Kısa cevap · TMK 595
Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir (TMK 595). Vasiyetnameyi düzenleyen veya saklayan görevli, onu saklayan ya da ölenin eşyası arasında bulan kişi ölümü öğrenir öğrenmez teslim eder; teslim etmezse doğan zarardan sorumludur. Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi vasiyetnameyi teslimden itibaren bir ay içinde açar, bilinen mirasçıları ve diğer ilgilileri açılmada hazır bulunmaya çağırır (TMK 596) ve vasiyetnamenin ilgili kısımlarının onaylı örneğini her hak sahibine tebliğ eder; adresi bilinmeyenlere ilanla tebliğ yapılır (TMK 597). Açılma, vasiyetnamenin geçerli olduğunu göstermez; itiraz edilmesi açılmayı engellemez. Yargıtay'a göre tüm mirasçılara ve vasiyet alacaklısına vasiyetname ekli davetiye tebliğ edilmeden verilen açılma kararı bozulur ve kesinleşmez; çünkü iptal ve tenkis davası süreleri, atanmış mirasçının ret süresi ve mirasçılık belgesine itiraz süresi bu işlemlere bağlanmıştır.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 595 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Ölen Kişinin Vasiyetnamesi Kime ve Ne Zaman Teslim Edilir? (TMK 595)
- Vasiyetname Nasıl Açılır? Süre, Yetkili Mahkeme ve İtirazın Etkisi (TMK 596)
- Vasiyetname Kimlere Tebliğ Edilir? Tebliğin Önemi ve Sık Yapılan Hatalar (TMK 597)
- Açılma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? Kanun Yolu
- TMK 595 Yargıtay kararları
- TMK 595 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Vasiyetnamenin açılması
- Sulh hâkiminin teslim edilen vasiyetnameyi ilgililer çağrılmış olarak açıp okuması ve bunu tutanakla tespit etmesi (TMK 596).
- Vasiyet alacaklısı (lehtar)
- Vasiyetnameyle kendisine belirli bir mal veya hak bırakılan kişi; açılmaya çağrılması gereken ilgililerdendir.
- Atanmış mirasçı
- Vasiyetnameyle terekenin tamamına veya bir oranına mirasçı olarak atanan kişi.
- Tebliğ
- Vasiyetnamenin hak sahibini ilgilendiren kısımlarının onaylı örneğinin, gideri terekeden karşılanarak hâkim tarafından gönderilmesi (TMK 597).
- Tenfiz davası
- Vasiyet alacaklısının, vasiyet edilen malın kendisine verilmesi için mirasçılara karşı açtığı dava; vasiyetin itiraza uğramadığı da bu davada değerlendirilir.
- Kesinleşme şerhi
- Kararın kesinleştiğini gösteren mahkeme şerhi; tebligat eksikse Yargıtay bu şerhi kaldırabilir.
Bir bakışta TMK 595
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Teslim zorunluluğu | Ele geçen her vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilir. | TMK m. 595/1 |
| Kim teslim eder? | Düzenleyen veya saklayan görevli, saklayan, ele geçiren veya ölenin eşyası arasında bulan kişi. | TMK m. 595/2 |
| Teslim etmemenin sonucu | Doğacak zarardan sorumluluk; kasten ortadan kaldırma mirastan yoksunluk sebebi olabilir. | TMK m. 595/2, 578/1-4 |
| Hâkimin önlemleri | Derhâl inceleme, koruma önlemleri, terekenin geçici teslimi veya resmen yönetim. | TMK m. 595/3 |
| Açılma süresi ve yeri | Teslimden itibaren bir ay içinde, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince. | TMK m. 596/1 |
| Yetki | Son yerleşim yeri kolluk araştırmasıyla da belirlenebilir; nüfustaki adres tek başına belirleyici değildir. | 17. HD 14.11.2014 |
| Geçerlilik | Açılmada geçerlilik incelenmez; itiraz açılmayı engellemez. | TMK m. 596/1; 7. HD 07.11.2022 |
| Çağrı | Bilinen tüm mirasçılar ve vasiyet alacaklıları vasiyetname ekli davetiyeyle çağrılır. | TMK m. 596/2; 7. HD 23.10.2024; 7. HD 20.05.2025 |
| Tebliğ | Her hak sahibine ilgili kısımların onaylı örneği; adresi bilinmeyene ilanla. | TMK m. 597 |
| Tebliğin önemi | İptal ve tenkis süreleri, atanmış mirasçının ret süresi ve 598/2 itiraz süresi bu işlemlere bağlıdır. | TMK m. 559, 571, 598/2, 606/2; 7. HD 08.12.2022 |
| Özel tebligat | Kısıtlı mirasçıya vasisi aracılığıyla; mirasçı Hazine ise Hazineye; önce ölen çocuğun altsoyuna da. | 7. HD 09.12.2024; 7. HD 13.09.2021; 7. HD 09.10.2023 |
| Kesinleşme | Tebligat eksikse karar kesinleşmez; kesinleşme şerhi kaldırılır. | 7. HD 21.12.2023 |
| On yıllık üst süre | Vasiyetnamelerde iptal ve tenkis davalarının on yıllık süresi açılma tarihinden başlar. | TMK m. 559, 571 |
| Kanun yolu | Bölge adliye mahkemesinin açılmaya ilişkin kararı kesindir, temyiz edilemez. | HMK m. 362/1-b; 7. HD 17.10.2024 |
TMK 595 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › İkinci Kısım: Mirasın Geçmesi › İkinci Bölüm: Mirasın Geçmesinin Sonuçları · Birinci Ayırım: Koruma Önlemleri › E. Vasiyetname ile ilgili işlemler: I. Teslim görevi ve alınacak önlemler (595), II. Vasiyetnamenin açılması (596), III. İlgililere tebliğ (597)
Vasiyetname ile ilgili işlemler: teslim görevi ve alınacak önlemler, vasiyetnamenin açılması ve ilgililere tebliğ (m. 595-597) — Madde 595
- (1)Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur.
