Kısa cevap · FSEK 3
FSEK 3 tek cümleden oluşur: musiki eserleri, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir. Kısalığına karşın uygulamada en yoğun uyuşmazlık üreten maddelerden biridir. Yargıtay'a göre korumanın konusu işitilen sesler arasındaki sıra ve bağlılık, seslerin melodi, ritim ve harmoni ile belirli karışımları ve eserin içeriğidir; hususiyetin bulunup bulunmadığı ise eserin sıradan bir dinleyicide yarattığı izlenime göre belirlenir. Bir müzik eserinden bir parçasının dahi izinsiz alınması hakka tecavüz sayılır; aranjman ve tertipler ise işlenme eser olarak korunur.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- FSEK 3 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Musiki Eserinde Tam Olarak Ne Korunur?
- Aranjman, Cover ve Remix: İzin Gerekir mi?
- İktibas mı, Esinlenme mi? Sınır Nerede?
- İşyerinde Müzik Çalmak İçin İzin Gerekir mi?
- Bir Şarkı İzinsiz Kullanıldığında Kim Dava Açabilir?
- FSEK 3 Yargıtay kararları
- FSEK 3 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Musiki eseri
- Her nevi sözlü ve sözsüz beste (FSEK 3). Söz ve beste birlikte kullanılsa da hukuken ayrı eserlerdir; sözler ilim ve edebiyat eseri, beste musiki eseri olarak korunur.
- Korunan unsurlar
- Yargıtay'a göre işitilen sesler arasındaki sıra ve bağlılık, seslerin melodi, ritim ve harmoni ile belirli karışımları ve ses ile ifade edilen içerik.
- Sıradan dinleyici ölçütü
- Musiki eserinde hususiyetin varlığı, eserin sıradan bir dinleyici üzerinde yarattığı izlenime göre belirlenir; uzmanlık düzeyinde teknik ayrım aranmaz.
- Aranjman (tertip)
- Bir besteden yararlanılarak oluşturulan düzenleme. FSEK 6/1-4 uyarınca musiki aranjman ve tertipleri işlenme eserdir; asıl eser sahibinin hakları saklıdır.
- İktibas
- Bir eserin parçalarının alıntı yapılarak başka bir eserde aynen ve belirli ölçüde kullanılması. Musiki eserinde ancak tema, motif, pasaj ve fikir nevinden parçalar bakımından mümkündür.
- Esinlenme
- Önceki eserlerdeki düşüncelerden yararlanarak yeni eseri biçimlendirmek. İfadenin kısmen dahi alınması hâlinde artık esinlenmeden değil ifadenin kullanılmasından söz edilir.
- Umuma iletim
- Eserin işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla erişime sunulması (FSEK 25). İşyerlerinde radyo-televizyon veya kurulu sistemle müzik çalınması bu kapsamdadır.
- Meslek birliği
- Hak sahiplerinin mali haklarını toplu yöneten kuruluş. Umuma açık mahallerde eser kullanımı için FSEK 41 ve 43 çerçevesinde sözleşme ve tarife düzeni öngörülmüştür.
