Kısa cevap · TMK 514
Mirasbırakan, saklı paylar dışında kalan malvarlığı üzerinde vasiyetname veya miras sözleşmesiyle tasarruf edebilir; tasarruf etmediği kısım yasal mirasçılarına kalır (TMK 514). Tasarruflar koşula veya yüklemeye bağlanabilir; hukuka veya ahlaka aykırı koşul bağlı olduğu bütün tasarrufu geçersiz kılar, anlamsız koşul yok sayılır (TMK 515). Mirasın tamamını veya yarısı, üçte biri gibi belli bir oranını bir kişiye bırakan her tasarruf mirasçı atamadır (TMK 516); terekedeki belirli bir malı bırakmak ise belirli mal bırakmadır. Atanmış mirasçı mirası ölümle kendiliğinden kazanır ve sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi alır; vasiyet alacaklısı yalnız mirasçılara karşı bir alacak hakkı kazanır ve mirasçılık belgesi isteyemez. Yargıtay'a göre bütün malvarlığını bırakan vasiyet mirasçı atamadır, oran belirtmeyen “eşime de hakları verilsin” ifadesi atama değildir, eşin evlenmemesi şartına bağlanan vasiyet hukuka aykırıdır ve mirasçı atamanın tenkisinde saklı pay oranında indirim yapılır.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 514 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Ölüme Bağlı Tasarruf Özgürlüğü ve Sınırı (TMK 514)
- Vasiyette Koşul (Şart) ve Yükleme (TMK 515)
- Mirasçı Atama: Mirasın Tamamı veya Belli Bir Oranı (TMK 516)
- Atanmış Mirasçı ile Vasiyet Alacaklısı Arasındaki Farklar
- TMK 514 Yargıtay kararları
- TMK 514 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Ölüme bağlı tasarruf
- Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yaptığı tasarruf (TMK 514).
- Mirasçı atama (nasp)
- Mirasın tamamının veya belli bir oranının bir veya birden çok kişiye bırakılması (TMK 516).
- Atanmış mirasçı
- Mirasçı atamayla mirasçı olan ve mirası mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden kazanan külli halef (TMK 599/3).
- Belirli mal bırakma
- Mirasçı atamaksızın terekedeki belirli bir malın veya hakkın bir kişiye bırakılması; lehtara vasiyet alacaklısı denir (TMK 517).
- Koşul (şart)
- Kazandırmanın doğmasının veya ortadan kalkmasının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir olaya bağlanması (TMK 515).
- Yükleme
- Kazandırmayı alan kişiye yerine getirmesi gereken bir davranışın yüklenmesi; her ilgili yerine getirilmesini isteyebilir (TMK 515/1).
Bir bakışta TMK 514
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarruf özgürlüğü | Saklı paylar dışındaki malvarlığında vasiyetname veya miras sözleşmesiyle tasarruf edilebilir. | TMK m. 514/1; HGK 21.01.2026 |
| Tasarruf edilmeyen kısım | Mirasbırakanın üzerinde tasarruf etmediği kısım yasal mirasçılara kalır. | TMK m. 514/2 |
| Koşul ve yükleme | Tasarruf koşula veya yüklemeye bağlanabilir; her ilgili yerine getirilmesini isteyebilir. | TMK m. 515/1; 3. HD 27.10.2020 |
| Hukuka aykırı koşul | Bağlı olduğu tasarrufu geçersiz kılar; eşin evlenmemesi şartı hukuka aykırı sayıldı. | TMK m. 515/2, 557/3; 3. HD 04.04.2016 |
| Anlamsız koşul | Anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici koşul ve yüklemeler yok sayılır. | TMK m. 515/3 |
| Koşulun bozulması | Satmama şartı bozulunca vasiyetnamede öngörülen sonuç (kardeşler arasında paylaşım) uygulandı. | 3. HD 26.05.2015 |
| Yüklemenin ihlali | Yüklemenin yerine getirilmemesi vasiyetin iptali için hak vermez; ilgililer yerine getirilmesini isteyebilir. | 7. HD 30.04.2024 |
| Mirasçı atama | Mirasın tamamının veya belli bir oranının bırakılmasıdır; yasal mirasçı lehine de yapılabilir. | TMK m. 516; HGK 21.01.2026 |
| Nitelendirme | Kelimeye değil iradeye bakılır; tamamı veya oranı anlatan her ifade atamaya karinedir. | 14. HD 02.04.2015 |
| Oran yoksa | “Eşime de hakları verilsin” gibi oran içermeyen ifade mirasçı atama değildir. | 7. HD 13.12.2022 |
| Belirli mal | Şirket hisselerinin tamamının veya ayrı ayrı sayılan malların bırakılması belirli mal bırakmadır. | 7. HD 24.11.2025; 14. HD 26.01.2016 |
| Kazanım | Atanmış mirasçı mirası ölümle kazanır; vasiyet alacaklısının mirasçılara karşı kişisel istem hakkı vardır. | TMK m. 599/3, 600 |
| Belge | Atanmış mirasçıya ve vasiyet alacaklısına sulh mahkemesince ayrı belge verilir; vasiyet alacaklısı mirasçılık belgesi isteyemez. | TMK m. 598/2; 14. HD 26.01.2016 |
| Tenfiz davası | Bütün malvarlığı bırakılan atanmış mirasçının tenfiz davası açmasında hukuki yarar yoktur. | 7. HD 18.01.2024 |
| Tenkis | Mirasçı atamada TMK 564 uygulanmaz; saklı pay oranında tenkis yeterlidir. | HGK 21.01.2026 |
TMK 514 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Üçüncü Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların Çeşitleri · A. Genel olarak (514) · B. Koşullar ve yüklemeler (515) · C. Mirasçı atama (516)
Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: tasarruf özgürlüğü, koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (m. 514-516) — Madde 514
- (1)Mirasbırakan, tasarruf özgürlüğünün sınırları içinde, malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle tasarrufta bulunabilir.
