TMK Madde 327: Çocuğun Bakım Giderleri ve İştirak Nafakası

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka istenmemiş ve çocuğun giderleri için toplu para bırakılmış olması, sonradan iştirak nafakası istenmesine engel değildir; toplu ödeme iştirak nafakası sayılmaz, miktarda gözetilir

Olay: Taraflar anlaşmalı boşanmış, protokolde birbirlerinden hiçbir surette nafaka istemeyeceklerini kararlaştırmış, protokolün bir maddesinde de çocuğun eğitim giderleri için bankadaki bir paradan söz edilmişti. Boşanmadan altı yılı aşkın süre sonra anne, çocuk için iştirak nafakası istemiştir. Aile mahkemesi protokoldeki paranın toplu nafaka ödemesi olduğunu kabul ederek davayı reddetmiş, Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve hâkimin talep bulunmasa dahi kendiliğinden hükmetmesi gerektiğini belirtmiştir. Protokolde anılan paranın tarafların ortak hesabında bulunduğunu, iştirak nafakasının TMK 330 gereği irat şeklinde kararlaştırılması gerektiğini, bu nedenle paranın iştirak nafakası olarak kararlaştırılmadığını tespit etmiştir. Çocuğun büyümesiyle giderlerinin arttığını gözeterek hakkaniyete uygun iştirak nafakasına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir; karşı oy ve Kurulda benimsenmeyen görüş kullanılmamıştır. Alıntı Hukuk Genel Kurulunun kendi gerekçesindendir. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

İştirak nafakası kamu düzenine ilişkin olsa da talep edilmeyen bir kalem olarak, iştirak nafakasına ek her yıl ödenecek ayrı bir öğrenim giderine hükmedilemez; ihtiyaç artarsa nafakanın artırılması her zaman istenebilir

Olay: Boşanma davasında anne çocuk için belirli bir iştirak nafakası istemiş ve mahkeme bu miktara hükmetmiştir. Mahkeme ayrıca, talep olmaksızın, babanın her yıl belirli bir dönemde çocuğun öğrenim gideri olarak ayrı bir tutar ödemesine karar vermiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve hâkimin talep bulunmasa dahi hükmedebileceğini, velayet sahibi eş nafaka istemediğini belirtirse hâkimin çocuğun üstün yararını zedelemeyeceği kanaatindeyse nafakaya hükmetmeyebileceğini açıklamıştır. Taleple bağlılık ilkesi gereği istenmeyen öğrenim gideri alacağına hükmedilemeyeceğini, bunun infazda karışıklık yaratacağını ve ihtiyaçlar değişince artırım istenebileceğini belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

“İstek dışına çıkılarak velayeti anneye bırakılan çocuk için baba aleyhine iştirak nafakası dışında eğitim-öğretim, okul gideri adı altında ayrı bir alacağa hükmetmek infazda da karışıklığa yol açacaktır. Ayrıca koşulların ve ihtiyaçların değişmesi hâlinde iştirak nafakasının arttırılması her zaman istenebilir.”

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir. Kurulda ileri sürülen, iştirak nafakasının taleple bağlılık ilkesinin istisnası olduğu görüşü çoğunlukça benimsenmemiştir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde ayrıca düzenlenen okul ücreti, kıyafet, sağlık sigortası ve eğitim giderleri iştirak nafakası kapsamına alınarak tek bir yükümlülük olarak belirlenmelidir

Olay: Anlaşmalı boşanma protokolünde babanın iştirak nafakasının yanında okul ücreti, kıyafet masrafları, sağlık sigortası poliçe bedeli ve eğitim giderlerini de ayrıca karşılaması kararlaştırılmıştı. Anne, bu giderlerin de gözetilerek nafakanın yeniden belirlenmesini istemiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, iştirak nafakasının çocuğun eğitim giderleri dahil tüm ihtiyaçları, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, çocuğun yaşı ve belgelenen giderleri birlikte değerlendirilerek belirleneceğini ve TMK 331 gereğince her zaman yeniden belirlenebileceğini hatırlatmıştır. Hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu, protokoldeki gider kalemlerinin kapsamının açıklattırılması, tarafların güncel durumunun araştırılması ve infazda tereddüt yaratmayacak tek bir iştirak nafakası belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu sebeple, anlaşmalı boşanma protokolünde ayrı bir yükümlülük olarak belirlenen okul ücreti, kıyafet masrafları, sağlık sigortası poliçe bedeli ve eğitim giderlerinin de iştirak nafakası kapsamına alınarak davalı baba yönünden iştirak nafakası adı altında tek bir yükümlülük belirlemek gerekmektedir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Protokoldeki "okul masrafları ve servis giderleri yarı yarıya karşılanacaktır" kaydı borç konusunun belirlenebilir olması ilkesine aykırı olduğundan icra edilemez; iştirak nafakası eğitim giderlerini de kapsar

