Kısa cevap · TMK 570
Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yetmezse en yeni tarihliden en eskisine doğru sağlararası kazandırmalardan yapılır; kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılanlar en son sırada tenkis edilir (TMK 570). Tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK 571). Bu süreler hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Vasiyetnamede bir yıl, kural olarak mirasçının açılma duruşmasında hazır bulunduğu veya vasiyetnamenin kendisine tebliğ edildiği tarihte başlar; açılma kararının kesinleşmesi beklenmez. Mirasbırakan hayattayken hiçbir süre işlemez. İptal davasının aynı dosyada ıslahla tenkise çevrilmesi hâlinde tenkis davası ilk dava tarihinde açılmış sayılır; iptal davası kaybedildikten sonra ayrıca açılan tenkis davasında ise süre çoktan dolmuş olabilir. Tenkis iddiası, karşı tarafın davasına karşı def'i olarak her zaman ileri sürülebilir.
Bu sayfada neler var? (12 bölüm)
- TMK 570 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Tenkiste Sıra: Önce Vasiyet, Sonra En Yeni Bağış; Kamuya Yararlı Kuruluşlar En Son (TMK 570)
- Tenkis Davası Süresi: Bir Yıl, On Yıl ve Hak Düşürücü Niteliği (TMK 571)
- Bir Yıllık Süre Ne Zaman Başlar? Açılma Duruşması, Tebliğ ve Sağlararası Kazandırmada Öğrenme
- İptal Davası ile Tenkis: Terditli Dava, Islah ve Sonradan Açılan Tenkis Davası
- Tenkis Def'i: Süreye Bağlı Olmayan Savunma (TMK 571/3)
- TMK 570 Yargıtay kararları
- TMK 570 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Tenkiste sıra
- Saklı payı tamamlamak için önce ölüme bağlı tasarrufların, sonra en yeni tarihliden eskiye sağlararası kazandırmaların indirilmesi (TMK 570/1).
- Hak düşürücü süre
- Dolmasıyla hakkın kendisinin sona erdiği süre; kesilmez, taraf ileri sürmese de hâkim kendiliğinden gözetir.
- Öğrenme
- Mirasçının saklı payını zedeleyen tasarrufu ve payının zedelendiğini fiilen bilmesi; vasiyetnamede kural olarak açılma duruşmasında hazır bulunma veya tebliğ.
- Mutlak (on yıllık) süre
- Öğrenmeye bakılmaksızın vasiyetnamelerde açılmadan, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren işleyen on yıllık üst sınır (TMK 571/1).
- Tenkis def'i
- Saklı paylı mirasçının, kendisine karşı açılan davada saklı payını savunma yoluyla ileri sürmesi; süreye bağlı değildir (TMK 571/3).
- Terditli dava
- Asıl istem (iptal) kabul edilmezse yedek istemin (tenkis) incelenmesinin istendiği dava; tenkis istemi ilk dava tarihine bağlanır.
Bir bakışta TMK 570
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sıra | Önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra en yeniden eskiye sağlararası kazandırmalar tenkis edilir. | TMK m. 570/1 |
| En yeni bağış yeterliyse | Daha eski bağışların lehtarları hakkındaki dava reddedilir. | 7. HD 07.05.2025 |
| Kamuya yararlı kuruluşlar | Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılanlar en son tenkis edilir. | TMK m. 570/2; 7. HD 20.06.2023 |
| Bir yıl | Saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren işler. | TMK m. 571/1 |
| On yıl | Vasiyetnamede açılmadan, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren; öğrenmeye bakılmaz. | TMK m. 571/1 |
| Vasiyetnamede öğrenme | Açılma duruşmasında hazır bulunma veya tebliğ tarihi esas alınır. | 7. HD 08.11.2022 |
| Kesinleşme | Açılma kararının kesinleşmesi beklenmez; tenfiz davası ve def'i olanağı süreyi durdurmaz. | 7. HD 18.05.2026 |
| Sağlararası kazandırma | Davacının bildirdiği öğrenme tarihi esas alınır; daha önce öğrendiğini davalı ispatlar. | 1. HD 12.04.2018 |
| Önceki dava | Aynı kazandırmaya karşı daha önce dava açan mirasçı o tarihte öğrenmiş sayılır; satış tarihi esas alınmaz. | 7. HD 24.03.2026 |
| Mirasbırakan sağken | Tenkis davası açılamaz, süre işlemez. | HGK 26.05.2022 |
| Islah | İptal davası ıslahla tenkise çevrilirse tenkis ilk dava tarihinde açılmış sayılır. | HGK 26.05.2022 |
| Ayrı tenkis davası | İptal davası sürerken süre işlemeye devam eder; sonradan açılan tenkis davası süre aşımından reddedilebilir. | 7. HD 19.09.2024 |
| Uygulanacak kanun | Ölüm 2002 sonrasındaysa kazandırma eski olsa da TMK 571 uygulanır. | 4722 s.K. m. 17; 7. HD 22.04.2024 |
| Def'i | Tenkis iddiası karşı davaya savunma olarak süreye bağlı olmaksızın ileri sürülür ve incelenmelidir. | TMK m. 571/3; 3. HD 14.04.2011 |
| Süre aşımının sonucu | Dava hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddedilir. | 7. HD 18.05.2026 |
TMK 570 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Altıncı Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali ve Tenkisi · B. Tenkis davası › III. Tenkiste sıra (570) · IV. Hak düşürücü süreler (571)
Tenkiste sıra ve hak düşürücü süreler: önce ölüme bağlı tasarruflar, yeniden eskiye sağlararası kazandırmalar, kamu kurumları ve kamuya yararlı dernek ve vakıflar en son; bir ve on yıllık süreler, iptalden sonra işleyen süre ve tenkis def'i (m. 570-571) — Madde 570
- (1)Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar, önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır.
