4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · Yedinci Ayırım: Çocuk Malları › A. Yönetim

TMK Madde 352: Çocuk Malları ve Velinin Yönetim Hakkı

İkinci Kitap: Aile Hukuku › İkinci Kısım: Hısımlık › Birinci Bölüm: Soybağının Kurulması › Yedinci Ayırım: Çocuk Malları › A. Yönetim

Hazırlayan: Av. Murat Aydar20 yüksek mahkeme kararıYürürlükteki metinGüncelleme: 25.09.2026

Kısa cevap · TMK 352

Ana ve baba, velayetleri sürdükçe çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdür; kural olarak hesap ve güvence vermezler, yükümlülüklerini yerine getirmezlerse hâkim müdahale eder (TMK 352). Evlilik sona erince velayet kendisinde kalan eş hâkime çocuğun malvarlığını gösteren bir defter verir (TMK 353). Ana ve baba çocuğun mallarını kullanabilir; gelirleri önce çocuğun bakım ve eğitimine, hakkaniyete uygun ölçüde aile ihtiyaçlarına harcayabilir, çocuğun sermayesine ise ancak sınırlı ölçüde ve gerektiğinde hâkim izniyle başvurabilir (TMK 354-356). Bazı mallar ana ve babanın yönetimi dışındadır (TMK 357-359). Özen gösterilmezse hâkim talimat verir, güvence ister veya yönetimi bir kayyıma devreder (TMK 360-361). Yönetim sona erince mallar hesabıyla birlikte devredilir ve ana ve baba vekil gibi sorumludur (TMK 362-363).

Bu sayfada neler var? (14 bölüm)
  1. TMK 352 madde metni
  2. Değişiklik geçmişi
  3. TMK 352-363 Ne Düzenler? Madde Metni ve Çocuk Malları Sistemi
  4. Veli Çocuğun Mallarını Nasıl Yönetir, Hâkim Ne Zaman Müdahale Eder? (TMK 352)
  5. Boşanma veya Ölümden Sonra Defter Verme Yükümlülüğü (TMK 353)
  6. Veli Çocuğun Malını ve Gelirini Kullanabilir mi? (TMK 354-356)
  7. Hangi Mallar Velinin Yönetimi Dışındadır? (TMK 357-359)
  8. Çocuğun Malları Nasıl Korunur, Yönetim Ne Zaman Kayyıma Verilir? (TMK 360-361)
  9. Veli Çocuğun Malını Kötüye Kullanırsa Ne Olur? (TMK 362-363)
  10. TMK 352 Yargıtay kararları
  11. TMK 352 ile ilgili maddeler
  12. Uygulamada dikkat edilecekler
  13. Konuyla ilgili yazılar
  14. Sıkça sorulan sorular

Temel kavramlar

Çocuk malları
Velayet altındaki çocuğun miras, bağış veya başka yoldan edindiği malvarlığı; kural olarak ana ve baba yönetir (TMK 352).
Yönetim hakkı
Ana ve babanın çocuk mallarını koruma, değerlendirme ve gerektiğinde tasarruf yetkisi ve yükümlülüğü.
Defter
Evlilik sona erince velayet kendisinde kalan eşin hâkime verdiği, çocuğun malvarlığının dökümünü gösteren belge (TMK 353).
Kullanma hakkı
Kusurları sebebiyle velayeti kaldırılmadıkça ana ve babanın çocuğun mallarını kullanabilmesi (TMK 354).
Sermayeye başvurma
Olağan ihtiyaçlar ölçüsünde tazminat ve benzeri ödemelerin, zorunluluk varsa hâkim izniyle diğer malların çocuğun bakımına kullanılması (TMK 356).
Serbest mallar
Ana ve babanın yönetimi veya kullanımı dışında kalan kazandırmalar, saklı pay ve çocuğun kişisel kazancı (TMK 357-359).
Yönetim kayyımı
Çocuğun malları başka yolla korunamıyorsa yönetimin devredildiği kişi (TMK 361).
Vekil gibi sorumluluk
Ana ve babanın çocuk mallarını geri verirken vekil gibi özenle yönetmiş olmaktan sorumlu olması (TMK 363).
Tüzük m. 4 ihbarı
Bir ebeveynin ölümü veya boşanma üzerine nüfus memuru ya da mahkemenin aile mahkemesine yaptığı bildirim; defter istenmesinin başlangıcıdır.

Bir bakışta TMK 352

KonuKuralDayanak
YönetimVelayet süresince ana ve baba çocuğun mallarını yönetir; kural olarak hesap ve güvence vermez.TMK m. 352/1
Hâkim müdahalesiYalnız yeterli özen gösterilmediği iddia ve ispat edilirse; aksi hâlde tedbir ve kayyım kararı verilemez.TMK m. 352/2, 360; 2. HD 16.05.2019
Ölüm ve boşanma bildirimiNüfus memuru veya boşanmaya karar veren mahkeme velinin yerleşim yeri aile mahkemesine bildirir.Tüzük m. 4/1
DefterVelayet kendisinde kalan eş malvarlığı dökümünü verir ve önemli değişiklikleri bildirir; yıllık hesap istenemez.TMK m. 353; 2. HD 27.06.2018
KullanmaAna ve baba kusurları sebebiyle velayetleri kaldırılmadıkça çocuğun mallarını kullanabilir.TMK m. 354
GelirlerÖnce çocuğun bakım ve eğitimine, hakkaniyete uygun ölçüde aile ihtiyaçlarına; fazlası çocuğa kalır.TMK m. 355; Tüzük m. 5
Sermaye ve tazminatOlağan ihtiyaçlar ölçüsünde kısmen kullanılır; diğer mallar için zorunluluk ve hâkim izni gerekir.TMK m. 356; Tüzük m. 6
Satış için izinTMK 327/2 ve 356 hâlleri dışında velinin çocuğun malını satmak için hâkim izni alması gerekmez.2. HD 02.11.2017; 2. HD 11.02.2013
Menfaat çatışmasıÇocuğu ana ve babaya karşı ya da onların menfaatine üçüncü kişiye karşı borç altına sokan işlem kayyımın katılmasına ve hâkimin onayına bağlıdır.TMK m. 345
İzin davasında görevÇocuğun malını bakım ve eğitim için harcama izni aile mahkemesinin görevindedir.17. HD 23.12.2014
KazandırmalarTasarruf için veya kullanılmaması koşuluyla yapılan kazandırmaların gelirleri ana-baba yararına harcanamaz.TMK m. 357
Saklı payMirasbırakan çocuğun saklı payını ana ve babanın yönetimi dışında bırakabilir.TMK m. 358
Çocuğun kazancıÇocuğun kişisel kazancını ve meslek için verilen malı çocuk yönetir; evde yaşıyorsa bakım katkısı istenebilir.TMK m. 359
Özen eksikliğiHâkim talimat verir, bilgi ve hesap ister, malların tevdiine veya güvence gösterilmesine karar verir.TMK m. 360
KayyımMallar başka yolla korunamıyorsa yönetim bir kayyıma devredilir; önce velinin savunması ve delilleri araştırılır.TMK m. 361; 2. HD 28.02.2022
DevirVelayet veya yönetim sona erince mallar hesabıyla ergin çocuğa, vasiye veya kayyıma devredilir.TMK m. 362
SorumlulukAna ve baba vekil gibi sorumludur; iyiniyetle devrettiklerinde yalnız aldıkları karşılığı öder.TMK m. 363; 2. HD 07.03.2022
GörevÇocuk mallarına ilişkin davalar aile mahkemesinde; velayet altında olmayan çocuklar için sulh hukukta görülür.2. HD 29.12.2025; 2. HD 18.04.2022

TMK 352 madde metni

Resmî metin4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

İkinci Kitap: Aile Hukuku › İkinci Kısım: Hısımlık › Birinci Bölüm: Soybağının Kurulması · Yedinci Ayırım: Çocuk Malları › A. Yönetim

Çocuk malları — Yönetim: Genel olarak — Madde 352

  1. (1)Ana ve baba, velâyetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdürler; kural olarak hesap ve güvence vermezler.
  2. (2)Ana ve babanın yükümlülüklerini yerine getirmedikleri durumlarda hâkim müdahale eder.

Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.

Değişiklik geçmişi

TarihKaynakDeğişiklik
22.11.20014721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002)TMK 352-363 ilk metinleriyle kabul edildi ve o tarihten bu yana değiştirilmedi. 743 sayılı eski Kanunun ana ve babaya tanıdığı çocuk malları üzerindeki "istifade" hakkı yerine yeni Kanun yönetme ve kullanma hakkını düzenlemiştir.
10.08.2003Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük (RG 10.08.2003, S. 25195)Tüzüğün 4. maddesi ebeveynlerden birinin ölümü veya evliliğin mahkeme kararıyla sona ermesi hâlinde aile mahkemesine bildirim yapılmasını, 5 ve 6. maddeleri gelirlerin ve çocuk mallarının sarfını düzenler.

TMK 352-363 Ne Düzenler? Madde Metni ve Çocuk Malları Sistemi

Velayetin kişisel yönlerinden (TMK 339-345) sonra kanun, "Yedinci Ayırım: Çocuk Malları" başlığı altında çocuğun malvarlığını düzenler: yönetim ve defter (TMK 352-353), kullanma (TMK 354), gelirlerin ve sermayenin harcanması (TMK 355-356), ana ve babanın yönetimi dışındaki serbest mallar (TMK 357-359), malların korunması (TMK 360-361) ve yönetimin sona ermesi (TMK 362-363).

⚖️Yasal Düzenleme
Madde 352 — Ana ve baba, velâyetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdürler; kural olarak hesap ve güvence vermezler.
Ana ve babanın yükümlülüklerini yerine getirmedikleri durumlarda hâkim müdahale eder.
Madde 353 — Evlilik sona erince velâyet kendisinde kalan eş, hâkime çocuğun malvarlığının dökümünü gösteren bir defter vermek ve bu malvarlığında veya yapılan yatırımlarda gerçekleşen önemli değişiklikleri bildirmek zorundadır.
Madde 354 — Ana ve baba, kusurları sebebiyle velâyetleri kaldırılmadıkça, çocuğun mallarını kullanabilirler.
Madde 355 — Ana ve baba, çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için; hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçlarını karşılamak üzere sarfedebilirler.
Gelir fazlası, çocuk mallarına katılır.
Madde 356 — Olağan ihtiyaçlar gerektirdiği ölçüde sermaye biçiminde ödemeler, tazminatlar ve benzeri edimler çocuğun bakımı için kısmen kullanılabilir.
Çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için zorunluluk varsa hâkim, ana ve babaya belirlediği miktarlarda çocuğun diğer mallarına da başvurma yetkisini tanıyabilir.
Madde 357 — Ana ve baba, faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere ya da açıkça ana ve babanın kullanmaması koşuluyla çocuğa yapılan kazandırmaların gelirlerini kendi menfaatlerine sarfedemezler.
Kazandırmada bulunan kişi, kazandırma sırasında açıkça aksini öngörmedikçe, ana ve baba bunlar üzerinde yönetim hakkına sahiptir.
Madde 358 — Ölüme bağlı tasarruf yoluyla çocuğun saklı payı ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabilir.
Mirasbırakan yönetimi bir üçüncü kişiye bırakmışsa, tasarrufunda bu kişinin belirli zamanlarda sulh hâkimine hesap vermesini öngörebilir.
Madde 359 — Ana ve baba tarafından bir meslek veya sanat ile uğraşması için çocuğa kendi malından verilen kısmın veya kendi kişisel kazancının yönetimi ve bunlardan yararlanma hakkı çocuğa aittir.
Çocuğun evde ana ve babasıyla birlikte yaşaması hâlinde, ana ve baba ondan kendisinin bakımı için uygun bir katkıda bulunmasını isteyebilirler.
Madde 360 — Ana ve baba, çocuğun mallarını yönetmekte her ne sebeple olursa olsun yeterince özen göstermezlerse hâkim, malların korunması için uygun önlemleri alır.
Hâkim, özellikle malların yönetimi konusunda talimat verebilir; belirli zamanlarda verilen bilgi ve hesabı yeterli görmezse, malların tevdi edilmesine veya güvence gösterilmesine karar verebilir.
Madde 361 — Çocuğun mallarının tehlikeye düşmesi başka bir şekilde önlenemiyorsa hâkim, yönetimin bir kayyıma devredilmesine karar verebilir.
Çocuğun, yönetimi ana ve babaya ait olmayan malları tehlikeye düştüğünde hâkim, aynı önlemlerin alınmasını kararlaştırabilir.
Çocuk mallarının gelirlerinin veya bu mallardan ayrılmış belirli miktarların kanuna uygun şekilde sarfedileceğinden kuşku duyulursa hâkim, bunların da yönetimini bir kayyıma bırakabilir.
Madde 362 — Ana ve baba, velâyetleri veya yönetim hakları sona erince, çocuğun mallarını, hesabıyla birlikte ergin çocuğa, vasisine veya kayyıma devrederler.
Madde 363 — Ana ve baba, çocuk mallarının geri verilmesinde vekil gibi sorumludurlar.
Dürüstlük kuralına uygun olarak başkasına devrettikleri malların yerine sadece aldıkları karşılığı geri vermekle yükümlüdürler.
Kanuna uygun olarak çocuk veya aile için yaptıkları harcamalardan dolayı tazminatla yükümlü tutulmazlar.

Temel denge. Kanun bir yandan ana ve babaya güvenir: hesap ve güvence istemez, satış için kural olarak mahkeme izni aramaz. Öte yandan çocuğu korumak için hâkime müdahale araçları verir ve ana ve babayı yönetim sona erdiğinde vekil gibi sorumlu tutar. Bu hükümler kısıtlanıp velayet altında bırakılan ergin çocukların malları için de uygulanır (TMK 335/2; TMK 335 şerhi).

Uygulama tüzüğü. Ebeveynlerden birinin ölümünde nüfus memuru, evliliğin mahkeme kararıyla sona ermesinde ise kararı veren mahkeme, sağ kalan veya velayet kendisine verilen eşin yerleşim yeri aile mahkemesine durumu derhal bildirir; mahkeme bu eşten belirleyeceği süre içinde defter vermesini ister (Tüzük m. 4/1). Tüzük, çocuğa sermaye olarak yapılan ödemeleri, uğradığı zararlar için ödenen tazminatları, ikramiyeleri, sosyal yardım ve sosyal güvenlik kurumlarının ödemelerini de olağan ihtiyaçlar ölçüsünde çocuğun bakımına kısmen kullanılabilecek edimler arasında sayar; çocuğun diğer mallarının harcanması ise ancak hâkim kararıyla mümkündür (Tüzük m. 6).

Veli Çocuğun Mallarını Nasıl Yönetir, Hâkim Ne Zaman Müdahale Eder? (TMK 352)

Yönetim hem hak hem yükümlülüktür. Ana ve baba çocuğun mallarını yönetmek, korumak ve değerlendirmekle yükümlüdür; kural olarak hesap ve güvence vermez. Velayet sahibi çocuk adına işlem yapar (TMK 342); TMK 327/2 ve 356'daki durumlar dışında çocuğun taşınır ve taşınmaz mallarını satmak için mahkeme izni gerekmez (Yargıtay 2. HD, 11.02.2013, E. 2012/9950, K. 2013/3098). Buna karşılık çocuk ile ana veya baba arasında ya da ana ve babanın menfaatine olarak çocuk ile üçüncü kişi arasında yapılacak ve çocuğu borç altına sokacak işlemler, bir kayyımın katılmasına ve hâkimin onayına bağlıdır (TMK 345).

