Kısa cevap · TMK 550
Vasiyeti yerine getirme görevlisi (eski adıyla vasiyeti tenfiz memuru), mirasbırakanın vasiyetnameyle son arzularını yerine getirmek üzere atadığı kişidir; onu yalnız mirasbırakan atayabilir, mahkeme kendiliğinden görevli atayamaz (TMK 550). Görevliye atandığı sulh hâkimince bildirilir; on beş gün içinde kabul etmediğini bildirmezse görevi kabul etmiş sayılır ve hizmeti için uygun bir ücret isteyebilir. Mirasbırakan aksini öngörmedikçe görevli tereke listesini çıkarır, terekeyi yönetir, alacakları tahsil eder, borçları öder, vasiyetleri yerine getirir ve paylaşma planı hazırlar (TMK 552); tereke malını devretmek veya üzerinde sınırlı ayni hak kurmak için sulh hâkiminden yetki alır (TMK 553). Yargıtay'a göre görevli mirasçı değildir; tenfiz davasında davalı olur, ancak kendisi tenfiz davası açamaz. Görevli sulh hâkiminin denetimindedir; yetersizlik, kötüye kullanma veya ağır ihmal hâlinde görevine son verilir ve bu karara itiraz üzerine verilen karar kesindir (TMK 555). Görevli ilgililere karşı vekil gibi sorumludur (TMK 556).
Bu sayfada neler var? (13 bölüm)
- TMK 550 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisini Kim Atar? Atanma, Ehliyet, Kabul ve Ücret (TMK 550)
- Birden Fazla Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Atanırsa (TMK 551)
- Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Ne Yapar? Görev ve Yetkiler (TMK 552)
- Görevli Tereke Malını Satabilir mi? Sulh Hâkiminin Yetkisi (TMK 553)
- Görevin Sona Ermesi, Sulh Hâkiminin Denetimi ve Görevden Alma (TMK 554-555)
- Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisinin Sorumluluğu: Vekil Gibi (TMK 556)
- TMK 550 Yargıtay kararları
- TMK 550 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi
- Mirasbırakanın vasiyetnameyle, son arzularının yerine getirilmesi için atadığı kişi; eski deyimle vasiyeti tenfiz memuru (TMK 550).
- Sınırlı yetkili görevli
- Vasiyetnamede yalnız belirli bir işle, örneğin bir malın korunması ve bakımıyla görevlendirilen görevli (TMK 552/1).
- Sessiz kabul
- Görevin bildiriminden başlayarak on beş gün içinde kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse görevin kabul edilmiş sayılması (TMK 550/3).
- Tereke listesi
- Görevlinin göreve başladıktan sonra gecikmeksizin düzenlediği mal, hak ve borç listesi; olanak varsa mirasçılar hazır bulundurulur (TMK 552/2-1).
- Sulh hâkiminin yetkisi
- Tereke malının görevli tarafından devri veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulması için gereken izin (TMK 553).
- Vasiyet yükümlüsü
- Vasiyeti yerine getirmekle yükümlü kişi: görevli varsa o, yoksa yasal veya atanmış mirasçılar (TMK 600).
- Görevden alma
- Yetersizlik, görevi kötüye kullanma veya ağır ihmal hâlinde sulh hâkiminin görevliyi görevden alması (TMK 555/3).
- Vekil gibi sorumluluk
- Görevlinin özen ve sadakatle çalışma, hesap verme ve aldıklarını teslim etme yükümlülüğü (TMK 556; TBK 506, 508).