- (2)Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 570-571 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 513. maddesi tenkis davası için bir yıllık ve beş yıllık zamanaşımı öngörüyordu; TMK 571 dış sınırı on yıla çıkarmış ve süreleri hak düşürücü hâle getirmiştir. Hangi kanunun uygulanacağı mirasbırakanın ölüm tarihine göre belirlenir (4722 s.K. m. 17). |
Tenkiste Sıra: Önce Vasiyet, Sonra En Yeni Bağış; Kamuya Yararlı Kuruluşlar En Son (TMK 570)
Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir.
Sıranın mantığı. Saklı pay önce mirasbırakanın ölümüyle hüküm doğuran vasiyet ve miras sözleşmelerinden tamamlanır; bunlar kendi aralarında orantılı olarak indirilir (TMK 563). Yetmezse sağlararası kazandırmalara geçilir ve en son yapılandan başlanarak geriye gidilir. Böylece yıllar önce bağış alan kişi, sonradan yapılan kazandırmalar saklı payı tamamlamaya yetiyorsa etkilenmez. Hesap yapılırken davacının dava etmediği bir lehtara düşen tenkis payı davalılara yüklenemez (Yargıtay 7. HD, 09.01.2025, E. 2024/231, K. 2025/133).
Yargıtay uygulaması. Mirasbırakanın birkaç yıl arayla farklı kişilere yaptığı bağışlarda, en yeni tarihli bağıştan yapılan tenkis saklı payları tamamlamaya yettiği için daha eski bağışların lehtarları hakkındaki dava reddedilmiş ve bu karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 07.05.2025, E. 2024/4068, K. 2025/2458).
Kamuya yararlı kuruluşlar en son. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar da tenkise tabidir, ancak en son sırada indirilir. Vasiyetnameyle hem kamuya yararlı bir derneğe hem de saklı paylı bir mirasçı ile başka bir kişiye kazandırma yapılan dosyada, saklı paydaki eksiğin önce diğer lehtarların fazla kazandırmalarından karşılanması gerektiği ve derneğe sıra gelmediği gerekçesiyle derneğe karşı tenkis istemi reddedilmiş, karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 20.06.2023, E. 2022/890, K. 2023/3464).
Tenkis Davası Süresi: Bir Yıl, On Yıl ve Hak Düşürücü Niteliği (TMK 571)
Bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlarsa, süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar.
Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
İki süre birlikte işler. Bir yıllık süre mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrenmesiyle başlar. On yıllık süre ise öğrenmeye bakılmaksızın vasiyetnamelerde açılma tarihinden, sağlararası kazandırmalarda mirasın açılmasından, yani mirasbırakanın ölümünden işler. Hangisi önce dolarsa dava hakkı düşer.
Hak düşürücü süre. 743 sayılı eski Kanunun 513. maddesi bir yıllık ve beş yıllık zamanaşımı öngörüyordu (Yargıtay 1. HD, 09.02.2022, E. 2021/3904, K. 2022/917). TMK 571 ile süreler hak düşürücü hâle getirilmiştir; bu nedenle davalı ileri sürmese bile hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir (Yargıtay 1. HD, 12.04.2018, E. 2015/9546, K. 2018/9023; Yargıtay 1. HD, 23.10.2018, E. 2015/14618, K. 2018/13792). Süre geçmişse dava usulden reddedilir; esastan ret hükmü kurulması Yargıtay tarafından düzeltilmiştir (Yargıtay 7. HD, 18.05.2026, E. 2025/4628, K. 2026/2776).