- (2)Vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da mirasbırakanın arzusu üzerine saklayan veya başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür; aksi takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumludur.
- (3)Sulh hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 595-597 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. |
Ölen Kişinin Vasiyetnamesi Kime ve Ne Zaman Teslim Edilir? (TMK 595)
Vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da mirasbırakanın arzusu üzerine saklayan veya başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür; aksi takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumludur.
Sulh hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir.
Her vasiyetname teslim edilir. Vasiyetnamenin şekle uygun olup olmadığı, geçerli olup olmadığı veya mirasçıların onu kabul edip etmediği teslim yükümlülüğünü etkilemez. Yargıtay, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçersiz bile olsa sulh hukuk mahkemesine teslim edilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 07.11.2022, E. 2022/6047, K. 2022/6648). Geçerlilik tartışması teslimden sonra ayrı bir davada yapılır.
Kim teslim eder? Resmî vasiyetnameyi düzenleyen veya saklayan görevli (uygulamada çoğunlukla noter), mirasbırakanın isteğiyle vasiyetnameyi saklayan kişi, vasiyetnameyi herhangi bir şekilde ele geçiren ve ölenin eşyası arasında bulan herkes, ölümü öğrenir öğrenmez teslim eder. Noterlik Kanunu'nun 69. maddesine göre noterler sakladıkları vasiyetnameleri ve düzenledikleri ölüme bağlı tasarrufları nüfus dairesine bildirir; ölüm nüfus idaresince ihbar edilince veya resmî belgeyle ispatlanınca bunların onaylı örneklerini yetkili sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet savcılığına gönderir. Yargıtay'a gelen dosyalarda süreç çoğu zaman böyle bir noterlik veya savcılık yazısıyla başlamıştır (Yargıtay 7. HD, 10.12.2024, E. 2024/404, K. 2024/5582; Yargıtay 7. HD, 23.11.2023, E. 2022/5577, K. 2023/5678). El yazılı vasiyetnameyi evde bulan mirasçılar da onu mahkemeye götürüp açılmasını ister (Yargıtay 7. HD, 07.11.2022, E. 2022/6047, K. 2022/6648). Resmî vasiyetnamenin şekli için TMK 531-537 sayfasına bakınız.
Teslim etmemenin sonuçları. Teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi bu yüzden doğan zarardan sorumludur. Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda ölüme bağlı bir tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran veya bozan kişi ise mirastan yoksun olur (TMK 578/1-4; ayrıntı için TMK 577-579).
Hâkimin önlemleri. Sulh hâkimi vasiyetnameyi derhâl inceler ve gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekeyi yasal mirasçılara geçici olarak teslim eder veya resmen yönetilmesine karar verir (resmen yönetim için TMK 592-594, tespit, defter ve mühür için TMK 589-591). Uygulama Tüzüğüne göre vasiyetçinin öldüğüne dair kesin delil olmadan vasiyetname verilmişse, bu delil sağlanana kadar açılma geri bırakılır (Tüzük m. 36/1).
Vasiyetname Nasıl Açılır? Süre, Yetkili Mahkeme ve İtirazın Etkisi (TMK 596)
Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır.
Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.
Bir ay ve yerleşim yeri. Vasiyetname teslimden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince açılır. Son yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (TMK 19). Yargıtay, adrese dayalı nüfus kaydında görünen adres ile kolluk araştırmasında belirlenen son yerleşim yeri farklı olduğunda, vasiyetnamenin kolluk araştırmasıyla belirlenen yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılması gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 17. HD, 14.11.2014, E. 2014/15880, K. 2014/16024). Son yerleşim yerinin nasıl belirlendiği için TMK 576 sayfasına bakınız. Bir dosyada vasiyetname ölümden yaklaşık yedi yıl sonra açılmış; Yargıtay kararı süre yönünden değil, mirasçılara ve vasiyet alacaklısına usulüne uygun davetiye gönderilmediği için bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 23.11.2023, E. 2022/5577, K. 2023/5678).
