Kısa cevap · FSEK 21
FSEK 21 tek cümledir: bir eserden, onu işlemek suretiyle faydalanma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Kısalığına karşın uygulamada en sık dayanılan mali haklardan biridir. Tercüme, cover, remix, uyarlama, yazılım düzenlemesi, şablon projenin yerel koşullara uyarlanması ve eserden bölüm çıkararak kullanma bu hükmün kapsamındadır. Hangi fiillerin işlenme sayıldığı <a href="/mevzuat/fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-6/">FSEK 6</a>'da on bir bent hâlinde sayılmıştır; FSEK 21 ise bu fiilleri eser sahibinin iznine bağlar.
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
Temel kavramlar
- İşleme hakkı
- Bir eserden onu işlemek suretiyle faydalanma hakkı. Mali haklardandır ve münhasıran eser sahibine aittir (FSEK 21).
- İşlenme fiilleri
- FSEK 6'da on bir bent hâlinde sayılan fiiller: tercüme, tür değiştirme, filme alma, musiki aranjmanı, güzel sanat eserinin şekil değiştirmesi, külliyat, seçme-toplama, yayıma elverişli hâle getirme, şerh ve kısaltma, yazılım uyarlaması ve veri tabanları.
- Münhasır hak
- Hakkın yalnız eser sahibine tanınması ve üçüncü kişilerin bu tarzda yararlanmasının engellenebilmesi.
- İşleme izni
- İşleme fiili için alınması gereken izin. FSEK 52 uyarınca yazılı olmalı ve devredilen haklar tek tek gösterilmelidir.
- İşlenme eser sahipliği
- İşleyenin kendi katkısı bakımından eser sahibi olması (FSEK 8/2). Ancak mali haklarını asıl eser sahibinin müsaade ettiği nispette kullanır (FSEK 20/2).
- İşleme ile çoğaltma ayrımı
- İşleme eserde değişiklik yaparak yeni bir ürün oluşturmayı, çoğaltma ise eserin aynen nüshalanmasını anlatır. Bir eylem her ikisini birden ihlal edebilir.
- İşleme ile esinlenme sınırı
- Düşünceden yararlanmak serbesttir; düşüncenin ifade edilmiş şeklinin kısmen dahi alınması hâlinde artık esinlenmeden söz edilemez.
- İşleme serbestisi hâlleri
- FSEK 30-38'deki sınırlamalar. Bu hâllerde işleme için eser sahibinin izni aranmaz; ancak şartların gerçekleştiği ortaya konmalıdır.
Bir bakışta FSEK 21
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel kural | Bir eserden onu işlemek suretiyle faydalanma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. | FSEK m. 21 |
| İşlenme fiilleri | Tercüme, tür değiştirme, filme alma, aranjman, şekil değiştirme, külliyat, seçme-toplama, yayıma hazırlama, şerh-kısaltma, yazılım uyarlaması ve veri tabanı. | FSEK m. 6/1 |
| İzin | İşleme için eser sahibinin izni gerekir; izin FSEK 52 uyarınca yazılı olmalı ve haklar tek tek gösterilmelidir. | FSEK m. 21, 52 |
| İşleyenin sıfatı | İşleyen kendi katkısı bakımından eser sahibidir; ancak mali haklarını asıl eser sahibinin izni nispetinde kullanır. | FSEK m. 8/2, 20/2 |
| Birebir kullanım | Eserin izinsiz ve birebir kullanılması işleme hakkının ihlali sayılmıştır. | 11. HD 2025/2798 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Bölüm çıkarma | Eserin bir bölümünden planlar çıkarılarak kullanılması FSEK 21 çerçevesinde ihlal oluşturur. | 11. HD 2025/365 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Aranjman | Musiki aranjman ve tertipleri FSEK 6/1-4 uyarınca işlenmedir; asıl eser sahibinin izni gerekir. | 11. HD 2017/1474 |
| Şablon uyarlaması | Genel nitelikli bir projenin yerel koşullara uyarlanması işlenme sayılır. | 11. HD 2020/4837 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Esinlenme sınırı | İfadenin kısmen dahi alınması hâlinde artık esinlenmeden değil ifadenin kullanılmasından söz edilir. | 11. HD 2017/1474 |