Mirasbırakan sağken süre yok. Hukuk Genel Kurulu, mirasbırakan hayatta olduğu sürece tenkis davası açılamayacağını ve hiçbir sürenin işlemeye başlamayacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 26.05.2022, E. 2019/178, K. 2022/738). Hangi kanunun uygulanacağı da ölüm tarihine göre belirlenir: 1970'lerde yapılmış devirler için dava açan mirasçılar yönünden, mirasbırakan 2017'de öldüğünden 743 sayılı Kanunun zamanaşımı hükümleri değil TMK 571 uygulanmış ve ölümden bir yıl içinde açılan dava süresinde kabul edilmiştir (Yargıtay 7. HD, 22.04.2024, E. 2024/489, K. 2024/2131).
İptalden sonra işleyen süre. Sonraki bir vasiyetname iptal edilince önceki vasiyetname yeniden hüküm doğuruyorsa, önceki tasarrufa karşı tenkis süreleri iptal kararının kesinleştiği tarihte başlar (TMK 571/2). Süre hesabına ilişkin pratik bilgiler için tenkis davası rehberimize bakabilirsiniz.
Bir Yıllık Süre Ne Zaman Başlar? Açılma Duruşması, Tebliğ ve Sağlararası Kazandırmada Öğrenme
Vasiyetnamede açılma duruşması. Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunduğu duruşmaya katılan mirasçı, vasiyetnameyi ve saklı payının zedelendiğini o tarihte öğrenmiş sayılır. Yargıtay, açılma duruşmasından sonraki bir yıl içinde açılan tenkis davasını süre aşımından reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 08.11.2022, E. 2021/5409, K. 2022/6693). Duruşmaya katılmayan mirasçı yönünden kural olarak vasiyetnamenin kendisine tebliğ edildiği tarih esas alınır (TMK 557-559 sayfasındaki açıklamalara bakınız).
Açılma kararının kesinleşmesi beklenmez. Mirasçıların “süre, vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşmesinden başlar” itirazı kabul görmemektedir. Bölge adliye mahkemesi, sürenin öğrenmeyle başladığını, vasiyetnamenin tenfizi için açılan davanın ve tenkisin def'i olarak ileri sürülebilmesinin dava açma süresini durdurmadığını belirtmiş; Yargıtay bu değerlendirmeye yönelik itirazları yerinde görmemiştir (Yargıtay 7. HD, 18.05.2026, E. 2025/4628, K. 2026/2776; aynı yönde Yargıtay 7. HD, 04.03.2026, E. 2025/2513, K. 2026/1215; Yargıtay 7. HD, 18.09.2025, E. 2025/288, K. 2025/3752).
Sağlararası kazandırmada öğrenme. Bağış veya satış görünümlü devirlerde öğrenme tarihi ölüm tarihi olabileceği gibi daha sonraki bir tarih de olabilir. Yargıtay, davacının bildirdiği öğrenme tarihinin esas alınacağını, davacının saklı payının zedelendiğini daha önce öğrendiğini ileri süren davalının bunu ispatlamak zorunda olduğunu belirtmiş; mirasçının tapuların kasadan çıkarılmasıyla öğrendiğini bildirdiği ve aksinin kanıtlanamadığı dosyada davanın süresinde açıldığını kabul etmiştir (Yargıtay 1. HD, 12.04.2018, E. 2015/9546, K. 2018/9023).
Satış tarihi değil öğrenme tarihi. Yargıtay, sürenin kazandırmanın yapıldığı satış tarihinden değil mirasçının kazandırmayı öğrendiği tarihten başladığını; aynı kazandırmaya karşı daha önce muris muvazaasına dayalı dava açmış olan mirasçının en geç o davanın açıldığı tarihte öğrenmiş sayılacağını belirterek, bu tarihten yıllar sonra açılan tenkis davasının reddini gerekçesini değiştirerek onamıştır (Yargıtay 7. HD, 24.03.2026, E. 2025/4766, K. 2026/1518).
İptal Davası ile Tenkis: Terditli Dava, Islah ve Sonradan Açılan Tenkis Davası
Aynı davada ıslahla tenkis. Hukuk Genel Kurulu, el yazılı vasiyetnamenin iptali için açılan ve yaklaşık iki yıl sonra ıslahla tamamen tenkis davasına dönüştürülen davada, tenkis davasının iptal davasının açıldığı tarihte açılmış sayılacağını, bu nedenle hak düşürücü sürenin geçmediğini kabul etmiştir. Aynı kararda tenkis davasının, saklı payı zedeleyen kazandırmaları yasal sınıra çeken, öncesine etkili ve yenilik doğuran bir dava olduğu da belirtilmiştir (Yargıtay HGK, 26.05.2022, E. 2019/178, K. 2022/738).