Açılma usulü. Uygulama Tüzüğüne göre açılma gününü sulh hâkimi belirler ve adresi bilinen mirasçılar gün ve saat bildirilerek davet edilir. Davete rağmen hiçbir mirasçı gelmese de vasiyetname açılır, okunur ve bu durum hâkim, zabıt kâtibi ve hazır bulunanlarca imzalanan bir tutanakla tespit edilir. Resmî şekilde düzenlenmemiş vasiyetnamenin boş bir yerine okunduğu tarih yazılıp imzalanır ve mühürlenir; açılan vasiyetname hâkim tarafından güvenilir bir yerde saklanır (Tüzük m. 36). Yargıtay da mirasçılara vasiyetname ekli tebligat yapılmasını, açılıp okunmanın tutanağa geçirilmesini ve tutanağın hazır bulunanlarca imzalanmasını aramaktadır (Yargıtay 7. HD, 20.05.2025, E. 2024/4574, K. 2025/2691).
Açılma geçerliliği göstermez; itiraz engel değildir. Vasiyetname geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılır. Sulh hâkiminin görevi, vasiyetnameyi belirlenen günde açıp okumak, bunu tutanakla tespit etmek, vasiyetname örneğini ilgililere tebliğ etmek, istenirse mirasçılık belgesi vermek ve terekeyi geçici olarak teslim etmek ya da resmî yönetime karar vermektir. Yargıtay, vasiyetnameyle ilgili çekişmelerin görevli mahkemede ayrıca dava konusu yapılacağını ve açılmaya engel olmadığını, vasiyetnamenin itiraza uğramadığının tespitinin ise açılma mahkemesinin değil tenfiz davasına bakan mahkemenin işi olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 07.11.2022, E. 2022/6047, K. 2022/6648). Vasiyetnamenin iptali için TMK 557-559, saklı payın korunması için TMK 560 sayfalarına bakınız.
Açılma tarihi sürelerin başlangıcıdır. Vasiyetnamelerde iptal davası açma hakkı, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer (TMK 559). Tenkis davası da öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK 571).
Sonradan ortaya çıkan vasiyetname. Mirasbırakanın daha sonra bulunan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır: teslim, açılma, çağrı ve tebliğ yeniden yürütülür (TMK 596/3).
Vasiyetname Kimlere Tebliğ Edilir? Tebliğin Önemi ve Sık Yapılan Hatalar (TMK 597)
Nerede olduğu bilinmeyenlere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımları ilân yolu ile tebliğ olunur.
Neden bu kadar önemli? Yargıtay'a göre vasiyetname tebliğ edilmezse, iptal davası açma süresinin (TMK 559), tenkis davası açma süresinin (TMK 571/1), atanmış mirasçılar için mirası ret süresinin (TMK 606/2) ve mirasçılık belgesine itiraz için öngörülen bir aylık sürenin (TMK 598/2) başlaması gibi sonuçlar doğmayabilir; bu nedenle mirasçılardan birine bile tebliğ yapılmadan açılma hükmü kurulamaz (Yargıtay 7. HD, 08.12.2022, E. 2021/7073, K. 2022/7581; aynı yönde Yargıtay 7. HD, 08.12.2022, E. 2022/2431, K. 2022/7570; Yargıtay 7. HD, 25.11.2021, E. 2021/1389, K. 2021/3215).
Kimler çağrılır? Mirasçılık belgesindeki bütün yasal mirasçılar ve vasiyet alacaklıları dahil diğer ilgililer, vasiyetname ekli ve duruşma gününü bildiren davetiyeyle çağrılmalıdır. Yargıtay, yalnız bir mirasçıya okunup diğer mirasçılara ve vasiyet alacaklısına davetiye tebliğ edilmeden verilen kararları bozmaktadır (Yargıtay 7. HD, 23.10.2024, E. 2023/5863, K. 2024/4759; Yargıtay 7. HD, 12.10.2023, E. 2022/3867, K. 2023/4692; Yargıtay 7. HD, 22.06.2023, E. 2022/2391, K. 2023/3556). Belirli mal vasiyetinden yararlanan lehtar da çağrılması gereken ilgililerdendir (Yargıtay 7. HD, 23.11.2023, E. 2022/5577, K. 2023/5678). Dosyada mirasçılık belgesi yoksa mahkeme bunu temin edip tüm mirasçıları belirlemelidir (Yargıtay 7. HD, 16.02.2023, E. 2023/450, K. 2023/913).
