Kısa cevap · TMK 599
Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak ve kanun gereğince kazanır (TMK 599/1). Kabul beyanı, tapuda intikal veya mahkeme kararı gerekmez; mirasbırakanın aynî hakları, alacakları, diğer malvarlığı hakları ve zilyetliği doğrudan mirasçılara geçer, mirasçılar da borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK 599/2). Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar. Yargıtay'a göre tapu intikali kurucu değildir: taşınmaz tapuda ister mirasbırakan ister mirasçılar adına görünsün mirasçıların mülkiyetindedir; ancak satış ve ipotek gibi tasarruflar için tescil gerekir (TMK 705/2). Mirasçılar tereke borçlarından alacaklıya karşı müteselsilen, kendi aralarında miras payları oranında sorumludur; alacaklı dilediği mirasçıya karşı takip yapabilir. Borçtan kurtulmanın yolu üç ay içinde mirası reddetmek, resmî defter veya resmî tasfiye istemektir; ölüm tarihinde borca batık terekede miras reddedilmiş sayılır. Mirasbırakana verilen idari para cezası ve ileri sürülmemiş manevi tazminat istemi ise mirasçılara geçmez. Atanmış mirasçılar da mirası ölümle kazanır; vasiyet alacaklısı ise külli halef değildir.
Bu sayfada neler var? (12 bölüm)
- TMK 599 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Miras Ne Zaman Kazanılır? Ölümle Kendiliğinden Geçiş ve Külli Halefiyet (TMK 599/1)
- Neler Mirasçılara Geçer, Neler Geçmez? Alacaklar, Zilyetlik, Davalar, Manevi Tazminat ve Cezalar (TMK 599/2)
- Tapu İntikali Yapılmazsa Ne Olur? Tescilsiz Mülkiyet, Tasarruf ve Ortaklığın Giderilmesi (TMK 705/2)
- Ölenin Borcu Mirasçıya Geçer mi? Kişisel ve Müteselsil Sorumluluk, Borçtan Kurtulma Yolları
- Atanmış Mirasçı ve Vasiyet Alacaklısı: Külli ve Cüz'i Halefiyet, Teslim Yükümlülüğü (TMK 599/3)
- TMK 599 Yargıtay kararları
- TMK 599 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Külli halefiyet
- Mirasbırakanın malvarlığının hak ve borçlarıyla birlikte, parçalanmadan ve kendiliğinden mirasçılara geçmesi (TMK 599).
- Cüz'i halefiyet
- Vasiyet alacaklısının durumu: terekenin tamamını değil, yalnız vasiyet edilen mal veya hak üzerinde mirasçılara karşı kişisel istem hakkını kazanması (TMK 600).
- Miras ortaklığı
- Birden çok mirasçı varsa, paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan ve elbirliği mülkiyetine dayanan ortaklık (TMK 640).
- Tapu intikali
- Mirasçıların ölümle kazandığı taşınmaz mülkiyetinin tapu kütüğüne tescili; kurucu değil açıklayıcıdır, tasarruf için gereklidir (TMK 705/2).
- Müteselsil sorumluluk
- Alacaklının tereke borcunun tamamını mirasçıların birinden veya birkaçından isteyebilmesi; mirasçılar kendi aralarında miras payları oranında sorumludur (TMK 641).
- Hükmen ret
- Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın reddedilmiş sayılması (TMK 605/2).
- Ecrimisil
- Bir taşınmazı hak sahiplerinin rızası olmadan kullananın ödediği haksız işgal tazminatı.
