TMK Madde 408: İstek Üzerine Kısıtlama — Yaşlılık, Engellilik, Ağır Hastalık veya Deneyimsizlik Nedeniyle Kendi İsteğiyle Vasi Atanması (TMK 428 ve 476 ile)

Kısıtlanmak isteyen kişinin davayı bizzat açması gerekmez, açılan davada isteğini bildirmesi yeterlidir; ancak istek tek başına yetmez, 408'deki durumda olduğunu ve bu nedenle işlerini yönetemediğini ispat etmesi gerekir

Olay: Kısıtlama istemiyle açılan davada, gözlerinin görmediği ileri sürülen kişi duruşmaya katılarak kısıtlanmak istediğini bildirmiştir. Mahkeme davayı aktif husumet yokluğu nedeniyle reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 408'e göre kısıtlama için kişinin bizzat dava açmasının şart olmadığını, açılan davada isteğini bildirmesinin yeterli olduğunu belirtmiştir. Kişinin kısıtlanmayı istemesinin ise tek başına yetmeyeceğini, 408'de sayılan durumda bulunduğunu ve bu nedenle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat etmesi gerektiğini; delillerin toplanıp gerekirse kendiliğinden araştırma yapılması gerekirken davanın husumetten reddinin bozmayı gerektirdiğini oy birliğiyle kararlaştırmıştır.

“Türk Medeni Kanununun 408. maddesine göre kısıtlama kararı verilebilmesi için, kısıtlanması istenilen kişinin kendisinin bizzat dava açmasına gerek olmayıp, açılan bir davada bu isteğini bildirmesi de yeterlidir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 2013 öncesi metin ("sakatlığı") aktarılmıştır. Aynı yönde: 2. HD 26.12.2011, E. 2011/12332, K. 2011/23616. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kaza sonucu yürüyemeyen ve başkasının yardımına muhtaç kişi 408'e göre kısıtlanmayı istemekte haklıdır; yıllarca kısıtlanmayı istememiş olması isteğin reddi için sebep değildir

Olay: Geçirdiği kaza nedeniyle yürüyemeyen, tekerlekli sandalyeye bağlı ve fiziki olarak başkasının yardımına ihtiyaç duyan kişi kısıtlanmasını istemiştir. Mahkeme isteği reddetmiş, kişi kararı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 408'i ve kişinin dinlenmeden kısıtlanamayacağını öngören 409/1'i hatırlatmış; toplanan deliller ve resmî sağlık kurulu raporuyla kişinin durumunun 408'e uygun olduğunu tespit etmiştir. Uzun yıllardır bu durumda olup daha önce kısıtlanmayı istememiş olmanın ret sebebi olmadığını, vesayet makamının vasiyi belirlerken eşin ve yakın hısımların önceliğini (TMK 414) gözeteceğini belirterek ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Davacının yirmi sekiz yıldır bu durumda olduğu halde bugüne kadar kısıtlanmasını istememiş olması isteğin reddi için yasal bir sebep değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 2013 öncesi metin aktarılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Hastalık tek başına bir vesayet sebebi değildir; ağır hastalık ancak 408 koşullarıyla isteğe bağlı kısıtlama sebebidir ve engellilik raporu 405 ile 409/2'deki raporun yerine geçmez

Olay: Baba, engelli oğlu için vasi atanmasını istemiştir. Mahkeme, kısıtlanması istenen kişiye tebligat yapmadan, hastalık nedeniyle kısıtlanmasına ve babasının velayeti altında bırakılmasına karar vermiştir. Kararı hem davacı hem de kısıtlanması istenen kişi temyiz etmiş, Yargıtay'da duruşma yapılmıştır.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, vesayet işlerinin çekişmesiz yargı işi olduğunu ve dosya üzerinden karar verme imkânının ilgiliye tebligat zorunluluğunu kaldırmadığını belirtmiştir. Kanunda sayılan vesayet sebepleri arasında hastalığın bulunmadığını, ağır hastalığın ancak 408 koşulları gerçekleşirse isteğe bağlı kısıtlama sebebi olduğunu; kararın yasal dayanağının gösterilmediğini ve hükme esas alınan özür raporunun 405 ile 409/2'ye uymadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuş, kısıtlanması istenen kişi yararına vekâlet ücretine hükmetmiştir.

