Kısa cevap · FSEK 25
FSEK 25, eserin uzaktan iletimini düzenler ve dijital çağın temel hükmüdür. Birinci fıkra yayın ve yeniden yayını eser sahibine bırakır: radyo-televizyon, uydu ve kablo gibi telli veya telsiz yayın yapan kuruluşlar vasıtasıyla veya <strong>dijital iletim de dahil olmak üzere</strong> işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla yayınlama ve yeniden yayınlama hakkı münhasıran eser sahibine aittir. İkinci fıkra <strong>erişime sunma</strong> hakkını tanır: gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda eserine erişimini sağlamak suretiyle umuma iletime izin vermek veya yasaklamak da eser sahibinin hakkıdır. Üçüncü fıkra ise bir sınır çizer: bu yolla yapılan dağıtım ve sunum eser sahibinin yayma hakkını ihlal etmez.
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
Temel kavramlar
- Umuma iletim hakkı
- Eserin yayın kuruluşları vasıtasıyla veya dijital iletim dahil işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla yayınlanması ve yeniden yayınlanması hakkı (FSEK 25/1).
- Yeniden yayın
- Yayınlanan eserlerin bir kuruluşun yayınından alınarak başka yayın kuruluşları tarafından yeniden yayınlanması. Ayrı bir kullanım sayılır (FSEK 25/1).
- Erişime sunma
- Gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda esere erişimini sağlamak suretiyle umuma iletim. İnternet üzerinden talebe bağlı sunumun dayanağıdır (FSEK 25/2).
- Dijital iletim
- 2001 değişikliğiyle metne giren ifade. Hüküm dijital iletimi açıkça kapsamına almıştır.
- Temsil ile ayrım
- Temsilde umum sayılan kişiler belli bir yerde ve bir arada bulunur ve eseri aynı yer ve zamanda algılar; umuma iletimde ise aynı yerde toplanma zorunlu değildir.
- Algılanma zorunluluğunun bulunmaması
- Yargıtay'a göre eserin gerçekten dinlenmiş veya seyredilmiş olması gerekmez; erişime sunulmuş olması yeterlidir.
- Yayma hakkıyla ilişki
- Umuma iletim yoluyla yapılan dağıtım ve sunum eser sahibinin yayma hakkını ihlal etmez (FSEK 25/3); iki hak ayrı ayrı işler.
- Bağlantılı hak sahipleri
- Umuma iletim hakkı eser sahibi dışında icracı sanatçılara, fonogram yapımcılarına, radyo-televizyon kuruluşlarına ve film yapımcılarına da tanınmıştır (FSEK 80).
Bir bakışta FSEK 25
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yayın | Eserin yayın kuruluşları vasıtasıyla veya dijital iletim dahil araçlarla yayınlanması hakkı münhasıran eser sahibine aittir. | FSEK m. 25/1 |
| Yeniden yayın | Bir kuruluşun yayınından alınarak başka kuruluşlarca yeniden yayınlanması da eser sahibinin hakkıdır. | FSEK m. 25/1 |
| Erişime sunma | Gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda esere erişimini sağlamak suretiyle umuma iletime izin vermek veya yasaklamak eser sahibine aittir. | FSEK m. 25/2 |
| Yayma ile ilişki | Umuma iletim yoluyla dağıtım ve sunum yayma hakkını ihlal etmez. | FSEK m. 25/3 |
| Temsilden ayrım | Umuma iletimde eseri algılayanların aynı yerde toplanması zorunlu değildir; temsilde ise aynı yer ve zamanda algılama vardır. | CGK 2020/508 |
| Fiili algılama | Eserin gerçekten dinlenmiş veya seyredilmiş olması gerekmez. | CGK 2020/508 |
| Otelde yayın | Otelde televizyon üzerinden musiki eserlerinin müşterilere iletilmesi FSEK 25/2 kapsamında umuma iletimdir. | CGK 2020/508 |
