TMK Madde 339: Velayetin Kapsamı ve Çocuğun Temsili

Ayırt etme gücüne sahip çocuğun görüşü kural olarak alınmalıdır; uzman pedagog aracılığıyla alınan görüş yeterlidir, çocuğun ayrıca hâkim huzurunda dinlenmesi zorunlu değildir

Olay: Boşanma davasında velayet anneye verilmişti. Özel Daire, idrak çağındaki çocuğun hâkim tarafından bizzat dinlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuş; mahkeme, çocuğun duruşmada dinlenmesinin psikolojisini olumsuz etkileyebileceğini düşünerek görüşünü mahkeme uzmanına aldırdığını ve çocuğun uzmana annesiyle kalmak istediğini açıkça söylediğini belirterek direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, çocuğun görüşüne başvurulması ilkesini TMK 339/3, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 12 ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi m. 3 ve 6'ya dayandırmıştır. Sözleşmelerin çocuğun doğrudan veya bir temsilci ya da uygun bir makam yoluyla dinlenmesine izin verdiğini, önemli olanın çocuğun güvende hissettiği bir ortamda görüşünü ifade edebilmesi olduğunu belirterek, uzman pedagogların aldığı görüşün yeterli olduğuna ve direnme kararının değişik gerekçeyle yerinde bulunduğuna oy birliğiyle karar vermiştir.

“Hâl böyle olunca çocuğun konu olduğu bütün uyuşmazlıklarda, ayırtım gücüne sahip çocuğun kural olarak görüşünün alınması gereklidir. Bu prensip, çocuğun üstün yararının gözetilmesi için konulmuş bir hüküm olup, çocuğun yararı olduğu takdirde ve çocuğun menfaati bundan zarar görmediği sürece uygulanmalıdır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Direnme değişik gerekçeyle yerinde bulunmuş, velayetin esası ve nafaka yönünden inceleme için dosya Özel Daireye gönderilmiştir. Çocuğun adı aktarılmamıştır.

TMK 339 ana ve babaya çocuğun evi terk etmesini önleme yetkisi verir; ancak kaçmayı başka tedbirlerle önlemek mümkünken çocuğu yatağa bağlamak hukuka uygun değildir ve kötü muamele suçunu oluşturur

Olay: Kısa süre önce evden kaçan ve kolluk tarafından ailesine teslim edilen 15 yaşındaki çocuk, evde çıkan tartışmada darp edilmiş, ardından tekrar kaçmaması için ebeveynlerden biri tarafından diğerinin istemiyle yatağa bağlanmıştır. Yerel mahkeme, TMK 339/4'e dayanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan verdiği beraat kararında direnmiştir.

Karar: Ceza Genel Kurulu, TMK 339'un çocuğa ana ve babasının sözünü dinleme ve rızaları dışında evi terk etmeme yükümlülüğü yüklediğini, evden kaçmayı önleme amacıyla yapılan müdahalede velayet hakkının kullanılmasının kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu bakımından hukuka uygunluk sebebi olabileceğini kabul etmiştir. Ancak kaçmanın başka tedbirlerle önlenmesi mümkünken çocuğu merhamet ve şefkatle bağdaşmayacak biçimde yatağa bağlamanın hukuka uygun sayılamayacağını ve TCK 232/1'deki kötü muamele suçunu oluşturduğunu belirtmiş; dava zamanaşımı dolduğundan beraat hükümlerini bozarak kamu davasının düşmesine oy birliğiyle karar vermiştir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Eylem kötü muamele sayılmış, ancak dava zamanaşımı dolduğundan kamu davası düşürülmüştür. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Gece evden çıkmak isteyen çocuklara izin vermemek TMK 339 karşısında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturmaz; eşi aile konutundan çıkarıp kapıyı kilitlemek ise bu suçtur

Olay: Eşiyle tartışan sanık, eşini aile konutundan çıkarıp kapıyı kilitlemiş; dışarıdaki annelerinin yanına gitmek isteyen 13 ve 12 yaşındaki çocuklarının gece evden çıkmasına izin vermemiştir. Yerel mahkeme üç mağdur yönünden zincirleme kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan mahkûmiyet kurmuştur.