Müdahale için özensizlik ispatlanmalı. 2. Hukuk Dairesi yerleşik kararlarında, ana ve babanın çocuğun mallarını yönetmekte yeterli özen göstermediği iddia ve ispat edilmedikçe hâkimin yönetim hakkına müdahale edemeyeceğini tekrarlar. Babası ölen çocuk hakkında amcanın istemiyle, annenin daha önce yaptığı bir satıştan kuşku duyularak verilen tedbir ve kayyıma devir kararı bu nedenle bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 16.05.2019, E. 2019/158, K. 2019/6208). Aynı gerekçeyle annenin yönetim hakkını sınırlayan kararlar (Yargıtay 2. HD, 29.03.2011, E. 2010/17939, K. 2011/5497), ölen babanın araçları üzerine çocuk on sekiz yaşını doldurana kadar konulan tedbir (Yargıtay 2. HD, 21.03.2016, E. 2016/352, K. 2016/5470) ve baba ölmeden önce üçüncü kişiye satılmış bir taşınmaza konulan tedbir (Yargıtay 2. HD, 15.03.2018, E. 2018/1087, K. 2018/3427) hatalı bulunmuştur. Babanın ölümünden sonra edinilen bazı malların çocuklar adına miras payları oranında değil yalnız velayet sahibi anne adına tescil edilmesi de tek başına özensizliğin ispatı sayılmamış; bölge adliye mahkemesinin bu yöndeki kararı Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 18.05.2023, E. 2023/617, K. 2023/2509).

💡İpucu
Çocuğunuzun malları için mahkemeye başvuracaksanız genel kuşkuyla yetinmeyin: satış belgeleri, banka hareketleri, gelirin nereye harcandığı gibi somut özensizlik delilleri sunun. Yargıtay, özensizlik ispatlanmadan velinin yönetimine tedbirle müdahale edilmesini bozmaktadır.

Boşanma veya Ölümden Sonra Defter Verme Yükümlülüğü (TMK 353)

Defterin konusu. Evlilik sona erince velayet kendisinde kalan eş, hâkime çocuğun malvarlığının dökümünü gösteren bir defter verir ve bu malvarlığında veya yatırımlarda gerçekleşen önemli değişiklikleri bildirir. Süreç çoğunlukla nüfus müdürlüğünün Tüzük m. 4 uyarınca aile mahkemesine yaptığı bildirimle başlar.

Mahkemenin görevi. Yargıtay'a göre bildirim üzerine aile mahkemesinin yapacağı iş, sağ kalan eşi çağırmak, belirleyeceği süre içinde varsa çocuğun malvarlığını gösteren defteri istemek ve ileride gerçekleşecek önemli değişiklikleri bildirmesi için uyarmaktır; bu yapılmadan dosya üzerinden verilen ret kararı bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 08.06.2011, E. 2010/20317, K. 2011/10062).

Defter hesap vermek değildir. Defter yükümlülüğü önemli değişiklikleri bildirmekle sınırlıdır ve hesap vermeyi kapsamaz. Yargıtay, velayet sahibi anneye malvarlığında değişiklik olmasa bile yılda bir rapor verme yükümlülüğü getiren hüküm fıkrasını kaldırarak kararı düzeltmiş (Yargıtay 2. HD, 27.06.2018, E. 2018/3437, K. 2018/8279); benzer bir dosyada her yıl defter tasdik ettirme ihtarını da bu sınırla yorumlayarak onamıştır (Yargıtay 2. HD, 12.03.2012, E. 2011/13199, K. 2012/5377).

Yetkili mahkeme. Bildirim, sağ kalan veya velayet kendisine verilen eşin yerleşim yeri aile mahkemesine yapılır (Tüzük m. 4/1). Velayeti babaya verilen çocuğun mallarının korunması isteminde iki aile mahkemesi arasında çıkan yetki uyuşmazlığında Yargıtay, TMK 21 ve Tüzük m. 4/1'e dayanarak veli babanın yerleşim yerindeki aile mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir (Yargıtay 5. HD, 09.03.2026, E. 2025/14389, K. 2026/4305).

Veli Çocuğun Malını ve Gelirini Kullanabilir mi? (TMK 354-356)

Kullanma hakkı (354). Ana ve baba, kusurları sebebiyle velayetleri kaldırılmadıkça çocuğun mallarını kullanabilir. Evlilik sürerken bu hak ana ve babaya birlikte aittir. Boşanma ve velayet kararı kesinleşmeden önceki döneme ait kira gelirini babadan isteyen velayet sahibi annenin davası, Yargıtay'a göre o dönemde kullanma hakkı ana ve babaya ait olduğundan reddedilmelidir (Yargıtay 2. HD, 22.04.2010, E. 2009/3578, K. 2010/8083).

Gelirler (355). Çocuk mallarının gelirleri önce çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için, hakkaniyete uyduğu ölçüde de aile ihtiyaçları için harcanabilir; gelir fazlası çocuğun malvarlığına katılır. Tüzük bu ölçüyü ailenin sosyal ve ekonomik durumu ve çocuğun aileye getirdiği ekonomik yük gibi ölçütlerle somutlaştırır (Tüzük m. 5).

Sermaye ve tazminatlar (356). Sermaye biçiminde ödemeler ve tazminatlar olağan ihtiyaçlar ölçüsünde çocuğun bakımına kısmen kullanılabilir; çocuğun diğer mallarına başvurmak için bakım, yetiştirme ve eğitim bakımından zorunluluk ve hâkimin belirlediği miktar gerekir. Engelli ergin çocuğu için onun malvarlığından araç almak isteyen velinin izin istemini reddeden kararı Yargıtay, istemin bu çerçevede incelenmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 16.06.2015, E. 2015/11024, K. 2015/12761). Bu izni vermek aile mahkemesinin görevindedir (Yargıtay 17. HD, 23.12.2014, E. 2014/23771, K. 2014/19386).

Satış için izin gerekmez. Kısıtlanıp velayet altında bırakılan ergin çocuk hakkında da vesayete değil velayete ilişkin hükümler uygulandığından, velinin bu çocuğa kalan taşınmazları satmak için mahkemeden izin istemesinde hukuki yarar yoktur (Yargıtay 2. HD, 02.11.2017, E. 2016/19351, K. 2017/12079). Buna karşılık satış bedelinin çocuk yararına değerlendirilmesi velinin yükümlülüğüdür ve TMK 360-363 bu yükümlülüğün yaptırımıdır.

Hangi Mallar Velinin Yönetimi Dışındadır? (TMK 357-359)

Kazandırmalar (357). Çocuğa faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılmak üzere ya da ana ve babanın kullanmaması koşuluyla yapılan kazandırmaların gelirleri ana ve babanın kendi menfaatine harcanamaz. Kazandırmayı yapan kişi açıkça aksini öngörmedikçe bu malları yine ana ve baba yönetir; bağışlayan dilerse yönetimi de ana ve babanın dışında bırakabilir.

Saklı pay (358). Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufla çocuğun saklı payını ana ve babanın yönetimi dışında bırakabilir ve yönetimi üçüncü bir kişiye verirse bu kişinin belirli zamanlarda sulh hâkimine hesap vermesini öngörebilir. Örneğin boşanmış bir ebeveyn, çocuğuna kalacak mirasın diğer ebeveyn tarafından yönetilmesini istemiyorsa bu yola başvurabilir.

Çocuğun kazancı (359). Ana ve babanın bir meslek veya sanatla uğraşması için çocuğa kendi malından verdiği kısmın ve çocuğun kişisel kazancının yönetimi ve bunlardan yararlanma hakkı çocuğa aittir. Çocuk ana ve babasıyla birlikte yaşıyorsa onlar bakımı için uygun bir katkı isteyebilir. Çocuğun fiil ehliyetine ilişkin kurallar için TMK 343 açıklamasına bakabilirsiniz.