- (2)Mirasbırakanın üzerinde tasarruf etmediği kısım yasal mirasçılarına kalır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 514-516 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Mirasçılar ve mirasın geçişi mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17). |
Ölüme Bağlı Tasarruf Özgürlüğü ve Sınırı (TMK 514)
Mirasbırakanın üzerinde tasarruf etmediği kısım yasal mirasçılarına kalır.
Şekil ve içerik. Ölüme bağlı tasarrufun şekli vasiyetname veya miras sözleşmesidir; içeriği ise kanunun izin verdiği tasarruf türlerinden biridir. 7. Hukuk Dairesi bu ayrımı şekli anlamda ve maddi anlamda ölüme bağlı tasarruf olarak açıklamıştır (Yargıtay 7. HD, 18.01.2024, E. 2022/6760, K. 2024/309). 3. Hukuk Dairesi de ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarma yapılabileceğini, koşul ve yükleme konulabileceğini, yedek mirasçı ve art mirasçı atanabileceğini, mirasçı atanabileceğini, belirli mal bırakılabileceğini ve vakıf kurulabileceğini sıralamıştır (Yargıtay 3. HD, 25.11.2015, E. 2015/11116, K. 2015/18838). Aynı belgede bu tasarruflardan birkaçı birlikte yer alabilir.
Sınır: saklı paylar. Hukuk Genel Kurulu, tasarruf özgürlüğünün sınırını saklı paylı mirasçıların saklı paylarının oluşturduğunu, mirasbırakanın bu paylar dışında her türlü tasarrufu yapabileceğini, sınırı aşan tasarruflar için saklı paylı mirasçıların tenkis isteyebileceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 21.01.2026, E. 2025/44, K. 2026/16). Oranlar ve hesap için TMK 505-509 şerhine bakılabilir.
Tasarruf edilmeyen kısım yasal mirasçılara kalır. Mirasbırakan malvarlığının yalnız bir bölümü hakkında tasarruf etmişse geri kalan kısım yasal mirasçılarına kalır (TMK 514/2). Yargıtay'ın onadığı bir kararda mirasbırakan bir şirketteki hisselerinin tamamını bir kişiye bırakmış, diğer malvarlığının yasal mirasçılar arasında paylaştırılmasını istemişti; hisselerin bırakılması belirli mal vasiyeti sayılmış, kalan malvarlığı yasal mirasçılık kurallarına bırakılmıştır (Yargıtay 7. HD, 24.11.2025, E. 2025/494, K. 2025/4938).
Vasiyette Koşul (Şart) ve Yükleme (TMK 515)
Hukuka veya ahlâka aykırı koşullar ve yüklemeler, ilişkin bulundukları tasarrufu geçersiz kılar.
Anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici nitelikte olan koşullar ve yüklemeler yok sayılır.
Koşul ile yükleme farkı. Koşulda kazandırmanın doğması veya ortadan kalkması, gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir olaya bağlanır. Yüklemede ise kazandırma koşulsuzdur, ancak kazandırmayı alan kişiye yerine getirmesi gereken bir davranış yüklenir; örneğin bırakılan malın belli bir amaç için kullanılması istenebilir. Tasarruf hüküm doğurduktan sonra koşul veya yüklemenin yerine getirilmesini her ilgili isteyebilir (TMK 515/1).
Koşul bozulunca ne olur? Mirasbırakan, iki çocuğuna yarı yarıya bıraktığı yazlık evi satmamalarını, satmak isterlerse evi bütün kardeşlerle eşit paylaşmalarını şart koşmuştu. Vasiyet alacaklılarından biri payını devredince 3. Hukuk Dairesi koşulun bozulduğunu ve vasiyetnamedeki açıklama gereğince evin yedi kardeş arasında paylaşılacağını kabul ederek yedide bir pay üzerinden verilen tenfiz kararını onamıştır (Yargıtay 3. HD, 26.05.2015, E. 2014/22233, K. 2015/9489). Koşul konulurken bozulması hâlinde ne olacağının da yazılması bu nedenle önemlidir.
Yüklemenin yerine getirilmesini kim isteyebilir? Mirasbırakan sözlü vasiyetle mirasının bir konağın ihtiyaçları için kullanılmasını ve bu işle belirli bir kişinin ilgilenmesini istemişti. 3. Hukuk Dairesi, vasiyetin iptali davası o kişiye karşı görülüp reddedilerek kesinleştiği hâlde, açtığı davada aktif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle verilen usulden ret kararını, TMK 515'teki her ilgilinin yerine getirmeyi isteyebileceği kuralını da hatırlatarak bozmuş ve işin esasının incelenmesini istemiştir (Yargıtay 3. HD, 27.10.2020, E. 2019/2952, K. 2020/6130). Yüklemenin yerine getirilmemesi ise ilgililere vasiyetin iptalini isteme hakkı vermez; ilgililer yalnız yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir. 7. Hukuk Dairesi bu ilkeyi hatırlatarak, bir taşınmazı çocuk hizmetlerinde kullanılması şartıyla bir kamu kurumuna bırakan vasiyette mirasçının yerine getirme, iade ve tazminat istemlerini reddeden kararı, kurumun taşınmazı boşaltmak için hukuki yollara başvurduğunu da gözeterek onamıştır (Yargıtay 7. HD, 30.04.2024, E. 2023/3370, K. 2024/2291).
Hukuka veya ahlaka aykırı koşul bütün tasarrufu düşürür. Kanun hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yüklemelerin bağlı oldukları tasarrufu geçersiz kıldığını öngörür (TMK 515/2); bu durum aynı zamanda sınırlı sayıdaki iptal sebeplerinden biridir (TMK 557/3). 3. Hukuk Dairesi, “bu vasiyetim eşimin evlenmemesi şartı ile geçerlidir” kaydını, kişinin en temel haklarından olan evlenme hakkını sınırladığı için hukuka aykırı saymış; yalnız şartın geçersiz olduğunu kabul edip vasiyetnameyi ayakta tutan kararı bozarak vasiyetnamenin iptaline karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 04.04.2016, E. 2015/11226, K. 2016/5063). Şarta dayanan iptal ve tenkis istemleri de TMK 559 ve 571'deki sürelere tabidir; bir taşınmazın oğlu ergin olunca ona devredilmesi şartıyla eşe bırakıldığı vasiyette, bu süreler geçtikten sonra açılan davanın usulden reddi onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 29.09.2025, E. 2025/82, K. 2025/3906).