Bir bakışta TMK 550
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim atar? | Yalnız mirasbırakan, vasiyetnameyle; sulh hâkimi görevli atayamaz. | TMK m. 550/1; 2. HD 03.05.2010 |
| Ehliyet | Göreve başladığı sırada fiil ehliyeti gerekir. | TMK m. 550/2 |
| Bildirim ve kabul | Sulh hâkimi bildirir; 15 gün içinde ret bildirilmezse görev kabul edilmiş sayılır. | TMK m. 550/3 |
| Ücret | Hizmetin karşılığında uygun bir ücret istenebilir. | TMK m. 550/4 |
| Birden çok görevli | Kural olarak birlikte çalışırlar; acele hâllerde her biri gerekli işlemi yapabilir. | TMK m. 551 |
| Genel yetki | Son arzuların yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemler; mirasbırakan sınırlayabilir. | TMK m. 552/1 |
| Sınırlı görevli | Mirasçı değildir, paylaşmaya katılamaz; terekeden yalnız görevin gerektirdiği gideri ister. | 7. HD 05.12.2023 |
| Tenfiz davasında taraf | Dava görevliye yöneltilir; görevli ile mirasçıya birlikte açılan davada ikisi yönünden karar verilir. | TMK m. 600; 3. HD 25.04.2012 |
| Görevlinin tenfiz davası | Görevli tenfiz davası açamaz; sulh hâkiminden alacağı yetkiyle işlem yapar. | 7. HD 08.02.2024; 7. HD 15.04.2025 |
| Tereke malında tasarruf | Devir ve sınırlı ayni hak kurulması sulh hâkiminin yetkisine bağlıdır; olağan giderler hariç. | TMK m. 553 |
| Sona erme | Ölüm veya atanmayı geçersiz kılan sebeple kendiliğinden; beyanla ayrılma, uygunsuz zamanda bırakma yasağı. | TMK m. 554 |
| Denetim | Sulh hâkimi şikâyet üzerine veya re'sen önlem alır. | TMK m. 555/1-2 |
| Görevden alma | Yetersizlik, kötüye kullanma, ağır ihmal; 15 gün içinde asliye mahkemesine itiraz; karar kesin. | TMK m. 555/3; 3. HD 06.04.2017 |
| Sorumluluk | Özen yükümlülüğü; ilgililere karşı vekil gibi sorumluluk. | TMK m. 556; TBK m. 506, 508 |
| Eser sahibinin hakları | Manevi hakların ölümden sonra kullanımında ilk sıra görevlinindir. | FSEK m. 19/1 |
TMK 550 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Beşinci Ayırım: Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi · A. Atanması: I. Atanma ve ehliyet (550), II. Birden çok görevli (551) · B. Görev ve yetkileri: I. Genel olarak (552), II. Tereke malları üzerinde tasarruf (553) · C. Görevin sona ermesi (554) · D. Denetlenmesi (555) · E. Sorumluluğu (556)
Vasiyeti yerine getirme görevlisi: atanma, ehliyet ve ücret, birden çok görevli, görev ve yetkiler, tereke malları üzerinde tasarruf, görevin sona ermesi, denetim ve sorumluluk (m. 550-556) — Madde 550
- (1)Mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir.
- (2)Vasiyeti yerine getirme görevlisinin, göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
- (3)Vasiyeti yerine getirme görevlisine sulh hâkimi tarafından bu görevi bildirilir; bildirim tarihinden başlayarak onbeş gün içinde kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse, görev kabul edilmiş sayılır.
- (4)Vasiyeti yerine getirme görevlisi hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 550-556 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Eski 743 sayılı Kanun döneminde kullanılan “vasiyeti tenfiz memuru” deyimi, Yargıtay kararlarında ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 19. maddesinde hâlâ kullanılmaktadır. |
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisini Kim Atar? Atanma, Ehliyet, Kabul ve Ücret (TMK 550)
Vasiyeti yerine getirme görevlisinin, göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisine sulh hâkimi tarafından bu görevi bildirilir; bildirim tarihinden başlayarak onbeş gün içinde kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse, görev kabul edilmiş sayılır.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.
Yalnız mirasbırakan atar. Görevli, mirasbırakanın resmî, el yazılı veya sözlü vasiyetiyle atanır. Mahkeme vasiyetnamede bulunmayan bir görevliyi kendiliğinden atayamaz: vasiyetnameyi açan sulh mahkemesinin yazı işleri müdürünü görevli olarak atamasını Yargıtay usul ve kanuna aykırı bulmuş ve bu kısmı hükümden çıkarmıştır (Yargıtay 2. HD, 03.05.2010, E. 2010/5896, K. 2010/8739). Vasiyetnamede görevli atanmamışsa TMK 550'ye dayanılamaz; vasiyeti yasal veya atanmış mirasçılar yerine getirir, mirasçı atanan kişi ise sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi ister (Yargıtay 7. HD, 20.10.2011, E. 2011/4136, K. 2011/6232).
Kimler görevli olabilir? Kanun göreve başlama anında fiil ehliyeti arar. Görevli mirasçılardan biri de olabilir, üçüncü bir kişi de; Yargıtay dosyalarında mirasçıların, avukatların, bir bankanın veya bir vakfın görevli olarak atandığı görülmektedir. Görevli mirasçı atanmış olsa bile görevli sıfatı ile mirasçı sıfatı ayrıdır.
Bildirim, kabul ve ücret. Vasiyetnameyi açan sulh hâkimi görevliye atandığını bildirir. Görevli bildirimden başlayarak on beş gün içinde görevi kabul etmediğini sulh hâkimine bildirmezse görevi kabul etmiş sayılır. Görevli hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir; mirasbırakanın vasiyetnamede ücreti veya ücretin belirlenme yöntemini göstermesi sonraki uyuşmazlıkları önler.
Birden Fazla Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Atanırsa (TMK 551)
Bunlardan biri görevi kabul etmez veya edemez ya da herhangi bir sebeple görevi sona ererse, mirasbırakanın tasarrufundan aksi anlaşılmadıkça diğerleri göreve devam eder.
Birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi birlikte hareket etmek üzere atanmış olsa bile acele hâllerde her biri gerekli işlemleri yapabilir.
