Kısa cevap · TMK 538
El yazılı vasiyetname, yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı ve imzalanmalıdır (TMK 538/1). Noter, tanık veya sağlık raporu gerekmez; vasiyetname dilenirse açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura saklanmak üzere bırakılabilir, ancak bu zorunlu değildir (TMK 538/2). Yargıtay bu üç şartı geçerlilik şartı saymaktadır: bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan metin, başkasına yazdırılan metin, tarihi olmayan belge ve mirasbırakanın her zamanki imzası yerine yalnız adını ve soyadını yazdığı vasiyetname iptal edilmiştir. Buna karşılık tarihin metnin başına yazılması, çok sayfalı vasiyetnamede her sayfanın ayrıca imzalanmamış olması veya vasiyetnamenin notere bırakılmamış olması geçersizlik sebebi sayılmamıştır. Eski 743 sayılı Kanunun aradığı düzenleme yeri TMK'da şart değildir; 2002'den önce yazılmış ve yer içermeyen vasiyetnameler konusunda ise Yargıtay kararları farklıdır.
Bu sayfada neler var? (16 bölüm)
- TMK 538 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- El Yazılı Vasiyetname Nedir? Üç Şart ve Saklama (TMK 538)
- Baştan Sona El Yazısı: Bilgisayar Çıktısı, Daktilo ve Başkasına Yazdırma
- Tarih Şartı: Yıl, Ay ve Gün Olmazsa Vasiyetname Geçerli mi?
- İmza Şartı: Ad-Soyad Yazmak, İmzanın Yeri ve Çok Sayfalı Vasiyetname
- Düzenleme Yeri Şart mı? 2002'den Önce Yazılmış El Yazılı Vasiyetnameler
- Notere veya Sulh Hâkimine Bırakma Zorunlu mu? Geri Alma ve Saklama Süresi (TMK 538/2)
- El Yazısıyla Yazılan Her Belge Vasiyetname midir? Bakım Sözleşmesi, Mektup ve Dilekçe
- Yurt Dışında Yazılan El Yazılı Vasiyetname Türkiye'de Geçerli mi?
- El Yazılı Vasiyetnamenin Açılması, İptal Davası ve Yerine Getirilmesi
- TMK 538 Yargıtay kararları
- TMK 538 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- El yazılı vasiyetname
- Mirasbırakanın baştan sona kendi el yazısıyla yazıp yıl, ay ve gün göstererek imzaladığı vasiyetname (TMK 538/1).
- Tarih şartı
- Vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve günün mirasbırakanın el yazısıyla gösterilmesi; Yargıtay'a göre geçerlilik şartıdır.
- İmza şartı
- Vasiyetnamenin mirasbırakanın kendi imzasıyla imzalanması; ad ve soyadın yazılması, mirasbırakanın kullandığı imza değilse yeterli görülmemiştir.
- Tevdi (saklamaya bırakma)
- El yazılı vasiyetnamenin açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılması; isteğe bağlıdır (TMK 538/2).
- Düzenleme yeri (mahal)
- 743 sayılı eski Kanunun el yazılı vasiyetnamede aradığı, TMK 538'de bulunmayan şart.
- Grafolojik inceleme
- Vasiyetnamedeki yazı ve imzanın mirasbırakana ait olup olmadığının, mirasbırakanın önceki yazı örnekleriyle karşılaştırılarak uzman bilirkişice incelenmesi.
- Vasiyetnamenin açılması
- Mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin sulh hâkimince açılıp ilgililere okunması; geçerliliğe karar verilmesi anlamına gelmez (TMK 596).
Bir bakışta TMK 538
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Üç şart | Baştan sona el yazısı, yıl-ay-gün tarih ve imza; biri eksikse vasiyetname iptal edilir. | TMK m. 538/1; 3. HD 27.02.2017 |
| Tanık, noter, rapor | Gerekmez; vasiyet ehliyeti için 15 yaş ve ayırt etme gücü yeterlidir. | TMK m. 502, 538 |
| Bilgisayar çıktısı | Bilgisayarda yazılan metnin altına el yazısıyla not ve imza eklemek yetmez. | 7. HD 12.06.2024 (onama) |
| Başkasına yazdırma | Mirasbırakanın isteğiyle de olsa başkasının yazdığı metin el yazılı vasiyetname değildir. | 8. HD 26.06.2012 |
| El yazısı itirazı | Önceki yazı örnekleriyle, denetime elverişli uzman bilirkişi incelemesi yapılmalıdır. | 3. HD 26.02.2015 |
| Farklı kalemler | Yazı ve imza aynı elin ürünüyse farklı kalemlerle yazılmış olması sorun değildir. | 3. HD 16.06.2014 |
| Tarih yoksa | Tarihsiz belge el yazılı vasiyetname olarak geçerli değildir. | 3. HD 04.12.2012; 7. HD 15.12.2025 (onama) |
| Tarihin yeri | Tarih metnin başına yazılabilir; sonda olması şart değildir. | 3. HD 12.11.2018 |
| İmza yerine ad-soyad | Mirasbırakanın her zamanki imzası değilse imza sayılmamıştır. | 3. HD 27.02.2017 |
| Her sayfaya imza | Kanunda her sayfanın ayrıca imzalanması şartı yoktur. | 7. HD 28.11.2024 (onama) |
| Düzenleme yeri | TMK'da şart değildir; 743 döneminde şarttı. | TMK m. 538; HGK 22.03.2006 |
| 2002 öncesi vasiyetname | Yer eksikliğinde Yargıtay kararları farklıdır; vasiyetnameyi yenilemek en güvenli yoldur. | HGK 22.03.2006; 14. HD 21.01.2019; 7. HD 15.01.2025 |
| Notere bırakma | İsteğe bağlıdır; bırakılmamış vasiyetname de geçerlidir. | TMK m. 538/2; 3. HD 30.04.2019 |
| Noterden geri alma | Tek başına vasiyetnameden dönme sayılmaz. | 3. HD 16.06.2014 |
| Bakım karşılığı belge | Ölünceye kadar bakma sözleşmesi niteliğindeyse resmî şekil gerekir. | 3. HD 14.04.2021 |
| Yurt dışında yazılan | Yapıldığı yer, vatandaşlık, ikametgâh, mutat mesken veya taşınmazın bulunduğu yer hukukundan birine uygunsa şeklen geçerlidir. | MÖHUK m. 20/4; 7. HD 23.12.2024 |
| Açılma | Ölümden sonra sulh hâkimince açılır; açılmadan tenfiz davası açılamaz. | TMK m. 596; 3. HD 12.12.2011 |
| Sahte vasiyetname | Özel belgede sahtecilik olsa da resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır. | TCK m. 210/1 |
TMK 538 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Dördüncü Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların Şekilleri · A. Vasiyet › I. Şekilleri › 3. El yazılı vasiyetname (538)
El yazılı vasiyetname: baştan sona el yazısı, yıl-ay-gün tarih ve imza şartı, notere veya sulh hâkimine bırakma (m. 538) — Madde 538
- (1)El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.