| Ham malzeme | Kendi başına eser vasfı taşımayan ham görüntü ve planların kullanılması ihlal oluşturmaz. | 11. HD 2025/365 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Manevi haklarla birlikte | İzinsiz işleme aynı zamanda FSEK 14, 15 ve 16'daki manevi hakları ihlal edebilir. | 11. HD 2025/2798 (ilk derece tespiti, onandı) |
| Tazminat | Mali haklara tecavüzde rayiç bedelin üç katına kadar talep mümkündür. | FSEK m. 68 |
| Serbesti hâlleri | FSEK 30-38'deki sınırlamalar kapsamında işleme için izin aranmaz. | FSEK m. 20/2, 30-38 |
FSEK 21 madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · C) Mali haklar
İşleme hakkı — Madde 21
- Bir eserden, onu işlemek suretiyle faydalanma hakkı munhasıran eser sahibine aittir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde bugünkü metniyle kabul edildi ve o tarihten bu yana değişmedi. Buna karşılık hangi fiillerin işlenme sayıldığını gösteren FSEK 6 iki kez değişmiştir: 1995'te 4110 sayılı Kanunla bilgisayar programının uyarlanması ve veri tabanları bentleri eklenmiş, 2001'de 4630 sayılı Kanunla veri tabanı bendine ekleme yapılmış ve işlenmenin eser sayılması için asıl eser sahibinin haklarına zarar getirmemiş olma şartı metne girmiştir. |
İşleme Hakkı Hangi Fiilleri Kapsar?
FSEK 21 tek cümledir ve hangi fiillerin "işleme" sayıldığını söylemez; bunu FSEK 6 yapar. İki hüküm birlikte okunur: FSEK 6 fiili tanımlar, FSEK 21 onu eser sahibinin iznine bağlar.
FSEK 6/1'de "başlıcaları" ifadesiyle sayılan fiiller şunlardır:
- Dil ve tür değiştirme: Tercümeler; roman, hikâye, şiir ve tiyatro piyesinin bu türlerden başkasına çevrilmesi.
- Mecra değiştirme: Eserin film hâline sokulması veya radyo-televizyon yayımına müsait bir şekle sokulması.
- Musiki düzenlemeleri: Aranjman ve tertipler.
- Güzel sanatlarda şekil değiştirme: Bir şekilden diğer şekillere sokma.
- Toplama ve düzenleme: Külliyat; belli bir maksada göre seçme ve toplama eserler.
- Bilimsel hazırlık ve açıklama: Yayıma elverişli hâle getirme; şerh veya kısaltma.
- Dijital işlemeler: Bilgisayar programının uyarlanması, düzenlenmesi veya herhangi bir değişim yapılması; veri tabanları.
Uygulamada işleme hakkı çok geniş bir alanda dayanak olur. Yargıtay'ın kararlarında FSEK 21 ihlali olarak değerlendirilen hâllerden bazıları:
- Birebir kullanım. Bir reklam senaryosu uyuşmazlığında mahkeme, davacının hazırladığı senaryonun izin alınmaksızın birebir aynı şekilde kullanılmasının FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali niteliğinde olduğunu belirlemiş; karar temyizde onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 24.04.2025, E. 2024/4271, K. 2025/2798).
- Bölüm çıkarma. Bir tanıtım filmi uyuşmazlığında mahkeme, davacının eseri olan filmin son bölümünden bir iki plan atılarak kullanılmasının FSEK 21 çerçevesinde ihlale sebebiyet verdiğini kabul etmiş; karar onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 23.01.2025, E. 2023/6906, K. 2025/365).
- Şablon uyarlaması. Bir mimari proje uyuşmazlığında mahkeme, market zinciri için uygulanan genel nitelikli projenin işlenmesi niteliğindeki projeyi FSEK 6/1 kapsamında işlenme eser saymış ve izinsiz kullanım nedeniyle üç kat bedele hükmetmiştir (Yargıtay 11. HD, 09.11.2020, E. 2020/1850, K. 2020/4837).
Cover, Remix ve Tercüme İçin İzin Gerekir mi?
Gerekir. Bu üç fiil FSEK 6'nın farklı bentlerine girer ama sonuç aynıdır: FSEK 21 uyarınca işleme hakkı münhasıran eser sahibine aittir.