Sonradan ayrı dava riski. Vasiyetnamenin açılma duruşmasına katılan eş, yalnız iptal davası açmış, bu dava reddedilince tenkis hakkını saklı tutarak istinaftan feragat etmiş ve açılma duruşmasından üç yılı aşkın süre sonra ayrı bir tenkis davası açmıştır. İlk derece mahkemesi bir yıllık sürenin açılma duruşmasından işlediğini belirterek davayı reddetmiş, bu karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 19.09.2024, E. 2023/4724, K. 2024/3962). İptal davasının açılmış olması tenkis süresini durdurmaz; “tenkis hakkını saklı tutma” beyanı da süreyi uzatmaz.
İptal sebepleri ve iptal davasının süreleri için TMK 557-559 sayfasına bakınız.
Tenkis Def'i: Süreye Bağlı Olmayan Savunma (TMK 571/3)
Def'i her zaman ileri sürülebilir. Saklı paylı mirasçı, kendisine karşı açılan bir davada, örneğin vasiyet alacaklısının açtığı tenfiz davasında, saklı payının zedelendiğini savunma olarak ileri sürebilir; bu savunma bir yıllık veya on yıllık süreye bağlı değildir. Yargıtay, vasiyetnamenin tenfizi davasında davalıların saklı paylarının gözetilerek tasarrufun tenkisini istemesini def'i olarak değerlendirmiş ve bu def'i incelenmeden tenfize karar verilmesini bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 14.04.2011, E. 2010/19757, K. 2011/6298).
Def'i dava açma süresini durdurmaz. Def'i, karşı tarafın istemini saklı pay ölçüsünde durdurmaya yarar. Malı elinde bulunduran lehtara karşı saklı payını geri almak isteyen mirasçının ise süresi içinde dava açması gerekir; ileride def'i ileri sürebilecek olmak dava süresini uzatmaz (Yargıtay 7. HD, 18.05.2026, E. 2025/4628, K. 2026/2776).
İspat. Tenkis davasında ispat yükü davacıdadır; saklı paylı mirasçı olduğunu, mirasbırakanın ölümünü ve saklı payının zedelendiğini kanıtlamalıdır. Hukuk Genel Kurulu, saklı payı zedeleme kastının tanık ve yemin dahil her türlü delille ispatlanabileceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 07.07.2010, E. 2010/1-360, K. 2010/372).
TMK 570 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 10 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 10 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: tenkiste sıra (7. Hukuk Dairesi 2025 ve 2023), süreler ve öğrenme (7. Hukuk Dairesi 2022, 2026, 2024 ve 2026; 1. Hukuk Dairesi 2018) ile iptal, ıslah ve def'i (Hukuk Genel Kurulu 2022; 7. Hukuk Dairesi 2024; 3. Hukuk Dairesi 2011). Metinde ayrıca 6 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğu içeren Hukuk Genel Kurulu 2007, 2015, 2019, 2021 ve 2025 kararları ile 1. Hukuk Dairesi 2018 kararı kullanılmamıştır. Onama kararlarında gerekçenin alt mahkemeye ait olduğu kart notlarında belirtilmiştir. TMK 571/2'yi doğrudan uygulayan bir karar bulunamadığından bu fıkraya ilişkin açıklama kanun metnine dayanmaktadır. Kişi, kurum, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Tenkiste sıra
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Tenkis en yeni tarihli sağlararası kazandırmadan başlanarak yapılır; en yeni bağış saklı payları tamamlamaya yetiyorsa daha eski bağışların lehtarları hakkındaki dava reddedilir
Olay: Mirasbırakan 2021'de ölmüştür. Kendisinden önce ölen oğlunun çocukları olan davacılar, mirasbırakanın farklı tarihlerde, son olarak 2013, 2014 ve 2020 yıllarında taşınmazlarını oğluna ve torunlarına bağışlayarak saklı paylarını zedelediğini ileri sürerek tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi bağışların saklı payları zedeleme kastıyla yapıldığını kabul etmiş, en yeni tarihli 2020 bağışı üzerinden tenkis yaparak diğer davalılar hakkındaki davayı reddetmiştir. Davası reddedilen davalılar lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, TMK 570 uyarınca tenkisin en yeni tarihli tasarruftan başlanarak yapılacağını, 2020 tarihli bağıştan yapılan tenkisin yeterli görüldüğünü, diğer bağışların da saklı payları ihlal kastıyla yapıldığının sabit olduğunu ve dava açılırken tenkiste izlenecek sıraya göre hangi davalının sorumlu olacağının davacılarca bilinmesinin mümkün olmadığını belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı usul ve kanuna uygun bularak oy birliğiyle onamıştır.