- (2)El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 538 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Önceki 743 sayılı Kanunun 485. maddesi el yazılı vasiyetnamenin tanzim edildiği yerin (mahal) de el yazısıyla yazılmasını arıyor ve vasiyetnamenin sulh hâkimine veya noter gibi bir memura “tevdi olunur” diyordu. TMK 538 yer şartını kaldırmış, saklamak üzere bırakmayı “bırakılabilir” biçiminde düzenlemiştir. |
El Yazılı Vasiyetname Nedir? Üç Şart ve Saklama (TMK 538)
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Tek başına yapılabilen vasiyet. Vasiyet üç şekilde yapılabilir: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve olağanüstü durumlarda sözlü vasiyet (TMK 531). El yazılı vasiyetname için noter, memur, tanık veya sağlık raporu gerekmez; mirasbırakan kâğıda kendi eliyle yazar, tarih atar ve imzalar. Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK 502). Karşılıklı ve bağlayıcı bir miras sözleşmesi ise el yazısıyla yapılamaz; resmî vasiyetname şeklinde yapılmalıdır (TMK 545).
Üç zorunlu unsur. Kanun el yazılı vasiyetname için üç unsur sayar: metnin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılması, yapıldığı yıl, ay ve günün gösterilmesi ve imza. Yargıtay bu unsurları geçerlilik şartı saymakta ve birinin eksikliğini iptal sebebi olarak görmektedir (Yargıtay 3. HD, 27.02.2017, E. 2016/8717, K. 2017/2051; Yargıtay 3. HD, 05.04.2017, E. 2015/16938, K. 2017/4772). Kanunda öngörülen şekle uyulmadan yapılan tasarrufun iptali için dava açılabilir (TMK 557/4); dava açma hakkı TMK 559'daki sürelere bağlıdır.
Baştan Sona El Yazısı: Bilgisayar Çıktısı, Daktilo ve Başkasına Yazdırma
Metnin tamamı mirasbırakanın eli olmalı. Yargıtay'a göre el yazısı yazanı diğer kişilerden ayıran bir özellik olduğu için el yazılı vasiyetnamenin tamamı vasiyetçi tarafından yazılmalıdır; bu konuda çekişme varsa uzman bilirkişi incelemesi yapılmalıdır (Yargıtay 3. HD, 26.02.2015, E. 2014/9880, K. 2015/3015). Metnin bir bölümünü başkasının yazması, bilgisayarda veya daktiloda yazılması bu şartı karşılamaz.
- Bilgisayar çıktısı: Metni bilgisayarda yazılan, altına yalnızca el yazısıyla vasiyetnameyi hazırlattığını, okuduğunu ve imzaladığını belirten bir not, tarih, ad ve imza eklenen belge TMK 538'e aykırı bulunarak iptal edilmiş ve bu karar Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 12.06.2024, E. 2023/3016, K. 2024/3443).
- Daktilo: Daktiloyla yazılmış belge el yazılı vasiyetname niteliğinde değildir (Yargıtay 3. HD, 13.09.2012, E. 2012/12441, K. 2012/18808).
- Başkasına yazdırma: Mirasbırakanın isteğiyle de olsa üçüncü kişilerin yazdığı vasiyetnameler geçersizdir; başkasına daktiloyla yazdırılıp iki tanık önünde imzalanan belge ne el yazılı ne de sözlü vasiyet sayılmıştır (Yargıtay 8. HD, 26.06.2012, E. 2011/5124, K. 2012/6358).
- Farklı kalemler: Metnin farklı kalemlerle yazılmış olması, yazı ve imzalar aynı kişinin eli ürünüyse şekle aykırılık oluşturmaz (Yargıtay 3. HD, 16.06.2014, E. 2014/9241, K. 2014/9611).
Yazı mirasbırakana ait değilse. Adli Tıp Kurumu raporunda vasiyetnamedeki yazıların mirasbırakanın karşılaştırma yazılarıyla tersim biçimi, eğim ve baskı derecesi gibi yönlerden farklı olduğunun saptanması üzerine vasiyetname iptal edilmiş, bu karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 25.02.2025, E. 2024/2691, K. 2025/1052).
Tarih Şartı: Yıl, Ay ve Gün Olmazsa Vasiyetname Geçerli mi?
Tarih geçerlilik şartıdır. Vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün mirasbırakanın el yazısıyla gösterilmelidir. Hasta yatağında yazılan ve kendisine bakan kişiye mallarını bırakan belgede tarih bulunmadığı için belge el yazılı vasiyetname olarak geçerli sayılmamıştır (Yargıtay 3. HD, 04.12.2012, E. 2012/20403, K. 2012/25001). Mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış veya onun gösterdiği bir tarih içermeyen belge hakkında verilen iptal kararı 2025'te de onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 15.12.2025, E. 2025/1708, K. 2025/5404). Noterde saklanan ikinci bir vasiyetnamenin tarih taşımadığı için iptal edildiği bir dosyada, bu iptal sonucunda önceki vasiyetname yeniden önem kazanmıştır (Yargıtay 3. HD, 16.06.2014, E. 2014/9241, K. 2014/9611).
Tarihin yeri serbesttir. Kanun tarihin metnin neresine yazılacağını belirlemez. Tarih metnin en üstüne yazılmışken mahkemenin vasiyetnamede tarih bulunmadığı gerekçesiyle verdiği iptal kararı bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 12.11.2018, E. 2018/5403, K. 2018/11342).
Tarihsiz belge başka bir işlem olabilir mi? Vasiyetname olarak geçersiz sayılan tarihsiz bir belge, imzası çekişmesiz olduğu için mirasbırakanın sağlığında karşı tarafın eline geçen paraya ilişkin bağışlama iradesinin delili olarak değerlendirilmiştir (Yargıtay 3. HD, 04.12.2012, E. 2012/20403, K. 2012/25001). Bu istisnai bir sonuçtur; ölümden sonra hüküm doğurması istenen tasarruflar için tarih şartından vazgeçilemez.
İmza Şartı: Ad-Soyad Yazmak, İmzanın Yeri ve Çok Sayfalı Vasiyetname
İmza, mirasbırakanın gerçek imzası olmalı. Vasiyetnamenin altına yalnızca ad ve soyadını yazan mirasbırakanın başka belgelerde imzasını bu şekilde atmadığı anlaşıldığında, vasiyetnamede imza bulunmadığı kabul edilmiş ve iptal gerektiğine karar verilmiştir (Yargıtay 3. HD, 27.02.2017, E. 2016/8717, K. 2017/2051).