Özel durumlar. Önce ölen çocuğun yerine geçen torunlar da çağrılır (Yargıtay 7. HD, 09.10.2023, E. 2022/3000, K. 2023/4516). Kısıtlı mirasçıya tebligat vasisi aracılığıyla yapılır (Yargıtay 7. HD, 09.12.2024, E. 2024/529, K. 2024/5569). Mirasbırakanın tek mirasçısı TMK 501 uyarınca Hazine ise Hazineye tebligat yapılmalıdır (Yargıtay 7. HD, 13.09.2021, E. 2021/5448, K. 2021/338; Yargıtay 7. HD, 21.12.2023, E. 2022/6149, K. 2023/6480); buna karşılık mirasçı olduğunu mirasçılık belgesiyle göstermeyen Hazinenin temyiz dilekçesi taraf sıfatı yokluğundan reddedilmiştir (Yargıtay 7. HD, 08.02.2024, E. 2023/667, K. 2024/706). Açılmadan sonra mahkeme kararıyla nüfus kaydı düzeltilerek mirasçı sıfatı kazanan kişiye de vasiyetname tebliğ edilmelidir (Yargıtay 7. HD, 26.10.2023, E. 2022/4175, K. 2023/5106). Önceden tebligat çıkarılmadan ve yasal şartları oluşmadan doğrudan Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesine göre yapılan tebligat usulsüz sayılmıştır (Yargıtay 14. HD, 15.04.2021, E. 2018/2020, K. 2021/2849).
İlanla tebliğ. Nerede olduğu bilinmeyen hak sahiplerine vasiyetnamenin kendilerini ilgilendiren kısımları ilan yoluyla tebliğ edilir (TMK 597/2). Tebliğin gideri terekeye aittir.
Dosya kaybolursa. Eski tarihli bir dosyanın aslı bulunamazsa, 4473 sayılı Kanuna göre dosya ihya edilerek eksik tebligatlar tamamlanır (Yargıtay 7. HD, 14.12.2022, E. 2022/6613, K. 2022/7750).
Açılma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? Kanun Yolu
Tebligat eksikse karar kesinleşmez. Vasiyetnamenin açılması çekişmesiz yargı niteliğindedir (HMK 382/2-c) ve sulh hukuk mahkemesinin görevindedir (HMK 383). Ancak ilgililer usulüne uygun çağrılmadan verilen karar kesinleşmiş sayılmaz: Yargıtay, taraf teşkili sağlanmadan verilen açılma kararlarına düşülmüş kesinleşme şerhlerini kaldırmıştır (Yargıtay 7. HD, 21.12.2023, E. 2022/6149, K. 2023/6480; Yargıtay 7. HD, 09.12.2024, E. 2024/529, K. 2024/5569).
İstinaf ve temyiz. 20.07.2016'dan sonra verilen açılma kararları istinaf incelemesine tabidir; Yargıtay, bu tarihten sonra verilen karara karşı temyiz dilekçesi verilen bir dosyayı kanun yolu değerlendirmesi için yerel mahkemeye iade etmiştir (Yargıtay 7. HD, 28.06.2022, E. 2022/3788, K. 2022/4586). Bölge adliye mahkemesinin vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararı kesindir; 7. Hukuk Dairesi bu kararlara karşı verilen temyiz dilekçelerini HMK 362/1-b uyarınca reddetmekte ve temyiz dilekçesini reddeden ek kararları onamaktadır (Yargıtay 7. HD, 17.10.2024, E. 2023/5228, K. 2024/4646; Yargıtay 7. HD, 14.12.2022, E. 2021/7106, K. 2022/7756; Yargıtay 7. HD, 12.02.2025, E. 2025/292, K. 2025/684). 2016 öncesi açılmış eski dosyalar ise 1086 sayılı Kanun hükümlerine göre doğrudan Yargıtay'da incelenmeye devam etmektedir.
Bir görüş ayrılığı. 7. Hukuk Dairesinin 2024-2026 tarihli bazı bozma kararları oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oyda, açılma işleminin bir yargılama kararı olmadığı ve bu nedenle temyizle bozulamayacağı, temyiz dilekçesinin reddi gerektiği görüşü savunulmuştur (oy çokluğu, Yargıtay 7. HD, 18.12.2024, E. 2024/1160, K. 2024/5811). Dairenin çoğunluk görüşü ise tebligat eksikliklerini bozma sebebi saymaya devam etmektedir.
Açılmadan sonra. Açılan vasiyetnameye göre atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge, itiraz edilmezse bir ay sonra verilir (TMK 598/2); yasal mirasçılar mirasçılık belgesi alır (TMK 598/1). Vasiyet alacaklısı vasiyetin yerine getirilmesini tenfiz davasıyla ister; vasiyeti yerine getirme görevlisi için TMK 550-556 sayfasına bakınız.