Anlamsız veya rahatsız edici koşullar. Hukuka aykırı olmayan ama anlamsız olan ya da yalnız başkalarını rahatsız etmeye yönelik koşul ve yüklemeler tasarrufu düşürmez; bunlar yok sayılır (TMK 515/3).
Mirasçı Atama: Mirasın Tamamı veya Belli Bir Oranı (TMK 516)
Bir kişinin, mirasın tamamını veya belli bir oranını almasını içeren her tasarruf, mirasçı atanması sayılır.
Ölçüt: tamamı veya oran. Mirasçı atamada mirasbırakan terekenin tamamını veya yarısı, üçte biri gibi belli bir oranını bırakır; belirli mal bırakmada ise terekedeki belirli bir malı veya malları bırakır. 7. Hukuk Dairesi farkı, atamada terekenin tamamının veya oransal bir bölümünün, belirli mal bırakmada ise bireysel özellikleriyle açıkça belli bir malın bırakılması olarak açıklamıştır (Yargıtay 7. HD, 18.01.2024, E. 2022/6760, K. 2024/309). Mirasçı atama üçüncü kişiler lehine yapılabileceği gibi yasal mirasçılar lehine de yapılabilir (Yargıtay HGK, 21.01.2026, E. 2025/44, K. 2026/16).
Kelimeye değil iradeye bakılır. Vasiyetnamede “vasiyet ediyorum”, “bağışlıyorum” veya “bırakıyorum” gibi sözcüklerin kullanılması nitelendirmeyi tek başına belirlemez. 14. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın gerçek iradesinin esas alınacağını, işlemin atama veya belirli mal bırakma olduğunu belirten açık kelimelerin kullanılmasının şart olmadığını ve terekenin tamamının veya belli bir oranının hak ve borçlarıyla birlikte bir kişiye geçmesini anlatan her ifadenin mirasçı atamaya karine sayılacağını belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 02.04.2015, E. 2015/2251, K. 2015/3564).
Mirasçı atama sayılanlar. Bütün taşınır ve taşınmazlarını, banka hesaplarını ve ev eşyasının tamamını bir kişiye “vasiyet eden” mirasbırakan mirasçı atamıştır (Yargıtay 7. HD, 18.01.2024, E. 2022/6760, K. 2024/309; Yargıtay 7. HD, 24.04.2023, E. 2022/6296, K. 2023/2227). İki çocuğuna bütün taşınmaz ve taşınırlarını ve banka hesaplarını eşit paylarla bırakan mirasbırakanın tasarrufu da Hukuk Genel Kurulunca mirasçı atama sayılmıştır (Yargıtay HGK, 21.01.2026, E. 2025/44, K. 2026/16). Malvarlığının yarısını bir kişiye bırakan tasarruf (Yargıtay 1. HD, 31.05.2017, E. 2016/6440, K. 2017/3062), eşine terekesinin tamamını bırakan tasarruf (Yargıtay 14. HD, 02.04.2015, E. 2015/2251, K. 2015/3564; Yargıtay 8. HD, 11.03.2014, E. 2013/7612, K. 2014/3929) ve bütün malvarlığını bir kuruma bırakan tasarruf (Yargıtay 7. HD, 18.01.2023, E. 2021/6738, K. 2023/306) da mirasçı atamadır.
Mirasçı atama sayılmayanlar. Oran belirtmeden “eşime de hakları verilsin” diyen mirasbırakan mirasçı atamamıştır (Yargıtay 7. HD, 13.12.2022, E. 2021/2498, K. 2022/7686). Bir şirketteki hisselerin tamamının bırakılması, terekedeki belirli bir malın bırakılmasıdır (Yargıtay 7. HD, 24.11.2025, E. 2025/494, K. 2025/4938). Malların bir kısmını bazı kişilere, bir kısmını başkalarına ayrı ayrı bırakan vasiyetname de belirli mal bırakmadır (Yargıtay 14. HD, 26.01.2016, E. 2015/12033, K. 2016/938). Bir kuruma belirli taşınmazların, bir aracın ve kitapların bırakıldığı durumda da kurum mirasçı değil vasiyet alacaklısıdır (Yargıtay 14. HD, 09.03.2015, E. 2015/2695, K. 2015/2563).
• “Bütün mallarımı oğlum A'ya bırakıyorum.” — Terekenin tamamını kapsadığı için mirasçı atamadır; A atanmış mirasçı olur.
• “Mirasımın yarısı B'nindir.” — Belli bir oran içerdiği için mirasçı atamadır.
• “Şu adresteki dairemi C'ye vasiyet ediyorum.” — Terekedeki belirli bir malı bıraktığı için belirli mal bırakmadır; C vasiyet alacaklısıdır.
• “Eşime de hakları verilsin.” — Ne tamamı ne de bir oranı belirttiği için Yargıtay'a göre mirasçı atama değildir.
Atanmış Mirasçı ile Vasiyet Alacaklısı Arasındaki Farklar
Kazanım. Atanmış mirasçı da yasal mirasçılar gibi mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanır; yasal mirasçılar ona düşen mirası zilyetlik hükümlerine göre teslim etmekle yükümlüdür (TMK 599/3). Atanmış mirasçı mirasbırakanın külli halefidir (Yargıtay HGK, 21.01.2026, E. 2025/44, K. 2026/16) ve ölümle tereke üzerinde doğrudan hak kazanır (Yargıtay 1. HD, 31.05.2017, E. 2016/6440, K. 2017/3062). Belirli mal bırakılan kişi ise vasiyeti yerine getirme görevlisine, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkı kazanır (TMK 600). Vasiyetin tenfizi davası bu nedenle yasal mirasçılara yöneltilir; mirasçı olmayan başka bir vasiyet alacaklısına yöneltilen dava husumet yönünden bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 25.11.2015, E. 2015/11116, K. 2015/18838).
