Kısa cevap · TMK 560
Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesi için tenkis davası açabilir (TMK 560). Saklı pay yalnız altsoya, ana ve babaya ve sağ kalan eşe tanınmıştır; 10.05.2007'den bu yana kardeşlerin saklı payı yoktur, yeğenler de saklı paylı mirasçı değildir ve Yargıtay bu kişilerin tenkis davasını reddetmektedir. Saklı pay oranı vasiyetnamenin yapıldığı değil mirasbırakanın öldüğü tarihteki kanuna göre belirlenir. Vasiyetnameyle yapılan kazandırmalar mutlak olarak tenkise tabidir; mirasbırakanın başka mal bırakmış olması tek başına tenkisi engellemez. Kazandırma saklı paylı bir mirasçıya yapılmışsa yalnız onun kendi saklı payını aşan kısmı orantılı olarak tenkis edilir (TMK 561). Saklı payı zedelenen mirasçı dava açmazsa, iflâs idaresi veya elinde aciz belgesi bulunan alacaklıları ihtar sonrasında alacakları oranında tenkis isteyebilir; ancak mirasçının alacaklısı vasiyetnamenin iptalini isteyemez (TMK 562). Ölüme bağlı tasarrufu tamamen ortadan kaldırmak için ise ancak TMK 557'deki sebeplerle iptal davası açılabilir.
Bu sayfada neler var? (12 bölüm)
- TMK 560 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Tenkis Davası Nedir, Kimler Açabilir? Saklı Paylı Mirasçılar (TMK 560)
- Tenkis Davası Hangi Mahkemede Açılır? Görev ve Kesin Yetki
- Mirasçılar Arasında Paylaştırma: Paylaştırma Kuralı mı, Kazandırma mı? (TMK 560/2, 647)
- Kazandırma Saklı Paylı Mirasçıya Yapılmışsa: Orantılı Tenkis (TMK 561)
- Mirasçı Dava Açmazsa: Alacaklıların ve İflâs İdaresinin Tenkis Hakkı (TMK 562)
- TMK 560 Yargıtay kararları
- TMK 560 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Tenkis davası
- Saklı payı zedeleyen ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmaların tasarruf edilebilir sınıra indirilmesini sağlayan, öncesine etkili, yenilik doğuran dava (TMK 560).
- Saklı paylı mirasçı
- Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla bile yoksun bırakamayacağı paya sahip altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş (TMK 505-506).
- Tasarruf edilebilir kısım
- Saklı paylar dışında kalan ve mirasbırakanın dilediği gibi tasarruf edebileceği kısım; ölüm günündeki terekeye göre hesaplanır (TMK 507).
- Paylaştırma kuralı
- Yasal mirasçıların paylarına ilişkin tasarrufun, aksi anlaşılmadıkça payları değiştiren bir kazandırma değil, yalnız paylaşma biçimini gösteren kural sayılması (TMK 560/2, 647).
- Mutlak tenkis
- Ölüme bağlı tasarruflarla ve TMK 565'in ilk üç bendindeki sağlararası kazandırmalarla yapılan kazandırmaların, saklı payı zedeleme amacı aranmaksızın tenkise tabi olması; 565'in 4. bendinde bu amacın açık olması gerekir.
- Saklı paylı lehtar
- Kendisine kazandırma yapılan kişinin de saklı paylı mirasçı olması; yalnız kendi saklı payını aşan kısımdan orantılı sorumlu olur (TMK 561).
- Alacaklıların tenkis hakkı
- İflâs idaresinin veya aciz belgeli alacaklıların, ihtara rağmen dava açmayan mirasçı yerine alacakları oranında tenkis istemesi (TMK 562).
Bir bakışta TMK 560
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Davacı | Saklı payı zedelenen altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş. | TMK m. 505, 506, 560/1 |
| Kardeşler | 10.05.2007'den sonra ölen mirasbırakanın kardeşleri tenkis davası açamaz. | 5650 s.K.; 1. HD 07.05.2013; 1. HD 08.12.2014 |
| Yeğenler | Saklı paylı mirasçı değildir, tenkis isteyemez. | 1. HD 07.05.2013 |
| Kardeşin iptal davası | Saklı payı olmayan yasal mirasçı iptal sebeplerine dayanarak dava açabilir; bu istem incelenmelidir. | 3. HD 26.10.2016 |
| Çıkarılan ve feragat eden | Mirasçılıktan çıkarılan ve mirastan feragat eden tenkis davası açamaz. | TMK m. 511/1, 528/2 |
| Uygulanacak kanun | Saklı pay oranı mirasbırakanın ölüm tarihindeki kanuna göre belirlenir. | 4722 s.K. m. 17; 3. HD 01.07.2013 |
| Vasiyetname | Ölüme bağlı kazandırma mutlak tenkise tabidir; başka mal bırakılmış olması tenkisi engellemez. | 3. HD 13.12.2011 |
| Davacının ölümü | Davaya ölen davacının bütün mirasçıları katılmalı, katılmayan karşı çıkarsa terekeye temsilci atanmalıdır. | 7. HD 19.11.2025 |
| Paylaştırma kuralı | Yasal mirasçıların paylarına ilişkin kurallar aksi anlaşılmadıkça paylaştırma kuralıdır. | TMK m. 560/2, 647 |
| Saklı paylı lehtar | Her lehtar kendi saklı payını aşan kısımla orantılı sorumludur. | TMK m. 561; 1. HD 03.02.2016; 7. HD 22.06.2022 |
| Alacaklılar | İflâs idaresi veya aciz belgeli alacaklılar ihtar sonrası mirasçının süresi içinde tenkis isteyebilir. | TMK m. 562 |
| İhtar | İhtar dava açılmadan önce yapılmalıdır; sonradan tamamlanamayan özel dava şartıdır. | HGK 14.10.2021 (oy çokluğu) |
| Alacaklının iptal davası | Mirasçının alacaklısı vasiyetnamenin iptalini isteyemez. | 3. HD 28.05.2019 |
| Tasarrufun iptali davası | Borçlunun ana-babasının vasiyetnamesine karşı İİK 277 vd. yolu yoktur; yalnız TMK 562 tenkisi. | 12. HD 01.12.2025 |
| Alacaklının süresi | Alacaklı mirasçıya tanınan bir yıllık süre içinde dava açmalıdır; süre re'sen gözetilir. | TMK m. 562, 571; 1. HD 23.10.2018 |
| Yetkili mahkeme | Ölüme bağlı tasarrufun tenkisinde mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. | HMK m. 11/1-a; 3. HD 14.03.2016 |
| Muris muvazaası + tenkis | Tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istemlerinde taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. | HMK m. 12; 1. HD 03.12.2013 |
TMK 560 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Altıncı Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali ve Tenkisi · B. Tenkis davası › I. Koşulları: 1. Genel olarak (560) · 2. Saklı paylı mirasçılar lehine kazandırmalar (561) · 3. Mirasçının alacaklılarının hakları (562)
Tenkis davasının koşulları: saklı payın zedelenmesi, dava açabilecekler, paylaştırma kuralı, saklı paylı mirasçılara yapılan kazandırmalar ve mirasçının alacaklılarının hakları (m. 560-562) — Madde 560
- (1)Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.
