TMK Madde 406: Savurganlık, Bağımlılık, Kötü Yaşama Tarzı ve Kötü Yönetim Nedeniyle Kısıtlama

Savurganlık, parasal gücü aşan, bilinçsiz, amaçsız ve aşırı gider eğiliminin alışkanlığa dönüşmesi; kötü yönetim ise malvarlığını ciddi olarak tehlikeye düşürmedir; taşınmazın çocuğa ve toruna devri bu şartları tek başına karşılamaz

Olay: Kısıtlanması istenen kişi bir taşınmazını oğluna ve torununa devretmiş ve devrin nedenini açıklamıştır. Sulh hukuk mahkemesi kişinin TMK 406 uyarınca kısıtlanmasına karar vermiş; karar kısıtlananın vekili ve vasi adayları tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 406'ya göre kısıtlama için sebeplerden biri nedeniyle kişinin kendisini veya ailesini darlık ya da yoksulluk tehlikesine sokması ve bu yüzden devamlı korunmaya muhtaç olması ya da başkalarının güvenliğini tehdit etmesi gerektiğini belirtmiştir. Devirle ilgili açıklama karşısında savurganlık ve kötü yönetimin ispatlanmadığını, başka delil de bulunmadığından talebin reddedilmesi gerektiğini belirterek kısıtlama kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Savurganlık, kendi parasal gücünü aşan, bilinçsiz, amaçsız ve aşırı derecede giderler yapma eğilimi ve bunun alışkanlığa dönüşmesi, kötü yönetim ise, yararını düşünmeden malvarlığını ciddi olarak tehlikeye düşürme durumudur.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Savurganlık için malî güç hesaba katılmadan ve gelecek düşünülmeden yapılan gereksiz harcamalarla malvarlığının elden çıkarılması ve bunun darlık ve yoksulluk tehlikesi yaratması gerekir; yaşça küçük biriyle evlenmek ve bir taşınmazı düşük bedel göstererek satmak savurganlık değildir

Olay: Kısıtlanması istenen kişi kendisinden yaşça küçük biriyle evlenmiş ve bir taşınmazını tapuda değerini düşük göstererek üçüncü bir kişiye satmıştır. Sulh hukuk mahkemesi kişinin savurganlık nedeniyle kısıtlanmasına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, savurganlık nedeniyle kısıtlamanın şartlarını sayarak bu şartlar yoksa kimsenin savurgan sayılamayacağını, somut olaydaki evlilik ve satışın kişinin savurgan olduğunu göstermediğini belirtmiş; davanın reddi gerekirken yetersiz gerekçeyle verilen kısıtlama kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlanması istenen kişinin tek taşınmazını satmış olması tek başına vesayet altına alınmasını gerektirmez; TMK 406'daki diğer hâller ciddi delillerle ispatlanmalıdır

Olay: Sulh hukuk mahkemesi, tek taşınmazını satan kişinin TMK 406 uyarınca vesayet altına alınmasına karar vermiş; Özel Dairenin bozmasına karşın önceki kararında direnmiştir.

Karar: Özel Daire bozma kararında, tek taşınmazın satılmasının tek başına vesayeti gerektirmediğini ve maddedeki diğer hâllerin varlığını kabule yeterli ciddi delil ve olgu bulunmadığını belirtmişti. Hukuk Genel Kurulu bu gerekçeyi benimseyerek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Kısıtlanması talep edilen davalının 2006 yılında tek taşınmazını satmış olması tek başına vesayet altına alınmasını gerektirmez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; alıntı Hukuk Genel Kurulunca benimsenen Özel Daire (2. HD 31.10.2011) bozma gerekçesindendir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 406'ya dayalı kısıtlama kişiyi sınırlı ehliyetsiz konuma getirir, TMK 405'e dayalı kısıtlama tam ehliyetsizliğin tespitidir; kötü yönetim nedeniyle kısıtlı kişi hakkında akıl hastalığı raporu varsa boşanma mahkemesi sulh hukuka ihbarda bulunup sonucu beklemelidir