“dava açılışında tenkiste takip edilecek sıra sonucunda davalıların sorumlu olduğu miktarların davacılar tarafından bilinmesinin mümkün olmadığı”
Ne anlama geliyor?
Birden fazla bağış varsa tenkis en son yapılandan başlar; en son bağış yeterliyse eski bağışların lehtarlarına bir şey ödetilmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; gerekçe ve alıntı bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Kamuya yararlı derneğe yapılan ölüme bağlı kazandırma en son sırada tenkis edilir; saklı paydaki eksik önce diğer lehtarların fazla kazandırmalarından karşılanır
Olay: Mirasbırakan 1976 tarihli vasiyetnamesiyle iki bağımsız bölümdeki paylarını eğitim alanında çalışan bir derneğe bırakmış, 2009'da ölmüştür. Mirasçılar iptal, olmazsa tenkis istemiş; iptal isteminden feragat etmişlerdir. Vasiyetnameyle saklı paylı bir mirasçıya ve başka bir kişiye de kazandırma yapıldığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesi derneğin kamuya yararlı dernek olduğunu, davacının saklı payındaki eksiğin önce diğer lehtarların fazla kazandırmalarından karşılanması gerektiğini belirterek derneğe karşı tenkis istemini reddetmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, davanın vasiyetnamenin okunduğu tarihten itibaren bir yıl içinde açıldığını, TMK 570/2 uyarınca kamu yararına çalışan derneğe yapılan kazandırmanın en son sırada tenkis edileceğini, belirlenen tecavüz miktarına göre derneğe sıra gelmesinin mümkün olmadığını ve terekenin pasifine ilişkin eksik araştırmanın sonucu etkilemeyeceğini belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 570'i hatırlatarak bu kararı usul ve yasaya uygun bularak oy birliğiyle onamıştır.
“Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakan kamuya yararlı bir dernek veya vakfa da kazandırma yaptıysa, saklı payınız önce diğer lehtarlardan tamamlanır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; alıntı Dairenin aktardığı kanun metnidir, somut değerlendirme ilk derece ve bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi, kurum, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Süreler ve öğrenme
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Tenkis davasında bir yıllık süre, mirasçının vasiyetnameyi ve saklı payının zedelendiğini açılma duruşmasında öğrendiği tarihten başlar; bu tarihten bir yıl içinde açılan dava süresindedir
Olay: Mirasçılar, vasiyetnamenin davalının baskısı ve tehdidiyle düzenlendiğini ileri sürerek iptalini, olmazsa tenkisini istemiştir. Vasiyetname sulh hukuk mahkemesinin duruşmasında açılmış, davacılar bu duruşmada vasiyetnameyi öğrenmiş ve yaklaşık bir ay sonra dava açmıştır. İlk derece mahkemesi iptal istemini reddetmiş, tenkis istemini de hak düşürücü süre geçtiği gerekçesiyle reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, korkutmanın ciddi ve ağır bir tehlike içermesi gerektiğini, baskının kanıtlanamadığını belirterek iptal isteminin reddini yerinde bulmuştur. Tenkis yönünden TMK 571'e göre bir yıllık sürenin saklı paylı mirasçının payının zedelendiğini öğrendiği tarihten başladığını, davacıların vasiyetnameyi ve saklı paylarının zedelendiğini açılma duruşmasında öğrendiğini ve davanın bu tarihten bir yıl içinde açıldığını belirterek süre aşımından verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“tenkis davalarında bir yıllık hak düşürücü süre, saklı paylı mirasçının (davacının), bu payının zedelendiğini öğrendiği tarihten başlar”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenin açıldığı duruşmaya katıldıysanız bir yıllık tenkis süresi o gün başlar; bu süre içinde açılan dava reddedilemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Sağlararası kazandırmada öğrenme tarihi ölümden sonra da olabilir; davacının bildirdiği öğrenme tarihi esas alınır, daha önce öğrendiğini ileri süren davalı bunu ispatlamalıdır
Olay: Mirasbırakan 1990'da bağış yoluyla bir apartmandaki bağımsız bölümleri iki oğluna devretmiştir. Mirasbırakanın ölümünden sonra davacı, saklı payının zedelendiğini oğullardan birinin yurt dışından gelip tapuları kasadan çıkarmasıyla öğrendiğini ileri sürerek tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı sonucuna varmıştır.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, TMK 571 ile 743 sayılı Kanundaki düzenlemenin aksine sürelerin zamanaşımı olmaktan çıkarılıp hak düşürücü hâle getirildiğini ve kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Öğrenme tarihinin ölüm tarihi olabileceği gibi ölümden sonraki bir tarih de olabileceğini, sürenin hesabında davacının öğrenme tarihi olarak ileri sürdüğü tarihin esas alınacağını, daha önce öğrendiğini iddia eden davalının bunu ispat etmek zorunda olduğunu açıklamıştır. Aksi kanıtlanamadığından davanın süresinde açıldığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“hak düşürücü sürenin hesabında davacının öğrenme tarihi olarak ileri sürdüğü tarihin esas alınması gerekir”
Ne anlama geliyor?