- (2)Yasal mirasçıların paylarına ilişkin olarak tasarrufta yer alan kurallar, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça, sadece paylaştırma kuralları sayılır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 560-562 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. |
| 04.05.2007 | 5650 sayılı Türk Medenî Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 1-3 (RG 10.05.2007, S. 26518; yürürlük: yayımı tarihi) | Kardeşlerin saklı payını düzenleyen TMK 506/3 yürürlükten kaldırılmış, TMK 505/1 değiştirilmiştir. Kanun 10.05.2007'de yürürlüğe girmiştir; bu tarihten sonra ölen mirasbırakanların kardeşleri saklı paylı mirasçı değildir ve tenkis davası açamaz. TMK 560-562'nin kendisi değişmemiştir. |
Tenkis Davası Nedir, Kimler Açabilir? Saklı Paylı Mirasçılar (TMK 560)
Yasal mirasçıların paylarına ilişkin olarak tasarrufta yer alan kurallar, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça, sadece paylaştırma kuralları sayılır.
Tenkis ne sağlar? Mirasbırakan malvarlığının yalnız saklı paylar dışında kalan kısmında serbestçe tasarruf edebilir (TMK 505-506). Bu sınırı aşan vasiyet, miras sözleşmesi veya kanunda sayılan sağlararası kazandırmalar geçersiz olmaz; saklı payı zedelenen mirasçının açacağı tenkis davasıyla yasal sınıra indirilir. Hukuk Genel Kurulu tenkis davasını, tasarrufun iptalini değil yasal sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili ve yenilik doğuran bir dava olarak tanımlamış; mirasbırakan hayattayken bu davanın açılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 26.05.2022, E. 2019/178, K. 2022/738). Tasarrufun tamamen ortadan kaldırılması ise ancak TMK 557'deki sebeplerle açılacak iptal davası ile mümkündür.
Kimler açabilir? Davayı ancak saklı payı bulunan ve bu payı zedelenen mirasçılar açabilir: altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş. Kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır; Kanun Resmî Gazete'de yayımlandığı 10.05.2007'de yürürlüğe girmiştir (kararlarda kabul tarihi olan 04.05.2007 anılır). Yeğenlerin ise saklı payı yoktur. Yargıtay, mirasbırakanın ölüm tarihine göre kardeşlerin ve yeğenlerin saklı paylı mirasçı olmadığını belirterek tenkis istemini reddeden kararı onamış (Yargıtay 1. HD, 07.05.2013, E. 2012/10912, K. 2013/6978); kardeşlerin açtığı tenkis davasının dava şartı yokluğundan reddini de onaylamıştır (Yargıtay 1. HD, 08.12.2014, E. 2014/1520, K. 2014/19120). Ancak saklı payı olmayan kardeşler yasal mirasçı olarak iptal sebeplerine dayanabilir; bu durumda mahkeme iptal şartlarını incelemeden davayı tümden reddedemez (Yargıtay 3. HD, 26.10.2016, E. 2016/10519, K. 2016/12160). Mirasçılıktan çıkarılan kimse tenkis davası açamaz (TMK 511/1); mirastan feragat eden de mirasçılık sıfatını kaybettiği için saklı pay iddiasında bulunamaz (TMK 528/2).
Hangi kanun uygulanır? Saklı pay oranı vasiyetnamenin yapıldığı tarihteki değil, mirasbırakanın öldüğü tarihteki kanuna göre belirlenir (4722 s.K. m. 17). 1994'te yapılan vasiyetnamede “mahfuz payı oranında” miras bırakılan altsoyun payını, ölümün 2009'da gerçekleşmesine rağmen eski Kanundaki dörtte üç oranına göre belirleyen karar bozulmuş ve TMK 506'daki yarı oranının uygulanması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 3. HD, 01.07.2013, E. 2013/9138, K. 2013/11282).