Olay: Karşılıklı boşanma davasında Yargıtay'ın önceki bozması üzerine erkek sağlık kuruluna sevk edilmiş ve heyet raporu vesayet altına alınmasının uygun olduğunu bildirmiştir. Bu sırada erkek, başka bir dosyada kötü yönetim nedeniyle TMK 406 uyarınca kısıtlanmış ve babasının velayeti altında bırakılmıştır. Mahkeme yargılamaya devam ederek boşanma davaları hakkında hüküm kurmuştur.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ergin bir kişinin kısıtlanmasının sınırlı ehliyetsizlik (TMK 406) veya tam ehliyetsizliğin tespiti (TMK 405) şeklinde olabileceğini ve bunların farklı sonuçlar doğurduğunu belirtmiştir. Akıl hastalığı nedeniyle kısıtlama hâlinde kişinin fiil ehliyetinin ortadan kalkacağını gözeterek, TMK 405'e göre kısıtlama için sulh hukuk mahkemesine ihbarda bulunulması ve sonucunun beklenmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Kişinin, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebine dayalı olarak kısıtlanması (TMK md.405) ile savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim sebebine dayalı olarak (TMK md.406) kısıtlanması farklı hukuki sonuçlar doğurmaktadır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; dosya eski temyiz usulüne tabidir. Kişi, yer ve kurum bilgileri ile sağlık ayrıntıları aktarılmamıştır.

Kötü yönetim nedeniyle kısıtlamada yapılan harcamalar kadar geride kalan malvarlığı, satış bedelleri, taşınmazların gerçek değeri ve banka hesap hareketleri denetime elverişli biçimde araştırılmalıdır

Olay: Sulh hukuk mahkemesi, kişinin yaşı, yaptığı taşınmaz satışları ve çektiği krediler nedeniyle malvarlığını kötü yönettiği ve kendisini ile ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açtığı gerekçesiyle TMK 406 uyarınca kısıtlanmasına karar vermiştir. Kişinin satılan taşınmazlar dışında başka taşınmazları da bulunmaktadır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kişinin bir kısım harcama yapmış olsa da geride kalan malvarlığı gözetildiğinde tasarrufların darlık ve yoksulluk tehlikesine yol açıp açmadığının araştırılmadığını, satış bedelleri, mevcut taşınmazların gerçek değerleri ve banka kayıtlarında olağanüstü harcama bulunup bulunmadığının Yargıtay denetimine imkân verecek şekilde belirlenmediğini belirterek kısıtlama kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“kısıtlı adayı bir kısım harcama yapmışsa da, geride kalan malvarlığı da göz önünde bulundurulduğunda tasarrufların kendisini veya ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açıp açmadığına yönelik yeterli araştırma yapılmadığı”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı dosyanın bozma sonrası seyrinde verilen ret kararı 2. HD 01.11.2024, E. 2024/5290, K. 2024/8133 ile onanmıştır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Kötü yönetim ve savurganlık nedeniyle kısıtlama kararında kişinin ispatlanan hangi fiilleri nedeniyle bu sonuca varıldığı gösterilmeli; taşınmaz kayıtları, akit tabloları ve icra dosyaları getirilip kişinin açıklaması alınmalıdır

Olay: Yakını, kısıtlanması istenen kişinin yeniden evlendiğini ve mülklerinin sattırıldığını ileri sürmüştür. Bozma üzerine sulh hukuk mahkemesi, kişinin malvarlığını kötü yönettiği ve savurgan olduğu gerekçesiyle kısıtlamaya karar vermiş; karar kısıtlı adayı tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kararda kişinin ispatlanan hangi fiillerinden dolayı malvarlığını kötü yönettiğinin ve savurganca davrandığının kabul edildiğinin anlaşılamadığını belirtmiştir. Elden çıkarıldığı iddia edilen taşınmazların kayıt ve akit tablolarının, varsa icra takip dosyalarının getirilmesi ve kişinin açıklaması alındıktan sonra bütün delillerin değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“kısıtlı adayının konuya ilişkin beyanı alındıktan sonra, dosyadaki bütün delillerin değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesidir”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişisel ve ailevi ayrıntılar aktarılmamıştır.

Adli Tıp Kurumu raporu akıl sağlığı yönünden vasi atanmasını gerekli görmese de dilekçede malvarlığının kötü yönetildiği ileri sürülmüşse mahkeme TMK 406 yönünden re'sen araştırma yapmalıdır

Olay: Bir kişi, ileri yaştaki annesinin malvarlığını kötü yönetmesi nedeniyle de vasi atanmasını istemiştir. Adli Tıp Kurumu raporu vasi atanmasının gerekmediğini bildirince mahkeme başka delil toplamadan talebi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, vesayet hükümlerinin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve re'sen araştırma yapılabileceğini belirterek, malvarlığının kötü yönetildiği iddiası hakkında TMK 406 yönünden re'sen ve tarafların gösterecekleri delillerin toplanması gerekirken eksik incelemeyle verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Bahis oyunları oynamak tek başına kısıtlama sebebi değildir; eşin malî yükümlülüklerini yerine getirmemesi karşısında diğer eş TMK 199 uyarınca tasarruf yetkisinin sınırlanmasını isteyebilir