Belge. Yasal mirasçılara mirasçılık belgesi sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir. Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin tasarrufa, kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde mirasçılar veya başka vasiyet alacaklılarınca itiraz edilmezse, lehine tasarruf yapılan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir (TMK 598). Yargıtay, eşine terekesinin tamamını bırakan mirasbırakanın eşine yasal mirasçılık belgesi verilmesini doğru bulmamış, atanmış mirasçı olduğunu gösteren belge verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 02.04.2015, E. 2015/2251, K. 2015/3564; Yargıtay 8. HD, 11.03.2014, E. 2013/7612, K. 2014/3929). Belirli mal bırakılan kişi ise mirasçılık belgesi isteyemez, yalnız vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge alabilir (Yargıtay 14. HD, 26.01.2016, E. 2015/12033, K. 2016/938; Yargıtay 14. HD, 09.03.2015, E. 2015/2695, K. 2015/2563).
Tenfiz davası mı, belge mi? 7. Hukuk Dairesi, bütün malvarlığı kendisine bırakılan kişinin atanmış mirasçı belgesiyle malvarlığını adına intikal ettirebileceğini, bu nedenle vasiyetnameye dayanarak açtığı tescil davasında hukuki yararı bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 18.01.2024, E. 2022/6760, K. 2024/309). Belirli mal bırakılan kişi ise vasiyet yükümlüsüne karşı malın teslimini veya hakkın devrini dava edebilir (TMK 600/3).
Tenkis. Mirasçı atama saklı payları zedeliyorsa saklı paylı mirasçılar tenkis isteyebilir. Hukuk Genel Kurulu, bölünmez mal vasiyetine ilişkin TMK 564'ün yalnız belirli mal vasiyetinde uygulanacağını, mirasçı atamada uygulanamayacağını ve mirasçı atanan kişiye karşı açılan tenkis davası kabul edilirse davacının saklı payı oranında tenkise karar verilmesinin yeterli olduğunu açıklamıştır (Yargıtay HGK, 21.01.2026, E. 2025/44, K. 2026/16; Yargıtay 7. HD, 24.04.2023, E. 2022/6296, K. 2023/2227). Terekedeki taşınmazların mirasçılar adına intikal ettirilmiş olması tenkis davasında hukuki yararı ortadan kaldırmaz; intikal yalnız açıklayıcıdır (Yargıtay 7. HD, 14.03.2024, E. 2023/882, K. 2024/1548). Saklı payın hesabı için saklı pay şerhine bakılabilir.
Diğer davalara etkisi. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devrin muvazaalı olduğu iddiasıyla açılan davada davalı atanmış mirasçı olduğunu savunuyorsa, vasiyetnamenin tenfizi ve iptali davalarının sonucu beklenmelidir (Yargıtay 1. HD, 22.01.2025, E. 2024/5670, K. 2025/167).
TMK 514 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 13 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 13 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: mirasçı atama ile belirli mal bırakmanın ayrımı (7. Hukuk Dairesi 2022, 2024 ve 2025; 14. Hukuk Dairesi 2015 ve 2016; 1. Hukuk Dairesi 2017), tenkis ve diğer davalar (Hukuk Genel Kurulu 2026; 7. Hukuk Dairesi 2024; 1. Hukuk Dairesi 2025) ile koşul ve yükleme (3. Hukuk Dairesi 2015, 2016 ve 2020; 7. Hukuk Dairesi 2024). Metinde ayrıca aynı yöndeki 6 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; karşı oy içeren kararlar kullanılmamıştır. ATIF NOTLARI: onama kararlarında aktarılan gerekçe, kartta aksi belirtilmedikçe bölge adliye mahkemesine aittir; 8. Hukuk Dairesinin 2014 tarihli kararında belge için yazılan “TMK 582/2” ibaresi 598/2 olarak okunmalıdır; 7. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli yükleme kararı, 1987'deki ölüm nedeniyle 743 sayılı Kanunun TMK 515'e karşılık gelen 462. maddesine dayanır. Kişi, yer, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Mirasçı atama mı, belirli mal mı?
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Bütün taşınır ve taşınmazlarını, banka hesaplarını ve ev eşyasının tamamını bir kişiye bırakan vasiyetname mirasçı atamadır; atanmış mirasçı sulh mahkemesinden alacağı belgeyle intikal yapabileceğinden ayrıca dava açmasında hukuki yarar yoktur
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnamede, hayatta olduğu sürece tasarruf hakları kendisinde kalmak üzere, yurt içindeki ve dışındaki bütün taşınır ve taşınmaz mallarındaki hak ve paylarını, bütün banka hesaplarını ve evindeki eşyaların tamamını bir kuruma bırakmıştır. Kurum, mirasbırakana önceden ölen eşinden geçen bir taşınmaz payının da kendi adına tescili için dava açmış; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ölüme bağlı tasarrufları şekli anlamda (vasiyetname ve miras sözleşmesi) ve maddi anlamda (tasarrufun içeriği) olarak ayırmış; mirasçı atamada terekenin tamamının veya oransal bir bölümünün, belirli mal bırakmada ise bireysel özellikleriyle açıkça belli bir malın bırakılması gerektiğini açıklamıştır. Vasiyetnamenin belirli mal bırakmaya değil mirasçı atamaya ilişkin olduğunu, TMK 598/2 uyarınca atanmış mirasçı belgesiyle malvarlığının intikal ettirilebileceğini ve bu nedenle davada hukuki yarar bulunmadığını belirterek davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasçı atamada terekenin tamamını veya terekenin oransal olarak bir bölümünü bırakmış olması gerekli ve yeterli iken belirli bir mal bırakmada ise terekede bulunan bireysel özellik ve nitelikleriyle ayrıca ve açıkça belli olan bir parça malın (veya malların) bırakılmış olması gerekmektedir”
Ne anlama geliyor?