Bir bakışta TMK 599
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kazanma anı | Miras ölümle, kendiliğinden ve bir bütün olarak geçer; kabul beyanı veya tescil gerekmez. | TMK m. 599/1 |
| Geçen değerler | Aynî haklar, alacaklar, diğer malvarlığı hakları ve zilyetlik doğrudan mirasçılara geçer. | TMK m. 599/2 |
| Birden çok mirasçı | Paylaşmaya kadar elbirliği; terekeye ilişkin tasarruflar birlikte yapılır. | TMK m. 640 |
| Tapu intikali | Kurucu değildir; kayıt mirasbırakan adına olsa da mülkiyet mirasçılardadır. | TMK m. 705/2; 7. HD 15.04.2024 |
| Tasarruf | Satış, ipotek, bağış için mirasçılar adına tescil gerekir. | TMK m. 705/2 |
| Ortaklığın giderilmesi | Ölen paydaşın mirasçıları mirasçılık belgesine göre davaya katılır; satış bedeli belgedeki paylara göre dağıtılır. | 7. HD 27.10.2021; 7. HD 21.12.2023 |
| Borç sorumluluğu | Alacaklıya karşı müteselsil, mirasçılar arasında miras payı oranında. | TMK m. 641; 3. HD 24.03.2026 |
| Dava ve takip | Para alacağında alacaklı dilediği mirasçıya başvurabilir; para dışı davalar tüm mirasçılara açılır. | HGK 26.05.2022 |
| Borçtan kurtulma | Üç ay içinde ret, resmî defter veya resmî tasfiye; ölümde borca batık terekede hükmen ret. | TMK m. 605, 606, 619, 632 |
| Geçmeyenler | İdari para cezası ve mirasbırakanın ileri sürmediği manevi tazminat istemi mirasçılara geçmez. | HGK 07.07.2021; TMK m. 25/4 |
| Sağ kalan eş | Özgüleme kesinleşinceye kadar elbirliği paydaşıdır; diğer mirasçıların rızası kalkınca ecrimisil öder. | 7. HD 16.10.2024 |
| Atanmış mirasçı | Mirası ölümle kazanır; yasal mirasçılar ona düşen mirası teslimle yükümlüdür. | TMK m. 599/3 |
| Vasiyet alacaklısı | Külli halef değildir; yalnız kişisel istem hakkı kazanır, tereke borçlarından sorumlu değildir. | TMK m. 600; 7. HD 13.12.2023 |
TMK 599 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › İkinci Kısım: Mirasın Geçmesi › İkinci Bölüm: Mirasın Geçmesinin Sonuçları · İkinci Ayırım: Mirasın Kazanılması › A. Kazanma › I. Mirasçılar tarafından (599)
Mirasın kazanılması: mirasçıların mirası ölümle bir bütün olarak kazanması, hakların ve zilyetliğin doğrudan geçmesi, borçlardan kişisel sorumluluk ve atanmış mirasçıya teslim — Madde 599
- (1)Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar.
- (2)Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar.
- (3)Atanmış mirasçılar da mirası, mirasbırakanın ölümü ile kazanırlar. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılara düşen mirası onlara zilyetlik hükümleri uyarınca teslim etmekle yükümlüdürler.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 599 bu tarihte kabul edilmiş ve yürürlüğe girdiğinden bu yana değişmemiştir. 743 sayılı Kanun döneminde mirasın kazanılmasına ilişkin kural 539. maddede yer alıyordu. |
Miras Ne Zaman Kazanılır? Ölümle Kendiliğinden Geçiş ve Külli Halefiyet (TMK 599/1)
Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar.
Atanmış mirasçılar da mirası, mirasbırakanın ölümü ile kazanırlar. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılara düşen mirası onlara zilyetlik hükümleri uyarınca teslim etmekle yükümlüdürler.
Ölüm anında, kendiliğinden. Miras mirasbırakanın ölümüyle açılır (TMK 575) ve aynı anda mirasçılara geçer. Bunun için mirasçının mirası kabul ettiğini beyan etmesi, mirasçılık belgesi alması veya tapuda intikal yaptırması gerekmez. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu derhal geçiş kuralını külli halefiyetin sonucu olarak açıklamış; yasal mirasçıların mirasbırakanın ölümüyle mirasa konu bütün malvarlığını hiçbir işleme gerek kalmaksızın bir bütün hâlinde kazandığını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 15.04.2024, E. 2023/1259, K. 2024/2021; aynı yönde Yargıtay 7. HD, 05.02.2024, E. 2022/6916, K. 2024/561). Mirasçı olabilmek için ölüm anında sağ olmak gerekir (TMK 580).
Ret hakkı saklıdır. Kendiliğinden geçiş, mirasçıyı mirası kabule zorlamaz. Mirasçı üç ay içinde mirası reddedebilir (TMK 605-606); yasal süre içinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK 610/1). Ret süresi içinde tereke işlerine karışan, olağan yönetim dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı artık mirası reddedemez (TMK 610/2). Mirasın nasıl reddedileceğini reddi miras rehberimizde anlattık.