Çocuğun Malları Nasıl Korunur, Yönetim Ne Zaman Kayyıma Verilir? (TMK 360-361)

Kademeli önlemler. Ana ve baba çocuğun mallarını yönetmekte her ne sebeple olursa olsun yeterince özen göstermezse hâkim uygun önlemleri alır: yönetim konusunda talimat verebilir, belirli zamanlarda bilgi ve hesap isteyebilir, bunları yeterli görmezse malların tevdi edilmesine veya güvence gösterilmesine karar verebilir (360). Mallar başka yolla korunamıyorsa yönetimi bir kayyıma devredebilir; gelirlerin kanuna uygun harcanacağından kuşku duyulursa gelirlerin yönetimini de kayyıma bırakabilir (361).

Somut iddialar araştırılmalı. Özensizlik iddiası ciddi ve somutsa mahkeme araştırmakla yükümlüdür. Annesinden kalan şirket paylarının ve gelirlerinin velayet sahibi baba tarafından kişisel malvarlığına aktarıldığı iddiasında Yargıtay, çocuğa intikal eden malların ve gelirlerin tespit edilmesini, şirketler hukuku ve muhasebe alanında uzman bilirkişilerden rapor alınmasını ve gerekirse kayyıma devir dahil önlemlerin alınmasını istemiştir (Yargıtay 2. HD, 14.04.2016, E. 2016/4126, K. 2016/7637). Çocuğun döviz hesabındaki paranın harcandığı iddiasında velayet sahibinden bu paranın nereye ve nasıl harcandığının hesabının istenmesini (Yargıtay 2. HD, 09.12.2015, E. 2015/13693, K. 2015/23712); boşanma protokolüyle çocuğa devredilmek üzere anne adına tescil edilen taşınmazın satılması üzerine de satış bedelinin nasıl değerlendirildiğinin araştırılmasını gerekli görmüştür (Yargıtay 2. HD, 23.11.2016, E. 2016/16152, K. 2016/15102).

Yönetimin alınması son çaredir. Kanun kayyımı, çocuğun mallarının tehlikeye düşmesi başka bir şekilde önlenemiyorsa öngörür. Babanın çocuğun mallarını tehlikeye düşürdüğü kabul edilerek yönetimin kayyıma bırakıldığı bir dosyada Yargıtay, babanın çocuk yararına açtığını bildirdiği davaların ve hakkındaki ceza dosyasının getirtilmesini, yönetim yetkisinin alınmasını gerektiren bir sebep bulunup bulunmadığının incelenmesini istemiştir (Yargıtay 2. HD, 28.02.2022, E. 2022/1006, K. 2022/1780).

⚠️Dikkat
Boşanma protokolüne çocuk adına mal devri veya ileride devir taahhüdü koyuyorsanız taşınmazın doğrudan çocuk adına tescil edilmesini ve satış bedelinin korunmasını düzenleyin. Veli adına tescil edilen ve sonradan satılan mal için çocuk yararına koruma istemek uzun bir yargılama gerektirebilir.

Veli Çocuğun Malını Kötüye Kullanırsa Ne Olur? (TMK 362-363)

Devir (362). Velayet veya yönetim hakkı sona erince ana ve baba çocuğun mallarını hesabıyla birlikte ergin çocuğa, vasisine veya kayyıma devreder.

Vekil gibi sorumluluk (363). Ana ve baba çocuk mallarının geri verilmesinde vekil gibi sorumludur; dürüstlük kuralına uygun olarak devrettikleri malların yerine yalnız aldıkları karşılığı geri verir ve kanuna uygun olarak çocuk veya aile için yaptıkları harcamalardan dolayı tazminatla yükümlü tutulmaz. Kısıtlanıp annesinin velayetine bırakılan ergin çocuğun vasisinin eski veliye ve Hazineye karşı açtığı tazminat davasında Yargıtay, velayete ilişkin hükümlerin uygulanacağını, velinin vekil gibi sorumlu olduğunu ve vesayete özgü Devlet sorumluluğunun (TMK 468) uygulanmayacağını belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 07.03.2022, E. 2021/6267, K. 2022/2139).

Kötüye kullanma ve üçüncü kişiler. Çocuğun taşınmazlarını velayeten devreden velinin velayet görevini kötüye kullandığı iddiasında, taşınmazı sonradan edinen üçüncü kişilerin iyiniyetli olup olmadığı (TMK 1023) da araştırılmalıdır (Yargıtay 1. HD, 15.10.2020, E. 2019/97, K. 2020/5114). Ancak iddia ispatlanmalıdır: velayet sahibinin devrettiği payı satın alan idareye karşı açılan davada, muvazaa ve işbirliği ispatlanamadığından Yargıtay kabul kararını bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 03.06.2026, E. 2025/9883, K. 2026/6131).

İspat yükü. Aynı kararda Yargıtay, ana ve babanın çocuğun mallarında doğan zarardan sorumlu olmadıklarını göstermek için zararın doğmasında kusurlarının bulunmadığını, yani malları sadakat ve özenle yönettiklerini ispat etmeleri gerektiğini belirtmiştir. Buna karşılık malı velayet sahibinden edinen üçüncü kişiye karşı dava açan çocuk, muvazaayı ve işbirliğini ispat etmek zorundadır.

Görevli mahkeme. Ergin çocuğun TMK 363'e dayanarak ana veya babasına karşı açtığı iade davası aile mahkemesinde görülür (Yargıtay 2. HD, 29.12.2025, E. 2025/4646, K. 2025/12098); velayet görevinin kötüye kullanılması iddiasına dayanan tapu iptali davası da aile mahkemesinin görevindedir (Yargıtay 1. HD, 11.03.2020, E. 2016/17638, K. 2020/1730). Ebeveynlerinin ikisi de ölmüş olduğu için velayet altında bulunmayan çocuklara vasi atanması ve bunların mallarının korunması ise vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinin görevindedir (Yargıtay 2. HD, 18.04.2022, E. 2022/3279, K. 2022/3659).

Velayet görevinin kötüye kullanılması ağır bir hâl alırsa velayetin kaldırılması gündeme gelebilir; şartları için TMK 346-351 şerhine bakabilirsiniz.

TMK 352 Yargıtay kararları

Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 20 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.

Karar seçimi hakkında

Sayfaya 20 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: velinin yönetim hakkı ve hâkim müdahalesinin sınırı (2. Hukuk Dairesinin 2011, 2016, 2018 ve 2019 tarihli kararları), defter yükümlülüğü (2. Hukuk Dairesinin 2011 ve 2018 tarihli kararları), kullanma ve harcama (2. Hukuk Dairesinin 2010, 2015 ve 2017 tarihli kararları, 17. Hukuk Dairesi 2014), koruma önlemleri ve kayyım (2. Hukuk Dairesinin 2015, 2016, 2022 ve 2023 tarihli kararları), velinin sorumluluğu (2. Hukuk Dairesinin 2022 ve 2026 tarihli kararları, 1. Hukuk Dairesi 2020) ve görev (2. Hukuk Dairesinin 2022 ve 2025 tarihli kararları). Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ATIF NOTLARI: 2. Hukuk Dairesinin 18.04.2022 tarihli kararı kanun yararına bozmadır. 2. Hukuk Dairesinin 18.05.2023 tarihli kararı onama kararıdır; kartta aktarılan gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. 2. Hukuk Dairesinin 03.06.2026 tarihli kararında eski ve yeni Kanunun madde numaraları karışık verilmiştir; kartta yalnız ispata ilişkin sonuç aktarılmıştır. 2. Hukuk Dairesinin 2015 ve 2017 tarihli iki kararı velayet altındaki kısıtlı ergin çocuklara ilişkindir. Konu hassasiyeti nedeniyle ağır bir suçla bağlantılı bir dosya karta alınmamıştır.