“Türk Medeni Kanunu'nun 404 ve devamı maddelerinde vesayeti gerektiren nedenler belirlenmiş, bunlar arasında hastalık bulunmamakta, 408. madde koşullarının gerçekleşmesi halinde ağır hastalık isteğe bağlı kısıtlanma nedeni olarak düzenlenmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde, akıl sağlığı değerlendirmesi içermeyen engelli sağlık kurulu raporunun 405 kısıtlamasına dayanak olamayacağına: 8. HD 25.01.2018, E. 2017/7986, K. 2018/1389. Kişi bilgileri ve ücret tutarı aktarılmamıştır.

İsteğe bağlı kısıtlamada kişi dinlenmeden karar verilemez; usulünce davet edilip delilleri sorulmalıdır

Olay: Kısıtlama istemiyle açılan davada mahkeme, kısıtlanması istenen kişiyi dinlemeden karar vermiş; karar temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık sebebiyle kısıtlanmayı isteyen kişinin TMK 409 uyarınca dinlenmeden kısıtlanamayacağını; kişinin usulünce davet edilip delillerinin sorularak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ve kararı oy birliğiyle bozmuştur. Bozma sebebine göre vasinin sıfatına ilişkin itirazı incelemeye gerek görmemiştir.

“Böyle bir kimse dinlenilmeden isteği sebebiyle kısıtlanamaz (TMK.md.409).”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 2013 öncesi metin aktarılmıştır. Aynı yönde: 8. HD 20.02.2018, E. 2017/3030, K. 2018/2528; 2. HD 20.01.2010, E. 2009/10526, K. 2010/1212. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kişi dinlenmeden ve kısıtlanmak isteyip istemediği sorulmadan verilen 408 kısıtlaması, kanun yollarına başvurulmadan kesinleşmiş olsa da kanun yararına bozulmuştur

Olay: Davacı, ileri yaştaki ve hasta olan kişinin kendi işlerini göremediğini ileri sürerek kısıtlanmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiştir. Mahkeme, kişinin beyanını almadan 408'e göre kısıtlama kararı vermiş; karar kanun yollarına başvurulmadan kesinleşmiştir.

Karar: Kararın kanun yararına bozulması istenmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kısıtlama sebeplerinin kanunda sınırlı olarak sayıldığını ve isteğe bağlı kısıtlamada kısıtlanması istenenin dinlenmesinin zorunlu olduğunu (TMK 409/1) belirtmiştir. Kişinin yargılama sırasında dinlenmediğini ve kısıtlanmak isteyip istemediğinin sorulmadığını tespit ederek hükmü, sonuca etkili olmamak kaydıyla, oy birliğiyle kanun yararına bozmuştur.

“Mahkemece kısıtlanması istenilen dinlenerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, beyanı alınmaksızın karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir kanun yararına bozma kararıdır; bozma sonuca etkili değildir. Aynı yönde: 8. HD 20.02.2018, E. 2017/3030, K. 2018/2528; 8. HD 25.01.2018, E. 2017/7986, K. 2018/1389. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Yaşlı babaya vasi istemi 408'e dayanır; hukuki niteleme hâkime aittir, kişiye tebligat yapılmadan ve kısıtlama nedeni ispatlanmadan dosya üzerinden karar verilemez

Olay: Davacı, babasının yaşlı olduğunu ve işlerini yapamadığını belirterek vasi atanmasını istemiştir. Mahkeme davayı 405 kapsamında değerlendirmiş, alınan rapora dayanarak kısıtlanması istenen kişiye tebligat yapmadan dosya üzerinden reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, olayları açıklamanın taraflara, hukuki nitelemenin hâkime ait olduğunu ve davanın 408'e dayandığını belirtmiştir. Vesayet işlerinin çekişmesiz yargı işi olduğunu, dosya üzerinden karar verme imkânının tebligat zorunluluğunu kaldırmadığını; kişinin beyanı alınmadan ve kısıtlama nedeni ispatlanmadan karar verilemeyeceğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“kısıtlanması istenilenin beyanı alınmadan ve kısıtlanma nedeni ispatlanmadan karar verilemeyeceğinden ayrıca dava kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle resen araştırmayı gerektirdiğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 320/1. maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde, dosya üzerinden verilen ret kararlarını bozan: 18. HD 17.03.2014, E. 2013/20119, K. 2014/4847; 18. HD 04.03.2014, E. 2013/18056, K. 2014/3913; 18. HD 18.11.2014, E. 2014/9878, K. 2014/16532; 18. HD 11.05.2015, E. 2015/6518, K. 2015/7932. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Ağır hasta kişi duruşmaya getirilemiyorsa hâkim bulunduğu yerde beyanını almalı; beyan alınması hiç mümkün değilse dava reddedilmemeli, temsil kayyımı atanmalıdır