Birden çok mirasçı: miras ortaklığı. Mirasçılar birden fazlaysa paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK 640). Her mirasçı terekedeki hakların korunmasını tek başına isteyebilir; sulh mahkemesi mirasçılardan birinin istemi üzerine ortaklığa paylaşmaya kadar temsilci atayabilir. Sağ kalan eş de bu ortaklığın bir üyesidir: Yargıtay, aile konutunun eşe özgülenmesi kararı kesinleşinceye kadar eşin diğer mirasçılarla birlikte elbirliği paydaşı olduğunu ve diğer mirasçıların rızası kalktığı andan itibaren ecrimisil ödemesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 7. HD, 16.10.2024, E. 2022/1332, K. 2024/4564).
Banka hesapları. Mirasbırakanın banka mevduatı da mirasçılara elbirliğiyle geçer ve mirasçılardan biri bunun paylı mülkiyete çevrilmesini isteyebilir. Mirasbırakan ile bir başkasının ortak hesabında ise paylar aksi kanıtlanmadıkça eşit sayılır; mirasçılara yalnız mirasbırakana düşen kısım geçer ve hüküm, mirasçılık belgesine atıfla yetinilmeden infaza elverişli kurulmalıdır (Yargıtay 14. HD, 26.11.2018, E. 2016/9119, K. 2018/8170; Yargıtay 14. HD, 25.10.2018, E. 2016/2909, K. 2018/7152).
Neler Mirasçılara Geçer, Neler Geçmez? Alacaklar, Zilyetlik, Davalar, Manevi Tazminat ve Cezalar (TMK 599/2)
Kural: malvarlığı bir bütün olarak geçer. Mirasbırakanın mülkiyet ve diğer aynî hakları, alacakları, diğer malvarlığı hakları ve taşınır ile taşınmazlar üzerindeki zilyetliği doğrudan mirasçılara geçer; borçları da mirasçıların kişisel borcu hâline gelir (TMK 599/2). Kanun alacaklar arasında ayrım yapmadığından mirasbırakanın doğmuş para alacakları, tazminat alacakları ve sözleşmeden doğan hakları kural olarak mirasçılara intikal eder.
| Mirasçılara geçer | Mirasçılara geçmez veya ancak koşullu geçer |
|---|---|
| Taşınmaz ve taşınır mallar, banka mevduatı, aynî haklar | Mirasbırakan tarafından ileri sürülmemiş manevi tazminat istemi (TMK 25/4) |
| Para ve tazminat alacakları, sözleşmeden doğan haklar | Mirasbırakana verilen idari para cezası (ceza sorumluluğunun şahsiliği) |
| Zilyetlik ve zilyetliğe bağlı haklar | Kişiye bağlı olarak verilmiş yetki ve sözleşmeler (ölümden sonraki borçlar ayrıca değerlendirilir) |
| Mirasbırakanın borçları (kişisel ve müteselsil sorumluluk) | Kanunda öngörülen diğer ayrık durumlar (TMK 599/2) |
Manevi tazminat istemi. Manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez ve mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez (TMK 25/4). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın sağlığında yaşadığı ileri sürülen üzüntüler nedeniyle ölümünden sonra mirasçısının açtığı manevi tazminat davasında, mirasbırakan sağlığında dava açmadığından mirasçının aktif dava ehliyeti bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 4. HD, 14.11.2022, E. 2022/7937, K. 2022/14589). Buna karşılık mirasbırakanın kendisinin açtığı dava, ölümünden sonra mirasçılarca sürdürülebilir.
İdari para cezaları. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mirasbırakana sosyal güvenlik mevzuatına aykırılık nedeniyle verilen idari para cezasının, Anayasa'daki ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği mirasbırakanın ölümüyle tahsil kabiliyetini yitirdiğini, mirasçılara geçen bir borç sayılamayacağını ve mirasçılar hakkında takip yapılamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 07.07.2021, E. 2018/825, K. 2021/964).
Kişiye bağlı ilişkiler. Sözleşmesinde şahsa bağlı olduğu ve mirasçılara geçmeyeceği belirtilmiş bir bayilik ilişkisinde Hukuk Genel Kurulu, mirasbırakanın ölümünden önceki borçlar ile ölümden sonraki dönem borçlarının ayrılması ve ölümden sonraki borçlar yönünden mirasçıların sorumluluğunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 26.05.2022, E. 2019/719, K. 2022/752).