| Ceza sorumluluğu | Yayın akışında tasarruf yetkisi bulunmayan işletmecide kast yoktur; suçun manevi unsuru oluşmaz. | CGK 2020/508; 7. CD 2021/16660 |
| Hukuki sorumluluk | Ceza sorumluluğu doğmasa bile tazmin anlamında sorumluluk gündeme gelebilir. | 7. CD 2021/16660 |
| Bağlantılı haklar | Umuma iletim hakkı icracı sanatçılara, fonogram yapımcılarına, yayın kuruluşlarına ve film yapımcılarına da tanınmıştır. | FSEK m. 80; HGK 2020/483 |
| İzin | Umuma açık mahaller hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden FSEK 52'ye uygun sözleşmeyle izin alır. | FSEK m. 41; HGK 2020/483 |
| Bedelin hesabı | FSEK 68 bedeli yalnız ihlali tespit edilen yapımcı yönünden ve ihlal tarihine denk gelen bir yıllık dönem hesabıyla belirlenir. | HGK 2020/483 |
| Yayın kuruluşları | Sahneye konmuş eserlerde hak sahiplerinden önceden izin alınır; diğer eserlerde meslek birlikleriyle sözleşme yapılır. | FSEK m. 43 |
FSEK 25 madde metni
Üçüncü Bölüm: Fikrî Haklar · C) Mali haklar
İşaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı — Madde 25
- (1)(Değişik: 21/2/2001 - 4630/15 md.)Bir eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını, radyo-televizyon, uydu ve kablo gibi telli veya telsiz yayın yapan kuruluşlar vasıtasıyla veya dijital iletim de dahil olmak üzere işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla yayınlanması ve yayınlanan eserlerin bu kuruluşların yayınlarından alınarak başka yayın kuruluşları tarafından yeniden yayınlanması suretiyle umuma iletilmesi hakkı munhasıran eser sahibine aittir.
- (2)Eser sahibi, eserinin aslı ya da çoğaltılmış nüshalarının telli veya telsiz araçlarla satışı veya diğer biçimlerde umuma dağıtılmasına veya sunulmasına ve gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda eserine erişimini sağlamak suretiyle umuma iletimine izin vermek veya yasaklamak hakkına da sahiptir.
- (3)Bu madde ile düzenlenen umuma iletim yoluyla eserlerin dağıtım ve sunumu eser sahibinin yayma hakkını ihlal etmez.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 21.02.2001 | 4630 sayılı Kanun m. 15 (RG 03.03.2001, S. 24335 Mükerrer) | Madde bütünüyle değiştirildi ve başlığı "Radyo ile yayın hakkı" iken bugünkü hâline getirildi. Bu değişiklikle <strong>dijital iletim</strong> açıkça hükmün kapsamına alındı; ikinci fıkrayla <strong>erişime sunma</strong> hakkı — gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda esere erişimi — tanındı; üçüncü fıkrayla umuma iletimin yayma hakkını ihlal etmediği belirtildi. İnternet üzerinden kullanımların dayanağı bu değişikliktir. |
| 03.03.2004 | 5101 sayılı Kanun m. 11 ve 14 (RG 12.03.2004, S. 25400) | Maddenin uygulanmasını belirleyen çevre hükümler değişti: FSEK 41 (umuma açık mahallerde kullanım ve iletim esasları) ile FSEK 43 (eser, icra, fonogram ve yapımların yayınlanması ve iletilmesi) yeniden düzenlendi. Umuma iletim izninin meslek birlikleri üzerinden alınması ve tarife düzeni bu değişikliklerle bugünkü biçimine kavuşmuştur. |
Umuma İletim Hakkı Neyi Kapsar?
FSEK 25 üç ayrı kullanımı eser sahibine bırakır:
- Yayın (25/1): Eserin radyo-televizyon, uydu ve kablo gibi telli veya telsiz yayın yapan kuruluşlar vasıtasıyla veya dijital iletim de dahil olmak üzere işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla yayınlanması.