Her sayfanın imzalanması şart değil. Çok sayfalı bir vasiyetnamede ilk sayfada imza bulunmamasına rağmen, kanunda her sayfanın ayrıca imzalanması şartı olmadığı ve sonradan eklendiği ileri sürülen bölümün vasiyetnameyle bütünlük taşıdığı gerekçesiyle verilen ret kararı Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 28.11.2024, E. 2024/291, K. 2024/5330). Uygulamada her sayfayı imzalamak ve sayfaları numaralandırmak ileride çıkabilecek tartışmaları azaltır.
İmza ve yazı itirazında bilirkişi. Yazı veya imzanın mirasbırakana ait olmadığı ileri sürülürse, inceleme konunun uzmanınca, yeterli teknik donanıma sahip bir ortamda ve mirasbırakanın daha önceki yazı örnekleriyle karşılaştırılarak yapılmalı; rapor dayanakları gösterilmiş ve denetime elverişli olmalıdır (Yargıtay 3. HD, 26.02.2015, E. 2014/9880, K. 2015/3015; Yargıtay 3. HD, 13.04.2016, E. 2016/5152, K. 2016/5771; Yargıtay 3. HD, 05.04.2017, E. 2015/16938, K. 2017/4772). Davacının imzanın sahte olduğunu ileri sürüp sürmediği belirsizse hâkim bunu açıklattırmalıdır (Yargıtay 3. HD, 11.12.2012, E. 2012/21286, K. 2012/25452).
Düzenleme Yeri Şart mı? 2002'den Önce Yazılmış El Yazılı Vasiyetnameler
TMK yer istemiyor. 743 sayılı eski Kanunun 485. maddesi el yazılı vasiyetnamenin tanzim edildiği yerin de mirasbırakanın el yazısıyla yazılmasını arıyordu. TMK 538 ise yalnız yıl, ay ve gün ile el yazısı ve imzayı saymış, yer şartını kaldırmıştır. 01.01.2002'den sonra yazılan bir vasiyetnamede yerin yazılmaması geçersizlik sebebi değildir.
Eski vasiyetnamelerde görüş ayrılığı. TMK'nın yürürlük kanunu olan 4722 sayılı Kanunda vasiyetnamenin şekli için özel bir geçiş hükmü yoktur: m. 1/2 yürürlükten önce yapılan işlemlerin bağlayıcılığını yapıldıkları sırada yürürlükte olan kanuna, m. 17 ise mirasçılık ve mirasın geçişini mirasbırakanın ölüm tarihindeki hükümlere bağlar. Hukuk Genel Kurulu, 4722 m. 17'ye dayanan Özel Daire kararını benimseyerek, mirasbırakanın 01.01.2002'den sonra öldüğü bir dosyada TMK 538'in uygulanacağını ve yer yazılmamasının iptal sebebi olmadığını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 22.03.2006, E. 2006/2-64, K. 2006/93). 3. Hukuk Dairesi de 1998 ve 1976 tarihli vasiyetnamelerde, mirasbırakan 2002'den sonra öldüğü için TMK hükümlerini uygulamış (Yargıtay 3. HD, 26.02.2015, E. 2014/9880, K. 2015/3015; Yargıtay 3. HD, 22.03.2016, E. 2015/11201, K. 2016/4310); 7. Hukuk Dairesi 1997 tarihli bir vasiyetnamede aynı gerekçeyle verilen bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (Yargıtay 7. HD, 18.09.2025, E. 2025/150, K. 2025/3730). Buna karşılık 7. Hukuk Dairesi 15.01.2025 tarihli kararında, 1995'te yazılan ve mirasbırakanın 2011'de öldüğü bir dosyada vasiyetnamenin yer yazılmadığı için iptal edilmesini doğru bulmuştur (Yargıtay 7. HD, 15.01.2025, E. 2024/1394, K. 2025/276). 14. Hukuk Dairesi de 1999 tarihli bir el yazılı vasiyetnamede, düzenleme yeri belirtilmediği için vasiyetnamenin geçersiz olduğu yönündeki mahkeme kararını yerinde bulmuştur (Yargıtay 14. HD, 21.01.2019, E. 2016/10849, K. 2019/573).
Notere veya Sulh Hâkimine Bırakma Zorunlu mu? Geri Alma ve Saklama Süresi (TMK 538/2)
İsteğe bağlı saklama. TMK 538/2 el yazılı vasiyetnamenin saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya yetkili memura “bırakılabileceğini” söyler. 3. Hukuk Dairesi bu hükmün emredici olmadığını, bırakılmamış el yazılı vasiyetnamenin de geçerli olduğunu ve bunun, ölümden sonra bulunan vasiyetnamenin sulh hâkimine teslimini düzenleyen TMK 595'ten de anlaşıldığını belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 30.04.2019, E. 2018/4826, K. 2019/3940). Aynı kararda, vasiyet edilen malın sonradan başka bir işleme konu edilmesinin (TMK 544/2) iptal davasında değil vasiyetin yerine getirilmesi davasında değerlendirileceği vurgulanmıştır.
Noterden geri almak dönmek demek değildir. Notere kapalı olarak bırakılan el yazılı vasiyetnamenin mirasbırakan tarafından geri alınması tek başına vasiyetnameden dönüldüğünü göstermez. Vasiyetnameden dönme, kanundaki şekillerden birine uygun yeni bir vasiyetnameyle, vasiyetnameyi yok ederek veya sonraki tasarruflarla olur (TMK 542-544); sonradan yapılan vasiyetname geçersiz sayılır veya iptal edilirse dönülmek istenen önceki vasiyetname geçerliliğini korur (Yargıtay 3. HD, 16.06.2014, E. 2014/9241, K. 2014/9611; Yargıtay 2. HD, 08.11.2006, E. 2006/14226, K. 2006/15235).
Saklama süresi ve sulh hâkimi. Noterde saklama için belirlenen sürenin dolmasının vasiyetnamenin geçerliliğini etkilemeyeceğini kabul eden ilk derece kararı, Yargıtay'ca bu gerekçe yönünden değil, imza incelemesi yapılmadığı için bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 11.12.2012, E. 2012/21286, K. 2012/25452). Mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazdığı vasiyetname metninin TMK 538/2'ye dayanılarak sulh hukuk mahkemesine sunulduğu bir başvuruda, mahkemenin bu aşamada vasiyetnamedeki mirasçılıktan çıkarma sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediğini inceleyerek talebi reddetmesi bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 10.04.2017, E. 2015/19047, K. 2017/4988).