Yönetim ve müdahale

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Velinin çocuğun mallarını yönetmekte özen göstermediği iddia ve ispat edilmedikçe, önceki bir satıştan duyulan kuşkuyla tedbir veya kayyıma devir kararı verilemez

Olay: Babası ölen çocuğun amcası, velayet sahibi annenin çocuğa ait malları iyi yönetemediğini ileri sürmüştür. Mahkeme, annenin daha önce yaptığı bir satış nedeniyle kuşku doğduğu gerekçesiyle çocuğa intikal edecek taşınmaz payları üzerine tedbir konulmasına ve malların kayyıma devrine karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 352, 360 ve 361'i aktararak bu maddelerin koşulları, yani ana ve babanın çocuğun mallarını yönetmekte yeterli özen göstermemesi bulunmadıkça hâkimin yönetim hakkına müdahale edemeyeceğini belirtmiştir. Annenin özensizliği iddia ve ispat edilmemişken tedbir ve kayyıma devir kararı verilmesini hatalı bularak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Karardan alıntı (aç)

“Türk Medeni Kanunu'nun 360., 361. maddesi koşulları bulunmadıkça; başka bir ifade ile ana ve babanın çocuğun mallarını yönetmekte her ne sebeple olursa olsun yeterince özen göstermemeleri durumu mevcut olmadıkça; hakim, çocuk mallarının korunması konusunda ana ve babanın yönetme hakkına müdahale edemez, bu sonucu doğuracak bir karar veremez.”

Ne anlama geliyor?

Kuşku tek başına yetmez; velinin yönetimine müdahale için özensizlik ispatlanmalıdır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Ebeveynlerden birinin ölümü üzerine yapılan bildirimde aile mahkemesinin görevi defter istemek ve uyarmaktır; özensizlik yokken yönetim hakkı sınırlanamaz

Olay: Babanın ölümü üzerine nüfus müdürlüğü, Tüzüğün 4. maddesi uyarınca sağ kalan annenin yerleşim yeri aile mahkemesine bildirimde bulunmuş; mahkeme annenin yönetim hakkını sınırlayan bir karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ana ve babanın kural olarak hesap ve güvence vermediğini, önlemlerin TMK 360/2 ve 361'de gösterildiğini belirtmiştir. Bildirim üzerine aile mahkemesinin yapacağı işin sağ kalan eşten defter istemek ve önemli değişiklikleri bildirmesi için uyarmaktan ibaret olduğunu, özensizlik iddia ve ispat edilmemişken yönetim hakkını sınırlayan karar verilemeyeceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Karardan alıntı (aç)

“Bu yasal düzenleme karşısında Aile Mahkemesince yapılacak iş; sağ kalan eşi çağırmak; bir süre belirleyerek belirleyeceği bu süre içinde, sağ kalan eşten çocuğun, varsa malvarlığını gösteren bir defter vermesini istemek ve bu malvarlığında veya yapılacak yatırımlarda ilerde gerçekleşecek önemli deği-şiklikleri de bildirmesi için uyarmaktan ibarettir.”

Ne anlama geliyor?

Ebeveyn ölümünde mahkemenin ilk adımı defter istemektir, malları dondurmak değil.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Alıntıdaki yazım karar metnindeki gibidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Velayet sahibi annenin özensizliği ispatlanmadan, ölen babadan kalan araçlara çocuk on sekiz yaşını doldurana kadar devri önleyen tedbir konulamaz

Olay: Babanın ölümü üzerine yapılan bildirimde mahkeme, çocuk adına defteri tutulabilecek malvarlığı tespit edilemediğinden önlem alınmasına yer olmadığına karar vermiş; ancak ölen babanın araçlarına çocuk on sekiz yaşını tamamlayana kadar devri önleyen tedbir konulmasına da hükmetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 352/2 ve Tüzük m. 4/2 koşulları bulunmadıkça hâkimin yönetim hakkına müdahale edemeyeceğini belirtmiştir. Annenin çocuğun mallarını yönetmekte yeterli özen göstermediği iddia ve ispat edilmemişken yönetim hakkına müdahale niteliğindeki tedbir kararını hatalı bularak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Türk Medeni Kanununun 336/son maddesi gereğince velayet hakkına sahip olan annenin çocuğun mallarını yönetmekte yeterli özeni göstermediği iddia ve ispat edilmemişken annenin kanundan doğan yönetim hakkına müdahale niteliğinde yazılı şekilde tedbir kararı verilmesi doğru görülmemiştir.”

Ne anlama geliyor?

Çocuk reşit olana kadar malları bloke eden tedbir, özensizlik yoksa verilemez.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Özensizlik ispatlanmadan velinin yönetimine tedbirle müdahale edilemez; ölen ebeveynin sağlığında üçüncü kişiye sattığı taşınmaza tedbir konulamaz

Olay: Babanın ölümü üzerine yapılan bildirimde mahkeme, velayet sahibi anneden defter istemiş ve çocuklara mirasen intikal edecek taşınmaz payları üzerine çocuklar on sekiz yaşını tamamlayana kadar tedbir konulmasına karar vermiştir. Tedbir konulan taşınmaz baba tarafından ölümünden önce üçüncü kişiye satılmıştı.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, annenin özensizliği iddia ve ispat edilmemişken yönetim hakkına müdahale niteliğinde tedbir kararı verilemeyeceğini belirtmiştir. Tedbir konulan taşınmazın baba tarafından ölümünden önce üçüncü kişiye satıldığını ve tapuda üçüncü kişi adına kayıtlı olduğunu da gözeterek tedbire yönelik temyiz üzerine kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Karardan alıntı (aç)

“Türk Medeni Kanununun 352/2. ve Tüzüğün 4/2. maddesi koşulları bulunmadıkça; başka bir ifade ile ana ve babanın çocuğun mallarını yönetmekte her ne sebeple olursa olsun yeterince özen göstermemeleri durumu mevcut olmadıkça; hakim, çocuk mallarının korunması konusunda ana ve babanın yönetme hakkına müdahale edemez, bu sonucu doğuracak bir karar veremez.”

Ne anlama geliyor?

Tedbir ancak çocuğa ait olan ve korunması gereken mala konulabilir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

Defter

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Nüfus müdürlüğünün bildirimi üzerine aile mahkemesi sağ kalan eşi çağırıp defter istemeli ve uyarmalıdır; dosya üzerinden ret kararı verilemez

Olay: Babanın ölümü üzerine nüfus müdürlüğü aile mahkemesine bildirimde bulunmuş; mahkeme yetersiz gerekçeyle dosya üzerinden ret kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ana ve babanın kural olarak hesap ve güvence vermediğini, özen gösterilmezse hâkimin TMK 360 ve 361'deki önlemleri alacağını belirtmiştir. Aile mahkemesinin sağ kalan eşi çağırması, süre belirleyerek varsa çocuğun malvarlığını gösteren defteri istemesi ve önemli değişiklikleri bildirmesi için uyarması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Karardan alıntı (aç)

“Bu yasal düzenleme karşısında Aile Mahkemesince yapılacak iş; sağ kalan eşi çağırmak, bir süre belirleyerek belirleyeceği bu süre içinde, sağ kalan eşten çocuğun, varsa malvarlığını gösteren bir defter vermesini istemek ve bu malvarlığında veya yapılacak yatırımlarda ileride gerçekleşecek önemli değişiklikleri de bildirmesi için uyarmaktan ibarettir.”

Ne anlama geliyor?

Bildirim geldiğinde mahkeme veliyi çağırıp defter istemek zorundadır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Defter yükümlülüğü önemli değişiklikleri bildirmekle sınırlıdır ve hesap vermeyi kapsamaz; velayet sahibine yılda bir rapor verme yükümlülüğü getirilemez

Olay: Babanın ölümü üzerine yapılan bildirimde mahkeme, velayet sahibi anneyi defter vermekle yükümlü tutmuş ve malvarlığında önemli değişiklik olmasa bile yılda bir kez rapor vermesine karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ana ve babanın kural olarak hesap ve güvence vermediğini, defter yükümlülüğünün önemli değişiklikleri bildirmeye münhasır olup hesap vermeyi kapsamadığını belirtmiştir. Özensizlik ispatlanmadan yılda bir rapor verilmesine karar verilmesini hatalı bularak bu cümleyi hükümden çıkarmış ve kararı düzelterek oy birliğiyle onamıştır.

“çocuğun malvarlığında veya yapılan yatırımlarda önemli değişikliklerin gerçekleşmesi halinde bunu bildirmeye münhasır olup, hesap vermeyi kapsamadığının”

Ne anlama geliyor?