- Yeniden yayın (25/1): Yayınlanan eserlerin bir kuruluşun yayınından alınarak başka yayın kuruluşları tarafından yeniden yayınlanması. Bu ayrı bir kullanım sayılır; ilk yayına izin vermek yeniden yayına izin vermek değildir.
- Erişime sunma (25/2): Eser sahibi, eserin telli veya telsiz araçlarla satışı veya diğer biçimlerde umuma dağıtılmasına veya sunulmasına ve gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda eserine erişimini sağlamak suretiyle umuma iletimine izin vermek veya yasaklamak hakkına sahiptir.
İkinci fıkradaki "seçtikleri yer ve zamanda" ifadesi kritiktir: bu, talebe bağlı sunumu, yani internet üzerinden yayımlamayı, indirmeye açmayı ve akış hizmetlerini kapsar. İnternet üzerinden izinsiz kullanım iddialarının asıl dayanağı bu fıkradır.
Üçüncü fıkra ise bir karışıklığı önler: bu madde ile düzenlenen umuma iletim yoluyla eserlerin dağıtım ve sunumu eser sahibinin yayma hakkını ihlal etmez. Yani dijital iletim, FSEK 23'teki yayma hakkının değil FSEK 25'in konusudur; talep buna göre kurulmalıdır. Ayrıntı için FSEK 23 şerhine bakabilirsiniz.
Hakkın sahibi yalnız eser sahibi değildir. Hukuk Genel Kurulu, umuma iletim hakkının FSEK 80/1 uyarınca bağlantılı hak sahiplerine de tanındığını belirtir: bir eseri sahibinin izniyle özgün biçimde yorumlayan icracı sanatçılar, bir icra ürünü olan veya sair sesleri ilk defa tespit eden fonogram yapımcıları, gerçekleştirdikleri yayınlar üzerinde radyo-televizyon kuruluşları ve film yapımcıları (Yargıtay HGK, 30.06.2020, E. 2017/71, K. 2020/483).
Temsil ile Umuma İletim Arasındaki Fark Nedir?
Bu ayrımı Ceza Genel Kurulu doktrinden yararlanarak net biçimde kurmuştur (Yargıtay CGK, 08.12.2020, E. 2018/397, K. 2020/508). Ölçüt mekân ve zaman birliğidir.
Temsilde (FSEK 24): Eseri geçici ve uçucu biçimde dinlemek ve seyretmek suretiyle duyu organlarıyla doğrudan doğruya yararlanma anıyla sınırlı olarak algılayan ve aralarında şahsi bağlantı bulunmayan umum sayılan kişiler, belli bir yerde ve bir arada bulunur; temsil olunan eseri aynı yer ve zamanda algılarlar.
Umuma iletimde (FSEK 25): Kurulun ifadesiyle eseri algılayabilenlerin aynı yerde toplanarak eseri izlemeleri veya dinlemeleri zorunlu değildir. Eser, birbirinden farklı bölge, yer ve evlerde bulunan televizyon veya radyo alıcıları gibi birbiriyle şahsi bağlantı bulunmayan kişiler tarafından seyredilebilir veya dinlenebilir. Kurul bir adım daha ileri gider: eserin gerçekten dinlenmiş veya seyredilmiş olması da gerekmez.
Bu son cümle uygulamada büyük önem taşır: bir eseri internette erişime açmak, kimse erişmemiş olsa bile umuma iletim sayılabilir. İhlal, fiilî tüketimle değil erişime sunmayla gerçekleşir.
Kurul iki hakkın aynı olayda birlikte ihlal edilebileceğini de göstermiştir. Otelde televizyon üzerinden musiki eserlerinin müşterilere iletilmesinde, kurulu sistem üzerinden FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil ve FSEK 25/2 kapsamında umuma iletim birlikte gerçekleşmiş sayılmıştır. Kurulun tanımıyla eserin canlı olmayan, başka bir ifadeyle daha önce tespit edilmiş hâlinin radyo ve televizyon yayınıyla veya telli/telsiz herhangi bir şekilde gerçekleşen iletiminin, belli bir yerde toplanmış umum sayılan kişilere gösterilmesi veya dinletilmesi FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil niteliğindedir.