Kural birlikte hareket. Mirasbırakan birden çok görevli atamışsa, vasiyetnameden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça görevliler kararları birlikte alır. Örneğin mirasbırakan görevlilerden birini taşınmazların yönetimiyle, diğerini bankadaki paranın dağıtımıyla görevlendirmişse, her biri kendi alanında tek başına hareket eder. Görevlilerden biri görevi kabul etmez, edemez veya görevi sona ererse diğerleri, mirasbırakan aksini öngörmedikçe göreve devam eder; acele hâllerde ise her görevli gerekli işlemleri tek başına yapabilir.
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Ne Yapar? Görev ve Yetkiler (TMK 552)
Vasiyeti yerine getirme görevlisi, özellikle;
1. Göreve başladıktan sonra gecikmeksizin terekedeki malların, hakların ve borçların listesini düzenler. Liste düzenlenirken olanak varsa mirasçılar hazır bulundurulur.
2. Terekeyi yönetir ve yönetimin gerektirdiği ölçüde tereke mallarının zilyetliğinin kendisine devrini ister.
3. Tereke alacaklarını tahsil eder, borçlarını öder.
4. Vasiyetleri yerine getirir.
5. Terekenin paylaşılması için plân hazırlar.
6. Tereke ile ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil eder. Mirasçılar tarafından açılmış davalardan görevi ile ilgili olanlara müdahil olarak katılabilir.
7. Açtığı veya aleyhine açılan davalar ile yapılan takipleri mirasçılara bildirir.
Genel ve sınırlı görev. Mirasbırakan aksini öngörmedikçe görevli, son arzuların yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemleri yapar ve maddede sayılan işler bu görevin başlıcalarıdır. Mirasbırakan görevi belirli bir işle de sınırlayabilir. Mirasbırakanın bir konağın ihtiyaçları için mirasının kullanılmasını ve bu işle davacının ilgilenmesini istediği dosyada Yargıtay, davacıyı yalnız bu malın korunması ve bakımıyla sınırlı yetkili görevli saymıştır. Sınırlı yetkili görevlinin mirasçı veya atanmış mirasçı olmadığını, paylaşmaya katılamayacağını, mirasçıların mirası ölümle bir bütün olarak kazandığını ve görevli tarafından yapılmış veya belirlenmiş bir gider bulunmadan mirasçıların payına müdahale edilemeyeceğini belirterek tereke parasının görevliye verilmesine ilişkin kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 05.12.2023, E. 2022/6407, K. 2023/5980); bozmadan sonra verilen ret kararı onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 17.06.2025, E. 2024/5045, K. 2025/3051).
Miras ortaklığını temsil. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve kanundan doğan temsil veya yönetim yetkisi saklı kalmak üzere birlikte tasarruf eder (TMK 640/2); görevlinin yönetim ve temsil yetkisi bu kapsamdadır. Görevli, tereke ile ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil eder, görevi ile ilgili davalara müdahil olarak katılabilir ve açtığı veya aleyhine açılan davaları mirasçılara bildirir.
Tenfiz davasında görevlinin yeri. Vasiyet alacaklısı, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkına sahiptir (TMK 600; bkz. belirli mal vasiyetinin tenfizi). Yargıtay, görevlinin vasiyeti yerine getirmekle kanunen yükümlü olduğunu, bu nedenle taşınmazda hak sahibi olmasının gerekmediğini; görevli ile yasal mirasçıya birlikte açılan davada ikisi yönünden de karar verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 25.04.2012, E. 2012/4695, K. 2012/11041). Vasiyet edilen paranın aktarıldığı, görevli veya mirasçı olmayan bir üçüncü kişiye karşı ise tenfiz davası açılamaz (Yargıtay 3. HD, 04.10.2010, E. 2010/9758, K. 2010/15581). Görevlinin kendisi tenfiz davası açamaz; bölge adliye mahkemesi bu yetkinin TMK 552'de sayılmadığını belirtmiş, Yargıtay görevlinin sulh hukuk hâkiminden alacağı yetkiyle tenfize yönelik işlem yapabileceğini vurgulayarak kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, 08.02.2024, E. 2023/512, K. 2024/712).
Mirasçılık belgesi. Görevli, mirasçılık belgesinin vasiyetnameyi gözetmeden verildiğini düşünüyorsa, koşulları varsa belgenin iptalini dava yoluyla isteyebilir; tarafı olmadığı ve asli müdahil olarak katılmadığı hasımsız bir dosyada verilen kararı ise temyiz edemez (Yargıtay 7. HD, 18.04.2012, E. 2012/455, K. 2012/2837). Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK 598/3).
Eser sahibinin manevi hakları. Eser sahibi, eserin umuma arzı ve adının belirtilmesi gibi yetkilerin nasıl kullanılacağını belirlememişse bu yetkiler ölümünden sonra öncelikle vasiyeti tenfiz memuruna, o atanmamışsa sırasıyla sağ kalan eşi ile çocuklarına ve atanmış mirasçılarına, ana ve babasına, kardeşlerine aittir (FSEK 19; Yargıtay HGK, 28.05.2008, E. 2008/11-368, K. 2008/393).