Veli her yıl hesap vermek zorunda değildir; önemli değişiklikleri bildirmesi yeter.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir düzelterek onama kararıdır.

Kullanma ve harcama

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Evlilik sürerken çocuk mallarını kullanma hakkı ana ve babaya birlikte aittir; velayet sahibi anne boşanmadan önceki döneme ait kira gelirini babadan isteyemez

Olay: Boşanmada velayeti kendisine verilen anne, çocuk adına kayıtlı bağımsız bölümün baba tarafından kiraya verildiğini belirterek boşanma kararı kesinleşmeden önceki döneme ait kira bedelinin babadan tahsilini istemiş; mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlilik sürerken velayetin birlikte kullanıldığını, ana ve babanın çocuğun mallarını yönetme ve kusurları sebebiyle velayetleri kaldırılmadıkça kullanma hakkına sahip olduğunu (TMK 352/1, 354) belirtmiştir. İstenen kira dönemi itibarıyla kullanma hakkının ana ve babaya ait olduğunu ve TMK 360 vd. uyarınca açılmış bir dava da bulunmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Velayete ilişkin hüküm 02.04.2007 tarihinde kesinleşmiş olup, davaya konu kira alacağı istemi ise Mayıs-Aralık 2006 dönemine ilişkin olup, o tarih itibarıyla velayetin kullanma hakkı anne ve babaya aittir.”

Ne anlama geliyor?

Evlilik sürerken çocuk mallarından yararlanan ebeveyn, bu yüzden diğer ebeveyne borçlanmaz.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Engelli ergin çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi için onun malvarlığından araç alınması istemi TMK 356 çerçevesinde incelenmelidir

Olay: Zihinsel engeli nedeniyle kısıtlanıp velayet altında bırakılan ergin çocuğun velisi, araç bedelinin çocuğun malvarlığından karşılanacağını belirterek mahkemeden izin istemiş; mahkeme istemi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kısıtlanıp velayet altına konulan ergin çocuk hakkında velayet hükümlerinin uygulanacağını, ana ve babanın malları yönetme ve kullanma hakkına sahip olduğunu belirtmiştir. Araç bedeli çocuğun malvarlığından karşılanacağı için, bakım, yetiştirme ve eğitim bakımından zorunluluk varsa hâkimin çocuğun mallarına başvurma imkânı tanıyabileceğini (TMK 356) belirterek istemin bu çerçevede incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Olayda, alınacak araç bedeli çocuğun malvarlığından karşılanacağı ifade edildiğine göre, özürlü ergin çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için zorunluluk varsa hakim anne ve babaya belirli miktarda çocuğun mallarına başvurma imkanı tanıyabilir (TMK.md.356).”

Ne anlama geliyor?

Çocuğun kendi malından büyük harcama için hâkime başvurulabilir; hâkim zorunluluğu inceler.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Alıntıdaki "özürlü" ifadesi karar metnindeki gibidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Velayet altındaki kısıtlı ergin çocuğa miras kalan taşınmazları satmak için velinin mahkemeden izin alması gerekmez; izin davasında hukuki yarar yoktur

Olay: Kısıtlanıp annesinin velayeti altına konulan ergin çocuğa babasından kalan taşınmazları satmak isteyen anne mahkemeden izin istemiş; mahkeme satışın kısıtlının menfaatine uygun olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle istemi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kısıtlanan ergin çocukların kural olarak velayet altında bırakılması nedeniyle velayet hükümlerinin uygulanacağını, velinin çocuğun mallarını yönetme ve kullanma hakkına sahip olduğunu belirtmiştir. Taşınmaz satışı için mahkeme iznine gerek bulunmadığından davacının hukuki yararı olmadığını, ret kararının sonucu itibarıyla doğru olduğunu belirterek gerekçeyi değiştirip kararı oy birliğiyle onamıştır.

“Buna göre, talep edenin velayeti altındaki çocuk için intikal eden taşınmazların satılmasında mahkemeden izin almasına gerek yoktur. Davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.”

Ne anlama geliyor?

Veli çocuğun malını satmak için mahkemeye başvurmak zorunda değildir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş, gerekçesi değiştirilerek onanmıştır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi

Çocuğun mallarının bakım ve eğitim için harcanmak üzere satışına izin verilmesi istemi aile mahkemesinin görevindedir

Olay: Babası ölen ve annesinin velayeti altındaki çocukların taşınmaz ve araç paylarının, bakım ve eğitim giderleri için satılmasına izin verilmesi istenmiş; aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi ile sulh hukuk mahkemesi ayrı ayrı görevsizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 4787 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği TMK'nın Üçüncü Kısmı hariç İkinci Kitabından doğan dava ve işlerin aile mahkemesinde görüleceğini, velayet sahibi annenin TMK 356 uyarınca istediği iznin aile mahkemesinin görevinde olduğunu belirterek aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesini oy birliğiyle yargı yeri olarak belirlemiştir.

Karardan alıntı (aç)

“Somut olayda davacı anne, velayet hakkına sahip olduğu çocuklarına, babalarından kalan taşınmaz ve araç üzerindeki hisselerinin TMK'nun 356. maddesi uyarınca çocukların bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için harcanmak üzere satışına izin verilmesini talep etmektedir. Yukarıda açıklanan yasa hükümleri uyarınca bu iznin verilmesi Aile Mahkemesi'nin görevindedir.”

Ne anlama geliyor?

Çocuğun malını harcama izni sulh hukuktan değil aile mahkemesinden istenir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir yargı yeri belirleme kararıdır. Yer bilgileri aktarılmamıştır.

Koruma ve kayyım

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Velayet sahibinin çocuğa ait şirket payları ve gelirlerini kişisel malvarlığına aktardığı iddiası uzman bilirkişilerle araştırılmalı, gerekirse yönetim kayyıma devredilmelidir

Olay: Annesi ölen çocuğun teyzesi, velayet sahibi babanın annenin şirketlerdeki paylarının çocuğa intikalini sağlamadığını, şirket mallarını ve gelirlerini kişisel malvarlığına kattığını ve birlikte imza kuralına uymadan işlemler yaptığını ileri sürerek çocuk malları hakkında tedbir istemiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuğa annesinden intikal eden veya intikal etmesi gereken bütün malvarlığının gelirleriyle birlikte tespit edilmesini, bunların çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığının şirketler hukuku, muhasebe ve çocuk malları konusunda uzman bilirkişilerle araştırılmasını istemiştir. Özen gösterilmediği belirlenirse aktarılan kısımların tahsili ve gerekirse yönetimin kayyıma devri dahil önlemlerin alınması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkemece çocuğa annesinden intikal eden veya intikal etmesi gereken tüm mal varlığının gelirleriyle birlikte tespit edilmesi, bu mal varlığının velayet sahibi olan davalı baba tarafından nasıl değerlendirildiğinin, çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığının araştırılması,”

Ne anlama geliyor?

Karmaşık malvarlığında özensizlik iddiası uzman incelemesiyle çözülmelidir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Şirket, yer ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Çocuğun hesabındaki paranın velayet sahibince harcandığı iddiasında bu paranın nereye harcandığının hesabı istenmeli ve gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmalıdır

Olay: Baba, çocuk adına açılmış döviz hesabındaki paranın velayet sahibi anne tarafından kişisel ihtiyaçları için harcandığını ileri sürerek koruma kararı istemiştir. Anne parayı çocuğun ihtiyaçlarına harcadığını savunmuş, diğer hesaptaki parayı yargılama sırasında çocuk adına yeni hesaba yatırmıştır. Mahkeme konusuz kalma nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 352 ve 360'ı aktararak velayet sahibinden çocuğa ait paranın nereye ve nasıl harcandığı konusunda bilgi ve hesap vermesinin istenmesini, gerektiğinde harcamaların çocuğun ihtiyaçlarına uygun olup olmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılmasını gerekli görmüştür. Eksik incelemeyle karar verildiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“gerektiğinde yapılan harcamaların çocuğun ihtiyaçlarına uygun olarak yapılıp yapılmadığı yönünde bilirkişi incelemesi de yaptırılarak sonucu uyarınca karar vermek gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.”