Olay: Yatalak ve ağır hasta olup huzurevinde kalan kişi için çocuğu vasi atanmasını istemiştir. Sağlık kurulu raporunda kişinin 408'e göre vesayet altına alınması gerektiği bildirilmiş; mahkeme ise tüm çabalara rağmen kişinin beyanı alınamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 408'in yanında hastalık nedeniyle ivedi işini göremeyen ergine temsil kayyımı atanmasını öngören TMK 426/1'i ve kayyım atanmasında vasi atanması usulünün uygulanacağını belirten TMK 431'i aktarmıştır. Kişi mahkemeye getirilemiyorsa hâkimin bizzat bulunduğu yerde beyanını alması, beyan alınması mümkün olmazsa temsil kayyımı atanması gerektiğini belirterek ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kararda 408, 2013 değişikliğinden önceki ifadeyle ("sakatlığı") aktarılmıştır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Yaşlılık ve hastalık nedeniyle kısıtlanması istenen kişi duruşmada işlerini görebildiğini ve kısıtlanmayı kabul etmediğini söylemişse 408'e göre kısıtlama kararı verilemez

Olay: Davacı, babasının yaşlılık ve hastalık nedeniyle işlerini göremeyecek durumda olduğunu ileri sürerek kısıtlanmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiştir. Raporda akıl hastalığı veya akıl zayıflığı saptanmamış, vasi gerekmediği bildirilmiştir; mahkeme buna rağmen 408'e göre kısıtlama kararı vermiştir. Kararı hem kısıtlanan kişi hem de vasi adayı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, raporda 405 kapsamında akıl hastalığı veya akıl zayıflığı tespiti bulunmadığını, kişinin duruşmada kendi işlerini görebilecek gücü olduğunu ve kısıtlanmayı kabul etmediğini beyan ettiğini belirtmiştir. Bu durumda davanın reddi gerekirken kabul edilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“kendi işlerini görebilecek gücünün olduğunu, kısıtlanmayı kabul etmediğini beyan etmiştir. Bu durumda davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Kişinin kısıtlanma talebi yoksa, rapor akıl sağlığının yeterli olduğunu gösteriyorsa ve malvarlığının bir kısmının devri darlık tehlikesi yaratmıyorsa 405, 406 ve 408 koşulları oluşmaz

Olay: Davacı, babasının yaşlı ve rahatsız olduğunu, malvarlığını iyi yönetemediğini ve bir taşınmazını bedelini almadan torununa devrettiğini ileri sürerek 405, 406 ve 408 uyarınca kısıtlanmasını istemiştir. Raporda kişinin akli dengesinin yeterli olduğu ve vasi gerekmediği bildirilmiş; adına kayıtlı yedi taşınmazdan üçünü devrettiği, dördünün hâlen adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 405, 406 ve 408'i aktarmış; raporun akıl sağlığının yeterli olduğunu gösterdiğini ve kalan malvarlığı karşısında darlık veya yoksulluğa düşme tehlikesinin ispatlanamadığını belirtmiştir. Kişinin kısıtlanma talebi de bulunmadığından üç maddenin koşullarının oluşmadığını, davanın reddi gerekirken kabulünün doğru olmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“kısıtlı adayının kısıtlanma talebinin bulunmaması ve bütün dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde Türk Medeni Kanununun 405, 406 ve 408. maddeleri koşullarını taşımayan davanın reddine karar verilmesi gerekirken”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

İsteğe bağlı kısıtlama kişinin iradesine dayandığından kişi bu isteğinden her zaman dönebilir; kısıtlanan kişi kararı temyiz ederek kısıtlanmak istemediğini bildirirse kısıtlama isteği reddedilmelidir