TMK 595 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 12 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 12 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: teslim, yetki ve açılmanın niteliği (7. Hukuk Dairesi 2022, 17. Hukuk Dairesi 2014), çağrı ve tebliğ (7. Hukuk Dairesi 2021, 2022, 2023 üç karar, 2024 ve 2025; 14. Hukuk Dairesi 2021) ile kesinleşme ve kanun yolu (7. Hukuk Dairesi 2023 ve iki 2024 kararı). Metinde ayrıca 13 karar anılmıştır. Kartların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. 7. Hukuk Dairesinin 2024-2026 tarihli üç bozma kararı karşı oy içerdiğinden kart yapılmamış, metinde oy çokluğu etiketiyle anılmıştır; yabancı ülke vasiyetnamelerine ilişkin Hukuk Genel Kurulu 2024 ve 7. Hukuk Dairesi 2023 kararları kullanılmamıştır. Kişi, noterlik, yevmiye ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Teslim, yetki ve açılmanın niteliği
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetname geçersiz bile olsa sulh mahkemesine teslim edilir ve açılır; vasiyetnameye itiraz açılmayı engellemez, itirazsızlık tespiti tenfiz davasına bakan mahkemenin işidir
Olay: Mirasbırakanın çocukları, babalarının ölümünden sonra el yazılı vasiyetnamesini bulduklarını belirterek vasiyetnamenin açılıp ilgililere tebliğini istemiştir. Mirasçılardan biri yargılamada vasiyetnameyi kabul etmediğini ve iptal davası açacağını bildirmiştir. Sulh hukuk mahkemesi, yurt dışında bir noterlikte tasdik edilmiş el yazılı vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ölümden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçersiz bile olsa sulh hukuk mahkemesine teslim edilmesi gerektiğini, hâkimin görevinin vasiyetnameyi açıp okuma işlemini tutanakla tespit etmek, örneğini ilgililere tebliğ etmek, istenirse mirasçılık belgesi vermek ve terekeyi geçici olarak teslim etmek ya da resmî yönetime karar vermekten ibaret olduğunu belirtmiştir. Vasiyetnameyle ilgili çekişmelerin ayrıca dava konusu yapılacağını ve açılmaya engel olmadığını açıklamış; yalnız hüküm fıkrasında vasiyetnamenin tasdik tarihinin yanlış yazılmasını düzelterek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“Vasiyetname ile ilgili olan çekişmeler ait olduğu mahkemede ayrıca dava konusu olacağından vasiyetnamenin açılmasına engel oluşturmaz”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameye itirazınız varsa açılmayı durdurmaya çalışmak yerine süresi içinde iptal veya tenkis davası açın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş düzelterek onama kararıdır. Yabancı noterliğin bulunduğu şehir ve kişi adları aktarılmamıştır.
Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamenin açılmasında yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir; kolluk araştırmasıyla belirlenen son yerleşim yeri esas alınır
Olay: Vasiyetnamenin açılması istemiyle başvurulan iki sulh hukuk mahkemesi ayrı ayrı yetkisizlik kararı vermiş ve dosya yargı yerinin belirlenmesi için Yargıtay'a gönderilmiştir. Adrese dayalı nüfus kaydında mirasbırakanın bir adreste oturduğu görünmekte, kolluk araştırması ise ölümünden önceki son yerleşim yerinin başka bir adres olduğunu göstermektedir.
Karar: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, TMK 596'ya göre vasiyetnamenin mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince açılacağını ve TMK 19'a göre yerleşim yerinin kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer olduğunu belirtmiştir. Adrese dayalı nüfus kaydındaki adrese karşın kolluk araştırmasında belirlenen son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine oy birliğiyle karar vermiştir.
“yapılan kolluk araştırma tutanağından murisin vefat etmeden önceki son yerleşim yerinin”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnameyi açtırmak için mirasbırakanın gerçekte son yaşadığı yerin sulh hukuk mahkemesine başvurun; nüfustaki adres farklıysa kolluk araştırması isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş yargı yeri belirleme kararıdır. Mahkeme ve adres adları aktarılmamıştır.
Çağrı ve tebliğ
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetname her mirasçıya tebliğ edilmelidir; aksi hâlde iptal ve tenkis süreleri, atanmış mirasçının ret süresi ve mirasçılık belgesine itiraz süresi işlemeyebilir
Olay: Noterlikte düzenlenmiş bir vasiyetnamenin açılması istenmiş; sulh hukuk mahkemesi vasiyetnamenin açılmış sayılmasına karar vermiştir. Mirasçılardan biri, kendisine vasiyetname tebliğ edilmeden karar verildiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 596 ve 597'yi aktararak vasiyetnamenin tebliğ edilmemesi hâlinde iptal davası (TMK 559) ve tenkis davası (TMK 571/1) açma sürelerinin, atanmış mirasçılar için ret süresinin (TMK 606/2) ve TMK 598/2'deki bir aylık itiraz süresinin başlaması gibi sonuçların doğmayabileceğini belirtmiştir. Mirasçılardan birine vasiyetname tebliğ edilmeden hüküm kurulmasını doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“bu sürenin itirazsız geçmesi durumunda lehine tasarrufta bulunulan kimseye atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belgenin verilebilmesi ve bunun gibi sonuçlar doğmayabilecektir”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetname size tebliğ edilmediyse iptal ve tenkis sürelerinizin nasıl hesaplanacağını bir avukatla değerlendirin; tebliğ eksikliği açılma kararını bozdurabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı gerekçe 7. HD 08.12.2022, E. 2022/2431, K. 2022/7570 ve 7. HD 25.11.2021, E. 2021/1389, K. 2021/3215 kararlarında da yer alır. Noterlik ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Yasal mirasçılar ve vasiyet alacaklısı, vasiyetname ekli ve duruşma gününü bildiren davetiyeyle çağrılmadan okunan vasiyetname hakkında verilen açılma kararı bozulur