Bir bakışta FSEK 3
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tanım | Musiki eserleri, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir. | FSEK m. 3 |
| Korunan unsurlar | Seslerin sırası ve bağlılığı, melodi, ritim ve harmoni karışımları ile eserin içeriği. | 11. HD 2017/1474 |
| Hususiyet ölçütü | Sıradan bir dinleyicide yarattığı izlenim esas alınır. | 11. HD 2017/1474 |
| Parça alınması | Bir müzik eserinden bir parçasının dahi izinsiz alınıp kullanılması hakka tecavüzdür. | 11. HD 2017/1474; 2017/1106 |
| Aranjman | Musiki aranjman ve tertipleri işlenme eserdir; asıl eser sahibinin izni gerekir. | FSEK m. 6/1-4; 11. HD 2017/1106 |
| İktibas sınırı | Yalnız yayımlanmış bestelerden, tema-motif-pasaj düzeyinde ve kaynak açıkça gösterilerek mümkündür. | FSEK m. 35/2; 11. HD 2017/1474 |
| Esinlenme | Düşünceden yararlanmak serbesttir; ifadenin kısmen alınması ihlaldir. | 11. HD 2017/1474 |
| Söz ve beste | Söz yazarı ile bestecinin hakları ayrıdır; her biri kendi eseri bakımından hak sahibidir. | FSEK m. 3, 8 |
| İşyerinde müzik | Umuma açık mahalde müzik kullanımı için hak sahiplerinden yazılı izin gerekir. | FSEK m. 41, 52; CGK 2020/508 |
| Televizyon yayını | Yayın içeriğine müdahale yetkisi olmayan işletmecide kast bulunmadığı gerekçesiyle suçun manevi unsuru oluşmayabilir. | CGK 2020/508 |
| Ceza yönü | Mali haklara tecavüz FSEK 71/1 kapsamındadır; soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. | FSEK m. 71, 75 |
| Bağlantılı haklar | Yorumcu icracı sanatçı, kaydı yapan fonogram yapımcısı ve yayın kuruluşu ayrı hak sahibidir. | FSEK m. 80 |
FSEK 3 madde metni
Birinci Bölüm: Fikir ve Sanat Eserleri · A) Fikir ve sanat eserlerinin çeşitleri
Musiki eserleri — Madde 3
- Musiki eserleri, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 13.12.1951 | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (kabul 05.12.1951, RG 13.12.1951, S. 7981) | Madde bugünkü metniyle kabul edildi ve kabulünden bu yana değişmedi. Buna karşılık maddenin uygulanmasını doğrudan etkileyen m. 41 (umuma açık mahaller) ve m. 43 (yayın ve iletim) hükümleri 2001 ve 2004 değişiklikleriyle yeniden düzenlenmiştir. |
Musiki Eserinde Tam Olarak Ne Korunur?
FSEK 3 tek cümledir; korumanın kapsamını içtihat doldurmuştur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, musiki eserlerinde koruma konusunu üç öğede toplar: işitilen sesler arasındaki sıra ve bağlılık, seslerin melodi, ritim ve harmoni ile belirli karışımları ve ses ile ifade edilen içerik (Yargıtay 11. HD, 13.03.2017, E. 2015/13493, K. 2017/1474).
Hususiyetin nasıl ölçüleceği de aynı kararda belirlenmiştir: musiki eserinde sahibinin hususiyetinin varlığı, eserin sıradan bir dinleyici üzerinde yarattığı izlenime göre tespit edilir. Yani ölçüt müzikolojik uzmanlık değil, ortalama dinleyicinin algısıdır; bilirkişi incelemesi bu algıyı teknik verilerle açıklamaya hizmet eder.
Korumanın eşiği düşüktür: Daire, bir müzik eserinden bir parçasının dahi alınıp başka bir yerde kullanılmasının eserden doğan hakka tecavüz anlamına geleceğini kabul etmiştir. Bu nedenle “sadece sekiz saniye kullandım” türünden savunmalar kendiliğinden sonuç doğurmaz; bakılacak olan alınan kısmın eserin hususiyetini taşıyıp taşımadığıdır.
Bir ayrım daha önemlidir: söz ve beste ayrı eserlerdir. Şarkı sözleri dil ve yazıyla ifade edilen eser olarak FSEK 2 kapsamında, beste ise FSEK 3 kapsamında korunur. Bir şarkının izinsiz kullanılmasında söz yazarı ve besteci kendi eserleri bakımından ayrı ayrı hak sahibidir.
Aranjman, Cover ve Remix: İzin Gerekir mi?
Gerekir. FSEK 6/1-4 uyarınca bir besteden yararlanılarak oluşturulan musiki aranjman ve tertipleri işlenme eserdir; işlenme eser kendi başına korunsa da asıl eser sahibinin hakları saklı kalır. Yargıtay bu kuralı doğrudan uygulamıştır (Yargıtay 11. HD, 27.02.2017, E. 2015/13399, K. 2017/1106).