Pratik sonuç: işyerinde yayın kullanımında talebi tek maddeye bağlamak yerine FSEK 24 ve 25'i birlikte ileri sürmek gerekir. Ayrıntı için FSEK 24 şerhine bakabilirsiniz.
İşyerinde Yayın İçin Kimden İzin Alınır?
FSEK 25 hakkı tanır; iznin nasıl alınacağını ise FSEK 41 ve 43 düzenler.
Umuma açık mahaller (FSEK 41). Yargıtay 7. Ceza Dairesinin aktardığı üzere girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık mahaller; eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım ve/veya iletimine ilişkin FSEK 52'ye uygun sözleşme yaparak hak sahiplerinden veya üyesi oldukları meslek birliklerinden izin alır ve sözleşmelerde yazılı mali hak ödemelerini yaparlar. Aynı maddede meslek birliklerine umuma açık yerlerde eserlerin umuma iletilmesi hakkı yönünden yıllık tarifeler belirleme hakkı tanınmıştır (Yargıtay 7. CD, 07.12.2021, E. 2021/17209, K. 2021/16660).
Yayın kuruluşları (FSEK 43). Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar; yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin almak zorundadır. Sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ise ilgili alan meslek birlikleriyle FSEK 52'ye uygun sözleşme yaparak izin almak, ödemeleri bu birliklere yapmak ve kullanılan eserlere ilişkin listeleri bildirmek zorundadır.
Aynı kararda Daire bir tespit daha yapar: Radyo-TV kuruluşlarıyla yapılan sözleşmelerde ilgili kuruluşların yayın alanı ve şekli ile dinleyici/izleyici kitlesinin taraflarca bilinmediğinin kabulü mümkün değildir; şifresiz ve abonelik esasına bağlı olmadan yapılan ulusal ve/veya bölgesel yayınların kapsama alanındaki herkesi ve her yeri hedef kitle olarak belirlediğinde şüphe bulunmamaktadır.
Bir kullanımda birden çok hak sahibi ve birden çok meslek birliği devreye girebilir: söz yazarı, besteci, icracı sanatçı ve fonogram yapımcısı ayrı birliklere yetki vermiş olabilir. Bu nedenle izin zinciri hak sahibi bazında kurulmalıdır.
İzinsiz Umuma İletimde Neler İstenebilir?
Talepler hukuk ve ceza yollarında ayrı ayrı değerlendirilir ve iki yol farklı sonuç verebilir.
Hukuk yolu. Mali haklara tecavüzde FSEK 68 uyarınca rayiç bedelin üç katına kadar talep mümkündür. Ancak Hukuk Genel Kurulu bedelin hesabına önemli bir sınır koymuştur (Yargıtay HGK, 30.06.2020, E. 2017/71, K. 2020/483): bedel, meslek birliğinin yetki aldığı tüm eserler için tarifede belirlenen tutar üzerinden değil; yalnız fonogramları izinsiz iletilen yapımcı yönünden, ihlalin tespit edildiği tarihe denk gelen bir yıllık dönem hesabıyla ve umuma açık mahallin özelliği, konumu ile coğrafi bölgesi de dikkate alınarak sözleşme yapılması hâlinde istenebilecek bedel esas alınarak belirlenmelidir.
Kurul aynı kararda iki tespit daha yapmıştır: FSEK 68/1 uyarınca farazi bedel istendiğinde taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu için zamanaşımı on yıldır; ve farazi sözleşme dava konusu ile dava tarihinden önceki mali haklarla sınırlı olup sonraki ihlalleri ve manevi hak ihlallerini hukuka uygun hâle getirmez.