Musiki aranjmanı, cover ve remix. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, FSEK 6/1-4 uyarınca bir başka eserden istifade suretiyle oluşturulan musiki aranjman ve tertiplerinin işlenme eser olarak kabul edildiğini belirtmiştir (Yargıtay 11. HD, 13.03.2017, E. 2015/13493, K. 2017/1474). Bu nedenle bir şarkının yeniden yorumlanması, düzenlenmesi veya remiksi asıl eser sahibinin iznine tabidir.
Aynı kararda Daire, korumanın eşiğinin ne kadar düşük olduğunu da göstermiştir: bir müzik eserinden bir parçasının dahi alınıp başka bir yerde kullanılması eserden doğan hakka tecavüz anlamına gelir. Ayrıntı için FSEK 3 şerhine bakabilirsiniz.
Tercüme. FSEK 6/1-1 tercümeleri işlenme olarak sayar; bu nedenle bir eserin başka bir dile çevrilmesi izne tabidir. Çevirmen kendi katkısı bakımından FSEK 8/2 uyarınca eser sahibi olur; ancak FSEK 20/2 uyarınca mali haklarını ancak asıl eser sahibinin müsaade ettiği nispette kullanabilir.
Yazılım uyarlaması. FSEK 6/1-10, bir bilgisayar programının uyarlanmasını, düzenlenmesini veya herhangi bir değişim yapılmasını işlenme sayar. Bu nedenle mevcut bir yazılımın müşteriye özel sürümünü hazırlamak veya başka bir platforma taşımak kural olarak hak sahibinin iznini gerektirir.
İzin, FSEK 52 uyarınca yazılı olmalı ve devredilen haklar tek tek gösterilmelidir. Ayrıca mali haklar birbirine bağlı olmadığından (FSEK 20/1), işleme izni kendiliğinden çoğaltma, yayma veya umuma iletim iznini içermez.
İşleme mi, Esinlenme mi?
Bu ayrım, işleme hakkı davalarının çoğunun düğümlendiği yerdir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ölçütü net biçimde koyar (Yargıtay 11. HD, 13.03.2017, E. 2015/13493, K. 2017/1474):
- Esinlenme: Önceki eserlerde ortaya konulan düşüncelerden yararlanılması ve bu fikirlerden yola çıkılarak yeni eserin biçimlendirilmesi. İzin gerekmez.
- İktibas: Eserin parçalarının alıntı yapılarak, eserde aynen ve belirli ölçülerde kullanılması. FSEK 35'teki şartlara uyulursa serbesttir.
- İşleme: Asıl eserden yararlanılarak yeni bir ürün oluşturulması ve bu ürünün işleyenin hususiyetini taşıması. İzne tabidir.
Sınırı belirleyen ilke şudur: telif hukuku düşüncenin kendisini değil o düşüncenin ifade ediliş şeklini korur. Daire bunu şöyle sonuçlandırır: bir düşüncenin ifade edilmiş şeklinin kısmen dahi alınarak başka bir eserde kullanılması hâlinde artık esinlenmeden değil, ifadenin kullanılmasından söz edilir.
Bu ayrımın diğer yüzü de vardır: eser vasfı taşımayan malzemenin kullanılması ihlal oluşturmaz. Bir tanıtım filmi uyuşmazlığında mahkeme, davacının görüntü yönetmeni olarak çektiği tek tek planların ve ham görüntülerin eser vasfı taşımadığını, bunların yeni bir hususiyetle işlenmesiyle oluşan reklam filmlerinin davacının hususiyetini taşımadığını saptayarak bu yönden ihlal bulunmadığına karar vermiş; buna karşılık davacının eseri olan tanıtım filminden plan çıkarılarak kullanılmasını ihlal saymıştır (Yargıtay 11. HD, 23.01.2025, E. 2023/6906, K. 2025/365).
Pratik ders: karşılaştırmayı hususiyetin nerede bulunduğu üzerinden kurmak gerekir. Benzerlik ham malzemede veya anonim unsurlarda ise ihlal yoktur; benzerlik eserin hususiyetini taşıyan ifade katmanındaysa işleme hakkı ihlal edilmiştir.
İzinsiz İşlemede Neler İstenebilir?
Talepler hem mali hem manevi hak ekseninde kurulur; çünkü izinsiz işleme genellikle tek bir hakkı ihlal etmez.