Olay: Davacı, babasının engelli olduğunu ve kendi işlerini göremediğini ileri sürerek vasi atanmasını istemiştir. Sağlık kurulu raporu vasi gerekmediğini bildirmiş, ancak kişi duruşmada yaşlılığı nedeniyle işlerini göremediğinden kısıtlanmak istediğini söylemiş ve mahkeme 408'e göre kısıtlama kararı vermiştir. Kişi, kısıtlanmasını gerektiren bir sebep bulunmadığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 408 ile kendi isteğiyle kısıtlanan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasını düzenleyen 476'yı aktarmıştır. Kısıtlama kararı ilgilinin isteğine bağlı olarak verildiğinden kısıtlının bu isteğinden her zaman geri dönebileceğini belirtmiş ve temyiz dilekçesindeki açıklama karşısında kısıtlama isteğinin reddine karar verilmek üzere hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Kısıtlama kararı ilgilinin isteğine bağlı olarak verildiğine göre kısıtlının her zaman için bu isteğinden geri dönmesi mümkündür.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişinin isteğinden dönmesi, kısıtlama kararı kesinleşmeden temyiz aşamasında gerçekleşmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Yakınlar yaşlılık, akıl sağlığı ve mal satışı iddialarıyla dava açtığında mahkeme 405, 406 ve 408'i ayrı ayrı değerlendirmeli; önce kısıtlama, yeterli sebep yoksa yasal danışmanlık araştırılmalıdır

Olay: Çocukları, ileri yaştaki annelerinin yaşı ve hastalığı nedeniyle işlerini idare edemediğini, okuma yazması olmadığını ve taşınmazlarının satılması için çocuklarının tanımadığı bir kişiye vekaletname verdiğini ileri sürerek kısıtlanmasını istemiştir. Mahkeme resmî sağlık kurulu raporuna dayanarak yasal danışman atamıştır.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, davanın dilekçedeki anlatıma göre 405, 406 ve 408 kapsamında olduğunu ve hukuki nitelemenin hâkime ait olduğunu belirtmiştir. 405 ve 408 yönünden yapılan değerlendirmeyi yerinde bulmuş; ancak mal satışı iddiasına rağmen 406 yönünden hiçbir araştırma yapılmadığını, önce 406'ya göre kısıtlamayı gerektiren bir neden bulunup bulunmadığının, yoksa yasal danışman atanmasını gerektiren bir durum olup olmadığının incelenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“mahkemece, dava dilekçesinde davacının bildirdiği hususlar doğrultusunda öncelikle vesayet sonra yasal danışmanlık gerekip gerekmediği yönünden araştırma ve inceleme yapılıp oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 405 ve 408 yönünden temyiz itirazları reddedilmiş, bozma 406 ve yasal danışmanlık araştırmasına dayanmıştır. Aynı yönde: 8. HD 25.01.2018, E. 2017/7932, K. 2018/1394. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

İşitme engelli ergin için kendi başvurusu bulunmadığından isteğe bağlı kısıtlama yapılmasa bile, kişinin korunması için yasal danışman atanmasının gerekip gerekmediği araştırılmalıdır

Olay: Anne, dilsiz ve sağır olduğunu belirttiği çocukları için vasi atanmasını istemiştir. Mahkeme, küçük olan çocukların velayet altında bulunduğunu; ergin olan çocuğun ise işitme engelli olup akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunmadığını, isteğe bağlı vesayet için kendisinin usulüne uygun dava açmadığını ve duruşmalara katılmadığını belirterek davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, akıl hastalığı veya akıl zayıflığına bağlı fiil ehliyetsizliğinin 405'e göre kısıtlama sebebi olduğunu, kısıtlama için yeterli sebep bulunmayan erginin korunması için ise TMK 429 uyarınca yasal danışman atanabileceğini belirtmiştir. Raporda vasi gerekmediği bildirilmiş olsa da her iki kulakta ileri derecede işitme kaybı nedeniyle yasal danışmanlığın değerlendirilmediğini; yargılama sırasında ergin olan diğer çocuk yönünden de önce vesayetin, sonra yasal danışmanlığın araştırılması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuş, diğer temyiz itirazlarını reddetmiştir.