Görülmekte olan davalar. Taraflardan biri dava sırasında ölürse, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse ret süresi geçinceye kadar dava ertelenir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde davayı takip için kayyım atanabilir (HMK 55). Yargılama sırasında ölen tarafın mirasçıları mirasçılık belgesiyle belirlenmeli ve dava dilekçesi kendilerine tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmalıdır (Yargıtay 7. HD, 08.11.2023, E. 2022/4962, K. 2023/5428).
Tapu İntikali Yapılmazsa Ne Olur? Tescilsiz Mülkiyet, Tasarruf ve Ortaklığın Giderilmesi (TMK 705/2)
Mülkiyet tescilden önce geçer. Taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescille kazanılırsa da mirasta mülkiyet tescilden önce kazanılır; ancak bu durumda malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmesine bağlıdır (TMK 705/2). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, intikalin kurucu nitelikte olmadığını ve taşınmazın sicil kaydı ister yasal mirasçılar ister mirasbırakan adına olsun, taşınmazın kanun gereği yasal mirasçıların mülkiyetinde bulunduğunu belirterek, taşınmazın dava sırasında mirasçılar adına intikal ettirilmesinin vasiyetin yerine getirilmesi davasını konusuz bırakmadığına karar vermiştir (Yargıtay 7. HD, 15.04.2024, E. 2023/1259, K. 2024/2021).
İntikal yapılmazsa ne kaybedilir? Mülkiyet kaybedilmez ve kanunda intikal için bir süre öngörülmemiştir; ancak mirasçılar tescil yaptırmadıkça taşınmazı satamaz, ipotek edemez veya bağışlayamaz. Mahkeme kararıyla edinilen paylarda da aynı kural geçerlidir: 7. Hukuk Dairesi, terekenin paylaşılmasına ilişkin kesinleşen kararla mülkiyetin tescilden önce mirasçıya geçtiğini ve bu taşınmazda artık ortaklığın giderilmesine karar verilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 08.01.2024, E. 2023/3993, K. 2024/13). İntikal işlemlerinin adım adım nasıl yapıldığını, masraf ve harçları miras tapu intikali rehberimizde anlattık.
İntikal yapılmadan ortaklığın giderilmesi davası. Tapu maliklerinden birinin ölmüş olması ortaklığın giderilmesi davasını engellemez; ancak davada bütün paydaşlar yer almalıdır. Yargıtay'a göre paydaşlardan birinin ölümü hâlinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılması sağlanmalı, aynı kişi için çelişen belgeler varsa hatalı belgelerin iptali için süre verilmelidir (Yargıtay 7. HD, 27.10.2021, E. 2021/525, K. 2021/2399). Satış kararı verilirse bedel, paylı mülkiyette tapudaki paylara, elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylara göre dağıtılır; tapu maliklerinden ölen varsa satış memuru bedeli mirasçılık belgesindeki paylara göre dağıtır ve mahkeme hükümde pay oranlarını sabitlemez (Yargıtay 7. HD, 21.12.2023, E. 2023/5182, K. 2023/6498). Dava hakkında ayrıntılı bilgi için ortaklığın giderilmesi davası yazımıza bakabilirsiniz.
Mirasçı gizlenerek yapılan intikal. Mirasçılardan biri gizlenerek alınan mirasçılık belgesiyle taşınmaz intikal ettirilir ve paylaşılırsa (ketm-i verese), önce hasımlı mirasçılık belgesiyle bütün mirasçılar belirlenir; her davalının sorumluluğu, davacının belgede gösterilmemesi nedeniyle yasal payından fazla edindiği kısımla sınırlıdır (Yargıtay 1. HD, 04.11.2024, E. 2024/4305, K. 2024/5921; mirasçılık belgesi için TMK 598).
Ölenin Borcu Mirasçıya Geçer mi? Kişisel ve Müteselsil Sorumluluk, Borçtan Kurtulma Yolları
Evet, borç da geçer. Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK 599/2); yani borç yalnız tereke mallarıyla değil, mirası reddetmeyen mirasçının kendi malvarlığıyla da ödenir. Birden çok mirasçı varsa tereke borçlarından müteselsilen sorumludurlar (TMK 641/1). Yargıtay'a göre bu sorumluluk alacaklıya karşı müteselsil, mirasçılar arasında ise miras payı oranındadır; alacaklı borcun tamamını dilediği mirasçıdan isteyebilir, ödeyen mirasçı payını aşan kısım için diğerlerine başvurur (Yargıtay 3. HD, 24.03.2026, E. 2025/4690, K. 2026/1551; aynı yönde Yargıtay 3. HD, 29.09.2025, E. 2025/948, K. 2025/4400).