Olay: Anlaşmalı boşanma protokolünde çocuğun tüm okul masraflarının ve servis giderlerinin taraflarca yarı yarıya karşılanacağı kararlaştırılmıştı. Anne iştirak nafakasının artırılmasını istemiş, baba ise protokolün uyarlanması için karşı dava açmıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuğa fiilen bakan ana veya babanın diğerinden çocuğun giderlerine katılması için nafaka isteyebileceğini (TMK 329) ve nafaka miktarının çocuğun ihtiyaçlarına göre belirleneceğini (TMK 330) belirterek, çocuk yararına hükmedilen tedbir ve iştirak nafakasının bakım, barınma, giyim ve eğitim masraflarını kapsadığını açıklamıştır. Protokoldeki kaydın icra kabiliyeti bulunmadığını, iştirak nafakasının eğitim giderlerini de kapsadığı gözetilerek hüküm kurulması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Ancak bu düzenleme, borç konusunun belirli olması en azından belirlenebilir olması ilkesine aykırı olup icra kabiliyeti yoktur.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Anlaşmalı boşanmadaki "okul ücretinin yarısı" yükümlülüğü kapsamı belirsiz olduğundan infaz edilemez; artırım davasında eğitim masraflarını da kapsayan bir iştirak nafakası belirlenmelidir

Olay: Anlaşmalı boşanmada baba, iştirak nafakasının yanında çocuğun okul ücretinin yarısını ödemeyi kabul etmişti. Anne, babanın okul ücretini ödemediğini ileri sürerek iştirak nafakasının eğitim giderlerini de kapsayacak şekilde artırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi nafakayı artırmış, ancak belirlenen miktar eğitim giderlerini kapsamamıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 327, 328, 329 ve 330'u aktararak iştirak nafakası belirlenirken tarafların sosyal ve ekonomik durumlarının, çocuğun yaşının, ihtiyaçlarının ve eğitiminin gözetileceğini belirtmiştir. Boşanma ilamındaki okul ücreti kaydının kapsamının belirsiz olduğunu, taraflar arasında bu konuda uyuşmazlık bulunduğunu ve babanın bu yükümlülüğü yerine getirmediğini tespit ederek, eğitim masraflarını da kapsayan hakkaniyete uygun bir iştirak nafakası belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Anlaşmalı boşanma ilâmındaki "okul ücreti"nin kapsamı belirsiz olup infazı kabil nitelikte değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

İştirak nafakası boşanma hükmünün kesinleşmesinden çocuğun ergin olduğu tarihe kadar sürer ve erginlikle kendiliğinden son bulur

Olay: Karşılıklı boşanma davasında çocuk için iştirak nafakasına hükmedilmiş, dosya temyiz incelemesindeyken çocuk ergin olmuştur.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, karşılıklı boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten çocuğun ergin olduğu tarihe kadar iştirak nafakasının devam ettiğini, çocuğun ergin olduğu tarihten itibaren ise iştirak nafakasının kendiliğinden son bulacağını belirterek temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı oy birliğiyle onamıştır.

“çocuğun ergin olduğu tarihten itibaren iştirak nafakasının kendiliğinden son bulacağının anlaşılmasına göre usul ve kanuna uygun olup”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; alıntılanan değerlendirme Yargıtayın kendi gerekçesindedir. Çocuğun ergin olduğu tarih aktarılmamıştır.

Velayetin sonradan diğer ebeveyne verilmesine ilişkin karar kesinleşirse daha önce hükmedilen iştirak nafakası kendiliğinden sona erer

Olay: Bozma kararına uyularak verilen hükümde çocuk için iştirak nafakası kararlaştırılmıştı. Temyizde, velayetin sonradan değiştirilmesinin nafakaya etkisi tartışılmıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uyulan bozma kararı gereğince hüküm kurulduğunu ve özellikle sonradan velayetin değiştirilmesine karar verilip bu kararın kesinleşmesi hâlinde daha önce hükmedilen iştirak nafakasının kendiliğinden sona ereceğini belirterek temyiz itirazlarını reddetmiş ve hükmü oybirliğiyle onamıştır.

“sonradan velayetin değişikliği kararı verilmesi ve bu kararın da kesinleşmesi halinde daha önce hükmolunan iştirak nafakasının kendiliğinden sona ereceğinin”

Not: Karar OYBİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; alıntılanan değerlendirme Yargıtayın kendi gerekçesindedir.