“her iki kulaktan ileri derecede işitme kaybı bulunması nedeniyle yasal danışman atanmasının uygun olup olmayacağı yönünde herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. İsteğe bağlı kısıtlama yönünden ilk derece mahkemesinin gerekçesi aktarılmıştır; Daire bozmayı yasal danışmanlık araştırmasına dayandırmıştır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Akıl hastalığı bulunmayan, ileri yaştaki, diyabet nedeniyle bacağı kesilmiş ve kısıtlanmak istediğini açıkça söyleyen kişi için 408 koşulları oluşur; davanın tümden reddi hatalıdır

Olay: Davacı, ileri yaştaki ve hasta üvey babasının kendi işlerini göremediğini belirterek kısıtlanmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiştir. Raporlarda akıl hastalığı tespit edilmemiş, diyabet ve dizaltı ampütasyonu nedeniyle yüzde 80 vücut fonksiyon kaybı bulunduğu ve bu hâliyle vasi gerekmediği belirtilmiştir. Kişi duruşmada bakıma muhtaç olduğunu ve kısıtlanmak istediğini açıkça söylemiş, mahkeme ise davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, raporlarda akıl hastalığı bulunmadığını, ancak mahkemenin gözlemine göre de kişinin kendi başına hareket yeteneğinin olmadığını ve kısıtlanmak istediğini açıkça ifade ettiğini belirtmiştir. Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde 408 koşullarının oluştuğunu, istek üzerine kısıtlama talebinin kabulü gerekirken davanın tümden reddini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde Türk Medeni Kanunu'nun 408. maddesi koşullarının oluştuğu ve istek üzerine kısıtlama talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, mahkemece yazılı şekilde davanın tümden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 2013 öncesi metin aktarılmıştır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Yatağa bağımlı ve işlerini göremeyen kişi için yalnız akıl sağlığı raporuyla yetinilemez; bedensel durumu hakkında rapor alınmalı ve kişi dinlenmelidir

Olay: Davacı, hastalığı ve engelliliği nedeniyle bakımını üstlendiği üvey annesi için, hasta bakıcı ödemesi alınabilmesi amacıyla vasi atanmasını istemiştir. Psikiyatri raporunda kişinin akıl sağlığının yerinde olduğu, vasi gerekmediği ve vekalet verebileceği belirtilmiş, mahkeme davayı reddetmiştir. Dosyadaki diğer raporlara göre kişi yüzde 96 oranında özürlü ve yatağa bağımlıdır.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, dosyadaki raporlara göre kişinin yatağa bağımlı olduğunu ve işlerini göremeyecek durumda bulunduğunu, istemin 408 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sunulan raporlar da dikkate alınarak Adli Tıp Kurumundan rapor alınması ve kişinin dinlenmesi gerekirken yalnız akıl hastalığı ve akıl zayıflığı yönünden alınan rapora dayanılmasını doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“kısıtlanması istenen kişinin de dinlenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken salt akıl hastalığı ve zayıflığı yönünden rapor alınarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kararda 408, 2013 değişikliğinden önceki ifadeyle ("sakatlığı") aktarılmıştır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Epilepsi ve kalp rahatsızlığı nedeniyle bakıma ihtiyacı olduğunu söyleyen ve yasal danışman değil vasi isteyen kişiye, rapor kendi işlerini görmede kısmen yeterli olduğunu gösteriyorsa 408'e göre vasi atanmalıdır

Olay: Boşandığı eşi, yüzde 70 engelli olan ve bakımını üstlendiği kişi için vasi atanmasını istemiştir. Kişi duruşmada epilepsi ve kalp hastası olduğunu, zaman zaman işlerini görmekte zorlandığını, aklen rahatsız olmadığını, yasal danışman istemediğini ve bakımı için vasi atanmasını istediğini söylemiştir. Psikiyatri raporunda kişinin kendi işlerini görmekte kısmen yeterli olduğu ve başkalarının yardımına muhtaç olabileceği belirtilmiş; mahkeme ise raporda müşavir kayyım önerildiği ve kişinin yasal danışman istemediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 408'i aktararak kişinin duruşmada bakıma ihtiyacı olduğunu belirtip vasi atanmasını istediğini, raporda da kendi işlerini görmede kısmen yeterli olup başkalarına muhtaç olabileceğinin bildirildiğini vurgulamıştır. Bu durumda 408 doğrultusunda vasi atanması gerekirken davanın reddini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkemece TMK md 408 hükmü doğrultusunda kısıtlı adayına vasi atanması gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Kendi isteğiyle kısıtlanan bedensel engelli kişi ayırt etme gücüne sahiptir; kısıtlama kararından ve ilandan önce yaptığı işlem, vesayet davasının daha önce açılmış olmasına dayanılarak ehliyetsizlik gerekçesiyle geçersiz sayılamaz