“Her şeyimi bırakıyorum” diyen vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi dava açmak yerine sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi almalıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kurumun adı, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçı atama için mirasın tamamı veya belli bir oranı belirtilmelidir; oran içermeyen “eşime de hakları verilsin” ifadesi atama sayılmaz, bu kişiye atanmış mirasçı belgesi verilemez
Olay: Eş, mirasbırakanla yaptığı karşılıklı feragat sözleşmesiyle mirastan feragat etmiştir. Mirasbırakan daha sonra düzenlediği el yazılı vasiyetnamede eşine de haklarının verilmesini istemiştir. Eş, mirasçılık belgesinin iptalini istemiş; bölge adliye mahkemesi bu istemi reddetmiş, ancak vasiyetnameye dayanarak eşin atanmış mirasçı olduğunun tespitine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirastan feragat eden eşin yasal mirasçılık sıfatını kaybettiğini ve mirasçılık belgesinin iptalini isteyemeyeceğini belirtmiştir. TMK 516/2'ye göre bir irade beyanının mirasçı atama sayılması için mirasbırakanın mirasının tamamını veya belirli bir oranını belirterek tasarrufta bulunması gerektiğini, vasiyetnamedeki ifadenin terekenin tamamını veya bir oranını kapsamadığını tespit ederek atanmış mirasçı belgesi verilmesine ilişkin hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu bakımdan vasiyetnamedeki irade beyanının mirasçı atama olarak nitelendirilebilmesi için mirasbırakanın mirasının tamamını veya belirli oranı belirtmesi suretiyle tasarrufta bulunması gereklidir.”
Ne anlama geliyor?
Birini mirasçı yapmak istiyorsanız mirasın tamamını veya oranını açıkça yazın; belirsiz ifadeler atama sayılmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Nitelendirmede kelimeye değil mirasbırakanın gerçek iradesine bakılır; terekenin tamamının bir kişiye geçmesini anlatan her ifade mirasçı atamaya karinedir; eşine her şeyini bırakılan eşe yasal mirasçılık belgesi değil atanmış mirasçı belgesi verilir
Olay: Eş, ölen eşinin vasiyetnameyle terekesinin tamamı için kendisini mirasçı atadığını ve vasiyetnamenin açılıp okunduğunu belirterek tek mirasçı olduğunu gösteren mirasçılık belgesi istemiştir. Mahkeme yasal mirasçıları gösteren mirasçılık belgesi vermiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasçılığın kanundan veya mirasbırakanın iradesinden doğabileceğini, mirasçı atama ile belirli mal bırakmanın ayrımında mirasbırakanın gerçek iradesinin esas alınacağını ve açık kelimelerin kullanılmasının şart olmadığını açıklamıştır. Yasal mirasçıları gösteren mirasçılık belgesine mirasçı atama gibi işlemlerin yansıtılamayacağını, atanmış mirasçıya TMK 598/2 uyarınca atanmış mirasçı olduğunu gösteren belge verilmesi gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Terekenin tamamı veya belli (kesirli) bir oranının hak ve borçlarıyla birlikte kişi veya kişilere intikalini anlatan murisin her sözcüğü, her deyimi, o kişinin mirasçı atandığına karine kabul edilir.”
Ne anlama geliyor?
“Vasiyet ediyorum” denmiş olması tasarrufu belirli mal bırakma yapmaz; bütün terekeyi kapsayan ifade atamadır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Bir şirketteki hisselerin tamamını bir kişiye, kalan malvarlığını yasal mirasçılara bırakan vasiyet belirli mal vasiyetidir; diğer mirasçının sulh mahkemesindeki beyanı ikrar sayılmaz, verilen atanmış mirasçı belgesi iptal edilir
Olay: Mirasbırakan vasiyetnamesiyle bir şirketteki hisselerinin tamamını davalıya bırakmış, diğer malvarlığının yasal esaslara göre yasal mirasçılar arasında paylaştırılmasını istemiştir. Sulh hukuk mahkemesi davalıya atanmış mirasçı belgesi vermiş; diğer mirasçı, bu belgenin iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, davacının sulh mahkemesindeki beyanını ikrar sayarak davayı reddetmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, davacının sulh mahkemesindeki beyanının ikrar olarak yorumlanamayacağını, esas olanın mirasbırakanın iradesi olduğunu ve bu iradenin mirasçı atama değil belirli mal vasiyeti olduğunu belirterek atanmış mirasçı belgesinin iptaline, davalının vasiyet alacaklısı belgesi istemekte serbest olduğuna karar vermiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“bu beyanın ikrar olarak yorumlanamayacağı, esas olanın mirasbırakanın iradesi olduğu, mirasbırakanın iradesinin de mirasçı atama değil, muayyen mal vasiyeti olduğu”
Ne anlama geliyor?
Belirli bir malvarlığı değeri ne kadar önemli olursa olsun, onu bırakmak mirasçı atama sayılmaz; lehtar vasiyet alacaklısıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Şirket, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Malların bir kısmını bazı kişilere, bir kısmını başkalarına ayrı ayrı bırakan vasiyetname belirli mal bırakmadır; vasiyet alacaklısı mirasçılık belgesi isteyemez
Olay: Mirasbırakan vasiyetnameyle bazı mallarını iki kişiye, bazı mallarını üçüncü bir kişiye, bir kısım mallarını da üçüne birlikte bırakmış ve yasal mirasçılarını mirasçılıktan çıkarmıştır. Lehine vasiyet yapılanlar mirasçılık belgesi istemiş, mahkeme bu kişileri de gösteren bir mirasçılık belgesi düzenlemiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasın tamamını veya belirli bir oranını içeren tasarrufun mirasçı atama, mirasçı atamaksızın belirli bir malın bırakılmasının ise belirli mal vasiyeti olduğunu açıklamıştır. TMK 598'e göre mirasçılık belgesinin yasal ve atanmış mirasçılara verilebileceğini, belirli mal vasiyeti alacaklısının mirasçılık belgesi isteyemeyeceğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Muayyen mal vasiyeti alacaklısının mirasçılık belgesi isteme hakkı yoktur.”
Ne anlama geliyor?