Vasiyet mutlak tenkise tabidir. Vasiyetnameyle ve miras sözleşmesiyle yapılan ölüme bağlı kazandırmalar, saklı payı zedelediği ölçüde saklı payı zedeleme amacı aranmadan tenkis edilir; miras sözleşmesinde mirasbırakana karşılık verilmişse lehtar bu karşılığın tenkis oranında geri verilmesini isteyebilir (TMK 566/2). Yargıtay, vasiyetnameye sağlararası kazandırmalara ilişkin TMK 565'in 4. bendini uygulayıp saklı payı zedeleme amacının ispatını arayan ve mirasbırakanın başka taşınmazları bulunduğunu ret gerekçesi yapan kararı bozmuş; tenkisin gerekip gerekmediğinin önceden bilinemeyeceğini, terekenin tespit edilip bilirkişiye hesap yaptırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 13.12.2011, E. 2011/14754, K. 2011/20454; Yargıtay 3. HD, 19.03.2013, E. 2013/3129, K. 2013/4626).
Davacı ölürse. Yargılama sırasında ölen davacının yerini mirasçıları alır. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle malik olduğundan hepsinin davada yer alması, katılmayan mirasçı davaya karşı çıkarsa terekeye temsilci atanması gerekir; bu sağlanmadan hüküm kurulamaz (Yargıtay 7. HD, 19.11.2025, E. 2025/4504, K. 2025/4859).
Tenkis Davası Hangi Mahkemede Açılır? Görev ve Kesin Yetki
Görevli mahkeme. Tenkis davası için kanunda özel bir görev kuralı bulunmadığından davaya genel görevli asliye hukuk mahkemesi bakar (HMK 2/1).
Ölüme bağlı tasarrufların tenkisi: son yerleşim yeri. Terekenin paylaşılmasına, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine ilişkin davalarda ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK 11/1-a). Kesin yetki bir dava şartıdır; mahkeme bunu yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetir. Yargıtay, yalnız vasiyetnamede yazılı adrese dayanarak yetkisizlik kararı veren mahkemenin, mirasbırakanın ölmeden önceki son yerleşim yerini nüfus kayıtlarından ve vasiyetnamenin açılması dosyasından araştırması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 14.03.2016, E. 2016/4544, K. 2016/3756). Son yerleşim yerinin nasıl belirlendiği için TMK 575-576 sayfasına bakınız.
Muris muvazaası ile birlikte istenen tenkis: taşınmazın bulunduğu yer. Mirasbırakanın taşınmazını satış gibi göstererek devrettiği iddiasıyla tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istenen davalarda ise Yargıtay, taşınmaz üzerindeki ayni hakkı değiştirebilecek davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğunu (HMK 12/1), dava birden fazla taşınmaza ilişkinse birinin bulunduğu yerde hepsi için açılabileceğini (HMK 12/3) kabul etmiştir (Yargıtay 1. HD, 03.12.2013, E. 2013/15639, K. 2013/17187).
Mirasçılar Arasında Paylaştırma: Paylaştırma Kuralı mı, Kazandırma mı? (TMK 560/2, 647)
Paylaştırma kuralı. Mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufla paylaşmanın nasıl yapılacağını ve payların nasıl oluşturulacağını belirleyebilir; bu kurallar, kastedilmeyen bir eşitsizlik hâlinde denkleştirme olanağı saklı kalmak üzere mirasçıları bağlar (TMK 647). Yasal mirasçıların paylarına ilişkin tasarruflar da mirasbırakanın başka türlü bir arzusu anlaşılmadıkça yalnız paylaştırma kuralı sayılır (TMK 560/2). Bir tereke malının bir mirasçıya özgülenmesi de aksi anlaşılmadıkça vasiyet değil, paylaştırma kuralıdır (TMK 647/3).
Eşitsizlik varsa tenkis. Yargıtay, mirasbırakanın vasiyetnameyle yasal mirasçıları arasında eşitsizlik yaratması hâlinde bu tasarrufun tenkise konu olabileceğini kabul etmiş; ancak lehine kazandırma yapılan torunların da saklı paylı mirasçı olduğunu, bu nedenle her birinin yalnız saklı payını aşan kısımla orantılı olarak tenkise tabi tutulması gerektiğini belirterek bu kurala uyulmadan yapılan hesaba dayanan kararı bozmuştur (Yargıtay 1. HD, 03.02.2016, E. 2015/16600, K. 2016/1098).
Kazandırma Saklı Paylı Mirasçıya Yapılmışsa: Orantılı Tenkis (TMK 561)
Kendi saklı payı korunur. Kendisine kazandırma yapılan kişi de saklı paylı bir mirasçıysa, kazandırmanın tamamı değil yalnız onun kendi saklı payını aşan kısmı tenkise konu olur. Örneğin mirasbırakan evini çocuklarından birine vasiyet etmişse, diğer çocuğun açtığı tenkis davasında evi alan çocuğun da kendi saklı payı korunur; tenkis yalnız onun saklı payını aşan değer üzerinden yapılır. Tenkise tabi birden fazla ölüme bağlı tasarruf varsa, saklı paylı mirasçıya yapılan kazandırmanın saklı payı aşan kısmı ile saklı payı olmayan kişilere yapılan kazandırmalar birlikte ve orantılı olarak tenkis edilir (TMK 561).
Yargıtay uygulaması. Yargıtay, davalıların da mirasbırakanın saklı paylı mirasçısı olduğu bir dosyada, her davalıya yapılan kazandırmadan kendi saklı payı düşüldükten sonra kalan miktarın tenkise tabi tutulması, sabit tenkis oranının paydasının buna göre belirlenmesi ve her davalının sorumluluğunun ayrı ayrı hesaplanması gerektiğini belirtmiş; doğru oran bulunmadan yapılan tercihin sonuç doğurmayacağını vurgulamıştır (Yargıtay 7. HD, 22.06.2022, E. 2021/7948, K. 2022/4442). Tenkisin orantılı yapılması, bölünmez mallarda lehtarın tercih hakkı ve sağlararası kazandırmalar TMK 563-569'da; tenkiste sıra ve dava süreleri TMK 570-571'de düzenlenmiştir.