Ne anlama geliyor?

Çocuğun parasını harcayan veli, bunun çocuğun ihtiyacı için yapıldığını gösterebilmelidir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Tutarlar aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Boşanma protokolüyle çocuğa devredilmek üzere velayet sahibi adına tescil edilen taşınmaz satılmışsa satış bedelinin çocuk yararına nasıl değerlendirildiği araştırılmalıdır

Olay: Boşanma kararıyla hüküm altına alınan protokole göre, bedelini babanın ödediği taşınmaz çocuk on sekiz yaşını doldurunca ona devredilmek üzere velayet sahibi anne adına tescil edilmişti. Anne bu taşınmazı satmış, birkaç gün sonra başka bir taşınmazın çıplak mülkiyetini çocuk adına, süresiz intifa hakkını ise kendi adına satın almıştır. Baba koruma önlemi istemiş, dava ispat edilemediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 352, 355 ve 360'ı aktararak, satış bedelinin bir kısmının annenin elinde kaldığının kendi beyanıyla anlaşıldığını belirtmiştir. Satış bedelinin nasıl değerlendirildiğinin, çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığının ve gerekirse hangi önlemlerin alınabileceğinin araştırılması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Karardan alıntı (aç)

“satış bedelinin velayet hakkını kullanan anne tarafından nasıl değerlendirildiği, ortak çocuk yararına kullanılıp kullanılmadığı, gerekirse bu konularda ne gibi önlem/önlemlerin alınabileceğinin araştırılıp sonucu uyarınca bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”

Ne anlama geliyor?

Çocuk için ayrılan mal satılırsa bedelin izini sürmek mahkemenin görevidir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, taşınmaz ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Yönetimin veliden alınıp kayyıma bırakılmasından önce velinin çocuk yararına yaptığı işlemler ve yönetim yetkisinin alınmasını gerektiren bir sebep bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır

Olay: Annenin ölümü üzerine yapılan bildirimle başlayan ve birçok mahkeme arasında uzun süren yargılamada, babanın çocuğun mallarını tehlikeye düşürdüğü kabul edilerek yönetimin babadan alınmasına karar verilmiş; sulh hukuk mahkemesince çocuğa kayyım atanmış ve aile mahkemesi defter verilmesine hükmetmiştir. Çocuğa annesinden ve anne tarafından bir kısım taşınmaz ve para kalmıştı. Baba, çocuğun menfaati için taşınmazlar hakkında davalar açtığını savunmuş; yargılama sırasında babanın tutuklu olduğu da bildirilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ana ve babanın kural olarak hesap ve güvence vermediğini, TMK 352/2 ve Tüzük m. 4/2 koşulları bulunmadıkça hâkimin yönetim hakkına müdahale edemeyeceğini hatırlatmıştır. Babanın çocuk yararına açtığını bildirdiği dava dosyalarının ve hakkındaki ceza dosyasının getirtilmesi, tutuklu mu hükümlü mü olduğunun ve yönetim yetkisinin alınmasını gerektiren bir sebep bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkemece her ne kadar davalı babanın velayet görevini yerine getirmediği kabul edilmişse de; davalı baba davaya verdiği cevap dilekçesinde; çocuğun menfaati için taşınmazlar hakkında bir kısım davalar açtığını beyan etmiş ve bu dava dosyalarına delil olarak dayanmıştır.”

Ne anlama geliyor?

Yönetimi veliden almak için özensizlik somut olarak incelenmeli; velinin savunması ve delilleri araştırılmalıdır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Yer ve kişi bilgileri ile ceza dosyasının içeriği aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Bazı malların çocuklar adına miras payları oranında değil yalnız velayet sahibi adına tescil edilmesi, tek başına çocuk mallarının kötüye kullanıldığını ispatlamaz

Olay: Babanın bir iş kazasında ölümünden sonra yapılan yardımlarla edinilen taşınmazlardan ikisi ve bir araç yalnız velayet sahibi anne adına, diğer taşınmazlar ise anne ve çocuklar adına miras payları oranında tescil edilmişti. Babanın anne ve babası, annenin savruk bir yaşam sürdüğünü ve taşınmazları satışa çıkardığını ileri sürerek çocuk malları için tedbir istemiştir. İlk derece mahkemesinin ret kararına karşı istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, velayet sahibi annenin çocukların mallarını yönetmekte yeterli özen göstermediğinin iddia ve ispat edilemediğini, iki taşınmaz ile bir aracın yalnız anne adına kayıtlı olmasının tek başına çocuk mallarının kötüye kullanıldığını ispata yeterli olmadığını belirtmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararı oy birliğiyle onamıştır.

“tek başına iki taşınmaz ve bir aracın sadece annenin üzerinde kayıtlı olmasının, çocuklar adına miras payları oranında tapuya tescil ettirilmemesinin, çocuk mallarının kötüye kullanıldığını ya da ağır bir biçimde ihlal edildiğini ispata yeterli olmadığı”

Ne anlama geliyor?

Malın veli adına kayıtlı olması tek başına yetmez; özensizliği gösteren somut delil gerekir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; alıntı ve aktarılan gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi, yer ve olay bilgileri aktarılmamıştır.

Sorumluluk

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Velayet altındaki kısıtlı ergin çocuğun malları yönünden velayet hükümleri uygulanır; veli vekil gibi sorumludur ve vesayete özgü Devlet sorumluluğu uygulanmaz

Olay: Kısıtlanıp annesinin velayeti altına bırakılan ergin çocuk için velayet sonradan kaldırılmış ve vasi atanmıştır. Vasi, eski velinin kötü niyetli ve tedbirsiz yönetimi nedeniyle uğranılan zararın eski veliden ve vesayette Devletin sorumluluğuna ilişkin TMK 468'e dayanarak Hazineden tahsilini istemiş; mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kısıtlının vesayet altına değil velayet altına bırakıldığını, bu nedenle velayet hükümlerinin uygulanacağını belirtmiştir. Velinin kural olarak hesap ve güvence vermediğini, çocuğun taşınmazını satıp başka yatırıma dönüştürmek için hâkim iznine ihtiyacı olmadığını, ancak TMK 363 gereği vekil gibi sorumlu olduğunu açıklamıştır. Hazine aleyhine TMK 468'e dayanılarak hüküm kurulmasını ve TMK 467'ye göre yargılama yapılmasını hatalı bularak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Bununla birlikte, veli TMK m. 363/1-2 ve 3. fıkraları gereği, çocuk mallarının geri verilmesinde vekil gibi sorumludur.”

Ne anlama geliyor?

Velinin kötü yönetiminden veli sorumludur; vesayetteki gibi Devlet sorumluluğu doğmaz.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi

Velayet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasına dayanan tapu iptali davasında hem kötüye kullanma hem de taşınmazı sonradan edinenlerin iyiniyetli olup olmadığı araştırılmalıdır

Olay: Babasından kalan bağımsız bölümler, çocuk küçükken velayet sahibi anne tarafından velayeten yakın bir tanıdığına devredilmiş; taşınmazlar daha sonra genel vekil aracılığıyla davalılara satılmıştır. Ergin olan çocuk, velayet görevinin kötüye kullanıldığını ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiş; mahkeme iddianın ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, TMK 352 ve 363'ü aktararak mahkemenin velayet görevinin kötüye kullanılması iddiasını ve ikinci el konumundaki davalıların TMK 1023 anlamında iyiniyetli olup olmadığını araştırmadığını belirtmiştir. Eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle karar verildiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Ne var ki, mahkemece, velâyet görevinin kötüye kullanılması iddiası ile davalıların iyiniyetli olup olmadıkları bir başka ifadeyle TMK'nun 1023. maddesinin koruyuculuğundan yararlanıp yararlanamayacaklarının araştırıldığını söyleyebilme olanağı yoktur.”