Alacaklı tek bir mirasçıya başvurabilir. Hukuk Genel Kurulu, para alacağına ilişkin davalarda ve takiplerde alacaklının istediği mirasçıya karşı dava açabileceğini veya takip yapabileceğini, mirasçılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu; davanın konusu para dışında bir şeyse elbirliği nedeniyle bütün mirasçılara karşı açılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 26.05.2022, E. 2019/719, K. 2022/752; Yargıtay 3. HD, 11.10.2018, E. 2018/4659, K. 2018/9951). Bu nedenle mirasçılardan biri yönünden davadan feragat edilmesi diğer mirasçılara sirayet etmez (Yargıtay 9. HD, 30.10.2023, E. 2023/10163, K. 2023/16270). Alacaklı da mirasçılardan biriyse borç, onun miras payı oranında birleşme nedeniyle sona erer (Yargıtay 12. HD, 11.12.2024, E. 2024/5356, K. 2024/10435).
| Durum | Yargıtay'ın yaklaşımı |
|---|---|
| İşverenin ölümüyle sona eren iş sözleşmesinden doğan işçilik alacakları | Tereke borcudur; işçi mirasçılardan birine veya birkaçına dava açabilir (Yargıtay 9. HD, 30.10.2023, E. 2023/10163, K. 2023/16270) |
| İptal ettirilmeyen su, elektrik, doğalgaz aboneliği | Ölümden sonraki tüketimden, miras reddedilmemişse mirasçılar da müteselsilen sorumlu tutulabilir (Yargıtay 3. HD, 21.01.2016, E. 2015/19352, K. 2016/483) |
| Ölümden sonra çekilen aylık | Aylığı yersiz çeken kişi ölürse, SGK'nın geri alma alacağı onun terekesinin borcu olarak mirasçılarına geçer (Yargıtay 4. HD, 24.09.2020, E. 2018/3512, K. 2020/2953; aynı dosyada Yargıtay 4. HD, 16.09.2021, E. 2021/15844, K. 2021/4867) |
| Mirasbırakanın geçersiz satış sözleşmesiyle aldığı bedel | Bedelin iadesinden mirasçılar dış ilişkide müteselsil sorumludur; talep yalnız bir mirasçıya yöneltilmişse diğeri o kısımdan sorumlu tutulamaz (Yargıtay 3. HD, 24.03.2026, E. 2025/4690, K. 2026/1551) |
Borçtan kurtulmanın yolları. Mirasçı mirası üç ay içinde sulh mahkemesine beyanla reddedebilir (TMK 605-606); bir ay içinde resmî defter tutulmasını isteyip mirası deftere göre kabul ederek yalnız deftere yazılan borçlardan sorumlu olmayı seçebilir (TMK 619, 628) veya terekenin resmî tasfiyesini isteyebilir; resmî tasfiyede mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz (TMK 632). Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK 605/2). Hukuk Genel Kurulu, bu hükmen reddin süreye bağlı olmadığını ve alacaklının davasında savunma yoluyla da ileri sürülebileceğini; mahkemenin ölüm tarihindeki aktif ve pasifi tapu, vergi, banka ve kolluk kayıtlarıyla araştırması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 26.05.2022, E. 2019/719, K. 2022/752). 7. Hukuk Dairesi de terekenin borca batık olduğunun bu kayıtlarla açıklık kazandığı ve mirasçıların terekeyi benimsemediği bir dosyada mirasın reddedilmiş sayıldığını onamıştır (Yargıtay 7. HD, 05.06.2024, E. 2023/3649, K. 2024/3231).
Atanmış Mirasçı ve Vasiyet Alacaklısı: Külli ve Cüz'i Halefiyet, Teslim Yükümlülüğü (TMK 599/3)
Atanmış mirasçı da külli haleftir. Vasiyetnameyle veya miras sözleşmesiyle terekenin tamamı ya da belli bir oranı için mirasçı atanan kişi de mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanır; yasal mirasçılar ona düşen mirası zilyetlik hükümleri uyarınca teslim etmekle yükümlüdür (TMK 599/3). Hukuk Genel Kurulu, mirasçı atanan kişinin mirasbırakanın külli halefi olduğunu ve miras açılmakla yasal mirasçı gibi terekenin tümünün veya belli bir payının sahibi olacağını, bu nedenle ona karşı açılan tenkis davasında saklı pay oranında tenkise karar vermenin yeterli olduğunu belirtmiştir (Yargıtay HGK, 21.01.2026, E. 2025/44, K. 2026/16). Atanmış mirasçı tapuda tescil için tenfiz davası açmaz; sulh mahkemesinden atanmış mirasçı belgesi alır (TMK 598/2).