Ceza yolu. FSEK 71/1 kapsamında mali haklara tecavüz suçu gündeme gelebilir; soruşturma ve kovuşturma FSEK 75 uyarınca şikâyete bağlıdır. Ancak yayın üzerinden gerçekleşen kullanımlarda kast tartışması belirleyicidir. Ceza Genel Kurulu, otelde televizyon yayını olayında maddi unsurların oluştuğunu belirledikten sonra yayın içeriğine müdahale yetkisi ve imkânı bulunmayan işletmecide kast bulunmadığını ve suçun manevi unsurunun gerçekleşmediğini kabul etmiştir (Yargıtay CGK, 08.12.2020, E. 2018/397, K. 2020/508).
Yargıtay 7. Ceza Dairesi aynı yaklaşımı bir kafe uyuşmazlığında uygulamış ve iki yolu açıkça ayırmıştır: yayın akışı ve koşulları hususunda hiçbir tasarruf yetkisi bulunmaksızın bir müzik eserini televizyon yayını aracılığıyla müşterilere dinletmekten ibaret eylem hukuki ihtilaf niteliğindedir; sanığın tazmin anlamında sorumluluğundan bahsedilebilirse de cezai yönden suç kastı bulunmamaktadır (Yargıtay 7. CD, 07.12.2021, E. 2021/17209, K. 2021/16660).
Özet strateji: işyerinde yayın kullanımında ceza şikâyeti kast nedeniyle sonuçsuz kalabilir; buna karşılık FSEK 41 kapsamındaki izin ve ödeme yükümlülüğüne dayanan hukuk davası yürür. Amaç kullanımın durdurulmasıysa tecavüzün ref'i ve men'i talepleri de kurulmalıdır.
FSEK 25 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Ceza Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlara umuma iletim hakkını mahkemenin kendi gerekçesinde değerlendiren kararlar alındı. Hukuk Genel Kurulu kararında oy çokluğuyla verilen bölüm ile oy birliğiyle verilen bölüm kart notunda ayrıldı.
Umuma iletim ile temsilin ayrımı
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
Umuma iletimde eseri algılayanların aynı yerde toplanması zorunlu değildir; eserin gerçekten dinlenmiş olması da gerekmez
Olay: Bir otelde televizyon kanalları üzerinden iki musiki eserinin müşterilere iletildiği tespit edilmiş; işletmeci hakkında FSEK'e muhalefetten dava açılmıştır.
Karar: Kurul, temsil ile umuma iletim arasındaki ayrımı mekân ve zaman birliği üzerinden kurmuştur: temsilde umum sayılan kişiler belli bir yerde ve bir arada bulunur ve eseri aynı yer ve zamanda algılarken; FSEK 25'te yazılı biçimlerde umuma iletilmede eseri algılayabilenlerin aynı yerde toplanması zorunlu değildir ve eserin gerçekten dinlenmiş veya seyredilmiş olması da gerekmez. Somut olayda hak sahiplerinden FSEK 41 ve 52 doğrultusunda yazılı izin alınmaksızın, kişisel kullanım alanı dışına çıkılarak umum sayılan müşterilere kurulu sistem üzerinden FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil ve FSEK 25/2 kapsamında umuma iletim gerçekleştiğini; böylece FSEK 71/1'deki suçun maddi unsurlarının oluştuğunu belirlemiştir. Buna karşılık yayın içeriğine müdahale yetkisi bulunmayan sanıkta kast bulunmadığı gerekçesiyle suçun manevi unsurunun gerçekleşmediğini kabul ederek hükmü bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“Oysa eserin 5846 sayılı Kanun'un 25. maddesinde yazılı biçimlerde umuma iletilmesinde, eseri algılayabilenlerin aynı yerde toplanarak eseri izlemeleri veya dinlemeleri zorunlu değildir. Eser, birbirinden farklı bölge, yer ve evlerde bulunan televizyon veya radyo alıcıları gibi birbiriyle şahsi bağlantı bulunmayan kişiler tarafından seyredilebilir veya dinlenebilir. Eserin gerçekten dinlenmiş veya seyredilmiş olması da gerekmez.”
Ne anlama geliyor?