Uygulamada karşılaştırma şu unsurlar üzerinden yapılır: mod, çalgı seçimi, armonik yapı ve melodik yürüyüş. Anılan kararda bilirkişi, iki eserde tam örtüşme bulunmamakla birlikte bu unsurların aynı olması nedeniyle dinleyicide benzerlik hissi uyandığını ve sonraki eserde önceki eserin değişime uğratılarak yeniden yorumlandığını, aranjmanın yapılandırıldığını tespit etmiştir.
Buradan çıkan pratik sonuçlar şunlardır:
- Cover (yeniden yorum): Eserin işlenmesi ve çoğaltılması niteliğinde olduğundan izin gerekir; izinsiz yayın çoğaltma, yayma ve umuma iletim haklarının ihlalidir.
- Remix ve sample: Kısa bir bölümün alınması bile hakka tecavüz sayılabilir; “birkaç saniye” sınırı yoktur.
- Aranjörün hakkı: İşleyen, kendi hususiyetini taşıyan işlenme üzerinde hak sahibi olur; ancak bu hak asıl eser sahibinin iznine bağlıdır.
Manevi haklar da devreye girer: eserde değişiklik yapılmasını menetme hakkı (FSEK 16) nedeniyle eseri bozacak düzenlemelere, izin alınmış olsa bile itiraz edilebilir.
İktibas mı, Esinlenme mi? Sınır Nerede?
Müzik uyuşmazlıklarının çoğu bu ayrımda düğümlenir. Yargıtay iki kavramı net biçimde ayırır (Yargıtay 11. HD, 13.03.2017, E. 2015/13493, K. 2017/1474):
- İktibas: Bir eserin parçalarının alıntı yapılarak, eserde aynen ve belirli ölçülerde kullanılması.
- Esinlenme: Önceki eserlerde ortaya konulan düşüncelerden yararlanılması ve bu fikirlerden yola çıkılarak yeni eserin biçimlendirilmesi.
Ayrımın temelinde telif hukukunun genel ilkesi vardır: koruma, düşüncenin kendisini değil o düşüncenin ifade ediliş şeklini kapsar. Daire bunu şöyle sonuçlandırır: bir düşüncenin ifade edilmiş şeklinin kısmen dahi alınarak başka bir eserde kullanılması hâlinde artık esinlenmeden değil, ifadenin kullanılmasından söz edilir.
Hukuka uygun iktibasın üç koşulu vardır:
- Yayımlanmış olma: FSEK 35/2 uyarınca musiki eserinden iktibas ancak yayımlanmış bir beste bakımından mümkündür.
- Ölçü: İktibas, bestenin en fazla tema, motif, pasaj ve fikir nevinden parçalarının müstakil bir musiki eserine alınmasıyla mümkündür.
- Kaynak gösterme: Kimin eserinden alıntı yapıldığı sonraki eserde açıkça gösterilmelidir. Aksi hâlde iktibas sınırı içinde kalsa bile kullanım hakka tecavüz sayılır.
İşyerinde Müzik Çalmak İçin İzin Gerekir mi?
Kural olarak gerekir. Umuma açık mahallerde eser, icra, fonogram ve yapımların kullanılması FSEK 41 ve 43 çerçevesinde düzenlenmiştir; mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı olması ve hakların tek tek gösterilmesi ise FSEK 52'nin şartıdır. Kafe, restoran, otel, mağaza ve benzeri yerlerde müzik kullanımı için hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden izin alınmalıdır.