Karar: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, TMK 339'daki çocuğun ana ve babasının sözünü dinleme ve rızaları dışında evi terk etmeme hükümlerini gözeterek, velayetten kaynaklanan yetkisini kullanan babanın gece evden çıkmak isteyen çocuklara izin vermemesinde suçun yasal unsurlarının oluşmadığını kabul etmiştir. Sanığın yalnız eşine yönelik suçtan cezalandırılması gerekirken zincirleme suç hükümleriyle fazla ceza verildiği gerekçesiyle hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Bozmadan sonra eşe yönelik suçtan kurulan mahkûmiyet, 8. Ceza Dairesinin 07.01.2025 tarihli, E. 2023/1202, K. 2025/67 sayılı kararıyla onanmıştır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Çocuğun adını ana ve baba birlikte koyar; evlilik sürerken ad konusunda anlaşmazlık varsa eşler TMK 195'e göre hâkimin müdahalesini isteyebilir

Olay: Evli eşlerden anne, babaya haber vermeden çocuğa ad koyarak doğumu nüfusa bildirmiştir. Baba, adın ana ve babanın uzlaşmasıyla belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek TMK 195'e göre hâkimin müdahalesini istemiş; mahkeme, Nüfus Hizmetleri Kanununa göre doğum bildiriminin anne tarafından yapılabileceği ve annenin tek başına ad koymasında engel bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuğun adını ana ve babanın koyacağını (TMK 339/5), Nüfus Hizmetleri Kanununun ad koymayı değil doğumun bildirilmesini düzenlediğini belirtmiştir. Ana ve babanın velayetin kapsamındaki çocuğun adı konusunda anlaşmazlığa düşmesi hâlinde ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebileceğini, delillerin toplanarak TMK 195'teki usul çerçevesinde karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Ancak, ana ve babanın, velayet hakkının kapsamı içerisinde yer alan çocuğun adı konusunda anlaşmazlığa düşmeleri halinde, ana ve baba ayrı ayrı veya birlikte hakimin müdahalesini isteyebilirler.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Çocuğa konulan ad aktarılmamıştır.

Boşanmadan sonra velayet sahibi ebeveynin açtığı ad değiştirme davasına diğer ebeveynin taraf olarak katılımı sağlanmalıdır; bu bir dava şartıdır

Olay: Boşanmada velayeti kendisine verilen anne, kızının başka bir adla tanındığını belirterek nüfustaki adının değiştirilmesini istemiştir. Davayı yalnız anne açmış, baba davaya katılmamıştır.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK 339/5 gereği çocuğun adını ana ve babanın birlikte belirlediğini, boşanma ve velayetin anneye verilmesinin babanın çocuğun babası olduğu gerçeğini değiştirmediğini ve velayetin ileride babaya verilmesinin de ihtimal dahilinde olduğunu belirtmiştir. Adın değiştirilmesinin de birlikte istenmesi gerektiğini, birlikte başvurulmaz veya anlaşılamazsa diğer ebeveynin davaya taraf olarak katılımının sağlanması gerektiğini kabul ederek direnme kararını değişik gerekçeyle bozmuştur.

“Yukarıda da belirtildiği üzere çocuğun adını anne ve baba birlikte belirlediklerinden değiştirilmesi talebini de yasal şartların oluşması halinde mahkemeden birlikte istemeleri gerekir.”

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir. Kurulda çocuğun dinlenmesine ilişkin görüşler de ileri sürülmüş, ancak bozma nedenine göre ayrıca bozma nedeni yapılmamıştır. Çocuğun adı aktarılmamıştır.