Mirasçı Dava Açmazsa: Alacaklıların ve İflâs İdaresinin Tenkis Hakkı (TMK 562)
Mirasçılıktan çıkarılanın çıkarma tasarrufuna itiraz etmemesi durumunda da iflâs idaresi veya alacaklılar, aynı koşullarla tenkis davası açabilirler.
Koşullar. Kanun, borçlu mirasçının saklı payını istemeyerek alacaklılarını zarara uğratmasını önlemek için iki gruba tenkis davası açma yetkisi verir: mirasçı iflâs etmişse iflâs idaresine ve mirasın geçtiği tarihte mirasçıya karşı elinde ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklılara. Bunun için mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşmış olması, mirasçıya dava açması için ihtarda bulunulması ve mirasçının buna rağmen dava açmaması gerekir. Dava yalnız alacağın elde edilmesi için gerekli oranda ve mirasçıya tanınan süre içinde açılabilir; mirasçılıktan çıkarılan borçlu çıkarmaya itiraz etmezse de aynı koşullar geçerlidir.
Süre mirasçının süresidir. Alacaklı için ayrı bir süre başlamaz. Yargıtay, vasiyetnamenin mirasçılar huzurunda açılmasından bir yılı aşkın süre sonra ihtarname gönderip dava açan alacaklının davasını kabul eden kararı, bir yıllık hak düşürücü sürenin kendiliğinden gözetilmesi gerektiğini belirterek bozmuştur (Yargıtay 1. HD, 23.10.2018, E. 2015/14618, K. 2018/13792). Sağlararası devre karşı açılan bir alacaklı davasında da süre geçtiği için verilen ret kararı onanmıştır (Yargıtay 4. HD, 03.12.2024, E. 2024/6491, K. 2024/12064).
Tasarrufun iptali davası değil, tenkis. Borçlunun anne veya babası mirasını vasiyetnameyle başkalarına bırakmışsa alacaklı bu vasiyetnameyi İİK 277 vd. maddelerindeki tasarrufun iptali davasıyla veya muvazaa iddiasıyla ortadan kaldıramaz; çünkü bu yollar borçlunun kendi tasarruflarına karşıdır. Yargıtay bu durumda yalnız TMK 562'deki tenkis yoluna gidilebileceğini, haciz sırasında borçlunun haczi kabil malı bulunmadığına ilişkin tutanağın geçici aciz belgesi niteliğinde olduğunu ve alacaklıya icra müdürlüğünden İİK 94 uyarınca yetki belgesi alması için süre verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 12. HD, 01.12.2025, E. 2025/4762, K. 2025/7736).
İhtar dava açılmadan önce yapılmalı. Hukuk Genel Kurulu, oy çokluğuyla verdiği bir kararda, TMK 562'deki ihtarın dava açılırken bulunması gereken ve yargılama sırasında tamamlanamayan özel bir dava şartı olduğunu; tebliğ edilemeden geri dönen ihtarname üzerine açılan davanın usulden reddinin doğru olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 14.10.2021, E. 2020/540, K. 2021/1223, oy çokluğu). Karar oy çokluğuyla verildiğinden kart olarak alınmamıştır; ancak uygulamada ihtarın davadan önce usulüne uygun tebliğ edilmesi en güvenli yoldur.
İptal davası açılamaz. Bu yetki yalnız tenkisle sınırlıdır. Yargıtay, mirasçının alacaklısının vasiyetnamenin iptalini isteyemeyeceğini, TMK 558'in iptal davasını açabilecek kişileri açıkça belirlediğini ve alacaklının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 28.05.2019, E. 2017/16774, K. 2019/5057). Aynı Hukuk Genel Kurulu kararında iflâs idaresinin de vasiyetnamenin iptalini isteyemeyeceği oy çokluğuyla kabul edilmiştir.
Uygulamaya yönelik hesap örnekleri için tenkis davası rehberimize bakabilirsiniz.
TMK 560 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 11 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 11 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: tenkis davasının koşulları (3. Hukuk Dairesi 2011, 2013 ve 2016; 1. Hukuk Dairesi 2013; 7. Hukuk Dairesi 2025), görev ve yetki (3. Hukuk Dairesi 2016), paylaştırma ve saklı paylı lehtar (1. Hukuk Dairesi 2016; 7. Hukuk Dairesi 2022) ve alacaklıların hakları (3. Hukuk Dairesi 2019; 12. Hukuk Dairesi 2025; 1. Hukuk Dairesi 2018). Metinde ayrıca 6 karar dayanak olarak anılmıştır. Kartlardaki kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. TMK 562'deki ihtarın niteliğine ilişkin Hukuk Genel Kurulu 2021 kararı OY ÇOKLUĞUYLA verildiğinden kart yapılmamış, metinde bu niteliği belirtilerek anılmıştır; oy çokluğu içeren diğer Hukuk Genel Kurulu (2021, 2024) ve 1. Hukuk Dairesi 2015 kararları kullanılmamıştır. Tenkisin orantılı yapılması, bölünmez mal ve sağlararası kazandırmalar TMK 563-569, sıra ve süreler TMK 570-571 kapsamındadır. Kişi, kurum, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Tenkis davasının koşulları
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyetname ile yapılan kazandırma mutlak tenkise tabidir; saklı payı zedeleme amacının ispatı aranmaz, mirasbırakanın başka taşınmaz bırakmış olması tenkisi engellemez
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlettiği vasiyetnameyle bir taşınmazdaki payını oğlu ile kızına bırakmış, kendisinden önce ölen oğlunun çocukları olan davacılara vasiyetnamede yer vermemiştir. Davacılar yanılma ve zorlama iddiasıyla vasiyetnamenin iptalini, ıslahla da tenkisini istemiştir. İlk derece mahkemesi, vasiyetnamenin ölümden bir yıldan önce yapıldığını, TMK 565'in 4. bendi uyarınca saklı payı etkisiz kılma amacının ispatlanması gerektiğini, bunun ispatlanamadığını ve mirasbırakanın başka taşınmazları bulunduğunu belirterek her iki istemi reddetmiştir.