El Yazısıyla Yazılan Her Belge Vasiyetname midir? Bakım Sözleşmesi, Mektup ve Dilekçe
İçeriğe bakılır. El yazısıyla yazılmış bir belgenin vasiyetname mi, başka bir işlem mi olduğu başlığına göre değil içeriğine göre belirlenir. Bir kişinin kendisine ölünceye kadar bakması şartıyla öldükten sonra mirasının ona kalmasını isteyen ve böylece bakım borcu karşılığında taşınmaz devrini vaat eden el yazılı belge ölünceye kadar bakma sözleşmesi sayılmış; bu sözleşme resmî şekil gerektirdiğinden belge geçersiz görülmüştür (Yargıtay 3. HD, 14.04.2021, E. 2021/855, K. 2021/4103).
Başlık yanıltıcı olabilir. Bir kuruma hitaben yazılmış olsa da içeriğiyle önceki resmî vasiyetnameyi değiştiren el yazılı metin, dilekçe değil yeni bir ölüme bağlı tasarruf olarak nitelendirilmiştir (Yargıtay 7. HD, 15.01.2025, E. 2024/1394, K. 2025/276).
Sahte vasiyetname. Vasiyetname, özel belgede sahtecilik suçunun konusu olduğunda resmî belgede sahtecilik hükümlerinin uygulandığı belgeler arasında sayılmıştır (TCK 210/1). Suçun unsurları için belgede sahtecilik suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Yurt Dışında Yazılan El Yazılı Vasiyetname Türkiye'de Geçerli mi?
Seçimlik şekil kuralları. Ölüme bağlı tasarrufun şekline MÖHUK 7 uygulanır; tasarruf yapıldığı ülke hukukunun veya esasına uygulanan hukukun öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir ve ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir (MÖHUK 20/4). 7. Hukuk Dairesi, Türkiye'nin de taraf olduğu 05.10.1961 tarihli vasiyet tasarruflarının şekline ilişkin Lahey Sözleşmesine göre, vasiyetnamenin yapıldığı yer, vatandaşlık, ikametgâh, mutat mesken veya taşınmazlar için bulunduğu yer hukukundan birine uygun olmasının yeterli olduğunu; şekil yönünden taşınır ve taşınmaz ayrımı yapılmayacağını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 23.12.2024, E. 2024/3614, K. 2024/5897).
Somut sonuç. Aynı kararda, yurt dışında düzenlenen el yazılı vasiyetnamedeki yazı ve imzaların mirasbırakana ait olmadığı raporlarla belirlendiği için vasiyetname hem yapıldığı yer hukukuna hem Türk hukukuna göre geçersiz bulunmuş; o ülkenin hukukuna uygun yapılan resmî vasiyetnamenin ise Türkiye'deki taşınmazlar yönünden iptal edilmesi hatalı görülmüştür. Yabancı ülkede yapılan bir ölüme bağlı tasarrufun o ülke hukukuna uygun olup olmadığı, mahkemece yabancı mevzuat getirtilerek denetime elverişli biçimde incelenmelidir (Yargıtay 3. HD, 09.06.2016, E. 2015/16494, K. 2016/9267).
El Yazılı Vasiyetnamenin Açılması, İptal Davası ve Yerine Getirilmesi
Önce açılma. Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilir (TMK 595) ve tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılıp ilgililere okunur (TMK 596). Açılma, vasiyetnamenin geçerli olduğu anlamına gelmez. Lehine belirli mal bırakılan kişi, vasiyetname açılıp okunmadan vasiyetin yerine getirilmesini dava edemez (Yargıtay 3. HD, 12.12.2011, E. 2011/20464, K. 2011/20444).
İptal davası. Şekil eksikliği, ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya hukuka aykırılık iddiaları iptal davasında incelenir (TMK 557). Dava, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK 559). 3. Hukuk Dairesi bir dosyadaki önceki bozma kararında, vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden bir yıllık sürenin işlemeye başlamayacağını belirtmiştir (bu bozma kararı Yargıtay 3. HD, 30.04.2019, E. 2018/4826, K. 2019/3940 içinde aktarılmıştır). Vasiyetnamenin yerine getirilmesi istenirken ise belirli mal bırakma kuralları uygulanır.
TMK 538 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 15 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 15 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: baştan sona el yazısı (3. Hukuk Dairesi 2015; 8. Hukuk Dairesi 2012; 7. Hukuk Dairesi 2024 ve 2025), tarih şartı (3. Hukuk Dairesi 2012 ve 2018; 7. Hukuk Dairesi 2025), imza şartı (3. Hukuk Dairesi 2017; 7. Hukuk Dairesi 2024), düzenleme yeri ve eski vasiyetnameler (Hukuk Genel Kurulu 2006; 7. Hukuk Dairesi 2025), notere bırakma ve vasiyetten dönme (3. Hukuk Dairesi 2014 ve 2019), belgenin niteliği ve yabancılık (3. Hukuk Dairesi 2021; 7. Hukuk Dairesi 2024). Metinde ayrıca 11 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ATIF NOTLARI: Onama kararlarında gerekçe ilk derece veya bölge adliye mahkemesine aittir ve kartlarda belirtilmiştir. 2002 öncesi vasiyetnamede düzenleme yeri konusunda Hukuk Genel Kurulu 2006 kararı ile 7. Hukuk Dairesinin 15.01.2025 ve 14. Hukuk Dairesinin 21.01.2019 tarihli kararları farklı sonuçlara ulaşmıştır; iki yaklaşım da gösterilmiştir. Sahte vasiyetnameye ilişkin Ceza Genel Kurulu kararları oy çokluğu veya karşı oy içerdiğinden kullanılmamış, yalnız TCK 210/1 anılmıştır. Kişi, yer, kurum, ülke bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Baştan sona el yazısı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
El yazılı vasiyetnamenin tamamı vasiyetçi tarafından yazılmalıdır; yazı ve imza itirazında önceki yazı örnekleriyle, dayanakları gösterilmiş ve denetime elverişli bir bilirkişi raporu alınmalıdır
Olay: Mirasbırakanın 1998 tarihli el yazılı vasiyetnamesiyle bir evini birlikte yaşadığı kişiye bıraktığı ileri sürülmüştür. Mirasçılar, evin vasiyetname tarihinden sonra satın alındığını, belgenin sonradan hazırlandığını ve yazı ile imzanın mirasbırakana ait olmadığını ileri sürerek iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi, yazı ve imzanın mirasbırakana ait olduğunu bildiren bir rapora dayanarak davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, mirasbırakan 2010'da, yani 01.01.2002'den sonra öldüğü için vasiyetnamenin şekli yönünden TMK hükümlerinin uygulanacağını belirtmiştir. TMK 538'e göre el yazısının yazanı diğer kişilerden ayıran bir özellik olduğunu, vasiyetnamenin tamamının vasiyetçi tarafından yazılması gerektiğini, çekişme varsa mirasbırakanın önceki yazı örnekleri toplanarak uzman bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini açıklamıştır. Hükme esas alınan raporda hangi ortamda ve hangi teknik araçlarla inceleme yapıldığının açıklanmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“El yazısı, yazanı diğer kişilerden ayıran bir özellik olduğu için, el yazılı vasiyetnamenin tamamının vasiyetçi tarafından yazılması gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamedeki yazının mirasbırakana ait olup olmadığı tartışılıyorsa mahkeme, eski yazı örnekleriyle yapılan ayrıntılı ve denetlenebilir bir uzman incelemesi yaptırmak zorundadır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Daire, bilirkişi raporunun niteliği için HGK 06.06.2001, E. 2001/12-466, K. 2001/483 kararına atıf yapmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın isteğiyle de olsa üçüncü kişilerin yazdığı vasiyetnameler geçersizdir; başkasına daktiloyla yazdırılıp iki tanık önünde imzalanan belge el yazılı veya sözlü vasiyet sayılmaz