Çocuğun adının değiştirilmesinde haklı sebep ergin kişilere göre daha dar yorumlanır; boşanmaya büyükbabanın etkisi bulunduğu iddiası haklı sebep değildir

Olay: Boşanmada velayeti kendisine verilen anne, babanın çocuğun adını tek başına kendi babasının adı olarak koyduğunu, boşanmaya bu kişinin etkisinin bulunduğunu ve çocuğun kendi çevresinde başka bir adla tanındığını ileri sürerek adın değiştirilmesini istemiştir. Bozma üzerine davaya katılan baba değişikliğe muvafakat etmemiş, mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, adın değiştirilmesi davasının nüfus kaydının düzeltilmesi niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Adın babaca tek başına konulduğu iddiasının boşanma davasında ileri sürülmemesi ve aradan geçen süre karşısında artık değerlendirilemeyeceğini; çocuk adına açılan davalarda haklı sebebin dar yorumlanması gerektiğini, boşanmaya büyükbabanın etkisinin haklı sebep oluşturmadığını ve tanık anlatımlarına bir taraf lehine üstünlük tanınamayacağını belirterek davanın reddi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Çocuğun ve büyükbabanın adları aktarılmamıştır.

Boşanmadan sonra çocuğun adı için TMK 195'e göre hâkim müdahalesi istenemez; haklı sebebe dayanan ad değiştirme davasına asliye hukuk mahkemesi bakar

Olay: Boşanmada velayeti kendisine verilen anne, babanın çocuğun adını tek başına nüfusa bildirdiğini, kendisinin çocuğa başka bir ad verdiğini ve çocuğun çevresinde bu adla tanındığını ileri sürerek adın değiştirilmesini istemiştir. Baba değişikliği istememiştir. Asliye hukuk mahkemesi davaya aile mahkemesinin bakacağı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, çocuğun önadının değiştirilmesi için yasal temsilcisi tarafından açılan davaların nüfus kaydının düzeltilmesi niteliğinde olduğunu ve 5490 sayılı Kanunun 36. maddesi gereği asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini belirtmiştir. Boşanmayla aile birliği sona erdiğinden TMK 195 kapsamında aile mahkemesi hâkiminin müdahalesinin artık istenemeyeceğini, haklı sebep bulunup bulunmadığının esastan incelenmesi gerektiğini belirterek görevsizlik kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı gün aynı Daire, benzer bir dosyada (E. 2019/4689) haklı sebebin dar yorumlanacağını da açıklamıştır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Çocuğun adının değiştirilmesine ilişkin davada bölge adliye mahkemesi kararı kesindir; soybağına ilişkin sonuç doğurmayan nüfus kaydı düzeltme kararları temyiz edilemez

Olay: Velayeti kendisinde olan ebeveynin çocuğun adının değiştirilmesi için açtığı davada bölge adliye mahkemesi, davanın aile mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle ilk kararı kaldırmıştır. Aile mahkemesi davayı kabul etmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş ve davalı taraf kararı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davanın nüfus kaydı düzeltme davası olduğunu ve asliye hukuk mahkemesinin görevli bulunduğunu, ancak kesinleşen görev kararının HMK 23/2 gereği sonraki mahkemeyi bağladığını belirtmiştir. Soybağına ilişkin sonuç doğuranlar dışında nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararlarının HMK 362/1-d gereği kesin olduğunu belirterek temyiz dilekçesinin reddine oy birliğiyle karar vermiştir.

“Bölge Adliye Mahkemelerinin, soybağına ilişkin sonuçlar doğuran davalar hariç olmak üzere, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin kararları 6100 sayılı Kanun'un 362/1-d maddesi uyarınca kesin olup temyiz edilemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Çocuğun adı aktarılmamıştır.

Evlilik sürerken ana ve baba çocuğu birlikte temsil eder; bir ebeveynin işlemine diğerinin sonradan icazet vermesi veya örtülü muvafakati yeterlidir; menfaat çatışmasında kayyım atanır

Olay: İki yaşındaki çocuğun taksirle yaralandığı davada sanık, çocuğun babasının amcasıdır. Baba şikâyetinden vazgeçmiş ve davaya katılmak istemediğini bildirmiş; annenin beyanı alınmamış, ancak duruşma davetiyesi ona tebliğ edilmiştir. Mahkeme kamu davasının düşmesine karar vermiş, Özel Daire annenin muvafakatinin sorulmadığı gerekçesiyle hükmü bozmuştur.