Karar: Diğer temyiz itirazlarını yerinde görmeyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, tenkis yönünden TMK 560 ve 561'i hatırlatarak vasiyetnameyle yapılan tasarrufun sağlararası değil ölüme bağlı bir tasarruf olduğunu ve mutlak tenkise tabi bulunduğunu, başka taşınmazların varlığının ret gerekçesi olamayacağını, tenkisin gerekip gerekmediğinin önceden bilinemeyeceğini belirtmiştir. Terekenin tespit edilip uzman bilirkişiye ayrıntılı tenkis hesabı yaptırılması ve harcın tamamlatılması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“murisin vasiyetname ile yaptığı tasarrufun, sağlararası bir tasarruf olmayıp, ölüme bağlı bir tasarruf olduğu ve mutlak tenkise tabi olduğu gözetilmemiştir”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetname saklı payınızı zedeliyorsa, mirasbırakanın size başka bir mal bırakmış olması tenkis isteminizi tek başına engellemez; hesap bilirkişiyle yapılır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 3. HD 19.03.2013, E. 2013/3129, K. 2013/4626. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Saklı pay oranı vasiyetnamenin yapıldığı değil mirasbırakanın öldüğü tarihteki kanuna göre belirlenir; eski Kanun döneminde yapılan vasiyetname yeni oranlara göre yorumlanır
Olay: Mirasbırakan 1994'te noterde düzenlettiği vasiyetnamede altsoyundan olan davacının “mahfuz payı oranında” miras alacağını belirtmiş, 2009'da ölmüştür. Davacı, payının vasiyetnamenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan eski Kanuna göre yasal payın dörtte üçü olarak hesaplanmasını ve vasiyetnamenin bu oranda tenfizini istemiş; ilk derece mahkemesi mirasbırakanın uzun süre iradesini değiştirmediği gerekçesiyle bu oranı esas alarak tenfize karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, mirasçılık ve mirasın geçişinin mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirleneceğini (4722 s.K. m. 17) açıklamıştır. Vasiyetnameyi yasal mirasçılık esaslarına göre kaleme alan mirasbırakanın tasarrufunun, amacının farklı olduğu anlaşılmadıkça mirasın açıldığı tarihteki kanuna göre yorumlanacağını, kardeşlerin saklı payının 2007'de kaldırılması gibi değişikliklerin de tamamlayıcı yorumla dikkate alınacağını belirtmiştir. Altsoyun saklı payının TMK 506 uyarınca yasal payın yarısı olduğu gözetilmeden karar verilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“mirasçılık ve mirasın geçişinin miras bırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirleneceğini hükme bağlamıştır”
Ne anlama geliyor?
Eski bir vasiyetnamedeki “saklı pay” ifadesi, mirasbırakanın öldüğü tarihteki kanuna göre hesaplanır; 2002 sonrası ölümlerde altsoyun saklı payı yasal payın yarısıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Yeğenler saklı paylı mirasçı değildir; mirasbırakanın ölüm tarihine göre 5650 sayılı Kanunla saklı payı kaldırılan kardeşler de tenkis isteyemez
Olay: Davacılar, bir bağımsız bölümün bedelinin büyük kısmını mirasbırakanın ödediğini, mirasbırakanın daha sonra kendi adına kayıtlı yarı payın çıplak mülkiyetini eşine bağışladığını ve bu işlemin mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi iddiaların kanıtlanamadığını ve saklı paya müdahale bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, bedelin mirasbırakanca ödendiği iddiası ve bağış yoluyla yapılan pay temliki yönünden 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri bulunmadığını belirtmiştir. Tenkis istemi yönünden TMK 506 uyarınca yeğenlerin saklı paylı mirasçı olmadığını, mirasbırakanın ölüm tarihi gözetildiğinde kardeşlerin de 5650 sayılı Kanunla saklı pay sahibi olmaktan çıkarıldığını belirterek sonucu itibarıyla doğru bulduğu kararı oy birliğiyle onamıştır.
“tenkis isteği bakımından TMK’nun 506. maddesi uyarınca yeğenlerin saklı paylı mirasçı olmadıkları, miras bırakanın ölüm tarihi nazara alındığında kardeşlerin de 5650 Sayılı Yasa ile saklı pay sahibi mirasçı olmaktan çıkartıldıkları”
Ne anlama geliyor?
Yeğenlerin saklı payı yoktur; kardeşler de 10.05.2007'den sonra ölen mirasbırakan yönünden saklı paylı değildir. Her iki grup da tenkis davası açamaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ONAMA kararıdır; alıntı Dairenin kendi gerekçesindendir. Aynı yönde, kardeşlerin açtığı tenkis davasının dava şartı yokluğundan reddinin onandığı: 1. HD 08.12.2014, E. 2014/1520, K. 2014/19120. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Saklı payı kaldırılan kardeşler tenkis isteyemez; ancak yasal mirasçı olarak ileri sürdükleri iptal sebepleri incelenmeden dava tümden reddedilemez
Olay: Evli ve çocuksuz olarak ölen mirasbırakan vasiyetnameyle bir taşınmazdaki yarı payını eşyalarıyla birlikte eşine bırakmıştır. Kardeşleri, vasiyetnamenin kanuni şekle uygun yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini ve mirasbırakanın baskı altında tutulduğunu ileri sürerek iptalini, olmazsa tenkisini istemiştir. İlk derece mahkemesi, kardeşlerin saklı payının 2007'de kaldırıldığını belirterek hem iptal hem tenkis istemini reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 557'deki iptal sebeplerini hatırlatarak davacıların şekle aykırılık ve baskı iddiasıyla iptal, bunun yanında tenkis isteyerek terditli dava açtıklarını, mahkemenin ise iptal şartlarının oluşup oluşmadığını hiç incelemeden, yalnız saklı pay bulunmadığı gerekçesiyle davayı tümden reddettiğini belirtmiştir. Tarafların delilleri toplanarak iptal istemi hakkında karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnamenin iptal şartları oluşup oluşmadığı araştırılmadan eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile davanın tümden reddi doğru görülmemiş”
Ne anlama geliyor?