Ceza Genel Kurulu, bir otelde televizyon aracılığıyla iki musiki eserinin müşterilere iletilmesi olayında maddi tabloyu şöyle kurmuştur: hak sahiplerinden FSEK 41 ve 52 doğrultusunda yazılı izin alınmaksızın, kişisel kullanım alanı dışına çıkılarak, aralarında şahsi bağlantı bulunmayan ve bu nedenle umum sayılan müşterilere kurulu sistem üzerinden FSEK 24/1'deki dolaylı temsil ve FSEK 25/2'deki umuma iletim gerçekleşmiştir; böylece FSEK 71/1'deki mali haklara tecavüz suçunun maddi unsurları oluşmuştur (Yargıtay CGK, 08.12.2020, E. 2018/397, K. 2020/508).
Kararın asıl önemi bundan sonrasındadır. Kurul, manevi unsur bakımından farklı sonuca varmıştır: televizyon kuruluşlarının yayın içeriğine müdahale yetkisi ve imkânı bulunmayan işletmecinin, hangi eserlerin yayınlanacağını bilemeyeceği, dolayısıyla müşterilerine o eserleri dinletme amacıyla hareket ettiğinin söylenemeyeceği belirtilmiş; kast bulunmadığı için suçun manevi unsurunun gerçekleşmediği kabul edilerek hüküm bozulmuştur.
Pratik ayrım şudur: kendi seçtiğiniz müziği çalmak ile televizyon yayınını açmak ceza sorumluluğu bakımından aynı değildir. Buna karşılık bu ayrım hukuk davasını, yani tazminat ve tecavüzün ref'i taleplerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ceza sorumluluğu ile mali hak ihlali ayrı değerlendirilir.
Bir Şarkı İzinsiz Kullanıldığında Kim Dava Açabilir?
Bir şarkı üzerinde birden çok hak sahibi bulunur ve her biri kendi hakkı bakımından talepte bulunabilir:
- Besteci: musiki eseri (FSEK 3) sahibi.
- Söz yazarı: dil ve yazıyla ifade edilen eser (FSEK 2) sahibi.
- İcracı sanatçı: yorumu üzerinde komşu hak sahibi (FSEK 80).
- Fonogram yapımcısı: kaydı ilk tespit eden (FSEK 1/B-f, 80).
- Yayın kuruluşu: yayını üzerinde hak sahibi (FSEK 80).
- Meslek birlikleri: üyelerinin haklarını takip etmek üzere (FSEK 42 vd.).
Talep yolları da ikiye ayrılır. Hukuk yolunda tecavüzün ref'i (FSEK 66), men'i (m. 69) ve tazminat (m. 70) istenebilir; mali haklara tecavüzde FSEK 68 uyarınca rayiç bedelin üç katına kadar talep mümkündür. Ceza yolunda ise FSEK 71 uygulanır ve soruşturma-kovuşturma FSEK 75 uyarınca şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi Ceza Genel Kurulu kararına göre TCK 73 uyarınca altı aydır. Ayrıntı için FSEK 1 şerhindeki ceza bölümüne bakabilirsiniz.
FSEK 3 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Ceza Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Kartlara musiki eserinin korunmasını, iktibas-esinlenme ayrımını veya umuma iletimi mahkemenin kendi gerekçesinde değerlendiren kararlar alındı. Ceza Genel Kurulu kararı, maddi unsur ile manevi unsur değerlendirmesini ayrı ayrı içerdiği için her iki yönüyle aktarılmıştır.
Korunan unsurlar ve iktibas sınırı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Musiki eserinde koruma konusu ve hususiyet ölçütü: sıradan dinleyicinin izlenimi
Olay: Davalının, davacıya ait müzik eserini işlemek suretiyle eser sahibinin haklarına tecavüz ettiği iddiasıyla açılan davada, korumanın kapsamı ve iktibas ile esinlenme arasındaki sınır tartışılmıştır.