Karar: Ceza Genel Kurulu, TMK 335, 336 ve 342 karşısında evlilik birliği içinde velayetin birlikte kullanılması kuralının çocuk adına açılacak tüm davalar için geçerli olduğunu; eşlerin birlikte hareket etmesinin asıl olduğunu, ancak eşlerden birinin işlemine diğerinin sonradan icazet vermesinin de yeterli olduğunu belirtmiştir. Davadan haberdar olduğu hâlde katılma iradesi göstermeyen ve kanun yoluna başvurmayan annenin, babanın şikâyetten vazgeçmesine örtülü olarak muvafakat ettiğini kabul ederek Özel Daire bozma kararını oy çokluğuyla kaldırmıştır. Kararda yasal temsilcinin iradesinin baro tarafından görevlendirilen vekilinkine üstün tutulacağı ve menfaat çatışmasında kayyım atanacağı da açıklanmıştır.

“Buna göre, asıl olan eşlerin birlikte dava açmaları ya da açılan davaya birlikte katılmaları ise de, eşlerden birisi tarafından açılacak davaya diğer eşin sonradan icazetini bildirip olumlu iradesini ortaya koyması da, velayetin birlikte kullanılması gerçekleşmiş olacağından yeterlidir.”

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir; karşı oy annenin örtülü muvafakatinin kabulüne ilişkindir. Özel Daire kararı da oy çokluğuyla verilmişti. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Ebeveynlerden her biri çocuğu tek başına okula kaydettirebilir; ancak özel okul sözleşmesini imzalamayan ebeveyn, ailenin sürekli ihtiyacı sayılmayan bu borçtan okula karşı sorumlu değildir

Olay: Evli ebeveynlerden babanın imzaladığı özel okul eğitim sözleşmesine dayanarak okul, ödenmeyen ücret için anne hakkında da icra takibi başlatmıştır. Anne sözleşmenin tarafı olmadığını ileri sürerek borçsuzluğunun tespitini istemiştir. Bölge adliye mahkemesi TMK 188 ve 327 gereği annenin de sorumlu olduğunu kabul etmiş, Özel Daire bu kararı bozmuş, bölge adliye mahkemesi direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, eşlerden her birinin TMK 342 gereği çocuğun yasal temsilcisi olarak eğitim için gerekli işlemleri yürütebileceğini ve diğer eşin rızasının karine olarak kabul edildiğini belirtmiştir. Bununla birlikte TMK 327'nin eşler arasındaki iç ilişkiyi düzenlediğini, sözleşmenin tarafı olmayan eşin sorumluluğunun ancak TMK 188'deki evlilik birliğini temsil yetkisiyle doğabileceğini, somut olaydaki özel okul kaydının ailenin sürekli ihtiyacı sayılamayacağını kabul ederek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA ve kesin olarak verilmiştir; karşı oy annenin kanun gereği müteselsilen sorumlu olduğu görüşündedir ve Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir. Okulun adı ve tutarlar aktarılmamıştır.

Yoğun bakımdaki bebek için yalnız babanın imzaladığı bilgilendirme ve onam formu, TMK 342/2'deki iyiniyet karinesi karşısında yeterli sayılmıştır

Olay: Erken doğan bebeğin tedavisinde hekim hatası bulunduğu iddiasıyla aile tazminat davası açmış, annenin imzası bulunmayan onam formunun geçersiz olduğunu da ileri sürmüştür. Bozmadan sonra alınan bilirkişi heyeti raporu, müdahalelerin tıp kurallarına uygun olduğunu bildirmiştir.

Karar: İlk derece mahkemesi, onam formunda annenin imzası bulunmasa da ana ve babanın birlikte velayet hakkına sahip olması durumunda iyiniyetli üçüncü kişinin eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabileceğini (TMK 342/2) belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, hükme esas raporun bozmaya uygun olduğunu ve yenidoğan yoğun bakım bilgilendirme ve onam formunun baba tarafından imzalandığını tespit ederek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“her ne kadar onam formunda davacı annenin imzası bulunmasa da, TMK'nın 342 üncü maddesi uyarınca ana babanın birlikte velayet hakkına sahip olması durumunda iyiniyetli üçüncü kişinin eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; TMK 342/2'ye dayanan gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Boşanmada velayet kendisine verilen ebeveyn çocuk adına her türlü hukuki işlemi tek başına yapar; velayeti bulunmayan ebeveynin rızası aranmaz