Olay: Mirasçılar arasındaki tapu iptali ve tescil davasında ilk derece mahkemesi, kök mirasbırakanın “vasiyet şeklinde miras taksimi” başlıklı bir senedine değer vererek hüküm kurmuştur. Senet mirasbırakan tarafından bir başkasına daktiloyla yazdırılmış ve iki tanık huzurunda imzalanmıştır.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kanunun üç vasiyet şekli öngördüğünü, el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla düzenlenmesinin geçerlilik şartı olduğunu açıklamıştır. Mirasbırakanın talebi üzerine dahi olsa üçüncü kişilerin yazdığı vasiyetnamelerin geçersiz sayılacağını, başkasına daktiloyla yazdırılan belgenin el yazılı vasiyetname olarak kabul edilemeyeceğini ve koşulları oluşmadığından sözlü vasiyet olarak da değerlendirilemeyeceğini belirterek bu belgeye hukuki değer verilmesini doğru bulmamış ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Miras bırakanın talebi üzerine dahi olsa, üçüncü şahısların yazacakları vasiyetnameler geçersiz sayılır.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenizi bir yakınınıza, avukata veya başka birine yazdırıp yalnızca imzalarsanız el yazılı vasiyetname olmaz; resmî vasiyetname için notere gitmeniz gerekir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Belge 743 sayılı Kanun döneminde düzenlenmiştir; Daire TMK 538 ile 743 s.K. m. 485'i birlikte anmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Bilgisayarda yazılan vasiyetname metninin altına el yazısıyla kısa bir not, tarih, ad ve imza eklenmesi TMK 538'e uygun değildir; iptal kararı onanmıştır
Olay: Mirasbırakan “vasiyetname (mirasçılıktan çıkarma)” başlıklı bir belge bırakmıştır. Belgenin metni ve mirasbırakanın kimlik bilgileri bilgisayarda yazılmış, mirasbırakan yalnızca altına kendi el yazısıyla bir not, tarih ve adını yazarak imzalamıştır. Mirasçılar belgenin el yazılı vasiyetname şartlarını taşımadığını ileri sürmüştür.
Karar: İlk derece mahkemesi, vasiyetname metninin bilgisayarda hazırlandığını, mirasbırakanın o tarihte yazı yazmasına engel bir rahatsızlığı bulunmadığını ve belgenin TMK 538'deki emredici şekil şartlarını taşımadığını belirterek vasiyetnameyi iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de kararı oy birliğiyle onamıştır.
“iptale konu vasiyetname metninin ve miras bırakanın kimlik bilgilerinin bilgisayarda yazılarak hazırlandığı”
Ne anlama geliyor?
Bilgisayarda yazdığınız vasiyetnamenin altına elle birkaç satır ekleyip imzalamanız onu el yazılı vasiyetname yapmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Adli Tıp Kurumu raporuna göre vasiyetnamedeki yazılar mirasbırakanın eli ürünü değilse el yazılı vasiyetname iptal edilir; iptal kararı onanmıştır
Olay: Mirasbırakan ölümünden yaklaşık üç ay önce yazdığı ileri sürülen el yazılı vasiyetnameyle malvarlığının büyük bölümünü bazı yakınlarına bırakmıştır. Diğer mirasçılar metnin mirasbırakanın elinden çıktığının şüpheli olduğunu ve imzaların farklı olduğunu ileri sürerek iptal, olmazsa tenkis istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, mirasbırakanın vasiyetname tarihinde fiil ehliyetine sahip olduğunu, ancak Adli Tıp Kurumu raporunda vasiyetname ile mirasbırakanın karşılaştırma yazıları arasında tersim biçimi, işleklik derecesi, eğim, doğrultu ve baskı derecesi gibi yönlerden farklılıklar saptandığını ve yazıların mirasbırakanın eli ürünü olmadığını belirterek vasiyetnameyi iptal etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılması ve imzalanmasının vasiyetnamenin geçerlik şartı olduğu”
Ne anlama geliyor?
Ehliyet tam olsa bile vasiyetnamedeki yazı mirasbırakana ait değilse el yazılı vasiyetname ayakta kalamaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Tarih şartı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Tarih içermeyen belge el yazılı vasiyetname olarak geçerli değildir; ancak imzası çekişmesiz belge, sağlıkta verilen para için bağışlama iradesinin delili olabilir
Olay: Ağır hasta olan mirasbırakanın sağlığında bankadan çekilen parasının bir kısmı kendisine bakan kişide kalmıştır. Mirasçılar bu paranın iadesi için icra takibi yapmış; davalılar, mirasbırakanın hasta yatağında kendisine bakan kişiye malının, mülkünün ve parasının helal olduğunu yazdığı ve imzaladığı belgeye dayanmıştır. İlk derece mahkemesi, vasiyetnamenin tarihi olmadığı ve noterde yapılmadığı gerekçesiyle belgeye itibar etmemiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 538'i aktararak belgede tarih bulunmadığı için belgenin el yazılı vasiyetname olarak geçerli olmadığını kabul etmiştir. Bununla birlikte paranın mirasbırakanın sağlığında davalılarca alındığını, davacıların belgedeki imzaya itiraz etmediğini belirterek belgedeki sözlerin parayı bağışlama iradesinin varlığı olarak kabul edilmesi ve davanın reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“ancak vasiyetnamede tarihin bulunmadığı, böylelikle de, yapılan belgenin el yazılı vasiyetname olarak geçerli bulunmadığı anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Tarihsiz bir not ölümden sonra hüküm doğuracak vasiyetname sayılmaz; sağlıkta teslim edilmiş bir mal için ise başka bir işlemin delili olabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Tutarlar ile kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış veya onun gösterdiği bir tarih bulunmayan belge el yazılı vasiyetname olarak geçerli değildir; iptal kararı onanmıştır
Olay: Mirasbırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesinde açılan el yazılı belgede mirasbırakan, taşınmazlarının çocukları arasında nasıl paylaşılacağını yazmıştır. Mirasçılardan biri belgenin el yazılı vasiyetname şartlarını taşımadığını ve mirasbırakana ait olup olmadığının belli olmadığını ileri sürerek iptal istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, belgede mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış veya onun tarafından bizzat gösterilmiş bir tarih bulunmadığını, bu nedenle belgenin el yazılı vasiyetname olarak geçerli olmadığını belirterek davayı kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi, TMK 538'deki unsurların geçerlilik şartı olduğunu ve birinin eksikliğinin vasiyetnameyi geçersiz kılacağını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“ancak vasiyetnamede murisin el yazısı ile yazılmış veya muris tarafından bizzat gösterilmiş bir tarihin/zamanın bulunmadığı”
Ne anlama geliyor?