Olay: Mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin açılıp okunması Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmiştir. Sulh hukuk mahkemesi, yasal mirasçıların yokluğunda duruşmada vasiyetnameyi okumuş ve açılıp okunduğunun tespitine karar vermiştir. Vasiyet alacaklısına ve bir yasal mirasçıya vasiyetname ile duruşma gününü bildiren davetiye tebliğ edilmemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, açılmanın amacının mirasçıları ve lehine kazandırma yapılanları bilgilendirmek ve yasal haklarını kullanmalarını sağlamak olduğunu, sulh hâkiminin vasiyetnameyi açıp onaylı örneğini tebliğ ederek ilgilileri açılmada hazır bulunmaya çağırması gerektiğini belirtmiştir. Tüm yasal mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına vasiyetname ekli davetiye tebliğ edilmeden verilen kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“tüm yasal mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligat yapılıp yargılama neticesinde karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenin açılacağı duruşmaya çağrılmadıysanız, açılma kararına karşı kanun yoluna başvurarak tebliğ eksikliğini ileri sürün.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde 7. HD 12.10.2023, E. 2022/3867, K. 2023/4692 ve 7. HD 22.06.2023, E. 2022/2391, K. 2023/3556. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçılara giden tebligata vasiyetname eklenmeli, açılıp okunma tutanağa geçirilmeli ve tutanak hazır bulunanlarca imzalanmalıdır
Olay: Noterlikte düzenlenmiş bir vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine karar verilmiştir. Yurt dışında yaşayan mirasçı, ihtarlı tebligatın kendisine ulaşmadan iade edildiğini, açılma kararının da tebliğ edilmediğini, vasiyet alacaklısının tenfiz davası açtığını ve bu yüzden iptal davası açma süresini kaçırma tehlikesiyle karşılaştığını ileri sürmüştür. Tebliğ evrakına vasiyetname eklenmemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ilgililerin haklarını ancak vasiyetnamenin açılıp okunmasıyla öğrenebileceğini belirtmiştir. Mirasçılara TMK 595-597 uyarınca açılmada hazır bulunmak üzere vasiyetname ekli tebligat yapılması, açılıp okunmanın tutanağa geçirilmesi, tutanağın hazır bulunanlarca imzalanması ve okunma işleminin tespitine karar verilmesi gerektiğini açıklayarak bu usullere uyulmadan verilen kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“İlgililerin ancak vasiyetnamenin açılıp okunması suretiyle haklarını öğrenebilecekleri dikkate alınarak”
Ne anlama geliyor?
Size gelen davetiyede vasiyetnamenin örneği yoksa bu eksikliği ileri sürün; haklarınızı ancak vasiyetnamenin içeriğini öğrenerek kullanabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Noterlik, ülke ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın yasal mirasçısı TMK 501 uyarınca Hazine ise vasiyetnamenin açılmasına Hazine de çağrılmalıdır
Olay: Davacılar, mirasbırakanın noterlikte düzenlenmiş vasiyetnamesinin açılıp okunmasını istemiş; sulh hukuk mahkemesi açılıp okunduğunun tespitine karar vermiştir. Başka bir sulh hukuk mahkemesinin verdiği mirasçılık belgesinde mirasbırakanın mirasının TMK 501 uyarınca Hazineye ait olduğu belirtilmiştir. Kararı Hazine temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin açılmasında bilinen mirasçıların ve diğer ilgililerin çağrılması ve vasiyetnamenin hak sahiplerine tebliğ edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Mirasçılık belgesi dikkate alınarak yasal mirasçı Hazineye vasiyetname ekli duruşma gününü bildiren tebligat yapılıp taraf teşkili sağlanmadan verilen kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“miras bırakanın yasal mirasçısı olan Hazineye, vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligat yapılmak suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakanın başka mirasçısı yoksa Hazine de vasiyetnamenin açılmasında taraftır; vasiyet alacaklısıysanız Hazineye tebligat yapıldığından emin olun.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Noterlik ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Önceden tebligat çıkarılmadan doğrudan Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesine göre yapılan davetiye usulsüzdür; mirasçılar usulüne uygun çağrılmadan vasiyetname açılamaz
Olay: Vasiyetnamenin açılıp okunmasına karar verilmiştir. Bir mirasçıya duruşma günü ve vasiyetname tebligatı, önceden hiçbir tebligat çıkarılmadan doğrudan Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesine göre yapılmıştır.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasçıya yapılan tebligatın Tebligat Kanunu'nun 10/2. maddesi gözardı edilerek, yasal şartları oluşmadan doğrudan 21/2. maddeye göre yapıldığını ve usulsüz olduğunu belirtmiştir. TMK 596/2 uyarınca gerektiğinde mirasçılık belgesi temin edilerek tüm mirasçıların ve diğer ilgililerin usulüne uygun çağrılması gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“tespit edilecek tüm mirasçılar ve diğer ilgililer usulüne uygun çağrılmadan, vasiyetnamenin açılıp okunmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup”
Ne anlama geliyor?