Karar: Daire, musiki eserlerinde koruma konusunun işitilen sesler arasındaki sıra ve bağlılık, seslerin melodi, ritim ve harmoni ile belirli karışımları ve eserin içeriği olduğunu belirtmiş; hususiyetin varlığının eserin sıradan bir dinleyici üzerinde yarattığı izlenime göre tespit edileceğini vurgulamıştır. Kararda ayrıca bir müzik eserinden bir parçasının dahi alınmasının hakka tecavüz olduğu, aranjman ve tertiplerin FSEK 6/1-4 uyarınca işlenme eser sayıldığı, iktibasın yalnız yayımlanmış bestelerden ve kaynak gösterilerek yapılabileceği belirtilmiştir.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“Musiki eserlerinde koruma konusu işitilen sesler arasındaki sıra ve bağlılık, seslerin melodi, ritim ve harmoni ile belirli karışımları ve aynı zamanda ses ile ifade edilen musiki eserinin içeriğidir. Musiki eserinde sahibinin hususiyetinin varlığının tespitinde ise o eserin sıradan bir dinleyici üzerinde yarattığı izlenim esas alınmalıdır.”
Ne anlama geliyor?
Bilirkişi raporu teknik analiz yapar; ancak nihai ölçüt ortalama dinleyicinin algısıdır. Dosyaya karşılaştırmalı dinleme materyali ve benzerliğin hangi öğelerde olduğunu gösteren analiz konmalıdır.
Aranjman ve işlenme
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Mod, çalgı seçimi, armonik yapı ve melodik yürüyüş benzerliği aranjman-işlenme tartışmasını doğurur
Olay: Davacı bestecinin eserinin, davalı tarafça esinlenme yoluyla kullanıldığı gerekçesiyle reddedilen davada, iki eser arasındaki benzerliğin niteliği tartışılmıştır.
Karar: Daire, eserin FSEK 3 anlamında musiki eseri olduğu ve hakların davacıya ait olduğu hususunun çekişmesiz bulunduğunu belirttikten sonra, bilirkişi raporundaki tespitleri değerlendirmiştir: iki eserde tam örtüşme bulunmamakla birlikte mod, çalgı seçimi, armonik yapı ve melodik yürüyüş gibi unsurların aynı olması nedeniyle dinleyicide benzerlik hissi uyandığı, sonraki eserde önceki eserin değişime uğratılarak yeniden yorumlandığı ve aranjmanın yapılandırıldığı saptanmıştır. Karar, aranjman ve tertiplerin FSEK 6/1-4 uyarınca işlenme eser olduğu ve ifadenin kısmen alınmasının esinlenme sayılamayacağı ilkelerini tekrarlamıştır.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“her iki eserde de kullanılan mod, çalgı seçimi, armonik yapı ve melodik yürüyüş gibi unsurların aynı olması nedeniyle dinleyici/izleyicide her iki eser arasında benzerlik hissi uyandırdığı, davalı tarafça kullanılan sonraki eserde, önceki eserin değişime uğratılarak yeniden yorumlandığı ve arajmanın yapılandırıldığı ifade edilmiştir.”
Ne anlama geliyor?
“İlham aldım” savunması, benzerlik eserin ifade katmanındaysa kabul edilmez. Karşılaştırma raporunun hangi öğelerde örtüşme bulunduğunu somut olarak göstermesi gerekir.
Umuma iletim ve ceza sorumluluğu
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
Otelde televizyon yayını: maddi unsur oluşur, ancak kast yoksa suç oluşmaz
Olay: Bir otelin lobisinde ve odalarında, televizyon kanalları üzerinden iki musiki eserinin müşterilere iletildiği tespit edilmiş; işletmeci hakkında FSEK'e muhalefetten dava açılmıştır.