Görevli Tereke Malını Satabilir mi? Sulh Hâkiminin Yetkisi (TMK 553)
İzin kuralı. Görevli, tereke malını devretmek veya üzerinde ipotek, intifa gibi sınırlı bir ayni hak kurmak için sulh hâkiminden yetki almalıdır; hâkim olanak varsa mirasçıları dinler. Mirasbırakan sağlığında o malın devrini taahhüt etmişse veya işlem olağan giderleri karşılayacak ölçüdeyse izin gerekmez.
Tenfiz davası yerine sulh hâkiminin yetkisi. Yargıtay, görevlinin vasiyetnamenin tenfizine yönelik işlemleri sulh hukuk hâkiminden alacağı yetki ile yapabileceğini, bu nedenle görevlinin tenfiz davası açmasına ve mahkemece ayrıca “görevli atanmasına” karar verilmesine gerek olmadığını kabul etmiştir. Aynı kararda mirasçı atanan kişinin mirası ölümle kazandığı, tenfiz hükmüne ihtiyacı olmadığı ve atanmış mirasçı belgesiyle taşınmazların adına tescil edilebileceği belirtilmiştir (Yargıtay 7. HD, 15.04.2025, E. 2024/2821, K. 2025/2026; Yargıtay 7. HD, 07.01.2026, E. 2025/5797, K. 2026/88).
Görevin Sona Ermesi, Sulh Hâkiminin Denetimi ve Görevden Alma (TMK 554-555)
Vasiyeti yerine getirme görevlisi sulh hâkimine yapacağı bir beyanla görevinden ayrılabilir. Görev uygunsuz bir zamanda bırakılamaz.
Hâkim, şikâyet üzerine veya re'sen gereken önlemleri alır.
Vasiyeti yerine getirme görevlisinin yetersiz olduğu, görevini kötüye kullandığı veya ağır ihmali tespit edilirse, sulh hâkimi tarafından görevine son verilir. Bu karara karşı tebliğinden başlayarak onbeş gün içinde asliye mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Kendiliğinden sona erme ve ayrılma. Görev, görevlinin ölümüyle veya atanmasını geçersiz kılan bir sebeple, örneğin atandığı vasiyetnamenin iptaliyle kendiliğinden sona erer. Görevli sulh hâkimine beyanda bulunarak görevden ayrılabilir; ancak görevi uygunsuz bir zamanda, örneğin başlanmış bir işlemi yarıda bırakıp terekeyi zarara uğratacak biçimde bırakamaz.
Denetim ve görevden alma. Mirasçılar, vasiyet alacaklıları ve diğer ilgililer görevlinin işlemlerine karşı sulh hâkimine şikâyette bulunabilir; hâkim şikâyet üzerine veya kendiliğinden gerekli önlemleri alır. Görevlinin yetersiz olduğu, görevini kötüye kullandığı veya ağır ihmali tespit edilirse sulh hâkimi görevine son verir. Bu karara karşı tebliğden başlayarak on beş gün içinde asliye mahkemesine itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir. Yargıtay, görevden alma kararına yapılan itiraz üzerine asliye hukuk mahkemesinin verdiği kararın temyiz edilemeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 06.04.2017, E. 2015/19059, K. 2017/4814).
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisinin Sorumluluğu: Vekil Gibi (TMK 556)
Vekâlet hükümleri. Görevli mirasçılara, vasiyet alacaklılarına ve diğer ilgililere karşı vekil gibi sorumludur. Vekil, üstlendiği işleri haklı menfaatleri gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür ve özen borcunun ölçüsü benzer işleri üstlenen basiretli bir vekilin davranışıdır (TBK 506). Vekil ayrıca yürüttüğü işin hesabını vermek, aldıklarını teslim etmek ve teslimde geciktiği paranın faizini ödemekle yükümlüdür (TBK 508). Görevli bu yükümlülüklere aykırı davranarak zarar verirse, zarar görenlere karşı sorumlu olur.