Bağışı ne zaman öğrendiğinizi dilekçede açıkça yazın; karşı taraf daha önce öğrendiğinizi ispatlayamazsa bu tarih esas alınır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Tenkis süresi kazandırmanın yapıldığı satış tarihinden değil mirasçının öğrenmesinden başlar; aynı kazandırmaya karşı daha önce dava açan mirasçı en geç o dava tarihinde öğrenmiş sayılır
Olay: Mirasbırakan 2009'da ölmüştür. Mirasçı, önce 2011'de muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açmış, bu dava dava şartı yokluğundan reddedilmiştir. 2017'de aynı kazandırmalar için yolsuz tescilin düzeltilmesi, ıslahla denkleştirme, olmazsa tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi tenkis istemini, taşınmazın 2006'daki satış tarihi ile dava tarihi arasında hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kanunun lafzına göre hak düşürücü sürenin davacının kazandırmayı öğrenmesiyle başladığını, davacının aynı kazandırmaya karşı 2011'de dava açtığını, bu nedenle öğrenme tarihinin o davanın tarihi kabul edilerek sürenin geçtiği sonucuna varılması gerektiğini belirtmiştir. Sürenin satış tarihinden başlatılmasını hatalı bulmuş, ancak sonuç değişmediği için bölge adliye mahkemesi kararını gerekçesini değiştirerek ve düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“Kanun'un lafzına göre dava konusu kazandırma yönünden hak düşürücü sürenin davacının kazandırmayı öğrenmesi ile başlayacağı açık olup”
Ne anlama geliyor?
Bir devre karşı muvazaa davası açtıysanız, tenkis için bir yıllık süreniz en geç o davayı açtığınız gün başlamıştır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (gerekçe değiştirilerek onama); alıntı Dairenindir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Tenkis sürelerinde kazandırma tarihinin değil mirasbırakanın ölüm tarihinin kanunu uygulanır; 2017'deki ölümden sonra bir yıl içinde açılan dava süresindedir, 743 sayılı Kanunun zamanaşımı hükümleri uygulanmaz
Olay: Mirasbırakanın oğlunun eşi ve çocukları olan davacılar, mirasbırakanın 1970'lerden 2006'ya uzanan dönemde satış yoluyla yaptığı devirlerin bedelsiz olduğunu ve saklı payları bertaraf etmek için yapıldığını ileri sürerek tenkis istemiştir. Mirasbırakan 2017'de ölmüş, dava 2018'de açılmıştır. İlk derece mahkemesi davayı hak düşürücü süre geçtiği gerekçesiyle usulden reddetmiş; bölge adliye mahkemesi ise 743 sayılı Kanuna göre değerlendirme yaparak davayı zamanaşımından reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın 2017'de öldüğünü ve davanın TMK 571'deki bir yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığını belirtmiştir. İlk derece mahkemesinin davayı süre aşımından reddetmesini ve bölge adliye mahkemesinin 743 sayılı Kanuna göre zamanaşımı değerlendirmesi yapmasını hatalı bulmuştur. Aynı taşınmazlar için açılan muris muvazaası davalarının sonucunun bu davayı etkileyeceğini gözeterek araştırma yapılması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Bölge Adliye Mahkemesince 743 sayılı Medeni Kanun hükümlerine göre değerlendirme yapılarak mahkeme kararı kaldırılıp davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi de doğru görülmemiştir”
Ne anlama geliyor?