Açık öğretim fakültesinde okuyan ve düzenli geliri bulunmayan ergin çocuğa baba, gücü oranında yardım nafakası ödemekle yükümlüdür; eğitimle çalışmanın bir arada sürdürülemeyeceği karinedir

Olay: Ergin çocuk, açık öğretim fakültesinde okuduğunu ve düzenli gelirinin bulunmadığını ileri sürerek babasından nafaka istemiştir. Yerel mahkeme babanın maaşı üzerinde icra takipleri bulunduğunu, annenin gelirinin babadan fazla olduğunu ve çocuğun açık öğretimde okuduğunu belirterek davayı reddetmiş, Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, eğitim hakkının anayasal önemini ve TMK 328/2 ile 364'ü birlikte değerlendirmiş, 328/2'nin 1963 tarihli Kurul kararındaki ilkeyi kanunlaştırdığını belirtmiştir. Günümüz ekonomik koşullarında eğitimle çalışmanın bir arada sürdürülemeyeceğini karine olarak kabul etmiştir. Çocuğun gelirli annesiyle yaşayarak ondan da destek aldığını, kesintilere rağmen babanın bir miktar nafaka ödeyebileceğini tespit ederek hakkaniyete uygun yardım nafakasına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Yine mahkemenin kabulünün aksine açık öğretim fakültesinde okuyor olmak, babanın yardım nafakası yükümlülüğünü ortadan kaldıran bir sebep olarak kabul edilemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, okul ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Üniversiteden mezun olmak tek başına eğitimin bittiği anlamına gelmez; KPSS kursu gibi faaliyetler eğitimin devamı sayılabilir; ancak çocuk işe başlayınca yardım nafakası o tarihten itibaren kaldırılır

Olay: Baba, üniversiteden mezun olan ergin çocuğuna ödediği yardım nafakasının kaldırılmasını istemiştir. Dava tarihinde çocuk mezun olmuş, ancak iş bulamamış ve KPSS kursuna devam etmektedir; yargılama sırasında bir şirkette işe başlamıştır.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, günümüz şartlarında mezuniyetin eğitim hayatının bittiği anlamına gelmediğini, edinilen meslekle ilgili işe yerleşmek için yabancı dil kursu, KPSS kursu ve sertifika programı gibi faaliyetlerin eğitimin devamı sayılması gerektiğini belirtmiştir. Dava tarihinde çocuğun babasının yardımına ihtiyacı olduğunu, ancak işe başladığı tarihten itibaren bu ihtiyacın kalmadığını tespit ederek yardım nafakasının işe başlama tarihinden itibaren kaldırılması gerektiği yönündeki değişik gerekçeyle direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Günümüz şartları gözetildiğinde çocuğun üniversiteden mezun olması başlı başına eğitim hayatının sona erdiği anlamına gelmemektedir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve değişik gerekçeyle verilmiştir. Kişi, okul ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

İki yıllık okuldan mezun olduktan sonra dört yıllık fakülteye devam eden ve cüzi kazancı ihtiyaçlarına yetmeyen ergin çocuğa baba yardım nafakası ödemelidir

Olay: Ergin çocuk meslek yüksekokulundan mezun olmuş, mesleğine uygun iş bulamamış ve dört yıllık bir fakültede üçüncü sınıfta okumaya devam etmektedir. Zaman zaman müzik yaparak kazandığı cüzi gelir ihtiyaçlarına ve okul giderlerine yetmemektedir. Yerel mahkeme nafaka isteğini reddetmiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, nafaka alacağının çocuğun kendi hakkı olduğunu, doktrine atıfla ana ve babanın nafaka yükümünün velayet hakkından bağımsız olduğunu belirtmiştir. Eğitimle çalışmanın bir arada sürdürülemeyeceği karinesini ve açık öğretimde okumanın yükümlülüğü kaldırmayacağını hatırlatarak, çocuğun babanın yardımına ihtiyacı olduğunu tespit etmiş ve hakkaniyete uygun yardım nafakasına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

“Nafaka alacaklılığı, çocuğun bireyselliğinin bir parçasıdır. Hukukumuzda, çocuk kendisini dünyaya getiren ana ve babasından bakım parası isteyebilir. Bu onun en doğal hakkıdır.”

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir; azınlık görüşü kullanılmamıştır. Kişi ve okul bilgileri aktarılmamıştır.