TMK 550 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 9 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 9 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: atanma (2. Hukuk Dairesi 2010; 7. Hukuk Dairesi 2011), görev ve yetkiler (7. Hukuk Dairesi 2023), tenfiz davasında görevli (3. Hukuk Dairesi 2010 ve 2012; 7. Hukuk Dairesi 2024), tereke malında tasarruf ve mirasçılık belgesi (7. Hukuk Dairesi 2012 ve 2025) ile görevden alma (3. Hukuk Dairesi 2017). Metinde ayrıca 3 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; görevlinin ücretine ilişkin 2. Hukuk Dairesi 2009 ve 2010 kararları ile ölüm sonrasına etkili vekâlete ilişkin Hukuk Genel Kurulu 2006 kararı oy çokluğu içerdiğinden kullanılmamıştır. Ücret, birden çok görevli, tereke listesi ve sorumluluk hakkında oy birliğiyle verilmiş doğrudan bir karar bulunamadığından bu konular kanun metnine dayanılarak açıklanmıştır. ATIF NOTLARI: Onama kararlarında gerekçe alt mahkemeye aittir ve kartlarda belirtilmiştir. Kişi, kurum, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Atanma
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Vasiyeti yerine getirme görevlisini ancak vasiyetçi atayabilir; vasiyetnameyi açan sulh mahkemesi yazı işleri müdürünü görevli olarak atayamaz
Olay: Vasiyetnamenin açılması için yapılan başvuruda sulh hukuk mahkemesi, vasiyetnameyi açıp okumakla yetinmeyerek mahkemenin yazı işleri müdürünü vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atamıştır. Mirasçılardan biri kararı temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hâkimi tarafından açılıp ilgililere okunacağını, sulh hâkiminin görevinin vasiyetnameyi açıp okumak ve gerektiğinde terekenin korunması için önlem almaktan ibaret olduğunu belirtmiştir. Vasiyeti yerine getirme görevlisinin ancak vasiyetçi tarafından atanabileceğini (TMK 550) belirterek yazı işleri müdürünün atanmasına ilişkin ibareyi hükümden çıkarmış ve kararı bu şekilde düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyeti yerine getirme görevlisinin ancak vasiyetçi tarafından atanabileceği (TMK.md.550) de dikkate alınmaksızın, yazı işleri müdürünün vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atanması usul ve yasaya aykırıdır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamede görevli atanmamışsa mahkeme kendiliğinden görevli atayamaz; vasiyeti yasal veya atanmış mirasçılar yerine getirir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (düzelterek onama). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamede görevli atanmamışsa TMK 550'ye dayanılamaz; mirasçı atanan kişiye yalnız atanmış mirasçı belgesi verilir, saklı paylı mirasçıları dışlayan belge verilemez
Olay: Davacı, mirasbırakanın noterdeki vasiyetnamesinin açılıp kesinleştiğini ve lehine vasiyette bulunulduğunu ileri sürerek TMK 550'ye dayanıp vasiyetin yerine getirilmesini istemiş, yargılamada kendisine mirasçılık belgesi verilmesini talep ettiğini açıklamıştır. İlk derece mahkemesi davacıyı tek mirasçı gösteren bir mirasçılık belgesi vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 550'nin vasiyeti yerine getirme görevlisinin atanma ve ehliyetini düzenlediğini, mirasbırakanın vasiyetnameyle kimseyi görevlendirmediği dosyada bu maddenin uygulanamayacağını belirtmiştir. Vasiyetnamenin davacıyı tüm malvarlığı için mirasçı atadığını, isteğin TMK 598/2'deki atanmış mirasçı belgesine ilişkin olduğunu; yalnız davacının atanmış mirasçı olduğunu gösteren bir belgeyle yetinilmesi gerekirken saklı paylı yasal mirasçıların haklarını ortadan kaldıracak biçimde belge verilmesini isabetsiz bularak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Miras bırakanın vasiyetname ile vasiyetinin yerine getirilmesi için hiç kimseyi görevlendirmediği gözetildiğinde somut olayda dava dilekçesinde belirtilen 550. maddenin uygulanması imkanı bulunmadığı kuşkusuzdur.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamede görevli yoksa TMK 550'ye dayanılamaz; mirasçı atanan kişi sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi ister.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Görev ve yetkiler
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Belirli bir malın korunmasıyla görevlendirilen sınırlı yetkili görevli mirasçı değildir; tereke parası mirasçılardan alınıp ona verilemez, ancak görev için yapılan veya belirlenen giderler terekeden karşılanır