Devir ne kadar eski olursa olsun, mirasbırakan 2002'den sonra öldüyse tenkis süresi TMK 571'e göre ve en erken ölümle başlar.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Süre vasiyetnamenin okunmasıyla öğrenmeden başlar, açılma kararının kesinleşmesi beklenmez; tenfiz davası ve def'i olanağı süreyi durdurmaz; süre aşımında dava usulden reddedilir
Olay: Mirasbırakan 2021'de iki vasiyetname düzenlemiş, 2022'de ölmüştür. Davacı ehliyetsizlik ve baskı iddiasıyla iptal, olmazsa tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi davanın, davacının hazır bulunduğu açılma duruşmasından ve vasiyetnamenin kendisine tebliğinden itibaren bir yıl geçtikten sonra açıldığını belirterek davayı reddetmiş, ancak hükümde esastan ret ifadesini kullanmıştır. Davacı sürenin açılma kararının kesinleşmesinden başlaması gerektiğini ileri sürmüştür.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, sürenin durması veya kesilmesinin söz konusu olmadığını, vasiyetnamenin tenfizi için açılan davanın ve hükümsüzlük ile tenkisin def'i yoluyla ileri sürülebilmesinin hak düşürücü süreyi durdurmayacağını belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu yöndeki itirazları yerinde görmemiş; yalnız hak düşürücü süre nedeniyle verilen ret kararının usulden ret olması gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyetnamenin tenfizi için açılan davanın da hak düşürücü süreyi durdurmayacağı”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenin okunduğu duruşmadan sonra bir yıl içinde dava açın; açılma kararının kesinleşmesini veya karşı tarafın tenfiz davasını beklemek süreyi uzatmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (düzelterek onama); alıntı bölge adliye mahkemesi gerekçesindendir. Açılma kararının kesinleşmesinin beklenmediğine ilişkin aynı yönde onamalar: 7. HD 04.03.2026, E. 2025/2513, K. 2026/1215; 7. HD 18.09.2025, E. 2025/288, K. 2025/3752. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
İptal, ıslah ve def'i
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
İptal davası ıslahla tamamen tenkis davasına dönüştürülürse tenkis davası iptal davasının açıldığı tarihte açılmış sayılır; mirasbırakan hayattayken tenkis davası açılamaz ve süre işlemez
Olay: Mirasçılar, el yazılı vasiyetnamenin şekil eksikliği ve ehliyetsizlik nedeniyle iptalini istemiş; davacılardan biri yaklaşık iki yıl sonra verdiği ıslah dilekçesiyle davayı tenkis davasına dönüştürmüştür. İlk derece mahkemesi iptal koşullarının gerçekleşmediğini, tenkis yönünden ise dava tarihi ile ıslah tarihi arasında bir yıllık sürenin geçtiğini belirterek davayı reddetmiş, Özel Dairenin bozma kararına karşı direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, uyuşmazlığın tenkis davası bakımından dava tarihinin mi ıslah tarihinin mi esas alınacağı olduğunu belirtmiştir. Tenkis davasının saklı payları aşan kazandırmaları yasal sınıra çekmeyi amaçlayan, öncesine etkili ve yenilik doğurucu bir dava olduğunu; sürelerin işlemeye başlaması için öncelikli koşulun mirasbırakanın ölmesi olduğunu açıklamıştır. Dava tamamen ıslah edilerek tenkis davasına dönüştürüldüğünden tenkis davasının iptal davasının açıldığı tarihte ve süre geçirilmeden açılmış sayılacağını kabul ederek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Muris hayatta olduğu sürece tenkis davası açılamayacağı gibi hiçbir süre de işlemeye başlamayacaktır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenin iptali davası devam ederken tenkis istemini ıslahla ekleyebilirsiniz; tenkis davası ilk dava tarihinde açılmış sayılır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
İptal davası reddedildikten sonra ayrıca açılan tenkis davasında bir yıllık süre açılma duruşmasından işler; iptal davasının görülmesi süreyi durdurmaz
Olay: Mirasbırakan 2011'de noterde düzenlettiği vasiyetnameyle bütün malvarlığını çocuklarına bırakmış, 2019'da ölmüştür. Sağ kalan eş, vasiyetnamenin açıldığı 2019 tarihli duruşmaya vekiliyle katılmış ve kısa süre sonra iptal davası açmıştır. Bu dava reddedilince tenkis hakkını saklı tutarak istinaftan feragat etmiş ve 2022'de ayrı bir tenkis davası açmıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi, davacının açılma duruşmasına katıldığını ve vasiyetnameyi kabul etmediğini bildirdiğini, vasiyetnameyi ve saklı payının zedelendiğini bu duruşmada öğrendiğini, bu tarih ile dava tarihi arasında bir yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu belirterek davayı reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı usul ve kanuna uygun bularak oy birliğiyle onamıştır.