Karar: Kurul, hak sahiplerinden FSEK 41 ve 52 doğrultusunda yazılı izin alınmaksızın, kişisel kullanım alanı dışına çıkılarak umum sayılan müşterilere FSEK 24/1 kapsamında dolaylı temsil ve FSEK 25/2 kapsamında umuma iletim gerçekleştiğini, böylece FSEK 71/1'deki mali haklara tecavüz suçunun maddi unsurlarının oluştuğunu belirlemiştir. Buna karşılık televizyon yayın içeriğine müdahale yetkisi ve imkânı bulunmayan sanığın hangi eserlerin yayınlanacağını bilemeyeceği, bu nedenle kasten hareket ettiğinin söylenemeyeceği gerekçesiyle suçun manevi unsurunun gerçekleşmediğini kabul ederek hükmü bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“yayın akışında 5846 sayılı Kanun tarafından korunan eserlerin kullanılacağını bilmeden televizyon yayınını umuma arz ettiği sırada, suça konu musiki eserlerinin umumi mahal sayılan yerde son tüketici konumunda olan müşterilere bilerek ve isteyerek vasıtalı temsili ve umuma iletimi sağlanmadığından, kasten hareket etmeyen sanığa atılı mali haklara tecavüz suçunun manevi unsurunun gerçekleşmediğinin kabulü gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor?
Ceza sorumluluğu bakımından belirleyici olan, işletmecinin hangi eserin çalındığını bilerek hareket edip etmediğidir. Kendi seçtiği listeyi çalan işletme ile yalnız televizyonu açan işletme aynı durumda değildir; buna karşılık hukuk davasındaki mali hak talepleri ayrıca değerlendirilir.
FSEK 3 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 1/B — Tanımlar: eser, işlenme, fonogram, bağlantılı haklar
- FSEK m. 2 — İlim ve edebiyat eserleri: şarkı sözleri bu kapsamdadır
- FSEK m. 4 — Güzel sanat eserleri
- FSEK m. 5 — Sinema eserleri
- FSEK m. 6 — İşlenmeler ve derlemeler: musiki aranjman ve tertipleri
- FSEK m. 8 — Eser sahibi: besteci ve söz yazarı
- FSEK m. 24 — Temsil hakkı: doğrudan ve dolaylı temsil
- FSEK m. 25 — İşaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim
- FSEK m. 35 — İktibas serbestisi: musiki eserlerinde sınır
- FSEK m. 41 — Umuma açık mahallerde eser, icra, fonogram ve yayın kullanımı
- FSEK m. 52 — Mali hak sözleşmelerinde yazılı şekil ve hakların tek tek gösterilmesi
- FSEK m. 68 — Mali haklara tecavüzde üç kat bedel
- FSEK m. 71 — Manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçu
- FSEK m. 80 — Bağlantılı haklar: icracı sanatçı, fonogram yapımcısı ve yayın kuruluşu
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Benzerlik iddiasında karşılaştırmayı mod, çalgı seçimi, armonik yapı ve melodik yürüyüş gibi somut öğeler üzerinden kurun; genel "benziyor" ifadesi yeterli değildir.
- 2.Bilirkişi raporunun, benzerliğin eserin hususiyet taşıyan kısmında bulunup bulunmadığını açıkça değerlendirmesini isteyin.
- 3.Cover, remix veya aranjman yapacaksanız asıl eser sahibinden yazılı izin alın; işlenme eser olmak izni ortadan kaldırmaz.
- 4.İktibas yapacaksanız üç koşula uyun: beste yayımlanmış olmalı, alıntı tema-motif-pasaj düzeyinde kalmalı ve kaynak açıkça gösterilmeli.
- 5.Söz ve besteyi ayrı ayrı değerlendirin; talepleri her iki eser sahibi bakımından ayrı kurun.
- 6.İşyerinde müzik kullanıyorsanız meslek birlikleriyle sözleşme yapın; FSEK 52 uyarınca izin yazılı olmalı ve haklar tek tek gösterilmelidir.
- 7.Televizyon yayını üzerinden gelen kullanımlarda ceza sorumluluğu için kast tartışmasına hazırlanın; hukuk davasındaki talepler ayrı yürür.
- 8.Ceza yoluna gidecekseniz FSEK 75 uyarınca şikâyet koşuluna ve altı aylık süreye dikkat edin; hak sahipliğini kanıtlayan belgeler süresi içinde savcılığa verilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.