Belirli mallar bırakılan kişi mirasçı olmaz; vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belgeyle hakkını mirasçılardan ister.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Malvarlığının yarısını bir kişiye bırakan vasiyet mirasçı atamadır; atanan kişi vasiyet alacaklısı değildir ve ölümle tereke üzerinde doğrudan hak kazanır
Olay: Davacı idare, mirasçısız öldüğü ileri sürülen kayıt malikine ait taşınmaz payının vakfı adına tescilini istemiştir. Davaya katılan bir kişi, kayıt malikinin eski tarihli vasiyetnamesiyle malvarlığının yarısının kendisine bırakıldığını, vasiyetnamenin tenfiz edildiğini ve kendisine mirasçılık belgesi verildiğini ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi bu kişiyi yasal mirasçı değil vasiyet alacaklısı sayarak taşınmazın vakfa dönmesine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, TMK 516'yı hatırlatarak mirasın belli bir oranını bir kişiye bırakan tasarrufun mirasçı atama olduğunu ve mirasçı atanan kişinin mirasbırakanın ölümüyle tereke üzerinde doğrudan ve kendiliğinden hak kazandığını açıklamıştır. Malvarlığının yarısı bırakılan kişinin vasiyet alacaklısı değil atanmış mirasçı olduğu gözetilerek karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasçı atanan kişi, mirasbırakanın ölümü ile tereke üzerinde doğrudan ve kendiliğinden bir ayni hak kazanır.”
Ne anlama geliyor?
Mirasın yarısı gibi bir oran bırakmak kişiyi mirasçı yapar; atanan kişi mirasçılar arasındaki paylaşımda söz sahibi olur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Uyuşmazlığın vakıf hukukuna ilişkin kısmı sayfada özetlenmemiştir. Kişi, vakıf ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Tenkis ve diğer davalar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Bütün malvarlığını iki çocuğuna eşit paylarla bırakan vasiyet mirasçı atamadır; mirasçı atama yasal mirasçılar lehine de yapılabilir; bölünmez mal vasiyetine ilişkin TMK 564 mirasçı atamada uygulanmaz, saklı pay oranında tenkis yeterlidir
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnameyle bütün taşınmaz ve taşınırlarını ve banka hesaplarının tamamını ikinci eşinden olan iki çocuğuna eşit paylarla bırakmıştır. İlk eşinden olan çocuğu tenkis istemiştir. Özel Daire, taşınmazların sabit tenkis oranında bölünüp bölünemeyeceğinin araştırılması gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuş, ilk derece mahkemesi direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, tasarruf özgürlüğünün sınırının saklı paylar olduğunu, mirasçı atamada mirasbırakanın belirli bir mal değil terekenin tamamını veya bir oranını bıraktığını ve atanan mirasçının külli halef olarak terekenin tümünün veya bir payının sahibi olduğunu açıklamıştır. Mirasçı atamanın yasal mirasçılar lehine de yapılabileceğini, somut tasarrufun belirli mal vasiyeti değil mirasçı atama olduğunu, TMK 564'ün yalnız belirli mal vasiyetinde uygulanabileceğini ve mirasçı atanan kişiye karşı açılan tenkis davası kabul edilirse saklı paylar oranında tenkise karar verilmesinin yeterli olduğunu belirterek direnme kararını oy birliğiyle uygun bulmuş ve diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı Özel Daireye göndermiştir.
“Mirasçı nasbedilen kimse, murisin külli halefi olduğundan, miras açılmakla yasal mirasçı gibi terekenin tümünün ya da belli bir payının sahibi olur.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle mirasçı atanan çocuklara karşı tenkis isteyen saklı paylı mirasçı, malların bölünüp bölünemeyeceği tartışmasına girmeden saklı payı oranında tenkis elde eder.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçı atamaya karşı tenkis davası yenilik doğurucu bir indirim davasıdır; terekedeki taşınmazların mirasçılar adına intikal ettirilmiş olması hukuki yararı ortadan kaldırmaz, saklı pay oranında tenkis yeterlidir
Olay: Mirasbırakan el yazılı vasiyetnamesiyle davacılarla birlikte davalıları mirasçı atamıştır. Davacılar vasiyetnamenin iptalini, olmazsa tenkisini istemiş; davalılardan biri davayı kabul etmiştir. İlk derece mahkemesi iptal istemini reddetmiş, taşınmazların ölümden sonra davacılar adına intikal ettirildiği gerekçesiyle tenkis istemini de hukuki yarar yokluğundan reddetmiş; bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iptal istemi yönünden davalılardan birinin davayı kabul beyanının gözetilmemesini doğru bulmamıştır. Mirasçıların mirası ölümle bir bütün olarak kanun gereği kazandığını, taşınmazın mirasçılar adına intikalinin yalnız açıklayıcı olduğunu, tenkis davasının saklı payı ihlal eden kazandırmayı yasal sınıra indiren yenilik doğurucu bir dava olduğunu açıklamıştır. Mirasçı atanan kişiye karşı açılan tenkis davasının kabulü hâlinde saklı paylar oranında tenkise karar vermenin yeterli olduğunu belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“4721 sayılı Kanun'un 599 uncu maddesine göre mirasçılar, mirası mirasbırakanın ölümü ile bir bütün olarak kanun gereğince kazanırlar. Aynı Kanunun 705 inci maddesine göre, taşınmazın mirasçılar adına intikali sadece açıklayıcı mahiyettedir.”
Ne anlama geliyor?