Mali haklar. FSEK 68 uyarınca rayiç bedelin üç katına kadar talep mümkündür. Bir mimari proje uyuşmazlığında mahkeme, şablon projenin işlenmesi niteliğindeki projenin izin alınmadan ve telif bedeli ödenmeden kullanılması nedeniyle FSEK 68/1 uyarınca rayiç bedelin üç katına hükmetmiştir (Yargıtay 11. HD, 09.11.2020, E. 2020/1850, K. 2020/4837). Ayrıca çoğaltma (m. 22), yayma (m. 23), temsil (m. 24) ve umuma iletim (m. 25) hakları da aynı eylemle ihlal edilmiş olabilir; mali haklar birbirine bağlı olmadığından her biri ayrı ayrı gösterilmelidir.
Manevi haklar. Bir reklam senaryosu uyuşmazlığında mahkeme, izinsiz ve birebir kullanımın FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali olmasının yanında; manevi haklar bakımından FSEK 15 uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ve FSEK 14 kapsamında umuma arz salahiyetinin de ihlali niteliğinde olduğunu belirlemiştir (Yargıtay 11. HD, 24.04.2025, E. 2024/4271, K. 2025/2798). Eserde değişiklik yapılmışsa FSEK 16 da devreye girer.
Kim isteyebilir? Manevi tazminatı yalnız eser sahibi gerçek kişi isteyebilir. Anılan kararda mahkeme, davacı şirketin eser üzerinde manevi hak sahibi olmaması nedeniyle şirket yönünden manevi tazminat talebini kabul etmemiştir. Mali hak sahibi ise FSEK 68 üzerinden talepte bulunabilir.
İki uyarı. Birincisi: taraflar arasında sözleşme ilişkisi varsa FSEK 68 uygulanmaz; talep sözleşme bedeli üzerinden kurulur. İkincisi: FSEK 68 bedelinin ferileriyle fiilen ödenmesi hâlinde FSEK 68/4 uyarınca sözleşme kurulmuş sayılır ve kullanım hukuka uygun hâle gelir. Bu nedenle amaç kullanımın durdurulmasıysa tecavüzün ref'i ve men'i talepleri de kurulmalıdır. Ayrıntı için FSEK 18 ve FSEK 5 şerhlerine bakabilirsiniz.
Ceza yönünde ise izinsiz işleme, FSEK 71 kapsamında mali haklara tecavüz suçunu oluşturabilir; soruşturma ve kovuşturma FSEK 75 uyarınca şikâyete bağlıdır.
FSEK 21 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlara işleme hakkını mahkemenin kendi gerekçesinde değerlendiren kararlar alındı. Onama ile kesinleşen kararlarda gerekçenin hangi mahkemeye ait olduğu kart notunda belirtildi.
Birebir kullanım işleme hakkını ihlal eder
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Eserin izin alınmaksızın birebir aynı şekilde kullanılması FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlalidir
Olay: Bir konut projesinin reklam filmi için senaryo hazırlanması konusunda görüşmeler yapılmış; davacı senaryoyu hazırlayıp davalıya e-posta ile göndermiştir. Davalı, yayınladığı reklam filminde senaryoyu izinsiz kullanmıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi, reklam filmi senaryosunun FSEK 2/1 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğunu; senaryonun e-posta yoluyla gönderilmesi ve buna ilişkin tasdik onayı dikkate alındığında davacının hak sahibi bulunduğunu; sunulan senaryo ile yayınlanan reklam filmi karşılaştırıldığında aynı olduklarının tespit edildiğini saptamıştır. Davacıların hak sahibi olduğu senaryonun izin alınmaksızın birebir aynı şekilde kullanılmasının FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali niteliğinde olduğunu; manevi haklar bakımından ise FSEK 15 uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ve FSEK 14 kapsamında umuma arz salahiyetinin ihlali niteliğinde bulunduğunu belirlemiştir. Davacı şirketin manevi hak sahibi olmaması nedeniyle şirket yönünden manevi tazminat talebi kabul edilmemiştir. Karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
“davacıların hak sahibi olduğu reklam senaryosunun davacılardan izin almaksızın birebir aynı şekilde kullanan davalının bu eyleminin FSEK'in 21. maddesi uyarınca işleme hakkının ihlali niteliğinde olduğu”
Ne anlama geliyor?
İşleme hakkı yalnız değiştirerek kullanmayı değil, izinsiz birebir kullanmayı da kapsayacak biçimde uygulanmıştır. Talepler mali ve manevi eksenlerde ayrı ayrı kurulmalıdır.