Olay: Mirasbırakan, tutanağa geçirilen sözlü vasiyetinde bir konağın tüm ihtiyaçları için mirasının kullanılmasını ve bu işle davacının ilgilenmesini istemiştir. Davacı, yasal mirasçıların terekedeki bir bağımsız bölümü satması ve banka hesabından para çekmesi nedeniyle bu bedellerin kendisine ödenmesini istemiş; ilk derece mahkemesi önceki bozmadan sonra davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın bu beyanla davacıyı terekedeki belirli bir malın korunması ve bakımıyla sınırlı olarak vasiyeti yerine getirme görevlisi atadığını (TMK 552) belirtmiştir. Sınırlı yetkili görevlinin mirasçı veya atanmış mirasçı olmadığını, paylaşmaya katılamayacağını ve tereke malları yönünden yasal mirasçı gibi alacak isteyemeyeceğini; mirasçıların mirası ölümle bir bütün olarak kazandığını açıklamıştır. Konağın bakımı için giderlerin terekeden karşılanacağını, ancak görevlinin yaptığı bir masraf bulunmadığını ve henüz masraf belirlenmeden mirasçıların payına müdahale edilemeyeceğini belirterek kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“davacı sınırlı yetkili vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak mirasçı sıfatını haiz olmadığı, atanmış mirasçı da olmadığı, dolayısıyla paylaşmaya katılamayacağı”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetname size yalnız belirli bir işi yürütme görevi veriyorsa mirasçı olmazsınız; terekeden ancak o iş için yapılan veya belirlenen giderleri isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı dosyada daha önce 3. HD 27.10.2020, E. 2019/2952, K. 2020/6130 kararıyla, kesinleşen vasiyetname iptali davası gözetilerek esasın incelenmesi için bozma yapılmıştır; bu karardan sonra davalar reddedilmiş ve ret kararı 7. HD 17.06.2025, E. 2024/5045, K. 2025/3051 ile onanmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Tenfiz davasında görevli
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Görevli vasiyeti yerine getirmekle kanunen yükümlü olduğundan taşınmazda hak sahibi olması gerekmez; görevli ile yasal mirasçıya birlikte açılan tenfiz davasında ikisi yönünden de karar verilmelidir
Olay: Vasiyet alacaklısı, vasiyetin yerine getirilmesi için hem vasiyeti yerine getirme görevlisine hem de yasal mirasçıya karşı dava açmıştır. İlk derece mahkemesi görevli hakkındaki davayı husumetten reddetmiş, yasal mirasçı yönünden tapu iptali ve tescile karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, görevlinin vasiyeti yerine getirmekle kanunen yükümlü olduğunu ve bu nedenle taşınmazda hak sahibi olmasının gerekmediğini; mirasbırakan adına kayıtlı tapunun iptali ve tescil için görevli yanında yasal mirasçının da yükümlülüğü bulunduğunu belirtmiştir. Her ikisine husumet yöneltildiğine göre her ikisi yönünden vasiyetin yerine getirilmesine karar verilmesi gerekirken birisi hakkındaki davanın reddedilmesinin infazda tereddüt yaratacağını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Vasiyeti tenfiz memuru vasiyeti yerine getirmekle yasal yükümlü olduğundan taşınmazda hak sahibi olması zorunlu değildir.”
Ne anlama geliyor?
Görevli atanmış bir vasiyette tenfiz davasını görevliye ve mirasçılara birlikte yöneltmek infazda sorun çıkmasını önler.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Tenfiz davası görevliye veya yasal ya da atanmış mirasçılara açılır; vasiyet edilen paranın aktarıldığı, görevli veya mirasçı olmayan üçüncü kişiye karşı tenfiz davası açılamaz
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle bir bankadaki yatırım hesabındaki parayı belirli oranlarda arkadaşlarına bırakmış ve bir avukatı vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atamıştır. Vasiyet alacaklıları, yasal mirasçılar ile hesaptaki paranın aktarıldığı ve mirasçı olmayan bir akrabaya karşı tenfiz ve tahsil davası açmış; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 600 uyarınca vasiyet alacaklısının vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkına sahip olduğunu hatırlatmıştır. Paranın aktarıldığı kişinin görevli olmadığını ve yasal ya da atanmış mirasçı sıfatı da bulunmadığını, bu nedenle ona karşı tenfiz ve tahsil davası açılamayacağını belirterek bu kişi yönünden husumet yokluğundan ret kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“anılan maddede belirtildiği gibi vasiyeti yerine getirme görevlisi değildir ve yine yasal veya atanmış mirasçı sıfatları da bulunmadığından”
Ne anlama geliyor?
Vasiyet edilen para mirasçı olmayan birine aktarılmışsa tenfiz davası ona karşı açılamaz; dava görevliye veya mirasçılara yöneltilir, üçüncü kişiye karşı başka hukuki yollar değerlendirilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; diğer temyiz itirazları reddedilmiştir. Banka, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyeti yerine getirme görevlisi tenfiz davası açamaz; tenfize yönelik işlemleri sulh hukuk hâkiminden alacağı yetkiyle yapar
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle davacıyı, bir bağımsız bölümü vakıf ve derneklere bağışlamak, aracını satmak ve cenaze işlemlerini yürütmek üzere yetkilendirmiştir. Davacı, vasiyeti yerine getirme görevlisi sıfatıyla vasiyetnamenin tenfizini istemiş; ilk derece mahkemesi görevlinin tenfiz davası açamayacağı gerekçesiyle davayı usulden reddetmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, davacının vasiyetnameyle görevli olarak atandığını ve TMK 552'de sayılan görev ve yetkiler arasında vasiyetnamenin tenfizi davası açma yetkisinin bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, özellikle görevlinin sulh hukuk hâkiminden alacağı yetki ile vasiyetnamenin tenfizine yönelik işlemlerde bulunabileceğini gözeterek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“TMK’nın 552. maddesinde sayılan görev ve yetkileri arasında vasiyetnamenin tenfizi davası açma yetkisinin sayılmadığı”
Ne anlama geliyor?