Vasiyet alacaklısı külli halef değildir. Kendisine belirli bir mal veya hak bırakılan kişi terekenin sahibi olmaz; vasiyeti yerine getirme görevlisine, yoksa mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkı kazanır ve malın teslimini veya hakkın devrini dava eder (TMK 600; TMK 517-519). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, külli halefiyet hükmünün vasiyet alacaklıları için geçerli olmadığını, vasiyet alacaklısının mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmadığını ve bu nedenle tereke borcu için açılan davada pasif husumetinin bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 13.12.2023, E. 2023/4954, K. 2023/6212). Mirasçı atama ile belirli mal bırakma arasındaki ayrım için TMK 514-516 sayfasına bakınız.
Mirasçının vasiyet alacaklısı olması. Yasal mirasçılar külli halef olarak vasiyet alacaklısına karşı vasiyet borçlusu konumundadır. Aynı zamanda mirasçı olan vasiyet alacaklısı da vasiyetin yerine getirilmesini mirasçı sıfatıyla değil vasiyet alacaklısı sıfatıyla ister; taşınmazın bu sırada mirasçılar adına intikal ettirilmiş olması vasiyetin yerine getirilmesine engel değildir (Yargıtay 7. HD, 15.04.2024, E. 2023/1259, K. 2024/2021).
TMK 599 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 15 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 15 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: mirasın kazanılması ve miras ortaklığı (7. Hukuk Dairesi 2024 iki karar; 14. Hukuk Dairesi 2018), neler geçer, neler geçmez (Hukuk Genel Kurulu 2021; 4. Hukuk Dairesi 2022), tapu intikali ve ortaklığın giderilmesi (7. Hukuk Dairesi 2021 ve 2023), ölenin borçlarından sorumluluk (Hukuk Genel Kurulu 2022; 3. Hukuk Dairesi 2016 ve 2026; 4. Hukuk Dairesi 2020; 7. Hukuk Dairesi 2024; 9. Hukuk Dairesi 2023; 12. Hukuk Dairesi 2024) ile atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı (7. Hukuk Dairesi 2023). Metinde ayrıca 9 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Siyasi nitelikli bir dava dosyasından doğan Ceza Genel Kurulu kararı kullanılmamıştır. Kişi, şirket, kurum, yer ve soybağına ilişkin bilgiler aktarılmamıştır.
Mirasın kazanılması ve miras ortaklığı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasçılar mirası ölümle, hiçbir işleme gerek kalmaksızın kazanır; tapu intikali kurucu değildir, taşınmaz kimin adına kayıtlı olursa olsun mirasçıların mülkiyetindedir
Olay: Mirasbırakanın noterde düzenlediği vasiyetnameyle kendilerine taşınmaz bırakılan yasal mirasçılar, vasiyetname açılıp itiraza uğramadıktan sonra vasiyetin yerine getirilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, taşınmazların dava tarihinde mirasbırakan adına kayıtlı olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi ise taşınmazın dava tarihinden sonra mirasçılar adına intikal ettiğini, davanın konusuz kaldığını kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyet alacaklısının mirasbırakanın cüz'i halefi olduğunu ve TMK 600 uyarınca yalnız yasal mirasçılara karşı kişisel istem hakkına sahip bulunduğunu; yasal mirasçıların ise TMK 599 uyarınca külli halef olarak mirasbırakanın ölümüyle bütün malvarlığını hiçbir işleme gerek kalmaksızın bir bütün hâlinde kazandığını belirtmiştir. İntikalin kurucu nitelikte olmadığını, taşınmazın mirasbırakan ya da mirasçılar adına kayıtlı olmasının sonuç bakımından fark yaratmadığını açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Buradaki intikal, kurucu nitelikte olmadığından taşınmazın sicil kaydının, ister yasal mirasçılar ister miras bırakan adına olsun yasal mirasçıların mülkiyetinde bulunduğu kanun hükmü gereğidir”
Ne anlama geliyor?