Not: Eser niteliği, hak sahipliği ve ihlale ilişkin tespitler ilk derece mahkemesinin gerekçesindedir; karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
Bölüm çıkarma ve ham malzeme ayrımı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Eserin bir bölümünden plan çıkarılarak kullanılması ihlaldir; eser vasfı taşımayan ham görüntülerin kullanılması ihlal değildir
Olay: Bir görüntü yönetmeni, çektiği tanıtım filmi ile çeşitli reklam filmlerinin izinsiz kullanıldığını ileri sürerek tazminat istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, tanıtım filminin FSEK 5 çerçevesinde sinema eseri niteliği taşıdığını ve davacının birlikte eser sahipleri arasında yer aldığını belirlemiştir. Davacının görüntü yönetmeni olarak çektiği tek tek planların ve ham görüntülerin eser vasfı taşımadığını, bunların yeni bir hususiyetle işlenmesiyle oluşan reklam filmlerinin davacının hususiyetini taşımadığını saptayarak bu yönden ihlal bulunmadığına karar vermiştir. Buna karşılık davacının eseri olan ve yönetmen olarak sahibinin hususiyetini taşıyan tanıtım filminin son bölümünden bir iki plan atılarak kullanılmasının FSEK 21 çerçevesinde ihlale sebebiyet verdiğini kabul etmiş; FSEK 68 ile 70/2-3 kapsamındaki taleplerin birlikte ileri sürülmesi hâlinde hükmün en yüksek seçenekle sınırlı olacağını belirterek FSEK 68 uyarınca üç kat bedele hükmetmiştir. Karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
“davacının hususiyet kattığı yönde kullandığı, FSEK'in 21. maddesi çerçevesinde bu kullanımın ihlale sebebiyet verdiği”
Ne anlama geliyor?
Karşılaştırma hususiyetin nerede bulunduğu üzerinden yapılmalıdır. Ham malzemede benzerlik ihlal doğurmaz; eserin hususiyetini taşıyan bölümde benzerlik işleme hakkını ihlal eder.
Not: Eser niteliği, ihlal ve tazminata ilişkin tespitler ilk derece mahkemesinin gerekçesindedir; karar istinafta esastan ret, temyizde onama ile kesinleşmiştir.
Aranjman ve esinlenme sınırı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Musiki aranjman ve tertipleri işlenmedir; ifadenin kısmen alınması esinlenme sayılmaz
Olay: Davalının, davacıya ait müzik eserini işlemek suretiyle eser sahibinin haklarına tecavüz ettiği iddiasıyla açılan davada işleme ile esinlenme arasındaki sınır tartışılmıştır.
Karar: Daire, FSEK 6/1-4 uyarınca bir başka eserden istifade suretiyle oluşturulan musiki aranjman ve tertiplerinin işlenme eser olarak kabul edildiğini belirtmiştir. İktibas ile esinlenmeyi ayırmış; telif hukukunun düşüncenin kendisini değil ifade ediliş şeklini koruduğunu, bir düşüncenin ifade edilmiş şeklinin kısmen dahi alınarak başka bir eserde kullanılması hâlinde artık esinlenmeden değil ifadenin kullanılmasından söz edileceğini vurgulamıştır. Kararda ayrıca bir müzik eserinden bir parçasının dahi alınıp başka bir yerde kullanılmasının hakka tecavüz anlamına geleceği; musiki eserlerinde koruma konusunun seslerin sırası ve bağlılığı ile melodi, ritim ve harmoni karışımları olduğu ve hususiyetin sıradan bir dinleyicide yarattığı izlenime göre belirleneceği belirtilmiştir.
“FSEK m. 6/1-4.b. uyarınca, bir başka eserden istifade suretiyle oluşturulan musiki aranjman ve tertipleri işlenme eser olarak kabul edilmiştir.”
Ne anlama geliyor?
"İlham aldım" savunması, benzerlik ifadenin somut biçimindeyse kabul görmez. Cover, remix ve düzenleme için asıl eser sahibinin izni gerekir.
Şablon uyarlaması ve üç kat bedel
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Genel nitelikli bir projenin yerel koşullara uyarlanması işlenmedir; izinsiz kullanımda üç kat bedel
Olay: Bir mimarlık şirketi, market zinciri için hazırladığı mağaza projesinin izinsiz olarak başka bir mağaza inşaatında kullanıldığını ileri sürerek tazminat istemiştir.