Olay: Bir kişi, eşinin TMK 406 uyarınca kısıtlanmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiş; sulh hukuk mahkemesi talebi kabul etmiştir. Kısıtlanan eş kararı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 406'nın şartlarını sayarak bahis oyunları oynamanın tek başına kısıtlama sebebi olmadığını, kişinin savurgan yaşadığına veya malvarlığını kötü yönetip ailesini darlık ve yoksulluğa düşürdüğüne dair delil bulunmadığını belirtmiştir. Eşlerden birinin malî yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde diğer eşin istemi üzerine hâkimin tasarruf yetkisini sınırlayabileceğini (TMK 199) hatırlatarak kısıtlama kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Bahis oyunları oynamak tek başına kısıtlama sebebi teşkil etmez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Kumar alışkanlığı nedeniyle darlık ve yoksulluk tehlikesi iddiası yalnız başvuranın beyanıyla ispatlanamaz; TMK 406'nın şartları kesin kanaat oluşturacak şekilde araştırılmalıdır

Olay: Sulh hukuk mahkemesi, kişinin kumar alışkanlığı olduğu ve bu suretle kendisini ve ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine sebep olabileceği gerekçesiyle TMK 406 uyarınca kısıtlanmasına karar vermiş; karar kısıtlı adayı tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bu iddialara ilişkin olarak başvuran vasi adayının beyanı dışında dosyada başka bir bilgi ve belge bulunmadığını, TMK 406'daki şartların oluşup oluşmadığı konusunda kesin kanaat oluşturacak yeterli bir araştırma yapılmadığını belirterek kısıtlama kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Şöyle ki, kısıtlı adayının kumar alışkanlığı olduğu ve bu suretle kendisini ve ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine sebep olabileceğine yönelik davacı/vasi adayının beyanı dışında, dosya kapsamında başka bir bilgi ve belgenin yer almadığı anlaşılmaktadır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Alkol bağımlılığı nedeniyle kısıtlamada bağımlılık sağlık kurulu raporuyla tespit edilmeli; bağımlılık varsa kişinin kendisini ve ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesi ve korunmaya muhtaçlığı malvarlığı re'sen araştırılarak belirlenmelidir

Olay: Bir kişi, eşinin alkol bağımlılığı nedeniyle TMK 406 uyarınca kısıtlanmasını istemiş; sulh hukuk mahkemesi talebi kabul etmiş ve karar kısıtlı adayı tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, kısıtlı adayının alkol bağımlılığı konusunda sağlık kurulu raporu alınması, bağımlılık anlaşılırsa bunun kişiyi ve ailesini darlık ve yoksulluk tehlikesine sokup sokmadığının ve kişinin bu yüzden korunmaya muhtaç olup olmadığının malvarlığı re'sen araştırılarak belirlenmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeyle verilen kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Heyet raporu vasi atanmasını gerekli görmeyip müşavir atanmasını önermişse mahkeme yalnız duruşmadaki gözlemine dayanarak talebi reddedemez; yasal danışman atanması değerlendirilmelidir

Olay: Kişinin savurganlığı ve malvarlığını kötü yönetmesi nedeniyle kısıtlanması istenmiştir. Heyet raporu hafif bilişsel bozukluk bulunduğunu, vasi atanmasının gerekmediğini ama müşavir atanması gerektiğini bildirmiş; kişi duruşmada kısıtlanmak istemediğini söylemiş ve mahkeme, gözlemine dayanarak talebi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 406 ve 429'u aktararak heyet raporunda müşavir atanmasının gerekli görüldüğünü, bu durumda kişiye yasal danışman atanması gerekirken mahkemenin yaptığı gözleme dayanarak hüküm kurmasının hatalı olduğunu belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“mahkemece yapılan gözleme istinaden yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozma nedeni yapılmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Okuma yazma bilmemek ve malvarlığının çokluğu tek başına fiil ehliyetinin sınırlanmasını gerektirmez; savurganlık, bağımlılık ve kötü yönetim saptanmamışsa yasal danışman da atanamaz