Olay: Doğuştan yüzde 60 bedensel engelli olup akıl hastalığı bulunmayan kişi, engelliliği ve deneyimsizliği nedeniyle kendi isteğiyle 408'e göre kısıtlanmıştır. Kısıtlı ve vasisi, vesayet davası sürerken kişinin noterde imzaladığı şirket kuruluş sözleşmesinin iptalini istemiş; mahkeme, sözleşme tarihinde vesayet davasının açılmış olmasını ve kişinin ağır engelli olmasını esas alarak sözleşme yapma ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, kısıtlama kararında kişinin akıl hastalığı bulunmadığının ve kendi isteğiyle 408'e göre kısıtlandığının açıklandığını belirtmiştir. TMK 410 uyarınca kısıtlamanın ilandan önce iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemediğini, isteğe bağlı kısıtlamanın üçüncü kişiler yönünden sonuç doğurması için ilanın şart olduğunu vurgulamıştır. Kişinin ayırt etme gücü bulunduğundan, kısıtlama kararı sözleşmeden sonra verilmişken vesayet davasının açılış tarihini esas alarak ehliyetsizlik sonucuna varılmasını yerinde bulmamış; hile iddialarının ayrıca incelenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“isteğe bağlı kısıtlama kararının üçüncü kişiler yönünden sonuç doğurabilmesi için kararın ilan edilmesi gerektiği açıkça hüküm altına alınmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; TMK 410 aktarılmıştır. Hile iddiası ve ceza dosyası yönünden inceleme yapılması istenmiştir. Kişi, şirket ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Şeker, tansiyon ve felç gibi bedensel hastalıklar sözleşme tarihindeki fiil ehliyetini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu durum ancak 408'e göre isteğe bağlı kısıtlama sebebi olabilir (bölge adliye mahkemesinin onanan gerekçesi)

Olay: Eş, rızası alınmadan eşinin kefil olduğu kredi sözleşmelerindeki kefaletin iptalini istemiş, eşinin rahatsızlığı nedeniyle nasıl kefil olduğunu bilmediklerini de ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesinin ihbarı üzerine kefil hakkında açılan kısıtlama davası reddedilmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, kısıtlama için açılan davanın reddedildiğini, dilekçede sözleşme tarihinde fiil ehliyetini ortadan kaldıran bir akıl hastalığından söz edilmediğini, şeker ve tansiyon hastalığına bağlı felç iddiasının sözleşme tarihindeki fiil ehliyetini etkilemeyeceğini ve bu durumun ancak 408'e göre isteğe bağlı kısıtlama sebebi olabileceğini belirtmiştir. Kefaletlerden birini eş rızası yokluğundan geçersiz, diğerini geçerli saymıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bu kararı oy birliğiyle onamıştır.

“bu durumun sözleşme tarihindeki fiil ehliyetini etkilemeyeceği, TMK'nın 408. maddesi gereğince isteğe bağlı kısıtlanma sebebi olabileceği”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; aktarılan gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir, Yargıtay ayrıca gerekçe yazmamıştır. Kişi, banka ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Kendi isteğiyle kısıtlanmış kişinin vesayeti yalnız artık istemediği gerekçesiyle kaldırılamaz; 476 uyarınca kısıtlamayı gerektiren sebebin ortadan kalktığı araştırılmalı ve sağlık raporu alınmalıdır

Olay: Ağır derecede engelli olduğu ve bazı günlük işlerinde yardıma ihtiyaç duyduğu raporla belirlenen kişi, yaşlılığı ve hastalığı nedeniyle kendi isteğiyle 408'e göre kısıtlanmıştır. Daha sonra mahkeme, kısıtlının kısıtlanmayı istemediği sürece kısıtlanamayacağı gerekçesiyle ek kararla vesayeti kaldırmış; kararı vasi temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 408 ve 476'yı aktarmış ve vesayetin sona erme hâllerinin TMK 470 ve devamında düzenlendiğini belirtmiştir. Kısıtlanma nedenleri gözetilerek 475 ve 476 uyarınca araştırma yapılması, kısıtlanma nedeninin ortadan kalktığına ilişkin sağlık raporu alındıktan sonra karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle talebin kabul edilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“kısıtlanma nedeninin ortadan kalktığına ilişkin sağlık raporu alındıktan sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi yerine eksik inceleme ile talebin kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; önceden verilmiş bir isteğe bağlı kısıtlamanın ek kararla kaldırılmasına ilişkindir. Kişi ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Kendi isteğiyle kısıtlanan kişinin vesayetin kaldırılması istemi dosya üzerinden reddedilemez; duruşma açılıp deliller toplanmalı, 405 yönünden de değerlendirme yapılmalıdır