Saklı payınız olmasa bile yasal mirasçıysanız vasiyetnamenin iptalini isteyebilirsiniz; mahkeme bu istemi ayrıca incelemek zorundadır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metninin son satırında tarih 20.10.2016 olarak yazılmıştır; künye Yargıtay kaydındaki tarihe göre verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Tenkis davasında ölen davacının mirasçıları terekeye elbirliğiyle maliktir; tümü davada yer almadıkça veya terekeye temsilci atanmadıkça hüküm kurulamaz
Olay: Mirasbırakanın eşi ve kızları, mirasbırakanın oğluna ve gelinine bağış yoluyla yaptığı temliklerin saklı paylarını zedelediğini ileri sürerek tenkis istemiştir. Davalılardan birine karşı dava ayrılmış ve ayrı dosyada tapu iptali ile tescile karar verilmiştir. Yargılama sırasında davacılardan ikisi ölmüş; bunlardan birinin mirasçılarından biri davaya katılmamıştır. İlk derece mahkemesi, bozmaya uyduktan sonra taşınmazların sabit tenkis oranında bölünemeyeceğini belirterek tenkis alacağının ödetilmesine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ölen davacının mirasçılarının terekeye iştirak hâlinde malik olduğunu, davaya katılmayan mirasçının davada yer alması, karşı çıkması hâlinde terekeye temsilci atanması gerektiğini ve bu görülebilirlik koşulu sağlanmadan hüküm kurulamayacağını belirtmiştir. Ayrıca ayrılan davada iptal kararının kesinleşmesiyle terekeye dönecek taşınmazların tenkis hesabında terekenin aktifine eklenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“davaya karşı çıkması hâlinde terekeye temsilci atanması ve ondan sonra işin esasının incelenmesi gerekirken, davanın görülebilirlik koşulu göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması isabetsizdir”
Ne anlama geliyor?
Tenkis davası sürerken davacı ölürse, onun bütün mirasçılarının davaya katılması veya terekeye temsilci atanması gerekir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Görev ve yetki
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamenin iptali ve tenkisi davasında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir; son yerleşim yeri vasiyetnamedeki adrese göre değil nüfus kayıtları araştırılarak belirlenir
Olay: Davacılar, noterde düzenlenen vasiyetnamenin ehliyetsizlik ve irade sakatlığı nedeniyle iptalini, olmazsa tenkisini istemiştir. Davalı, mirasbırakanın yerleşim yerinin ve vasiyet edilen taşınmazların başka bir ilde bulunduğunu belirterek yetki itirazında bulunmuştur. İlk derece mahkemesi, vasiyetnamede yazılı adrese dayanarak mirasbırakanın son yerleşim yerinin o il olduğunu kabul etmiş ve yetkisizlik kararı vermiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin iptali ve tenkisi istemiyle açılan davaya mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde bakılacağını (HMK 11), bu yetkinin kesin olduğunu ve dava şartı olarak her aşamada kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Yerleşim yerinin sürekli kalma niyetiyle oturulan yer olduğunu, tespitinde öncelikle nüfus kayıtlarının esas alınacağını açıklamıştır. Vasiyetnameden yaklaşık on üç yıl sonra ölen mirasbırakanın ölmeden önceki son yerleşim yerinin nüfus müdürlüğünden sorulması ve vasiyetnamenin açılması dosyasının getirtilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Vasiyetnamenin iptali ve tenkisi istemiyle açılan davaya, mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde bakılması gerekir”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameye karşı tenkis davasını mirasbırakanın öldüğü tarihteki yerleşim yerinde açın; bu yer vasiyetnamede yazan adrese göre değil nüfus kaydına göre belirlenir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil ile kademeli tenkis istemlerinde taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğuna ilişkin: 1. HD 03.12.2013, E. 2013/15639, K. 2013/17187. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Paylaştırma ve saklı paylı lehtar
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Vasiyetname yasal mirasçılar arasında eşitsizlik yaratıyorsa tenkis mümkündür; ancak lehine kazandırma yapılan saklı paylı mirasçılar yalnız saklı paylarını aşan kısımla orantılı olarak tenkise tabidir
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlettiği vasiyetnameyle taşınmazlarını kızı ile kendisinden önce ölen iki oğlunun çocukları olan torunları arasında paylaştırmıştır. Kızı, saklı payının zedelendiğini ileri sürerek torunlara karşı tenkis istemiş; ilk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etmiş ve davada davalı gösterilmeyen bir kişi hakkında da hüküm kurmuştur.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, vasiyetname ile yapılan kazandırmaların mutlak tenkise tabi olduğunu, yasal mirasçıların paylarına ilişkin kuralların aksi anlaşılmadıkça paylaştırma kuralı sayılacağını (TMK 560/2, 647) ve eşitsizlik yaratan tasarrufun tenkise konu olabileceğini açıklamıştır. Ancak kazandırma yapılan torunların da saklı paylı mirasçı olduğunu, her birinin saklı payından fazla aldığı miktarın orantılı olarak tenkis edilmesi ve sabit tenkis oranının buna göre belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Hesabın, kazandırma bulunmadığı hâlde torunların ölen babasının terekesi üzerinden yapılmasını ve davada taraf olmayan kişi hakkında hüküm kurulmasını da hatalı bularak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“saklı pay sahibi birden fazla mirasçıya ölüme bağlı tasarrufla yapılan ve tasarruf nisabını tecavüz eden teberruların tenkisinin istenmesi halinde, bu mirasçılardan herbirine saklı paylarından fazla isabet eden miktarlar orantılı olarak tenkise tabidir”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakan malları mirasçıları arasında eşitsiz dağıtmışsa, fazla alan mirasçı yalnız kendi saklı payını aşan kısımdan sorumlu olur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Davalılar da saklı paylı mirasçıysa her birine yapılan kazandırmadan kendi saklı payı düşülerek tenkis hesaplanır; doğru sabit tenkis oranı bulunmadan yapılan tercih sonuç doğurmaz