Tapuda intikal yapılmış olması tenkis hakkını ortadan kaldırmaz; mirasçı atamada saklı pay oranında indirim istenir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Muris muvazaası davasında davalı vasiyetname uyarınca atanmış mirasçı olduğunu ileri sürüyorsa, vasiyetnamenin tenfizi ve iptali davalarının sonucu bekletici sorun yapılmalıdır
Olay: Tek mirasçısı evlatlığı olan mirasbırakan, bir taşınmazını vekili aracılığıyla kardeşine satış göstererek devretmiş, taşınmaz daha sonra bir başkasına satılmıştır. Evlatlık muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil istemiş; davalı, mirasbırakanın düzenlediği ve bakım karşılığında taşınmazlarının ölümünden sonra kendisine kalmasını öngören vasiyetname uyarınca atanmış mirasçı olduğunu savunmuştur. Vasiyetnamenin tenfizi ve iptali için açılan davalar derdesttir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, muris muvazaasına ilişkin ilkeleri ve TMK 516'yı hatırlatmış; davalının henüz atanmış mirasçılık belgesi alamadığını, atanmış mirasçılığın belirlenmesinin davanın sonucunu etkileyeceğini belirtmiştir. HMK 165 uyarınca vasiyetnamenin tenfizi ve iptali davalarının sonucunun beklenmesi, delillerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“davalının henüz atanmış mirasçılık belgesini temin edemediği, atanmış mirasçılık hususunun tespit edilmesinin ise eldeki temyize konu davanın sonucunu etkileyeceği anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetname ile mirasçı atandığı iddiası, mirasbırakanın sağlararası devirlerine ilişkin davaların sonucunu değiştirebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Koşul ve yükleme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
“Bu vasiyetim eşimin evlenmemesi şartı ile geçerlidir” kaydı evlenme hakkını sınırladığından hukuka aykırıdır; hukuka aykırı şart yalnız kendisini değil bağlı olduğu vasiyeti de geçersiz kılar
Olay: Mirasbırakan el yazılı vasiyetnameyle taşınmazını ikinci eşine bırakmış ve vasiyetnameye “bu vasiyetim eşimin evlenmemesi şartı ile geçerlidir” kaydını eklemiştir. İlk eşinden olan çocukları ehliyetsizlik ve şartın hukuka ve ahlaka aykırılığı nedeniyle vasiyetnamenin iptalini istemiş, tenkis isteminden feragat etmiştir. İlk derece mahkemesi, şartın vasiyetnameyi geçersiz kılmadığını, yalnız şartın geçersiz olduğunu kabul ederek davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Adli Tıp raporuna göre ehliyetsizlik iddiasının reddini yerinde bulmuştur. TMK 557'deki iptal sebeplerinin sınırlı olduğunu, TMK 515/2'ye göre hukuka veya ahlaka aykırı koşulların bağlı oldukları tasarrufu geçersiz kıldığını hatırlatmış ve Borçlar Kanunundaki yasak koşul hükmüne de atıf yapmıştır. Eşin evlenmemesi şartının kişinin temel haklarından olan evlenme hakkını sınırladığı için hukuka aykırı olduğunu, vasiyetnamenin TMK 557/3 uyarınca iptali gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Tüm bu yasal mevzuat göz önüne alındığında, muris tarafından vasiyetnameye konulan bu şart, bir kişinin en temel haklarından olan evlenme hakkına bir sınır getirmesi nedeni ile, hukuka aykırı şart kapsamındadır.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyeti yeniden evlenmeme şartına bağlamak, kazandırmayı tamamen düşürebilir; şartın silinip vasiyetin ayakta kalması beklenmemelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasın bir konağın ihtiyaçları için kullanılmasını ve bu işle belirli bir kişinin ilgilenmesini isteyen vasiyette, o kişinin açtığı davanın aktif husumet yokluğundan reddi doğru değildir; her ilgili yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir
Olay: Mirasbırakan ölümünden bir gün önce tanıklar huzurunda yaptığı sözlü vasiyetle mirasının bir konağın bütün ihtiyaçları için kullanılmasını ve bu işle davacının ilgilenmesini istemiştir. Yasal mirasçıların davacıya karşı açtığı iptal davası, vasiyetin davacıya doğrudan kazandırma değil malların bakım ve korunması görevi yüklediği belirtilerek reddedilmiş ve kesinleşmiştir. Davacı, mirasçıların sattığı taşınmazın bedeli ve çektikleri banka parası için dava açmış; ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 514 ve 515'i hatırlatarak mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarını koşul ve yüklemelere bağlayabileceğini, tasarruf hüküm doğurduğu andan itibaren her ilgilinin koşul veya yüklemenin yerine getirilmesini isteyebileceğini belirtmiştir. Vasiyetin iptali davasında davacının davalı sıfatıyla yer aldığını ve vasiyetin sözlü vasiyetname olarak geçerli sayıldığını, bu kesin kararın gözetilerek işin esası hakkında karar verilmesi gerektiğini belirterek usulden ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“artık kesinleşen vasiyetnamenin iptali kararının nazarı dikkate alınmak suretiyle, davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, davacının aktif husumet ehliyetinin olmadığından bahisle davanın usulden reddine yönelik yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle kendisine bir görev yüklenen kişi, yüklemenin yerine getirilmesi için dava açabilir; mahkeme davayı esastan incelemelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar esas yönünden hüküm kurmamış, davanın esastan incelenmesini istemiştir. Kişi ve yer bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan vasiyeti koşula bağlayabilir; payını satmama şartıyla iki çocuğa bırakılan evde vasiyet alacaklısından biri payını devrederse şart bozulur ve ev vasiyetnamede öngörüldüğü gibi bütün kardeşler arasında paylaşılır
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnameyle bir yazlık evini yarı yarıya iki çocuğuna bırakmış; paylarını satmamalarını, satmak isterlerse evi yedi kardeşle eşit olarak paylaşmalarını şart koşmuştur. Vasiyet alacaklılarından biri payını noterde başka kardeşlerine devretmiştir. Diğer vasiyet alacaklısı evin tamamının veya yarısının kendi adına tescilini istemiş; ilk derece mahkemesi şartın bozulduğunu kabul ederek evin yedi kardeş arasında eşit paylaşılması gerektiği gerekçesiyle davacı adına yedide bir payın tesciline karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 515 uyarınca mirasbırakanın vasiyetnamedeki tasarrufunu koşula bağlayabileceğini; vasiyetnamede vasiyet alacaklılarına paylarını satmama şartı getirildiğini ve şart bozulursa evin diğer kardeşlerle eşit paylaşılacağının öngörüldüğünü belirtmiştir. Vasiyet alacaklılarından birinin payını devretmesiyle şartın bozulduğunu, bu durumda vasiyetnamenin devamındaki açıklama gereğince evin kardeşler arasında paylaşılacağını kabul ederek yedide bir pay üzerinden verilen tenfiz kararını oy birliğiyle onamıştır.