Eğitimi süren ergin çocuğun babasına karşı açtığı yardım nafakası davasında TMK 328/2 ile 364/1 birlikte uygulanır; tarafların durumuna göre az kalan nafaka hakkaniyete uygun miktara çıkarılmalıdır

Olay: Ergin çocuk babasına karşı yardım nafakası davası açmış, ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş ve bölge adliye mahkemesi tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve babanın kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlü olduğunu (TMK 328/2) ve herkesin yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoyuna nafaka vermekle yükümlü bulunduğunu (TMK 364/1) hatırlatmıştır. Tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre takdir edilen nafakanın az olduğunu belirterek TMK 4'teki hakkaniyet ilkesiyle daha uygun miktara hükmedilmesi için kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre davacı yararına takdir edilen yardım nafakası azdır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı gerekçe 2. Hukuk Dairesinin 19.02.2026 ve 25.06.2026 tarihli kararlarında da yer almıştır.

Yoksulluk nafakası alan ve asgari ücretle çalışarak yoksulluk sınırında bulunan anne aleyhine, velayeti babada olan çocuklar için iştirak nafakasına hükmedilemez

Olay: Boşanmada çocukların velayeti babaya bırakılmış, anne lehine yoksulluk nafakasına hükmedilmişti. Baba, annenin çalışmaya başladığını ileri sürerek çocuklar için iştirak nafakası istemiştir. Anne asgari ücretle çalışmakta ve indirilmiş de olsa yoksulluk nafakası almaya devam etmektedir. Yerel mahkeme iştirak nafakasına hükmetmiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasının çocuğun yaşı, eğitimi ve ihtiyaçları ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınarak belirleneceğini belirtmiştir. Asgari ücret düzeyinde gelirin yoksulluk nafakasına engel olmadığına ilişkin yerleşik içtihadı hatırlatarak annenin hâlen yoksulluk nafakası aldığını ve asgari ücretle çalıştığını tespit etmiş; yoksulluk sınırındaki anne aleyhine iştirak nafakasına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

“Bu nedenlerle yoksulluk nafakası alan ve yoksulluk sınırında bulunan davalı aleyhine ortak çocuklar için iştirak nafakasına hükmedilmesi yasal düzenlemelere ve hukuk kaidelerine aykırıdır.”

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir; karşı oy ve Kurulda benimsenmeyen görüş kullanılmamıştır. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

İştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri gözetilerek belirlenir; servis ve kurs giderleri belgelenen öğrenci için babanın gelirine göre artırılan nafaka uygundur

Olay: Boşanmada çocuk için bağlanan iştirak nafakasının ihtiyaçları karşılamadığı ileri sürülerek artırılması istenmiştir. Yerel mahkeme nafakayı artırmış, Özel Daire miktarı yüksek bularak kararı bozmuş, yerel mahkeme ise önceki kararında direnmiştir. Çocuk ilköğretime devam etmekte olup servis ve kurs giderleri belgelerle ispatlanmış, babanın düzenli ve asgari ücretin üzerinde bir geliri bulunmaktadır.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK 182, 328, 330 ve 331'i aktararak iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu, miktarın çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri gözetilerek belirleneceğini ve durum değişince artırılıp azaltılabileceğini belirtmiştir. Hükmedilen miktarın tarafların durumları ile çocuğun yaşı ve okul ihtiyaçlarıyla uyumlu olduğunu kabul ederek direnme kararını oy birliğiyle onamıştır.

“Görüldüğü üzere, iştirak nafakası miktarının çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri; diğer bir ifade ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları gözetilerek belirlenmesi gerekmektedir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Babalık davasıyla birlikte nafaka istenir; bölge adliye mahkemesi gerekçesinde tedbir nafakasının az olduğunu tespit ettiği hâlde hükümde tedbir nafakası hakkında karar vermezse gerekçe ile hüküm çelişir

Olay: Anne tarafından açılan babalık davasında çocuk için nafaka da istenmiştir. Bölge adliye mahkemesi gerekçesinde takdir edilen tedbir nafakasının az olduğunu belirtmiş, ancak hüküm kısmında yalnız iştirak nafakası hakkında karar vermiştir. Ayrıca dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilmemiş, çocuğa kayyım atanmamıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, babalık davasının Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilmesi ve çocuğun kayyımla temsili zorunlu olduğu hâlde bu işlemler yapılmadan esasa girildiğini tespit etmiştir. Kabule göre de TMK 333 uyarınca babalık davasıyla birlikte nafaka isteneceğini ve hâkimin babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce uygun nafakaya karar verebileceğini hatırlatarak, gerekçe ile hüküm arasındaki çelişki nedeniyle de kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“4721 sayılı Kanun'un babalık davasında geçici önlemler bölümünde yer alan 333 üncü maddesi gereğince babalık davası ile birlikte nafaka istenir ve hâkim, babalık olasılığını kuvvetli bulursa, hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Asıl bozma sebebi ihbar ve kayyım eksikliğidir; TMK 333'e ilişkin değerlendirme "kabule göre" yapılmıştır.