Olay: Bir mahkemenin ihbarı üzerine 405'e göre sağlık kurulu raporu alınamayan kişi hakkında, kendi talep ve kabulüyle 408'e göre kısıtlama kararı verilmiştir. Kişi daha sonra vesayetin kaldırılmasını istemiş; mahkeme kaldırmayı gerektiren bir neden bulunmadığı ve 405 raporunun alınamadığı gerekçesiyle dosya üzerinden istemi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 476 uyarınca kendi isteğiyle kısıtlanan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasının sebebin ortadan kalkmasına bağlı olduğunu; delillerin bildirilmesi ve değerlendirilmesi zorunluluğu karşısında dosya üzerinden karar verilemeyeceğini ve hukuki dinlenilme hakkını (HMK 27) belirtmiştir. Duruşma açılıp kısıtlının gösterdiği deliller toplanarak, kamu düzeni gereği re'sen araştırma da yapılarak hem kısıtlının talebi hem 405 yönünden karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.

Yalnız görme engeli bulunan, akıl hastalığı olmayan kişinin 405'e göre kısıtlanması hatalıdır; kısıtlama baştan isteğe bağlı kısıtlama niteliğindeyse ve vasi vesayetin kaldırılmasını istemişse yalnız madde numarasının düzeltilmesiyle yetinilemez

Olay: Eşi, gözleri görmediği için yüzde 92 engelli olan kişinin kısıtlanmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiş; mahkeme kişiyi 405'e göre kısıtlamıştır. Vasi yıllar sonra, akıl hastalığı olmayan kişinin 405'e göre kısıtlanmasının onu mağdur ettiğini belirterek vesayetin kaldırılmasını, olmazsa kısıtlama maddesinin değiştirilmesini istemiş; mahkeme ek kararla kısıtlamayı 408'e çevirmiştir. Kararları hem kısıtlı hem vasi temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kısıtlıya tebliğ yapıldığı belgelenmediğinden temyizin süresinde olduğunu kabul etmiştir. Dava baştan beri 408 kapsamında isteğe bağlı kısıtlama istemi olduğu hâlde 405'e göre karar verilmesinin maddi hata olduğunu ve bunun ek kararla giderildiğini belirtmiş; ancak vasi öncelikle vesayetin kaldırılmasını istediğinden mahkemenin isteğe bağlı vesayetin kaldırılmasına karar vermesi gerektiğini belirterek ek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“mahkemece isteğe bağlı vesayetin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, maddi hatanın düzeltilmesi ile yetinilmiş olması doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kısıtlı, ilk kısıtlama kararını kısıtlanmasını gerektiren bir durum bulunmadığı gerekçesiyle temyiz etmiştir. Kişi, yer ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 428 uyarınca kendi isteğiyle kayyım atanan kişi bakım merkezine yerleşmiş olsa da vesayet makamı yerleşim yeri değişikliğine izin vermedikçe işlerin takibinde yetki kayyımı atayan sulh hukuk mahkemesinde kalır

Olay: Bir kişiye TMK 428 uyarınca kendi isteğiyle kayyım atanmıştır. Kayyım, kişi adına yatırılan parayı çekebilmek için izin istemiş; kayyımı atayan mahkeme izni vermiş, ancak kişinin artık başka bir yerdeki özel bakım merkezinde yaşadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. Dosyanın gönderildiği mahkeme de usulünce verilmiş bir yerleşim yeri değişikliği izni bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargı yeri belirlemeye bakan Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, TMK 19, 411, 412, 428 ve 431/1'i aktarmıştır. Kayyım atanan kişinin yerleşim yeri değişikliğine vesayet makamının TMK 412/1 uyarınca verdiği bir izin kararı bulunmadığından dosyanın takibinde kayyımı atayan mahkemenin yetkili olduğuna oy birliğiyle ve kesin olarak karar vermiştir.

“TMK’nın 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığından dosyanın takibi ile”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.