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlettiği vasiyetnameyle bir mirasçısını mirasçılıktan çıkarmıştır. Çıkarılan mirasçı vasiyetnamenin iptalini istemiş; çıkarma sebebi ispatlanamadığından Yargıtay'ın önceki bozma kararında tasarrufun davacının saklı payı dışında yerine getirileceği (TMK 512/3) ve davanın tenkis davası olarak görülmesi gerektiği belirtilmiştir. İlk derece mahkemesi bundan sonra bir bağımsız bölümdeki payın iptali ile davacı adına tesciline karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, davalıların da mirasbırakanın saklı paylı mirasçısı olduğunu, TMK 561 uyarınca her davalıya yapılan kazandırmadan kendi saklı payı düşüldükten sonra kalan miktarın tenkise tabi tutulması, tenkiste sıraya (TMK 570) uyulması ve sorumluluğun her davalı için ayrı hesaplanması gerektiğini belirtmiştir. Doğru sabit tenkis oranı bulunmadan yapılan tercihin sonuç doğurmayacağını, feragat edilen ev eşyası ve araçların tenkise konu tereke içinde hesaplandığını ve bölünebilirlik araştırılmadan tescil kararı verildiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“her bir davalıya yapılan kazandırma tutarından kendi saklı payı düşüldükten sonra bulunacak miktar tenkise tabi tutulmalıdır”
Ne anlama geliyor?
Birden fazla saklı paylı mirasçıya kazandırma yapılmışsa bilirkişi hesabı her mirasçının kendi saklı payını ayrı ayrı gözetmelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Alacaklıların hakları
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasçının alacaklısı vasiyetnamenin iptalini isteyemez; TMK 562 alacaklılara yalnız belirli koşullarla tenkis davası açma hakkı tanır
Olay: Mirasbırakanın oğlundan alacaklı olan kişi, icra takibi sonucunda borçlunun miras payını haczettirmiştir. Mirasbırakanın sözlü vasiyetle borçlu oğluna bir şey bırakmadığı anlaşılınca, vasiyetin alacağın tahsilini engellemek için muvazaalı yapıldığını, mirasbırakanın ehliyetinin araştırılması gerektiğini ve sözlü vasiyetin geçerli olmadığını ileri sürerek iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi sözlü vasiyetin şekle uygun olduğunu belirterek davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, iptal davasını ancak tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısının açabileceğini (TMK 558), TMK 562'nin ise alacaklılara yalnız iflâs veya aciz belgesi ve ihtar koşullarıyla tenkis davası açma hakkı tanıdığını belirtmiştir. Mirasçının alacaklısının vasiyetnamenin iptalini isteme hakkı, yani aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davanın bu gerekçeyle reddi gerektiğini belirterek sonucu doğru bulunan kararı gerekçesini değiştirerek oy birliğiyle onamıştır.
“mirasçının alacaklısı davacının vasiyetnamenin iptalini talep hakkı, başka bir söyleyişle taraf sıfatı (aktif husumeti) bulunmamaktadır”
Ne anlama geliyor?
Borçlunuz mirastan çıkarılmışsa vasiyetnamenin iptalini isteyemezsiniz; koşulları varsa yalnız TMK 562'ye göre tenkis yolunu kullanabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir (gerekçe düzeltilerek onama). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi
Borçlunun babasının yaptığı vasiyetname, alacaklı tarafından İİK 277 vd. tasarrufun iptali veya muvazaa yoluyla ortadan kaldırılamaz; alacaklı ancak TMK 562'deki tenkis yoluna başvurabilir, haciz tutanağı geçici aciz belgesi sayılır
Olay: Bir trafik kazasından doğan alacakları için borçlu hakkında icra takibi yapan alacaklılar, borçlunun babasının ölümünden kısa süre önce yaptığı vasiyetnameyle taşınmazlarını borçlu dışındaki mirasçılara ve borçlunun oğluna bıraktığını, bunun alacaklılardan mal kaçırmak için yapıldığını ileri sürmüştür. Tasarrufun iptalini, olmazsa TMK 562'ye göre tenkis hükümlerinin uygulanmasını istemişlerdir. İlk derece mahkemesi vasiyetnameyi borçlunun yasal miras payı ve alacakla sınırlı olarak iptal etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, İİK 277 vd. maddelerindeki tasarrufun iptali davasının borçlunun kendi tasarruflarına karşı açılabileceğini, borçlu tarafından yapılmayan, babasının düzenlediği vasiyetnamenin muvazaa veya tasarrufun iptali yoluyla ortadan kaldırılamayacağını belirtmiştir. Alacaklıların ancak TMK 562 uyarınca, mirasçıya tanınan süre içinde tenkis davası açabileceğini; haciz sırasında borçlunun haczi kabil malı bulunmadığına ilişkin tutanağın geçici aciz belgesi niteliğinde olduğunu ve yetki belgesi bulunmayan davacıya İİK 94 uyarınca icra müdürlüğünden yetki belgesi alması için süre verilmesi gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“söz konusu tasarrufların borçlu tarafından yapılması gerekir”
Ne anlama geliyor?
