile paylar aktarılmamıştır.
TMK 539 ile ilgili maddeler
- TMK m. 542 — Vasiyetten dönme: yeni vasiyetname, yok etme, sonraki vasiyetname ve vasiyet edilen malın satılması (TMK 542-544)
- TMK m. 538 — El yazılı vasiyetname: baştan sona el yazısı, tarih ve imza şartı, notere bırakma ve 2002 öncesi vasiyetnamede yer sorunu (TMK 538)
- TMK m. 531 — Noterde resmî vasiyetname: iki tanık, işlemde birlik, okuyamayan mirasbırakan, tanık olamayacaklar ve saklama (TMK 531-537)
- TMK m. 502 — Vasiyet ve miras sözleşmesi ehliyeti, yanılma, aldatma, korkutma ve açık yanılma (TMK 502-504)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Sözlü vasiyet son çaredir: mirasbırakan noter çağırabiliyor veya kısa da olsa elle yazıp tarih atarak imzalayabiliyorsa bu yolları kullanın.
- 2.Son arzular mutlaka iki tanığa anlatılmalı ve onlara bunu yazıya geçirme görevi açıkça verilmelidir; tek kişiye söylemek yetmez.
- 3.Tanıkları mirasbırakanın eşi, çocukları, torunları, anne-babası, kardeşleri ve bunların eşleri dışından seçin; lehine vasiyet yapılan kişiler ve yakınları da tanık olmamalıdır.
- 4.Tanıklardan biri son arzuları, yer ve tarihi (yıl, ay, gün) göstererek hemen yazmalı, imzalamalı ve diğer tanığa imzalatmalıdır.
- 5.Belgeyi iki tanık birlikte, beklemeden, tercihen aynı gün ya da ertesi gün en yakın sulh veya asliye hukuk mahkemesine vermeli; mirasçıların veya bir avukatın sonradan teslim etmesi yetmez.
- 6.Hastanede sağlık kurumunun en yetkili yöneticisi, askerlikte teğmen veya üstü subay, yurt dışına giden bir ulaşım aracında aracın sorumlu yöneticisi hâkim yerine geçer.
- 7.Mirasbırakan iyileşirse, bir ay dolmadan resmî veya el yazılı vasiyetname yapmalıdır; aksi hâlde sözlü vasiyet hükümden düşer.
- 8.Mirasçıysanız ve sözlü vasiyetin şartlarının oluşmadığını düşünüyorsanız, iptal davasını vasiyetten yararlananlara karşı ve bir yıllık süre içinde açın; süre geçtiyse hükümsüzlüğü def'i olarak ileri sürebilirsiniz.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.