Tarihi başkası yazmışsa veya hiç tarih yoksa, mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış olsa da belge vasiyetname olarak ayakta kalmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Tarih vasiyetnamenin en üstüne yazılmışsa tarih şartı karşılanmıştır; ayrıca davacı yalnız tahrifata dayanmışsa mahkeme talebi aşarak şekil incelemesi yapamaz
Olay: Davacı, dedesinin el yazılı vasiyetnamesi üzerinde davalıların oynama ve karalama yaptığını ileri sürerek vasiyetnamenin tahrifat nedeniyle iptalini istemiştir. Davalılar düzeltmelerin mirasbırakan tarafından yapıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi vasiyetnamede düzenleme tarihi bulunmadığı gerekçesiyle vasiyetnameyi iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, el yazılı vasiyetnamede tarihin geçerlilik şartı olduğunu hatırlatmış; vasiyetname aslının incelenmesinden en üst kısımda düzenleme tarihinin gün adıyla birlikte yazılı olduğunu tespit ederek tarih bulunmadığı gerekçesinin hatalı olduğunu belirtmiştir. Davacının talebinin tahrifat iddiasına dayandığını, mahkemenin bu iddiayı incelemek yerine talebi aşarak şekil incelemesi yapmasının da doğru olmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Buna göre mahkemece dava konusu vasiyetnamede düzenleme tarihi bulunmadığı şeklindeki hatalı gerekçe ile vasiyetnamenin iptaline karar verilmesi doğru görülmemiş”
Ne anlama geliyor?
Tarihin metnin başında ya da sonunda yer alması önemli değildir; önemli olan yıl, ay ve günün mirasbırakanın el yazısıyla gösterilmesidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vasiyetname ve ölüm 743 sayılı Kanun dönemine aittir; Daire 743 s.K. m. 485'i uygulamıştır. Tarih şartı TMK 538'de de aynıdır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
İmza şartı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan vasiyetnamenin altına yalnız adını ve soyadını yazmış ve başka belgelerde bu şekilde imza atmıyorsa vasiyetname imzasız sayılır ve iptal edilmelidir
Olay: Mirasbırakanın el yazılı vasiyetnamesiyle bazı mirasçılarını mirasçılıktan çıkarıp mallarını başkalarına bıraktığı ileri sürülmüştür. Mirasçılar vasiyetnamede imza bulunmadığını ileri sürmüş, davalılar ise mirasbırakanın imzasını adını ve soyadını yazarak attığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davalıların savunmasını kabul ederek davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 538'deki unsurların geçerlilik şartı olduğunu ve birinin eksikliğinin vasiyetnameyi geçersiz kılacağını açıklamıştır. Vasiyetnamede mirasbırakanın yalnız adını ve soyadını yazdığını, dosyadaki vekâletnamede ise imzasını bu şekilde atmadığını tespit ederek vasiyetnamenin imzasız olduğunu kabul etmiş ve iptal gerekirken davanın reddedilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“el yazısı ile düzenlenen vasiyetnamenin mirasbırakan tarafından imzalanmış olmasının zorunlu olduğu gözetilerek”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenizin sonunu, başka resmî işlemlerde kullandığınız imzanızla imzalayın; yalnızca adınızı yazmanız imza yerine geçmeyebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vasiyetname 1993 tarihlidir; Daire TMK 538'i uygulamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Çok sayfalı el yazılı vasiyetnamede her sayfanın ayrıca imzalanması gerekmez; vasiyetnamedeki koşulların sonradan değişmesi iptal sebebi değildir; ret kararı onanmıştır
Olay: Mirasbırakanın kardeşi, mirasbırakanın eşine malvarlığını bırakan el yazılı vasiyetnamenin her sayfasının imzalanmadığını, ilk sayfaya sonradan ekleme yapıldığını, notere veya sulh hâkimine bırakılmadığını ve vasiyetname yazıldıktan sonra koşulların değiştiğini ileri sürerek iptal istemiştir. İlk derece mahkemesi, grafoloji uzmanı raporuna göre isim, yazı ve imzaların mirasbırakana ait olduğunu belirterek davayı reddetmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, vasiyetnamenin şekil şartlarını taşıdığını, sonradan eklendiği ileri sürülen bölümün vasiyetnameyle bütünlük arz ettiğini, ilk sayfada imza bulunmasa da kanunda her sayfanın imzalanması şartı olmadığını, vasiyetnamede belirtilen olayların değişmesinin iptal sebebi olmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyetnamenin her sayfasının muris tarafından imzalanması hususunda bir hüküm bulunmadığı”
Ne anlama geliyor?
Metnin sonundaki imza yeterlidir; yine de sayfaları numaralandırıp her birini imzalamak tartışmaları önler.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı bölge adliye mahkemesine aittir. Tutar ile kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Düzenleme yeri ve eski vasiyetnameler
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Mirasbırakan 01.01.2002'den sonra ölmüşse el yazılı vasiyetnamenin şekli TMK 538'e göre değerlendirilir; TMK düzenleme yerini geçerlilik şartı olmaktan çıkardığı için yer eksikliği iptal sebebi değildir
Olay: Mirasbırakan 23.11.2002'de ölmüştür. İlk derece mahkemesi el yazılı vasiyetnameyi düzenleme yeri bulunmadığı gerekçesiyle iptal etmiş; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararı bozmuş, mahkeme ise önceki kararında direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, Özel Daire bozma kararını benimseyerek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur. Benimsenen bozma kararına göre 4722 sayılı Kanunun 17. maddesi mirasçılık ve mirasın geçişini mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere bağlamaktadır; mirasbırakanın ölümünden önce yürürlüğe giren TMK 538, 743 sayılı Kanunun 485. maddesinden farklı olarak düzenleme yerini geçerlilik şartları arasından çıkarmıştır. Bu nedenle vasiyetnamenin yer eksikliği gerekçesiyle iptali isabetsizdir; korkutma, zorlama ve diğer şekil iddiaları ise ayrıca incelenmelidir.