Görevliyseniz vasiyeti yerine getirmek için tenfiz davası açmanız gerekmez; tereke malının devri gibi işlemler için sulh hâkiminden yetki isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır ve kesindir; alıntı bölge adliye mahkemesine aittir, sulh hâkiminin yetkisine ilişkin vurgu Dairenin kendi gerekçesindedir. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Tereke malında tasarruf
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçı ve görevli olarak atanan kişinin tenfiz ve “görevli atanması” istemi hukuki yarar yokluğundan reddedilmelidir; atanmış mirasçı belgesi yeterlidir, görevli sulh hâkiminden yetki alır
Olay: Mirasbırakan noterde yaptığı vasiyetnameyle bir bağımsız bölümü bir kişiye bırakmış; yurt dışındaki malvarlığının tamamını ve yurt içindeki malvarlığının beşte birini de başka bir kişiye bırakarak onu mirasçı ve vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atamıştır. İlk derece mahkemesi her iki davayı kabul ederek taşınmazların tescilinin yanı sıra kalan malvarlığı için davacının görevli olarak atanmasına karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, belirli mal vasiyetine ilişkin tenfiz kararını onamıştır. Mirasçı ve görevli olarak atanan kişi yönünden ise, atanmış mirasçının mirası mirasbırakanın ölümüyle kazandığını (TMK 599/3), bu nedenle tenfiz hükmüne ihtiyacı olmadığını, atanmış mirasçı belgesinin yeterli olduğunu ve bu belgeyle ayni hakların adına tescil edilebileceğini; görevlinin de sulh hukuk hâkiminden alacağı yetki ile tenfize yönelik işlemleri yapabileceğini belirtmiştir. Birleştirilen davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini belirterek kararı bu yönden oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyeti yerine getirme görevlisi sulh hukuk hâkiminden alacağı yetki ile vasiyetnamenin tenfizine yönelik işlemlerde bulunabilir”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameyle atanmış görevli, mahkemeden ayrıca “görevli atanması” kararı almak zorunda değildir; tereke malı üzerindeki işlemler için sulh hâkiminden yetki alır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Bozmaya uyularak birleştirilen dava hukuki yarar yokluğundan reddedilmiş, bu karar vekâlet ücreti yönünden düzeltilerek onanmıştır (7. HD 07.01.2026, E. 2025/5797, K. 2026/88). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Görevli, tarafı olmadığı hasımsız mirasçılık belgesi davasında verilen kararı temyiz edemez; koşulları varsa mirasçılık belgesinin iptalini dava yoluyla isteyebilir
Olay: Bekâr ve çocuksuz ölen mirasbırakanın vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasçılık belgesi verilmesi için dava açmıştır. Hazine'nin aynı istemle açtığı davayla birleştirme kararı verilmiş, ancak dosyalar fiilen birleştirilmeden mahkeme Hazine'nin davasını karara bağlayarak mirasın tamamının Hazine'ye ait olduğunu belirlemiştir. Görevli bu kararı temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bir hükmü temyiz edebilmek için hukuki yarar bulunması ve kural olarak davanın tarafı veya müdahili olunması gerektiğini belirtmiştir. Görevlinin Hazine'nin hasımsız açtığı davanın tarafı olmadığını, davaya asli müdahil olarak katılmadığını ve hükmün kendisi ile temsil ettiği kişiler yönünden kesin hüküm oluşturmayacağını; koşulları varsa Hazine'yi hasım göstererek mirasçılık belgesinin iptalini isteyebileceğini, kendi açtığı davanın ise yeni esasa kaydedilerek sonuçlandırılması gerektiğini belirterek temyiz isteğini oy birliğiyle reddetmiştir.
“koşullarının varlığı halinde ancak Hazine'yi hasım göstererek mirasçılık belgesinin iptalini isteme hakkı bulunduğu kuşkusuzdur”
Ne anlama geliyor?
Görevli, mirasçılık belgesinin vasiyeti dışlayacak biçimde verildiğini düşünüyorsa belgenin iptali için ayrı bir dava açabilir; tarafı olmadığı dosyada verilen kararı temyiz edemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Denetim ve görevden alma
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Görevlinin görevine son verilmesine ilişkin sulh hukuk kararına yapılan itiraz üzerine asliye hukuk mahkemesinin verdiği karar kesindir; temyiz edilemez
Olay: Sulh hukuk mahkemesi tereke hâkimi sıfatıyla vasiyeti yerine getirme görevlisinin görevine son vermiştir. Bu karara yapılan itiraz asliye hukuk mahkemesince reddedilmiş; itiraz eden bu kararı temyiz etmiş, asliye hukuk mahkemesi kararın kesin olduğu gerekçesiyle temyiz isteğini reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, asliye hukuk mahkemesinin denetim makamı sıfatıyla verdiği kararların kesin olduğunu ve temyiz edilemeyeceğini belirterek temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararı oy birliğiyle onamıştır. Bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu da aynı gerekçeyle reddedilmiştir.