Olay: Kişinin akıl sağlığı ve malvarlığını kötü yönetmesi nedeniyle kısıtlanması, birleşen davada kayyım veya yasal danışman atanması istenmiştir. Kolluk araştırmasında savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı ve kötü yönetim bulunmadığı bildirilmiş; mahkeme kısıtlama için yeterli sebep bulunmadığını ama malvarlığının çokluğu ve okuma yazma bilmemesi nedeniyle yasal danışman atanmasına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kısıtlama sebeplerinin kanunda sınırlı olarak sayıldığını, TMK 429'un ancak koruma ihtiyacı bulunan kişiye uygulanabileceğini belirtmiştir. Okuma yazma bilmemenin ve malvarlığının çokluğunun tek başına fiil ehliyetinin sınırlanmasını gerektirmediğini, kayyım atanmasının şartlarının da oluşmadığını, davanın reddi gerekirken yasal danışman atanmasının doğru olmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“bir kişinin okuma yazma bilmemesi ve malvarlığının çokluğu tek başına fiil ehliyetinin kısıtlanmasını gerektirmediği gibi, kayyım atanması için de kanunun aradığı şartların oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme sonucu yasal danışman atanması doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlama talebi reddedilse bile başvuranın terditli olarak istediği yasal danışman atanması ayrıca araştırılıp karara bağlanmalıdır

Olay: Bir kişi, yetmiş yaşındaki annesinin yaşı ve çevresinin etkisiyle mallarını satmaya ve devretmeye başladığını ileri sürerek kısıtlanmasını, bu uygun görülmezse yasal danışman atanmasını istemiştir. Mahkeme TMK 405 ve 406 şartlarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, yasal danışmanlık talebini değerlendirmemiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kısıtlama talebinin reddine yönelik itirazları yerinde görmemiş; ancak vesayet hükümlerinin kamu düzenine ilişkin olduğunu, terditli yasal danışman talebi hakkında hiçbir değerlendirme yapılmadığını belirterek hükmü bu yönden oy birliğiyle bozmuştur.

“yasal danışmanlık gerekip gerekmediği yönünden araştırma ve inceleme yapılıp oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi bozma nedeni yapılmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Alkol bağımlılığı nedeniyle kısıtlanan kişinin kaldırma isteminde, bağımlılığın sürdüğü bildirilmiş ve hastaneye sevk gerekli görülmüşse rapor sonucu beklenmeli ve tanıklar dinlenmelidir; yalnız kolluk araştırması yetmez

Olay: Alkol bağımlılığı nedeniyle kısıtlanan kişinin vesayetin kaldırılması istemi üzerine vasi, bağımlılığın sürdüğünü bildirmiş; mahkeme de kişinin rapor için hastaneye sevkine gerek görmüş, ancak yalnız kolluk araştırmasına dayanarak kaldırma kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 406 ve 475'i aktararak rapor sonuçlarının beklenmesi, tanıkların dinlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken salt kolluk araştırmasıyla yetinilmesinin yetersiz araştırma olduğunu belirterek kaldırma kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“rapor sonuçlarının beklenmesi, tanıkların dinlenmesi ve sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken salt kolluk araştırması yaptırılarak yetersiz araştırma ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Savurganlık ve alkol bağımlılığı nedeniyle kısıtlanan kişinin bağımlılığı sürüyor ve darlık ve yoksulluk tehlikesi devam ediyorsa kısıtlılığın devamına karar verilir; vasinin şahsına itiraz ise önce vesayet, sonra denetim makamında incelenir

Olay: Kısıtlı, artık alkol almadığını ve vasinin kendisine yardımcı olmadığını ileri sürerek kısıtlamanın kaldırılmasını istemiştir. Bozma sonrası yapılan yargılamada bağımlılık tedavisinin sağlanamadığı, tanık anlatımları ve kolluk araştırmasına göre alkol kullanımının sürdüğü ve kişinin darlık ve yoksulluk tehlikesi içinde olduğu anlaşılmış, mahkeme kısıtlılığın devamına karar vermiştir.

Karar: İlk derece mahkemesi, TMK 406'daki sebeplerin devam ettiği ve kısıtlılığın sona ermesini gerektiren bir durum bulunmadığı gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, bozma ilamı doğrultusunda işlem yapıldığını belirterek hükmü onamış; vasinin şahsına yönelik itirazların TMK 422 ve 488 uyarınca önce vesayet makamında, yerinde görülmezse denetim makamında kesin olarak incelenmesi için dosyayı mahkemesine göndermiştir (oy birliği).

“kısıtlılık sebeplerinin devam ettiği kanaatine varılmakla kısıtlılık halinin devamına dair karar verilmiştir”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; kısıtlılığın devamına ilişkin gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.