“Miras bırakanın ölümünden önce yürürlüğe giren Medeni Kanunun 538. maddesi el yazılı vasiyetnamede tanzim yerini 743 Sayılı Medeni Kanunun 485.maddesinden farklı düzenlemiş, tanzim yerini geçerlilik şartları arasından çıkartmıştır.”
Ne anlama geliyor?
Hukuk Genel Kurulu'na göre 2002'den sonra ölen kişinin eski tarihli el yazılı vasiyetnamesinde yer yazılmamış olması tek başına iptal sebebi değildir.
Not: Hukuk Genel Kurulu kararı OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; alıntı Hukuk Genel Kurulunca benimsenen 2. Hukuk Dairesi bozma kararındandır. Vasiyetnamenin tarihi kararda yazılı değildir. Aksi yönde: 7. HD 15.01.2025, E. 2024/1394, K. 2025/276 (bu sayfada ayrı kart).
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
1995'te yazılan ve düzenleme yeri içermeyen el yazılı vasiyetnamenin şekil eksikliği nedeniyle iptali doğru bulunmuştur; kuruma hitaben yazılmış olsa da önceki vasiyetnameyi değiştiren metin dilekçe değil ölüme bağlı tasarruftur
Olay: 2011'de ölen mirasbırakanın ardından 1989 tarihli resmî vasiyetname ile 1995 tarihli el yazılı ve 1998 tarihli notere kapalı olarak teslim edilen vasiyetnameler ortaya çıkmıştır. İlk derece mahkemesi 1995 tarihli el yazılı vasiyetnameyi hem bir kuruma hitaben yazılmış dilekçe niteliğinde olduğu hem de düzenleme yeri yazılmadığı gerekçesiyle iptal etmiş; bölge adliye mahkemesi de belgenin kuruma hitaben yazılmış bir belge olduğu yönünde değerlendirme yapmıştır.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 1995 tarihli metnin başlığı bir kuruma hitaben yazılmış olsa da içeriğiyle önceki resmî vasiyetnamenin içeriğini değiştirdiğini ve yeni bir ölüme bağlı tasarruf olduğunu, kuruma hitaben yazılmasının o kurumun önceki vasiyetnamede vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atanmasından kaynaklandığını belirtmiştir. Vasiyetnamenin düzenleme yeri yazılmadığı için şekil eksikliği nedeniyle iptalinin doğru olduğunu, dilekçe nitelendirmesinin ise dosyaya uymadığını belirterek sonucu doğru bulunan kararı gerekçesini düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“yeri yazılmaması nedeniyle şekil şartı eksikliği nedeniyle iptaline karar verilmiş olması doğru ise de”
Ne anlama geliyor?
2002'den önce yazılmış ve yer içermeyen el yazılı vasiyetname güncel bir Yargıtay kararında iptal edilmiştir; böyle bir vasiyetnameyi yenilemek riski ortadan kaldırır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir (düzelterek onama). Karar, 743 sayılı Kanun döneminde yapılıp mirasbırakanın TMK döneminde öldüğü bir vasiyetnamede yer şartını aramış ve HGK 22.03.2006 kararından farklı sonuca varmıştır. Kurum ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Notere bırakma ve vasiyetten dönme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
El yazılı vasiyetnamenin notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılması zorunlu değildir; bırakılmamış vasiyetname de geçerlidir
Olay: Mirasbırakan ikinci eşine bazı taşınmazlarını bırakan “vasiyetnamemdir” başlıklı iki sayfalık el yazılı bir belge yazmış, on gün sonra aynı taşınmazlar için noterde eşiyle ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapmıştır. İlk derece mahkemesi, vasiyetnamenin TMK 538/2'ye uygun olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılmadığı ve sonraki sözleşmeyle ortadan kalktığı gerekçesiyle geçersizliğinin tespitine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 538/2'nin emredici bir hüküm olmadığını, el yazılı vasiyetname resmî bir mercie bırakılmamış olsa bile geçerli olduğunu ve bunun, ölümden sonra bulunan vasiyetnamenin sulh hâkimine teslimini düzenleyen TMK 595'ten de anlaşıldığını açıklamıştır. Vasiyet edilen malın sonradan başka bir işleme konu edilmesinin vasiyetin yerine getirilmesi davasında değerlendirilebileceğini, iptal sebeplerinin TMK 557'de sınırlı olarak sayıldığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Şu halde, el yazılı vasiyetname resmi mercie bırakılmamış olsa bile, yine geçerlidir.”
Ne anlama geliyor?
El yazılı vasiyetnamenizi evde saklamanız onu geçersiz kılmaz; notere bırakmak yalnızca kaybolma ve gizlenme riskine karşı bir güvencedir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı dosyadaki önceki bozma kararında Daire, vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden TMK 559'daki bir yıllık sürenin işlemeyeceğini belirtmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Notere kapalı olarak bırakılan el yazılı vasiyetnamenin geri alınması tek başına dönme sayılmaz; sonraki vasiyetname iptal edilmişse önceki vasiyetname geçerliliğini korur
Olay: Mirasbırakan el yazılı vasiyetnamesini kapalı olarak notere bırakmış, yaklaşık bir buçuk yıl sonra noterden geri alarak aynı gün yeni bir el yazılı vasiyetnameyi notere bırakmıştır. İkinci vasiyetname, TMK 538'deki tarih unsurunu taşımadığı için başka bir davada iptal edilmiş ve karar kesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi, geri alma ve yeni vasiyetname nedeniyle mirasbırakanın ilk vasiyetnameden döndüğünü kabul ederek ilk vasiyetnameyi iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bilirkişi raporuna göre ilk vasiyetnamenin farklı kalemlerle yazılmış bölümler içerse de yazı ve imzaların aynı kişinin eli ürünü olduğunu ve şekil şartlarına uygun düzenlendiğini tespit etmiştir. Vasiyetnameyi ortadan kaldıracak sonraki tasarrufun geçerli olması gerektiğini, sonradan düzenlenen vasiyetname geçersiz sayılır veya iptal edilirse dönülen vasiyetnamenin geçerli kabul edileceğini ve el yazılı vasiyetnamenin notere tevdiinin zorunlu olmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Sonradan düzenlenen vasiyetnamenin geçerli kabul edilmemesi, iptal edilmiş bulunması halinde, dönülen vasiyetnamenin geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor?