“Asliye Hukuk Mahkemesinin, “denetim makamı” sıfatıyla verdiği kararlar kesin olup temyizi kabil kararlardan değildir”
Ne anlama geliyor?
Görevden alma kararına karşı yol, tebliğden itibaren on beş gün içinde asliye mahkemesine itirazdır; itiraz üzerine verilen karar kesindir ve Yargıtay'a götürülemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Daire TMK 461/2 ve 488'e atıf yapmıştır; TMK 555/3 de itiraz üzerine verilen kararın kesin olduğunu açıkça düzenler. Karar düzeltme istemi 3. HD 22.11.2017, E. 2017/12956, K. 2017/16377 ile reddedilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 550 ile ilgili maddeler
- TMK m. 600 — Vasiyet alacaklısının hakları: tenfiz davasının tarafları ve görevli mahkeme, tescil hükmü, harç, intifa ve sigorta vasiyeti, zamanaşımı, haciz ve geri isteme (TMK 600-604)
- TMK m. 598 — Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): sulh mahkemesi veya noter, atanmış mirasçı belgesi, bir aylık itiraz, iptal davası, görevli mahkeme ve taraflar (TMK 598)
- TMK m. 595 — Vasiyetnamenin açılması: sulh mahkemesine teslim, bir aylık süre, yetkili mahkeme, mirasçılara ve vasiyet alacaklısına tebliğ ve kanun yolu (TMK 595-597)
- TMK m. 592 — Terekenin resmen yönetimi: tereke yöneticisi, görev ve temsil yetkisi, ücret, mirasçısı bilinmeyen terekede ilan ve Devlete geçiş (TMK 592-594)
- TMK m. 557 — Ölüme bağlı tasarrufun iptali: sınırlı iptal sebepleri, dava hakkı, kısmi iptal, bir-on-yirmi yıllık süreler ve def'i (TMK 557-559)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 531 — Noterde resmî vasiyetname: iki tanık, işlemde birlik, okuyamayan mirasbırakan, tanık olamayacaklar ve saklama (TMK 531-537)
- TMK m. 538 — El yazılı vasiyetname: baştan sona el yazısı, tarih ve imza şartı, notere bırakma ve 2002 öncesi vasiyetnamede yer sorunu (TMK 538)
- TMK m. 539 — Sözlü vasiyet: olağanüstü durum, iki tanık, mahkemeye vakit geçirmeden başvuru ve bir ayda hükümden düşme (TMK 539-541)
- TMK m. 542 — Vasiyetten dönme: yeni vasiyetname, yok etme, sonraki vasiyetname ve vasiyet edilen malın satılması (TMK 542-544)
- TMK m. 545 — Miras sözleşmesinin şekli ve sona ermesi: noter ve iki tanık, ölünceye kadar bakma sözleşmesi, yazılı anlaşma, dönme ve önce ölme (TMK 545-549)
- TMK m. 520 — Yedek mirasçı ve art mirasçı atama: lehtar önce ölürse, önmirasçının güvencesi, tapu şerhi ve vasiyetle vakıf kurma (TMK 520-526)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Vasiyetnamenizde görevliyi açıkça atayın ve görevin kapsamını, yani genel mi yoksa belirli bir işle mi sınırlı olduğunu yazın.
- 2.Görevliye ödenecek ücreti veya ücretin nasıl belirleneceğini vasiyetnamede düzenleyin; birden fazla görevli atıyorsanız birlikte mi ayrı ayrı mı hareket edeceklerini belirtin.
- 3.Görevli olarak atandığınıza ilişkin bildirim aldıysanız ve görevi istemiyorsanız, on beş gün içinde sulh hâkimine bildirin.
- 4.Göreve başlar başlamaz tereke listesini düzenleyin ve olanak varsa mirasçıları hazır bulundurun.
- 5.Tereke malını devretmeden veya üzerinde ipotek gibi bir hak kurmadan önce sulh hâkiminden yetki alın; tenfiz davası açmaya çalışmayın.
- 6.Belirli mal vasiyetinde tenfiz davasını görevliye ve mirasçılara birlikte yöneltin; mirasçı olmayan üçüncü kişiye karşı tenfiz davası açılamaz.
- 7.Görevli olarak tüm tahsilat ve ödemeleri belgeleyin ve düzenli hesap verin; ilgililere karşı vekil gibi sorumlusunuz.
- 8.Görevlinin görevini kötüye kullandığını düşünüyorsanız sulh hâkimine şikâyette bulunun; görevden alma kararına tebliğden itibaren on beş gün içinde asliye mahkemesine itiraz edilebilir.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.