“muris isterse vasiyetnamedeki tasarrufunu koşula bağlı kılabilir.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyete konan bir şart, bozulması hâlindeki sonucuyla birlikte yazılmışsa uygulanır; şartı bozan lehtar vasiyetin sağladığı üstünlüğü kaybedebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; gerekçe Daireye aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetteki yüklemenin yerine getirilmemesi ilgililere vasiyetin iptalini isteme hakkı vermez; ilgililer yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir, yükümlünün bu yönde çaba gösterdiği dosyada istemlerin reddi onandı
Olay: Mirasbırakan 1968 tarihli vasiyetnameyle bir taşınmazını, çocukların yetiştirilmesi ve korunması hizmetlerinde kullanılması, başkasına devredilmemesi ve tesis kullanılmaya başlandığında kendi adını taşıması şartıyla bir kamu kurumuna bırakmış ve 1987'de ölmüştür. Mirasçısı, yüklemenin yerine getirilmediğini ileri sürerek yerine getirilmesini, olmazsa yüklemeli bağış hükümlerine dayanarak payı oranında taşınmazın iadesini veya tazminat istemiştir. Davalı idare, taşınmazdaki uzun süreli kiracının tahliyesi için hukuki yollara başvurduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi yüklemeli bağışın geri alınması şartlarının gerçekleşmediğini ve bir yıllık sürenin geçtiğini belirterek davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın ölüm tarihine göre uyuşmazlığa 743 sayılı Kanunun 462. maddesinin uygulanacağını, bu hükme göre ilgililerin vasiyetteki şart ve yüklemelerin yerine getirilmesini isteyebileceğini, ancak vasiyet hükümlerinin yerine getirilmemesinin kendilerine vasiyetin iptalini isteme hakkı vermediğini belirtmiştir. Yüklemenin yerine getirilmesi istemi yönünden davalının taşınmazın tahliyesi için hukuki girişimlerde bulunduğunun anlaşıldığını gözeterek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“Vasiyetname hükümlerinin yerine getirilmemesinden dolayı ilgililer; ancak MK'nın 462 nci maddesi hükmü gereğince infazını, şart ve mükellefiyetlerin yerine getirilmesini isteyebilir. Yoksa, bu hal vasiyetnamenin iptali için kendilerine bir hak vermez.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle konan yükleme yerine getirilmezse mirasçılar malı geri alamaz; açılacak dava yüklemenin yerine getirilmesine yöneliktir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir ONAMA kararıdır. Mirasbırakan 1987'de öldüğünden 743 sayılı Kanunun 462. maddesi uygulanmıştır; bu hüküm içerik olarak TMK 515'e karşılık gelir. Alıntı Dairenin “İlgili Hukuk” açıklamasındandır. Kurum, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 514 ile ilgili maddeler
- TMK m. 527 — Miras sözleşmesi ve mirastan feragat: şekil şartı, ivazlı-ivazsız feragatin çocuklara etkisi, kısmi feragat ve veraset ilamı (TMK 527-530)
- TMK m. 520 — Yedek mirasçı ve art mirasçı atama: lehtar önce ölürse, önmirasçının güvencesi, tapu şerhi ve vasiyetle vakıf kurma (TMK 520-526)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
- TMK m. 510 — Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): sebepler, ispat yükü, saklı pay, torunlar ve aciz belgesi (TMK 510-513)
- TMK m. 502 — Vasiyet ve miras sözleşmesi ehliyeti, yanılma, aldatma, korkutma ve açık yanılma (TMK 502-504)
- TMK m. 499 — Sağ kalan eşin miras payı: 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı; boşanma davasında ölüm ve resmî nikâh (TMK 499)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 500 — Evlatlık ve Devletin mirasçılığı: tek yönlü miras, öz aileden miras, halefiyet ve mirasçısız tereke (TMK 500-501)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Vasiyetnamede bir kişiye mirasın tamamını veya bir oranını mı, yoksa belirli malları mı bırakmak istediğinizi açıkça yazın; nitelendirme alınacak belgeyi, dava yolunu ve tenkis hesabını değiştirir.
- 2.Belirli mal bırakıyorsanız malı tapu, plaka veya hesap bilgileriyle tanımlayın; hakkında tasarruf etmediğiniz malların yasal mirasçılara kalacağını unutmayın.
- 3.Atanmış mirasçıysanız vasiyetname açılıp itiraz süresi geçtikten sonra sulh hukuk mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi isteyin; ayrıca tescil veya tenfiz davası açmanız gerekmeyebilir.
- 4.Vasiyet alacaklısıysanız mirasçılık belgesi değil vasiyet alacaklısı olduğunuzu gösteren belge isteyin ve malın teslimini yasal veya atanmış mirasçılardan talep edin.
- 5.Vasiyete koşul veya yükleme koyacaksanız evlenme gibi temel hakları sınırlayan ifadelerden kaçının; hukuka aykırı koşul bütün kazandırmayı düşürebilir.
- 6.Size vasiyetle bir görev yüklenmişse, yüklemenin yerine getirilmesini isteme hakkının her ilgiliye ait olduğunu bilin.
- 7.Vasiyete koyduğunuz şartın bozulması hâlinde malın kime kalacağını da açıkça yazın; Yargıtay vasiyetnamede öngörülen sonucu uygulamaktadır.
- 8.Saklı paylı mirasçıysanız ve miras başkasına bırakılmışsa tenkis davasını süresinde açın; mirasçı atamada saklı payınız oranında indirim istenir.
- 9.Muvazaa veya tenkis davası sürerken karşı taraf atanmış mirasçı olduğunu ileri sürüyorsa vasiyetnameye ilişkin davaların sonucunun beklenmesini isteyin.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.