Eski vasiyetnamenizden dönmek istiyorsanız yeni vasiyetnamenin şekil şartlarına eksiksiz uyun; yeni vasiyetname geçersiz olursa eski vasiyetname hüküm doğurur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Daire, HGK 21.11.2001, E. 2001/1-958, K. 2001/1035 kararına atıf yapmıştır. Aynı yönde: 2. HD 08.11.2006, E. 2006/14226, K. 2006/15235. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Belgenin niteliği ve yabancılık
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Bakım karşılığında taşınmaz devrini vaat eden el yazılı belge ölünceye kadar bakma sözleşmesi niteliğindedir; resmî şekilde yapılmadığı için geçersizdir
Olay: Mirasbırakanın el yazısıyla yazdığı belgede, bir kişiyi mirasçı seçtiği, bu kişinin kendisine ölünceye kadar bakması şartıyla öldükten sonra bir taşınmazdan oluşan mirasının ona kalmasını istediği yazılıdır. Mirasçılar belgenin TMK 538'deki şekil şartlarını taşımadığını ileri sürmüş, ilk derece mahkemesi belgeyi el yazılı vasiyetname olarak nitelendirip iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın belgenin hukuki niteliğine ilişkin olduğunu, belgede bakım borcu karşılığında taşınmaz devrinin vaat edildiğini ve bunun ölünceye kadar bakma sözleşmesinin unsurlarını taşıdığını belirtmiştir. Belgenin düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Borçlar Kanununa göre bu sözleşmenin miras sözleşmesi şeklinde, yani resmî vasiyetname şeklinde yapılması gerektiğini, bu nedenle belgenin geçersiz olduğunu belirterek sonucu doğru bulunan kararı gerekçesini değiştirerek oy birliğiyle onamıştır.
“söz konusu belgenin, ölünceye kadar bakma akdinin unsurlarını taşıdığı anlaşılmakla, resmi şekilde yapılmadığından geçersiz olduğu gerekçesiyle”
Ne anlama geliyor?
“Bana bakarsa malım onun olsun” gibi karşılıklı borç doğuran bir düzenleme el yazısıyla yapılamaz; noterde resmî şekilde yapılmalıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (gerekçesi değiştirilerek onama). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Yurt dışında yapılan vasiyetnamenin şekli 1961 Lahey Sözleşmesindeki bağlama kurallarından birine uygunsa geçerlidir; şekil yönünden taşınır-taşınmaz ayrımı yapılmaz
Olay: Yurt dışında ölen Türk vatandaşı mirasbırakanın, ölümünden kısa süre önce bulunduğu ülkede yerel mevzuata göre iki tanıkla resmî bir vasiyetname, iki gün sonra da el yazılı ikinci bir vasiyetname düzenlediği ileri sürülmüştür. Mirasçılardan biri her iki vasiyetnamenin iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi el yazılı vasiyetnameyi tamamen, resmî vasiyetnameyi ise Türkiye'deki taşınmazlar yönünden iptal etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, MÖHUK 7 ve 20/4 ile Türkiye'nin taraf olduğu 05.10.1961 tarihli Lahey Sözleşmesini açıklamış; vasiyetnamenin yapıldığı yer, vatandaşlık, ikametgâh, mutat mesken veya taşınmazın bulunduğu yer hukukundan birine uygun olmasının şekli geçerlilik için yeterli olduğunu ve taşınmaz bakımından yalnız bulunduğu yer hukukunun uygulanacağı yorumunun sözleşmeye aykırı olduğunu belirtmiştir. El yazılı vasiyetnamedeki yazı ve imzaların raporlarla mirasbırakana ait olmadığı belirlendiği için iptalini yerinde bulmuş; yapıldığı yer hukukuna uygun resmî vasiyetname yönünden ise davanın reddi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Böylelikle yabancı unsurlu vasiyetnamelerin, sözleşmenin 1. maddesinde sayılan bağlama kurallarından birine uygun olarak düzenlenmesi halinde vasiyetname şeklen geçerli olduğu kabul edilecektir.”
Ne anlama geliyor?
Yurt dışında o ülkenin kurallarına göre yaptığınız vasiyetname Türkiye'deki mallarınız için de şeklen geçerli olabilir; el yazısının size ait olması ise her hukukta aranır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Ülke, eyalet, kurum ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 538 ile ilgili maddeler
- TMK m. 539 — Sözlü vasiyet: olağanüstü durum, iki tanık, mahkemeye vakit geçirmeden başvuru ve bir ayda hükümden düşme (TMK 539-541)
- TMK m. 531 — Noterde resmî vasiyetname: iki tanık, işlemde birlik, okuyamayan mirasbırakan, tanık olamayacaklar ve saklama (TMK 531-537)
- TMK m. 502 — Vasiyet ve miras sözleşmesi ehliyeti, yanılma, aldatma, korkutma ve açık yanılma (TMK 502-504)
- TMK m. 527 — Miras sözleşmesi ve mirastan feragat: şekil şartı, ivazlı-ivazsız feragatin çocuklara etkisi, kısmi feragat ve veraset ilamı (TMK 527-530)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 510 — Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): sebepler, ispat yükü, saklı pay, torunlar ve aciz belgesi (TMK 510-513)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Vasiyetnamenin tamamını, başlık, tarih ve imza dahil, kendi elinizle ve tükenmez veya dolma kalem gibi silinemeyen bir kalemle yazın; bilgisayar, daktilo veya başkasının yazısını kullanmayın.
- 2.Yapıldığı yılı, ayı ve günü açıkça yazın; “2024 yazı” gibi belirsiz ifadeler yerine tam tarih kullanın.
- 3.Metnin sonunu, nüfus cüzdanı veya noter işlemlerinde kullandığınız her zamanki imzanızla imzalayın; yalnızca adınızı yazmakla yetinmeyin.
- 4.Çok sayfalı vasiyetnamede sayfaları numaralandırın ve her sayfayı imzalayın; kanunen şart olmasa da ekleme iddialarını önler.
- 5.Karalama ve sonradan ekleme yapmayın; değişiklik gerekiyorsa vasiyetnameyi baştan, yeni tarihle yazın.
- 6.Kaybolma veya gizlenme riskine karşı vasiyetnameyi açık veya kapalı olarak notere ya da sulh hâkimine bırakabilirsiniz; bu zorunlu değildir.
- 7.2002'den önce yazılmış ve düzenleme yeri içermeyen bir el yazılı vasiyetnameniz varsa yenileyin.
- 8.Bakım karşılığı mal bırakmak gibi karşılıklı borç doğuran düzenlemeler için el yazılı vasiyetname yerine noterde resmî şekilde işlem yapın.
- 9.Mirasçıysanız, vasiyetnamenin açılmasından ve iptal sebebini öğrenmenizden itibaren bir yıllık süreyi kaçırmayın.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.