Bir eseri internette erişime açmak, kimse erişmemiş olsa bile umuma iletim sayılabilir. İhlal fiilî tüketimle değil erişime sunmayla gerçekleşir.
Bağlantılı hak sahipleri ve bedelin hesabı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Umuma iletim hakkı bağlantılı hak sahiplerine de tanınmıştır; FSEK 68 bedeli yalnız ihlali tespit edilen yapımcı ve bir yıllık dönem üzerinden hesaplanır
Olay: Bir meslek birliği, yetki aldığı bir fonogram yapımcısına ait müzik eserinin bir otelde izinsiz dinletildiğini tespit ettirerek FSEK 68 uyarınca bedel istemiştir. Yerel mahkeme, meslek birliğinin takip yetkisine sahip olduğu tüm eserler için tarifede belirlenen bedeli esas alarak hüküm kurmuş ve direnmiştir.
Karar: Kurul, FSEK 25'teki umuma iletim hakkını ayrıntılı biçimde açıklamış; bu hakkın eser sahipleri dışında FSEK 80/1 uyarınca bağlantılı hak sahiplerine — icracı sanatçılara, fonogram yapımcılarına, radyo-televizyon kuruluşlarına ve film yapımcılarına — da tanındığını belirtmiştir. Umuma açık mahalleri işletenlerin hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden FSEK 52'ye uygun sözleşmeyle izin almak zorunda olduğunu; izin almaksızın fonogram kullanılmasının eser sahibinin, icracı sanatçının ve fonogram yapımcısının mali haklarına tecavüz niteliğinde bulunduğunu vurgulamıştır. Bedelin hesabında ise yerel mahkemenin FSEK 76/2'ye yanlış anlam vererek tüm repertuvar üzerinden hüküm kurmasını isabetsiz bulmuş; bedelin yalnız fonogramları izinsiz iletilen yapımcı yönünden, ihlalin tespit edildiği tarihe denk gelen bir yıllık dönem hesabıyla ve mahallin özelliği ile konumu dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini belirterek direnme kararını bedelin hesabı yönünden oy birliğiyle bozmuştur.
“umuma açık mahalleri işletenler, hak sahibi yapımcıdan izin almaksızın o yapımcıya ait fonogramları kullanması eser sahibinin, icracı sanatçının ve fonogram yapımcısının mali haklarına tecavüz niteliğindedir.”
Ne anlama geliyor?
Tek bir kullanım birden çok hak sahibinin hakkını ihlal eder ve her biri ayrı meslek birliğine yetki vermiş olabilir. Buna karşılık bedel, somut olarak tespit edilen kullanım üzerinden hesaplanır.
Not: Kararın hükmün ilanına ilişkin bölümü oy çokluğuyla verilmiştir; bedelin hesabına ilişkin bozma oy birliğiyledir.
Yayın üzerinden kullanımda kast ve izin düzeni
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
Yayın akışında tasarruf yetkisi bulunmayan işletmecide cezai kast yoktur; tazmin sorumluluğu ve izin yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir
Olay: Bir kafe işletmecisi hakkında, işletmesinde televizyon kanalı üzerinden yapılan yayın aracılığıyla bir müzik eserini müşterilerine dinletmesi nedeniyle FSEK'e muhalefetten dava açılmış ve mahkûmiyet kararı verilmiştir.
Karar: Daire, FSEK 25'in umuma iletim hakkını düzenleyen metnini aktardıktan sonra FSEK 41 ve 43'teki izin ve tarife düzenini ayrıntılı biçimde açıklamıştır: girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık mahaller hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden FSEK 52'ye uygun sözleşmeyle izin almak zorundadır; yayın kuruluşları ise sahneye konmuş eserlerde hak sahiplerinden önceden izin almak, diğer eserlerde meslek birlikleriyle sözleşme yapmak ve kullandıkları eserlere ilişkin listeleri bildirmek durumundadır. Ardından TCK 21 uyarınca cezai sorumluluk için kastın bulunması gerektiğini vurgulamış; yayın akışı ve koşulları hususunda hiçbir tasarruf yetkisi bulunmaksızın bir müzik eserini televizyon yayını aracılığıyla müşterilere dinletmekten ibaret eylemin hukuki ihtilaf niteliğinde olduğunu, sanığın tazmin anlamında sorumluluğundan bahsedilebilirse de cezai yönden suç kastı bulunmadığını belirterek hükmü bozmuştur.