“davacının vasiyetnameyi ve saklı payının zedelendiğini öğrendiği 10.09.2019 tarihi ile işbu davayı açtığı 08.12.2022 tarihi arasında TMK’nın 571 inci maddesinde öngörülen bir yıllık hak düşürücü sürenin dolmuş olduğu”
Ne anlama geliyor?
Yalnız iptal davası açmak tenkis süresini korumaz; tenkisi aynı davada terditli olarak isteyin veya bir yıl dolmadan ayrıca dava açın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; alıntı ve gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Tenkis iddiası def'i yoluyla süreye bağlı olmaksızın her zaman ileri sürülebilir; vasiyetnamenin tenfizi davasında saklı paylı davalıların tenkis def'i incelenmelidir
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnameyle bütün malvarlığını kardeşi olan davacıya bırakmıştır. Davacı vasiyetnamenin tenfizini ve taşınmazların adına tescilini istemiştir. Mirasbırakanın yasal mirasçıları olan davalılar, yargılama sırasında verdikleri dilekçeyle saklı paylarının zedelendiğini ileri sürerek tasarrufun tenkisini istemiştir. İlk derece mahkemesi bu savunmayı incelemeden tapu iptali ve tescile karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, diğer temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir. Tenkis iddiasının def'i yoluyla, süreye tabi olmaksızın her zaman ileri sürülebileceğini, davalıların yasal mirasçı olarak saklı paylarının gözetilerek tasarrufun tenkisini istediğini, mahkemenin bu def'iyi inceleyip sonucuna göre hüküm kurması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“tenkis iddiası def'i yoluyla (süreye tabi olmaksızın) her zaman ileri sürülebilir”
Ne anlama geliyor?
Size karşı tenfiz davası açılırsa süreler geçmiş olsa bile saklı payınızı savunma olarak ileri sürebilirsiniz; mahkeme bunu incelemek zorundadır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 570 ile ilgili maddeler
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
- TMK m. 572 — Miras sözleşmesinden doğan davalar: sağlıkta mal devri ve resmî defter, feragat edene verilen karşılığın tenkisi ve iade edip paylaşmaya katılma (TMK 572-574)
- TMK m. 563 — Tenkis nasıl yapılır: tenkise tabi bağışlar ve son bir yıl kuralı, sabit tenkis oranı, bölünmez malda tercih hakkı, karar günü değeri ve faiz (TMK 563-569)
- TMK m. 560 — Tenkis davası: kimler açabilir (kardeş ve yeğen açamaz), paylaştırma kuralı, saklı paylı lehtar, yetkili mahkeme ve alacaklıların hakkı (TMK 560-562)
- TMK m. 557 — Ölüme bağlı tasarrufun iptali: sınırlı iptal sebepleri, dava hakkı, kısmi iptal, bir-on-yirmi yıllık süreler ve def'i (TMK 557-559)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 542 — Vasiyetten dönme: yeni vasiyetname, yok etme, sonraki vasiyetname ve vasiyet edilen malın satılması (TMK 542-544)
- TMK m. 531 — Noterde resmî vasiyetname: iki tanık, işlemde birlik, okuyamayan mirasbırakan, tanık olamayacaklar ve saklama (TMK 531-537)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin açılma duruşmasına katıldığınız veya tebliğ aldığınız tarihi not edin; bir yıllık süre çoğu zaman bu tarihte başlar.
- 2.İptal davası açıyorsanız tenkisi de aynı dilekçede terditli (kademeli) olarak isteyin; sonradan ayrı tenkis davası açmak süre riski taşır.
- 3.Açılma kararının kesinleşmesini, tereke tespitinin bitmesini veya karşı tarafın tenfiz davası açmasını beklemeyin; bunlar süreyi durdurmaz.
- 4.Sağlararası bağışlarda bağışı ne zaman ve nasıl öğrendiğinizi dilekçede açıkça yazın; daha önce öğrendiğinizi ispat yükü karşı taraftadır.
- 5.Aynı devre karşı daha önce muris muvazaası davası açtıysanız tenkis süresinin en geç o tarihte başladığını hesaba katın.
- 6.Birden fazla bağış varsa davayı en yeni tarihli bağışın lehtarını da kapsayacak şekilde açın; tenkis en yeni bağıştan başlar.
- 7.Mirasbırakan kamuya yararlı bir dernek veya vakfa da kazandırma yaptıysa, bu kazandırmanın en son sırada indirileceğini hesaba katın.
- 8.Size karşı tenfiz veya tapu davası açılırsa tenkisi def'i olarak mutlaka ileri sürün; def'i süreye bağlı değildir.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.