Borçlunuzun anne veya babası mirasını vasiyetnameyle başkalarına bırakmışsa tasarrufun iptali davası değil, koşulları varsa TMK 562'ye dayalı tenkis davası açmalısınız.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. İİK 94 yetki belgesi ve geçici aciz belgesi yönünden aynı yönde: 4. HD 01.11.2022, E. 2022/1269, K. 2022/13551; (Kapatılan) 17. HD 25.10.2016, E. 2014/17309, K. 2016/9328. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Alacaklının TMK 562'ye dayalı tenkis davası mirasçıya tanınan bir yıllık süreye bağlıdır; bu süre hak düşürücüdür ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir
Olay: Mirasçıdan alacaklı olan kişi, borçlunun annesinin vasiyetnameyle taşınmazlarını borçlunun kız kardeşine bıraktığını, borçlunun saklı payının zedelendiğini ve ihtarnameye rağmen borçlunun tenkis davası açmadığını ileri sürerek alacağı oranında tenkis istemiştir. Vasiyetname mirasçılar huzurunda açılıp okunmuş, alacaklı bundan bir yılı aşkın süre sonra borçluya ihtarname göndermiş ve davayı açmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, TMK 562 uyarınca alacaklıların ihtar koşuluna uyarak ancak saklı payı zedelenen mirasçıya tanınan süre içinde tenkis davası açabileceğini belirtmiştir. TMK 571/1'deki bir yıllık sürenin hak düşürücü olduğunu ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetileceğini açıklamıştır. Vasiyetnamenin mirasçılar huzurunda açılmasından itibaren bir yıl geçtikten sonra açılan davanın reddi gerektiğini belirterek kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“yasada belirtilen ihtar koşuluna uyulmak suretiyle alacaklılar veya iflas halinde iflas idaresi, saklı payına tecavüz edilen mirasçıya tanınan süre içerisinde tenkis davası açabilirler”
Ne anlama geliyor?
Borçlunuzun mirasçı olduğu bir vasiyetname varsa hızlı davranın: ihtarı ve davayı mirasçının bir yıllık süresi dolmadan yapmanız gerekir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Sağlararası bir devre karşı açılan alacaklı davasında bir yıllık süre geçtiği için verilen ret kararını onayan: 4. HD 03.12.2024, E. 2024/6491, K. 2024/12064 (ONAMA). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 560 ile ilgili maddeler
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
- TMK m. 572 — Miras sözleşmesinden doğan davalar: sağlıkta mal devri ve resmî defter, feragat edene verilen karşılığın tenkisi ve iade edip paylaşmaya katılma (TMK 572-574)
- TMK m. 570 — Tenkis davası süresi: bir yıl ne zaman başlar, on yıl, açılma kararının kesinleşmesi, iptalden tenkise ıslah, tenkiste sıra ve tenkis def'i (TMK 570-571)
- TMK m. 563 — Tenkis nasıl yapılır: tenkise tabi bağışlar ve son bir yıl kuralı, sabit tenkis oranı, bölünmez malda tercih hakkı, karar günü değeri ve faiz (TMK 563-569)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
- TMK m. 557 — Ölüme bağlı tasarrufun iptali: sınırlı iptal sebepleri, dava hakkı, kısmi iptal, bir-on-yirmi yıllık süreler ve def'i (TMK 557-559)
- TMK m. 510 — Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): sebepler, ispat yükü, saklı pay, torunlar ve aciz belgesi (TMK 510-513)
- TMK m. 527 — Miras sözleşmesi ve mirastan feragat: şekil şartı, ivazlı-ivazsız feragatin çocuklara etkisi, kısmi feragat ve veraset ilamı (TMK 527-530)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 545 — Miras sözleşmesinin şekli ve sona ermesi: noter ve iki tanık, ölünceye kadar bakma sözleşmesi, yazılı anlaşma, dönme ve önce ölme (TMK 545-549)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Tenkis davası açmadan önce saklı paylı mirasçı olup olmadığınızı ve saklı pay oranınızı mirasbırakanın ölüm tarihindeki kanuna göre belirleyin.
- 2.Kardeş veya yeğenseniz tenkis isteyemezsiniz; vasiyetnamede ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği varsa iptal davasını değerlendirin.
- 3.Vasiyetnameyle yapılan kazandırmalar mutlak tenkise tabidir; mirasbırakanın size başka mal bırakmış olması davanızı tek başına engellemez.
- 4.Kazandırma yapılan kişi de saklı paylı mirasçıysa, hesapta onun kendi saklı payının düşülmesi gerektiğini bilirkişiye hatırlatın.
- 5.Davayı saklı payınızı zedeleyen bütün lehtarlara karşı açın; dava edilmeyen lehtara düşecek tenkis payını davalılardan isteyemezsiniz.
- 6.Dava sırasında taraflardan biri ölürse onun bütün mirasçılarının davaya katılmasını, gerekirse terekeye temsilci atanmasını sağlayın.
- 7.Vasiyetnameye karşı tenkis davasını mirasbırakanın öldüğü tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde açın; muris muvazaasıyla birlikte tapu iptali istiyorsanız taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir.
- 8.Borçlu bir mirasçının alacaklısıysanız dava açmadan önce mirasçıya ihtarname tebliğ ettirin, aciz belgesini ve gerekiyorsa icra müdürlüğünden yetki belgesini hazırlayın; iptal davası açamazsınız.
- 9.Tenkis davasını süresi içinde açın: saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılmadan, diğer tasarruflarda ölümden itibaren on yıl (TMK 571).
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.