Olay: Boşanma kararıyla çocuğun velayeti anneye verilmiştir. Aile mahkemesinde görülen davada ret kararı verilmiş, karar temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, velayet hakkı kendisine verilen annenin her türlü hukuki işlemi velayeten tek başına yapmaya yetkili olduğunu, bu konularda velayet hakkı bulunmayan babanın rızasının alınmasına gerek bulunmadığını belirterek ret kararını sonucu itibarıyla doğru bulmuş ve oy birliğiyle onamıştır.

“özellikle boşanma hükmü ile müşterek çocuğun velayet hakkı kendisine verilen davacı annenin her türlü hukuki işlemi yapmaya tek başına (velayeten) yetkisinin bulunduğu bu konularda velayet hakkı bulunmayan babanın rızasının alınmasına gerek bulunmadığının”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kısa gerekçeli bir onama kararıdır; davanın konusu karar metninde ayrıntılı olarak yer almamaktadır.

Velayet sahibi, TMK 327 ve 356'daki durumlar dışında, hâkimden izin almadan çocuğun taşınır ve taşınmaz mallarını satabilir; izin davasında hukuki yarar yoktur

Olay: Velayet sahibi anne, çocuğa mirasla kalan aracı satmak için aile mahkemesinden izin istemiştir. Mahkeme isteği reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 342/3 ve 462 karşısında vesayet makamı iznine bağlı işlemlerin velayete uygulanmadığını, velinin çocuk mallarının bakım ve eğitim için harcanmasına ilişkin TMK 327 ve 356'daki durumlar dışında hâkim izni almaksızın çocuğun mallarını satabileceğini ve yönetebileceğini belirtmiştir. Davacının izin talebinde hukuki yararı bulunmadığından ret kararını sonucu itibarıyla yerinde bularak oy birliğiyle onamıştır.

“Türk Medeni Kanununun 342 ve 462/2. maddeleri gereğince 327. ve 356. madde hükümleri koşullarının oluşması dışında hakimden izin almaksızın taşınır olsun taşınmaz olsun çocuk mallarını satabilecek, 360. ve 361. maddelerdeki olumsuz koşullar gerçekleşmedikçe onun mallarını yönetecek ve bununla yükümlü olacaktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Çocuğun adı aktarılmamıştır.

Velayet altındaki kısıtlı ergin çocuğu yasal temsilcisi temsil eder; kısıtlının kendi verdiği vekâletname, işlem tarihinde fiil ehliyeti bulunduğu rapor edilse bile geçersizdir

Olay: Kısıtlanarak annesinin velayetine bırakılan ergin çocuk, kendisi bir vekâletname vermiş; vekil bu vekâletnameye dayanarak çocuğun taşınmaz payını satmış, pay kısa süre sonra ikinci bir alıcıya devredilmiştir. Adli Tıp Kurumu raporu, vekâletname tarihinde fiil ehliyeti bulunduğunu belirtmiştir. Yerel mahkeme son alıcıyı iyiniyetli kabul ederek Özel Daire bozmasına direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK 335/2 ve 342/3 karşısında kısıtlıyı temsil yetkisinin annesinde bulunduğunu, bizzat kısıtlı tarafından verilen vekâletnamenin geçersiz olduğunu ve ilk devrin TMK 1024/2 uyarınca yolsuz tescil niteliğinde bulunduğunu belirtmiştir. Payın ilk devirden kısa süre sonra, keşifle saptanan rayiç değerle fahiş farklı bir bedelle alındığını ve alıcının durumu sorgulaması gerektiğini gözeterek son alıcının iyiniyetli sayılamayacağına, direnme kararının bozulmasına oy çokluğuyla karar vermiştir.