Size yapılan tebligatın şekline dikkat edin; usulsüz tebligatla yapılan çağrı, açılma kararının bozulmasına yol açabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Önce ölen çocuğun yerine mirasçı olan torunlar da vasiyetnamenin açılmasına çağrılmalıdır
Olay: Noterliğin bildirimi üzerine mirasbırakanın vasiyetnamesinin açılması istenmiş; sulh hukuk mahkemesi vasiyetnamenin mirasçılara tebliğ edildiğini kabul ederek dosyayı kapatmıştır. Mirasbırakandan önce ölen kızının çocukları olan mirasçılara vasiyetname ve duruşma gününü bildiren davetiye tebliğ edilmemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, önce ölen kızın çocukları olan mirasçılara vasiyetname ve okunma gününü bildiren davetiyenin tebliğ edilmediğini, dolayısıyla taraf teşkili sağlanmadan karar verildiğini belirtmiştir. Tüm yasal mirasçılara ve vasiyet lehtarına vasiyetname ekli davetiye tebliğ edilmesi gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“tüm yasal mirasçılara ve vasiyet lehtarına vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligat yapılmak suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra”
Ne anlama geliyor?
Dedenizin veya ninenizin vasiyetnamesi açılıyorsa, anne ya da babanız önce öldüyse siz de çağrılmalısınız.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Noterlik ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Belirli mal vasiyetinden yararlanan lehtar da açılmaya çağrılması gereken ilgililerdendir; çağrı Tebligat Kanunu'na uygun yapılmalıdır
Olay: Noterlik, mirasbırakanın noterlikte düzenlenmiş vasiyetnamesinin bulunduğunu ve öldüğünü bildirmiştir. Sulh hukuk mahkemesi, ölümden yaklaşık yedi yıl sonra vasiyetnamenin açılmış sayılmasına ve açılıp okunduğunun tespitine karar vermiştir. Mirasçılara ve vasiyet lehtarına tebligat yapılmamıştır.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 596'ya göre çağrının muhatabının bilinen tüm yasal mirasçılar ile diğer ilgililer olduğunu, diğer ilgililer arasında belirli mal vasiyetinden yararlanan lehtarın da bulunduğunu belirtmiştir. Mirasçılık belgesindeki mirasçılar ile lehtara Tebligat Kanunu'nun aradığı usule uygun davetiye çıkarılmadan eksik araştırmayla hüküm kurulmasını doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“arasında sayılanlardan biri de vasiyet lehtarı veya başka bir deyişle, lehine belirli mal vasiyetinde bulunanlardır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamede size bir mal bırakıldıysa açılmada ilgili sıfatıyla çağrılmanız gerekir; çağrılmadıysanız bunu ileri sürebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda anılan doktrin eseri ve noterlik bilgileri aktarılmamıştır.
Kesinleşme ve kanun yolu
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Kısıtlı mirasçıya tebligat vasisi aracılığıyla yapılır; taraf teşkili sağlanmadan verilen açılma kararı kesinleşmez, kesinleşme şerhi kaldırılır
Olay: Noterlikte düzenlenen bir vasiyetnamenin açılmış sayılmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiş gösterilmiştir. Dosyada bir mirasçıya duruşma için tebligat yapıldığını gösteren belge bulunmamaktadır; gerekçeli karar ise kısıtlı olduğu açıkça anlaşılan bir mirasçının kendisine tebliğ edilmiş, tebliğ evrakına vasiyetname eklenmemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, taraf teşkili sağlanmadan verilen kararın kesinleştiğinden söz edilemeyeceğini belirterek kesinleşme şerhinin kaldırılmasına karar vermiştir. Kısıtlı mirasçının vasisine TMK 595-597 uyarınca açılmada hazır bulunmak üzere tebligat yapılması, açılma ve okunmanın tutanağa geçirilip hazır bulunanlarca imzalanması gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Davada taraf teşkili sağlanmadan verilen kararın kesinleştiğinden bahsedilemeyeceğinden”
Ne anlama geliyor?