Karar: Mahkeme, projenin market zinciri için uygulanan genel nitelikli projenin işlenmesi niteliğinde olduğunu ve FSEK 6'nın birinci fıkrasında belirtilen işlenme eser kapsamında bulunduğunu belirlemiştir. İşleme eserin müellifinin projeyi çizen kişi olduğunu, eser sahibinin davacı şirketin çalışanı olması ve projenin şirket için çizilmiş olması nedeniyle mali hakkın şirkette bulunduğunu saptamıştır. Projenin eser sahibinden ya da mali hak sahibinden izin alınmadan ve telif bedeli ödenmeden kullanılması nedeniyle FSEK 68/1 uyarınca rayiç bedelin üç katına hükmetmiş; manevi hakkın devredilemeyeceği gerekçesiyle şirketin manevi tazminat talebini reddetmiştir. Karar temyizde onanmıştır.
“projenin Metro Marketleri için uygulanan genel nitelikli projenin işlenmesi şeklinde olduğu ve 5846 sayılı Kanunun işlenmeler ve derlemeler başlığınca 6. maddenin 1. fıkrasında belirtilen işlenme eser niteliğinde olduğu”
Ne anlama geliyor?
Standart bir şablonun yerel koşullara uyarlanması da işlenmedir ve izin gerektirir. Zincirin her halkasında izin aranır: asıl eser sahibi ve işlenme üzerindeki mali hak sahibi.
Not: Eser niteliği, hak sahipliği ve tazminata ilişkin tespitler bozma ilamına uyularak verilen yerel mahkeme kararının gerekçesindedir; karar temyizde onanmıştır.
FSEK 21 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 6 — İşlenmeler ve derlemeler: işlenme fiilleri
- FSEK m. 8 — Eser sahibi: işlenme sahipliği
- FSEK m. 14 — Umuma arz salahiyeti
- FSEK m. 15 — Adın belirtilmesi salahiyeti
- FSEK m. 16 — Eserde değişiklik yapılmasını menetmek
- FSEK m. 18 — Mali hakları kullanma yetkisi
- FSEK m. 20 — Mali haklar ve işlenme sahibinin sınırı
- FSEK m. 22 — Çoğaltma hakkı
- FSEK m. 23 — Yayma hakkı
- FSEK m. 35 — İktibas serbestisi
- FSEK m. 52 — Mali hak sözleşmelerinde yazılı şekil
- FSEK m. 68 — Mali haklara tecavüzde üç kat bedel
- FSEK m. 71 — Haklara tecavüz suçu
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.İşleme iddiasında FSEK 6'daki hangi bende dayandığınızı belirtin; FSEK 21 fiili tanımlamaz, izne bağlar.
- 2.İşleme iznini FSEK 52 uyarınca yazılı alın ve devredilen hakları tek tek gösterin.
- 3.İşleme izninin çoğaltma, yayma veya umuma iletim iznini kapsamadığını hatırlayın; mali haklar birbirine bağlı değildir.
- 4.İşlenme eser sahibi olsanız bile mali haklarınızı kullanmadan önce asıl eser sahibinin iznini alın (FSEK 20/2).
- 5.Karşılaştırmayı hususiyetin nerede bulunduğu üzerinden kurun; ham malzemede veya anonim unsurlarda benzerlik ihlal doğurmaz.
- 6.Esinlenme savunmasına karşı benzerliğin ifadenin somut biçiminde bulunduğunu gösterin.
- 7.Eserden bölüm çıkararak kullanmanın da ihlal sayıldığını gözetin; "kısalttım" savunması sonuç doğurmaz.
- 8.Talepleri katmanlı kurun: FSEK 21 yanında çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları ile FSEK 14, 15 ve 16'daki manevi haklar.
- 9.Manevi tazminatı eser sahibi gerçek kişi adına isteyin; mali hak sahibi şirket bu talebi ileri süremez.
- 10.Taraflar arasında sözleşme varsa FSEK 68 yerine sözleşme bedeline dayanın; ayrıca FSEK 68 bedeli ödenirse kullanımın yasal hâle geldiğini hesaba katın.
- 11.Amaç kullanımın durdurulmasıysa tecavüzün ref'i ve men'i taleplerini de kurun.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.