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir; karşı oy yalnız son alıcının iyiniyetine ilişkindir, kısıtlının vekâletnamesinin geçersizliği Kurulda uyuşmazlık konusu değildir. Karar, 1. Hukuk Dairesinin 26.06.2019 (E. 2016/11223, K. 2019/4137) ve 19.10.2022 (E. 2022/3677, K. 2022/6840, oy çokluğu) tarihli bozmalarının devamıdır. Kişi, yer ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Evlilik sürerken ana ve baba, küçüğün başkalarına verdiği zarardan birlikte ev başkanı olarak sorumludur; ev başkanının yalnız baba olduğu kabul edilemez

Olay: Bir öğrencinin okulda başka bir öğrencinin eylemi sonucu öldüğü iddiasıyla ailesi, eylemi gerçekleştiren küçük ile ana ve babası aleyhine tazminat davası açmıştır. Mahkeme, ev başkanının kural olarak baba olduğunu kabul ederek anne hakkındaki davayı pasif husumet yokluğundan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ana ve babanın evlilik sürerken velayeti birlikte kullandığını (TMK 336/1) ve velayet çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuğun yasal temsilcisi olduklarını (TMK 342/1) belirterek, küçüğün başkalarına verdiği zarardan her ikisinin de TMK 369 gereği ev başkanı olarak sorumlu olduğunu kabul etmiştir. Anne hakkındaki davanın husumetten reddini yerleşik içtihada aykırı bularak, diğer bozma nedenleriyle birlikte kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Aynı Kanun'un 342/1 maddesi gereğince, ana ve baba velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisi olduklarından, küçüğün başkalarına verdiği zarardan dolayı yine aynı Kanunun 369. maddesi gereğince ev başkanı olarak sorumludurlar”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Bozma, eylemi gerçekleştiren kişinin kişisel sorumluluğu ve üvey annenin manevi tazminat talebi yönlerinden de yapılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

18 yaşından küçükken babasının borçlu olduğu bonoya aval veren çocuk, kayyım katılımı ve hâkim onayı olmadığından senetten sorumlu tutulamaz; babanın birlikte imzası icazet sayılmaz

Olay: Çocuk, 18 yaşını doldurmadan önce babasının keşideci olduğu bonoya aval vermiş; alacaklı çocuk hakkında da icra takibi başlatmıştır. Çocuk borçlu olmadığının tespitini istemiş, alacaklı ise yasal temsilcinin işleme baştan onay verdiğini savunmuştur. Mahkeme davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, evlilik sürerken ana ve babanın velayeti birlikte kullandığını ve TMK 345 gereği çocuk ile ana-baba arasında ya da onların menfaatine yapılan işlemle çocuğun borç altına girmesinin kayyım katılımına ve hâkim onayına bağlı olduğunu belirtmiştir. Senedin düzenlendiği tarihte 18 yaşından küçük olan çocuğun bu bonodan sorumlu tutulamayacağını, babasıyla birlikte imzalamasının icazet olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Dolayısıyla davacının senede aval veren sıfatıyla, imza attığı tarihte 18 yaşından küçük olması da nazara alındığında yukarıda açıklanan hüküm gereğince, dava konusu bonodan dolayı davacının sorumlu tutulması söz konusu olamaz, davacının babasıyla birlikte senedi imzalaması ise icazet olarak değerlendirilemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.

Velinin de mirasçı olduğu taşınmazların rızai taksiminde veli ile velayet altındaki kısıtlı arasında menfaat çatışması vardır; işleme kısıtlı adına kayyım katılmalıdır

Olay: Kısıtlanarak annesinin velayeti altına konulan ergin çocuğa miras yoluyla kalan taşınmazların mirasçılar arasında rızai taksimi için veli izin ve yetki istemiştir. Velinin de bazı taşınmazlarda mirasçı olduğu anlaşılmıştır. Mahkeme, taksimin kısıtlının yararına olmadığı gerekçesiyle isteği reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kısıtlanıp velayet altına konulan ergin çocuk hakkında velayet hükümlerinin uygulanacağını, velinin de kendi miras hakkı bakımından sözleşmenin tarafı olacağını ve bu durumda TMK 345 ile 426/2'nin devreye gireceğini belirtmiştir. Kısıtlıya kayyım atanması için vesayet makamına başvurulması, işleme kısıtlı adına kayyımın katılması ve ancak bundan sonra onay konusunda karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

16 yaşındaki çocuğa tahsis edilen ek kredi kartının harcamalarından, sözleşmede imzası bulunmayan çocuk sorumlu tutulamaz

Olay: Asıl kart sahibine bağlı olarak çocuğa ek kart verilmiş, banka kart borcu için çocuk hakkında icra takibi başlatmıştır. Çocuk borçlu olmadığının tespitini istemiş, banka çocuğun fiil ehliyetine sahip olduğunu ve yasal temsilcisinin onayıyla yapılan işlemlerin geçerli olduğunu savunmuştur.