Vesayet altındaki bir mirasçı adına işlem takip ediyorsanız, tebligatın vasiye yapılıp yapılmadığını kontrol edin; yapılmadıysa karar kesinleşmemiştir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Noterlik ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Tek mirasçısı Hazine olabilecek mirasbırakanın vasiyetnamesi, mirasçılık belgesi temin edilmeden ve taraf teşkili sağlanmadan açılamaz; verilen karar kesinleşmez
Olay: Noterlik, düzenlediği vasiyetnamenin örneğini Noterlik Kanunu'nun 69. maddesi uyarınca yetkili sulh hukuk mahkemesine iletilmek üzere göndermiştir. Mahkeme, mirasbırakanın kanuni mirasçısının çağrıldığını ve vasiyetnamenin onun huzurunda okunduğunu belirterek açıldığının tespitine karar vermiş ve karar kesinleşmiş gösterilmiştir. Hazine, mirasbırakanın yasal mirasçı bırakmadan öldüğünü, TMK 501 uyarınca mirasçının Devlet olduğunu ve kendisine haber verilmediğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçısı bulunmayan mirasbırakanın tek mirasçısının Hazine olabileceğini, mirasçılık belgesi temin edilmeden ve taraf teşkili sağlanmadan verilen kararın kesinleştiğinden söz edilemeyeceğini belirterek kesinleşme şerhinin kaldırılmasına karar vermiştir. Mirasçılık belgesinin getirtilip, tek mirasçı Hazine ise Hazineye vasiyetname ekli duruşma gününü bildiren tebligat yapılması gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasçısı bulunmayan miras bırakanın tek mirasçısı Hazine olabileceğinden mahkemece mirasçılık belgesi temin edilmeden ve davada taraf teşkili sağlanmadan verilen kararın kesinleştiğinden bahsedilemeyeceğinden”
Ne anlama geliyor?
Açılma kararının kesinleştiğine güvenmeden önce tüm mirasçıların, gerekiyorsa Hazinenin usulüne uygun çağrıldığını dosyadan kontrol edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararı kesindir; HMK 362/1-b uyarınca temyiz edilemez
Olay: Yıllar önce açılmış bir vasiyetnameye ilişkin dosyada, tapudaki vasiyetname şerhinin kaldırılması istenmiş; sulh hukuk mahkemesi istemi ek kararla reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Talep eden bu kararı temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, HMK 362/1-b'ye göre özel kanunlarda sulh hukuk mahkemesinin görevine girdiği belirtilen davalara ilişkin bölge adliye mahkemesi kararlarının temyiz edilemeyeceğini belirtmiştir. TMK 596 uyarınca münhasıran sulh hukuk mahkemesinin görev alanına giren vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararların kesin olduğunu açıklayarak temyiz dilekçesini oy birliğiyle reddetmiştir.
“münhasıran Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanına giren vasiyetnamenin açılmasına ilişkin olan davalar hakkında verilen kararlar kesin olup temyiz edilemez”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin itirazlarınızı istinaf dilekçesinde eksiksiz yazın; bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Temyiz dilekçesini reddeden bölge adliye mahkemesi ek kararlarının onanması için 7. HD 14.12.2022, E. 2021/7106, K. 2022/7756 ve 7. HD 12.02.2025, E. 2025/292, K. 2025/684.
TMK 595 ile ilgili maddeler
- TMK m. 598 — Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): sulh mahkemesi veya noter, atanmış mirasçı belgesi, bir aylık itiraz, iptal davası, görevli mahkeme ve taraflar (TMK 598)
- TMK m. 557 — Ölüme bağlı tasarrufun iptali: iptal sebepleri, dava hakkı ve süreler (TMK 557-559)
- TMK m. 560 — Tenkis davası: kimler açabilir, saklı pay ve süre (TMK 560-571)
- TMK m. 531 — Resmî vasiyetname: noterde düzenleme, tanıklar ve şekil (TMK 531-537)
- TMK m. 550 — Vasiyeti yerine getirme görevlisi: atanma, yetkiler, ücret ve sorumluluk (TMK 550-556)
- TMK m. 589 — Koruma önlemleri: terekenin tespiti davası, süre, defter tutma, mühürleme, kiralık kasa ve kanun yolu (TMK 589-591)
- TMK m. 592 — Terekenin resmen yönetimi: tereke yöneticisi, görev ve temsil yetkisi, ücret, mirasçısı bilinmeyen terekede ilan ve Devlete geçiş (TMK 592-594)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Yakınınızın vasiyetnamesini bulduysanız, geçerli olup olmadığını düşünmeden mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine teslim edin; saklamak zarardan sorumluluk doğurur.
- 2.Noterde düzenlenmiş vasiyetname varsa noter ölümü öğrenince mahkemeye gönderir; ölüm belgesini ve mirasçılık belgesini hazır edin.
- 3.Açılma duruşmasına çağrıldıysanız davetiyede vasiyetnamenin örneğinin bulunup bulunmadığını kontrol edin; eksikse bunu dosyaya bildirin.
- 4.Vasiyetnameye itirazınız açılmayı durdurmaz; iptal davası için öğrenmeden itibaren bir yıllık, tenkis için bir yıllık süreyi ve açılmadan itibaren on yıllık üst süreyi takip edin.
- 5.Size, vasinize ya da önce ölen anne veya babanızın yerine tebligat yapılmadıysa açılma kararına karşı istinaf yoluna başvurun; tebligat eksikse karar kesinleşmez.
- 6.Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısıysanız, açılma ve tebliğden sonra bir aylık itiraz süresi dolunca sulh mahkemesinden TMK 598/2 belgesini isteyin.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.