“yayın akışı ve koşulları hususunda hiçbir tasarruf yetkisi bulunmaksızın, bir müzik eserini televizyon kanalı üzerinden yapılan yayın aracılığıyla ... isimli işletmesinde müşterilerine dinletmekten/izletmekten ibaret eylemin hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu”
Ne anlama geliyor?
Ceza yolu ile hukuk yolu ayrıdır. Yayın üzerinden gelen kullanımda ceza sorumluluğu doğmasa bile FSEK 41 kapsamındaki izin ve ödeme yükümlülüğü sürer.
FSEK 25 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 1/B — Tanımlar: fonogram ve bağlantılı haklar
- FSEK m. 20 — Mali haklar ve hakların bağımsızlığı
- FSEK m. 22 — Çoğaltma hakkı
- FSEK m. 23 — Yayma hakkı
- FSEK m. 24 — Temsil hakkı
- FSEK m. 41 — Umuma açık mahallerde kullanım ve tarife düzeni
- FSEK m. 43 — Yayın ve iletim esasları
- FSEK m. 52 — Mali hak sözleşmelerinde yazılı şekil
- FSEK m. 68 — Mali haklara tecavüzde üç kat bedel
- FSEK m. 69 — Tecavüzün men'i
- FSEK m. 71 — Haklara tecavüz suçu
- FSEK m. 76 — Görevli mahkeme ve ispat karinesi
- FSEK m. 80 — Bağlantılı haklar
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.İnternet üzerinden izinsiz kullanımda talebi FSEK 25/2'deki erişime sunma hakkına dayandırın; "seçtikleri yer ve zamanda erişim" ifadesi bu kullanımın dayanağıdır.
- 2.Erişime sunmanın yeterli olduğunu, eserin fiilen dinlenmiş veya seyredilmiş olmasının gerekmediğini ileri sürün.
- 3.Dijital iletim iddialarını FSEK 23'e değil FSEK 25'e dayandırın; FSEK 25/3 umuma iletimin yayma hakkını ihlal etmediğini söyler.
- 4.İlk yayına verilen iznin yeniden yayını kapsamadığını gözetin; FSEK 25/1 yeniden yayını ayrı sayar.
- 5.İşyerinde yayın kullanımında FSEK 24 ve 25'i birlikte ileri sürün; Yargıtay iki hakkın aynı olayda birlikte ihlal edildiğini kabul etmiştir.
- 6.İzin zincirini hak sahibi bazında kurun: söz yazarı, besteci, icracı sanatçı ve fonogram yapımcısı ayrı birliklere yetki vermiş olabilir.
- 7.Umuma açık mahal işletiyorsanız FSEK 41 uyarınca meslek birliğiyle FSEK 52'ye uygun yazılı sözleşme yapın ve tarife ödemelerini gerçekleştirin.
- 8.Yayın kuruluşuysanız sahneye konmuş eserlerde hak sahiplerinden önceden izin alın; diğer eserlerde meslek birlikleriyle sözleşme yapın ve kullanım listelerini bildirin.
- 9.FSEK 68 bedelini somut kullanım üzerinden hesaplayın: ihlali tespit edilen hak sahibi yönünden, bir yıllık dönem ve mahallin özelliği gözetilerek.
- 10.FSEK 68 bedeli talebinin farazi sözleşme kurduğunu ve zamanaşımının on yıla tabi olacağını hesaba katın.
- 11.Yayın üzerinden gelen kullanımda ceza şikâyetinin kast nedeniyle sonuçsuz kalabileceğini; buna karşılık hukuk davasının yürüyeceğini gözetin.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.