Karar: İlk derece mahkemesi, çocuğun takip tarihinde 16 yaşında olduğunu, asıl kart sözleşmesinde imzasının bulunmadığını, ek karttan yapılan harcamalardan asıl kart sahibinin sorumlu olduğunu ve TMK 345 gereği bu tür işlemlerde çocuğun borç altına girmesinin kayyım katılımı ile hâkim onayına bağlı olduğunu belirterek davayı kabul etmiştir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi bu değerlendirmede isabetsizlik görmemiş; yalnız kanunda yer almayan gerekçeyle hükmedilen kötüniyet tazminatını çıkararak kararı düzeltip oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir düzelterek onama kararıdır; TMK 345'e dayanan gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve banka bilgileri aktarılmamıştır.

Velayetin değiştirilmesi davasında çocuk ile ana ve baba arasında menfaat çatışması vardır; çocuğu temsil etmek üzere kayyım atanması için vesayet makamına ihbar yapılmalıdır

Olay: Anlaşmalı boşanmada velayeti babaya bırakılan çocuğun velayetinin kendisine verilmesini anne istemiştir. Mahkeme davayı kabul etmiş, Özel Daire tanıkların dinlenmemesi ve annenin yaşam alanının incelenmemesi nedeniyle bozmuş, mahkeme direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, işin esasına girmeden önce, çocukları ilgilendiren davalarda çocuk ile velayet sorumluluğuna sahip kişiler arasında çıkar çatışması bulunması hâlinde çocuğa temsilci atanması gerekip gerekmediğini değerlendirmiştir. Velayet davasında küçük ile davacı anne ve davalı baba arasında menfaat çatışması bulunduğunu, TMK 426/2 uyarınca kayyım atanması için yetkili vesayet makamına ihbarda bulunulması, kayyımın duruşmaya çağrılması ve delillerinin toplanması gerektiğini belirterek direnme kararını değişik gerekçeyle oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Hukuk Genel Kurulu aynı gün, dedenin açtığı velayetin kaldırılması davasında da çocuğa kayyım atanması gerektiğine karar vermiştir (E. 2017/1587, K. 2018/1147; oy çokluğu). Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Velayet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasıyla, velayet altındayken payı veli tarafından satılan çocuğun açtığı dava çocuk mallarına ilişkindir ve aile mahkemesinde görülür

Olay: Babasından kalan taşınmazlardaki payı, kendisi 17 yaşındayken annesi tarafından velayeten davalıya satılan çocuk, ergin olduktan sonra işlemin kayyım katılımı ve hâkim onayı olmadan yapıldığını ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. Asliye hukuk mahkemesi, velinin çocuk mallarını satarken hâkim iznine tabi olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, iddianın içeriği ve ileri sürülüş biçiminden davanın velayet görevinin kötüye kullanılması hukuki nedenine dayandığını, bu isteğin TMK'nın çocuk mallarına ilişkin 352-363. maddelerinden kaynaklandığını ve 4787 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği aile mahkemesinde görüleceğini belirtmiştir. Görevin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve re'sen gözetileceğini vurgulayarak esas hakkında verilen kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Velayet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasına dayalı isteğin 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 2. kitabının 2. kısmının 7. ayırım başlığını taşıyan “Çocuk Malları” ile ilgili bölümünde yer alan ( T.M.K. nun 352 ila 363. maddeleri ) düzenlemelerden kaynaklandığı açıktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Daire esasa girmemiş; ilk derece mahkemesinin velinin hâkim iznine tabi olmadığına ilişkin gerekçesini incelememiştir. Kişi ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.