Ne anlama geliyor?

Çocuğun malı kötüye kullanılarak devredildiyse, sonraki alıcının iyiniyeti de incelenir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Velayet sahibinin çocuğun payını satması velayet görevinin kötüye kullanılması sayılacaksa, alıcıyla muvazaa ve işbirliği ispatlanmalıdır

Olay: Ergin olan çocuk, kendisi küçükken velayet sahibi annesinin miras payını bir idareye sattığını, satış bedelinin anneye ödendikten sonra ertesi gün idareye iade edildiğini, işlemin gerçekte bağışlama olduğunu ve annenin velayet görevini kötüye kullandığını ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. İlk derece mahkemesinin kabul kararına karşı istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ana ve babanın çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip olduğunu, yasal temsilci olarak hâkimden izin almadan çocuğun mallarını satabileceğini, ancak bu yetkiyi çocuğun menfaatine kullanmak zorunda olduğunu belirtmiştir. Muvazaanın taraflarca ancak yazılı delil veya diğer kesin delillerle ispat edilebileceğini, davacının idarenin kötü niyetle ve muvazaalı olarak devraldığını ispatlayamadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Karardan alıntı (aç)

“Davacı, satışın velâyet görevinin kötüye kullanılması suretiyle gerçekleştirildiğini ve davalı ... İdaresinin, velâyet hakkına sahip olandan, kötü niyetli olarak taşınmazdaki hisseyi "satın alma" yoluyla değil muvazalı olarak devraldığını, taşınmazları "velâyeten" devreden mütevveffa... ile davalının çıkar ve işbirliği içinde hareket ettiğini ispat edememiştir.”

Ne anlama geliyor?

Çocuğun malını alan kişiye karşı dava açmak için işbirliği ve muvazaa somut delillerle kanıtlanmalıdır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararın başında madde numaraları karışık verilmiştir: TMK 362'nin içeriği "287. madde", 743 sayılı eski Kanunun 280 ve 288. maddeleri ise 4721 sayılı Kanunun maddeleri olarak anılmıştır; kart yalnız ispata ilişkin sonucu aktarır. Kişi, kurum ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Görev

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Ergin çocuğun, velayet sahibinin dürüstlük kuralına aykırı devrettiği taşınmazın iadesi için TMK 363'e dayanarak açtığı dava aile mahkemesinde görülür

Olay: Ergin olan çocuk, velayet sahibi babanın taşınmazı dürüstlük kuralına aykırı olarak başkasına devrettiğini ileri sürerek iadesi istemiyle tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Dava asliye hukuk mahkemesinde esastan görülmüş, istinaf başvurusu da esastan reddedilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 327, 342, 356 ve 363'ü aktararak davanın ergin çocuk tarafından TMK 363'e dayanılarak açılan bir iade davası olduğunu belirtmiştir. 4787 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği görevli mahkemenin aile mahkemesi olduğunu, görevin kamu düzenine ilişkin olduğunu belirterek görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Somut olayda dava konusu uyuşmazlık ergin olan çocuk tarafından baba aleyhine Türk Medeni Kanununun 363. maddesine dayalı olarak açılan velayet hakkı sahibinin dürüstlük kurallarına aykırı olarak başkasına devrettiği taşınmazın iadesi isteğine ilişkindir.”

Ne anlama geliyor?

Çocuk malları nedeniyle veliye karşı açılacak dava aile mahkemesinde görülür.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Ana ve babası ölmüş olduğu için velayet altında bulunmayan çocuğa vasi atanması ve mallarının korunması sulh hukuk mahkemesinin görevindedir

Olay: Babanın ölümü üzerine nüfus müdürlüğü Tüzüğün 4. maddesi uyarınca bildirimde bulunmuş, mahkeme çocuklar için defter verilmesine karar vermiştir. Çocuklardan bir kısmının annesi babadan önce ölmüştü; karar kesinleştikten sonra Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz isteminde bulunmuştur.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, annesi sağ olan çocuk bakımından aile mahkemesinin görevli olduğunu belirtmiştir. Anne ve babası ölmüş olan çocukların velayet altında kalmadığını, bunlara vasi atanması gerektiğini, vasi atanması ve mallarının korunmasına ilişkin tedbirlerin vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesince alınacağını belirterek hükmü bu çocuklar yönünden sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına oy birliğiyle bozmuştur.

“velayet altında bulunmayan bu çocuklara vasi atanması gerektiği, vasi tayini konusunda görevli mahkemenin vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi olduğu ve çocuk mallarının korunması ile ilgili tüm tedbirlerin de anılan mahkemece alınması gerektiği”

Ne anlama geliyor?

Velayet varsa aile mahkemesi, velayet yoksa vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi görevlidir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir kanun yararına bozma kararıdır; sonuca etkili değildir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 352 ile ilgili maddeler

  • TMK m. 339 — Velayetin kapsamı, temsil ve kayyım (TMK 339-345)
  • TMK m. 346 — Çocuğun korunması ve velayetin kaldırılması (TMK 346-351)
  • TMK m. 335 — Velayet kimdedir (TMK 335-338)
  • TMK m. 327 — Çocuğun bakım ve eğitim giderleri
  • TMK m. 182 — Boşanmada velayet ve kişisel ilişki
  • TMK m. 11 — Erginlik
  • TMK m. 16 — Ayırt etme gücüne sahip küçükler

Uygulamada dikkat edilecekler

Pratik notlar

  1. 1.Eşinizin ölümünden veya boşanmadan sonra aile mahkemesi sizden defter isterse, çocuğa kalan taşınmaz, araç, banka hesabı ve şirket paylarını eksiksiz listeleyin; önemli değişiklikleri sonradan bildirmeyi unutmayın.
  2. 2.Velayet sahibi olarak çocuğun malını satmak için kural olarak mahkeme izni gerekmez; ancak satış bedelini çocuk adına açılmış bir hesapta tutun ve harcamaları belgeleyin.
  3. 3.Çocuğun sermayesini veya tazminatını bakım ve eğitim için kullanmanız gerekiyorsa, olağan ihtiyacı aşan harcamalar için aile mahkemesinden TMK 356 izni isteyin.
  4. 4.Çocuk adına yapılan bağışlarda bağışlayan kişi gelirlerin kullanılmamasını veya yönetimin veliye bırakılmamasını açıkça yazabilir; bu isteğe uyun.
  5. 5.Çocuğunuza bırakacağınız malların diğer ebeveyn tarafından yönetilmesini istemiyorsanız, TMK 357 ve 358'e göre bağışlama veya ölüme bağlı tasarruf sırasında bu malların, saklı pay dahil, ana ve babanın yönetimi dışında bırakılmasını açıkça belirtmeyi değerlendirin.
  6. 6.Diğer ebeveynin çocuğun mallarını kötü yönettiğini düşünüyorsanız genel kuşkuyla değil, satış belgeleri, tapu ve banka kayıtları gibi somut delillerle aile mahkemesine başvurun.
  7. 7.Çocuk adına açılmış hesaptaki parayı çocuğun ihtiyaçları dışında kullanmayın; mahkeme bu paranın nereye ve nasıl harcandığının hesabını isteyebilir.
  8. 8.Çocuk ergin olduktan sonra velinin kötü yönetiminden doğan iade veya tazminat davası aile mahkemesinde açılır; sonraki alıcılara karşı dava açılacaksa onların iyiniyetli olmadığını gösteren delilleri toplayın.
  9. 9.Ana ve babası ölmüş çocuğun malları için başvuru aile mahkemesine değil, vasi atayacak sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Konuyla ilgili yazılar

Sıkça Sorulan Sorular

Ana ve baba, velayetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdür; kural olarak hesap ve güvence vermezler (TMK 352). Boşanmada bu yetki velayet kendisine verilen ebeveyne geçer. Ana ve baba yükümlülüklerini yerine getirmezse hâkim müdahale eder, özen gösterilmediği ispatlanırsa talimat, güvence veya kayyım gibi önlemler alır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.