Tapuda intikal yapılmamış olması mirasçı olduğunuz taşınmaz üzerindeki mülkiyetinizi ortadan kaldırmaz; açılmış davalarda intikalin sonradan yapılması da davayı düşürmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde 7. HD 05.02.2024, E. 2022/6916, K. 2024/561. Kişi, noterlik ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan ile eşinin ortak banka hesabında paylar aksi kanıtlanmadıkça eşittir; mirasçılara yalnız mirasbırakanın payı geçer ve bu pay paylı mülkiyete çevrilir
Olay: Mirasçılardan biri, mirasbırakanın bankalardaki mevduatı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini istemiştir. Hesapların bir kısmı mirasbırakan ile eşinin ortak hesabıdır. Sulh hukuk mahkemesi hesapların tamamının miras payları oranında paylı mülkiyete çevrilmesine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasın ölümle açıldığını ve mirasçıların mirası ölümle bir bütün olarak kazandığını hatırlatmıştır. Ortak hesaptaki payların aksi kanıtlanmadıkça eşit sayılacağını, mudilerden birinin ölümünde aksine sözleşme yoksa hesaptaki paranın eşit paylara bölüneceğini belirtmiştir. Eşe ortak hesaplar hakkında beyanda bulunmak üzere süre verilmesi, itiraz yoksa yalnız mirasbırakana ait yarının mirasçılık belgesindeki paylara göre paylı mülkiyete çevrilmesi ve hükmün mirasçılık belgesine atıfla yetinilmeden infaza elverişli kurulması gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Müşterek hesaptaki paylar aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça birbirine eşittir”
Ne anlama geliyor?
Eşinizle ortak hesabınız varsa, aksi kanıtlanmadıkça paranın yarısı sizindir; mirasçılara yalnız ölen eşin yarısı geçer.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde, ortak hesaptaki hakların külli halefiyet gereği her mirasbırakanın mirasçılarına ayrı ayrı geçtiğine ilişkin 14. HD 25.10.2018, E. 2016/2909, K. 2018/7152. Banka, kişi ve şube bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Sağ kalan eş, aile konutunun kendisine özgülenmesi kararı kesinleşinceye kadar diğer mirasçılarla elbirliği paydaşıdır; diğer paydaşların rızası kalkınca ecrimisil öder
Olay: Sağ kalan eş, mirasbırakana ait aile konutunda oturmaya devam etmiş ve konutun miras payına mahsuben kendisine özgülenmesi davasını kazanmıştır. Diğer mirasçıların açtığı ecrimisil davalarında bölge adliye mahkemesi daireleri, kesinleşen özgüleme kararının eşi haksız işgalci olmaktan kurtarıp kurtarmadığı konusunda farklı kararlar vermiş ve görüş aykırılığının giderilmesi istenmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, özgüleme davasının geleceğe etkili, yenilik doğurucu nitelikte olduğunu ve geçmişe etkili olmasını sağlayan özel bir düzenleme bulunmadığını belirtmiştir. Özgüleme kararı kesinleşinceye kadar sağ kalan eşin taşınmazda diğer mirasçılarla birlikte elbirliği mülkiyeti hükümlerine göre paydaş olduğunu, bu nedenle diğer paydaşların rızasının kalktığı tarihten özgüleme kararının kesinleştiği tarihe kadar diğer mirasçılara karşı ecrimisilden sorumlu olduğunu açıklayarak uyuşmazlığı oy birliğiyle gidermiştir.
“özgüleme davasına ait mahkeme ilamının kesinleştiği tarihe kadar sağ kalan eşin taşınmazda diğer mirasçılarla birlikte elbirliği mülkiyet hükümlerine göre paydaş olduğu”
Ne anlama geliyor?
Eşinizin ölümünden sonra aile konutunda oturuyorsanız, özgüleme kararı kesinleşene kadar diğer mirasçılar rızalarını geri aldıkları andan itibaren sizden ecrimisil isteyebilir.
Not: 5235 sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş aykırılığını gideren OY BİRLİĞİYLE karardır. Kişi adları aktarılmamıştır. Aile konutunun eşe özgülenmesi TMK 652'de düzenlenmiştir.
Neler geçer, neler geçmez
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Mirasbırakana verilen idari para cezası ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği mirasçılara geçmez; mirasçılar hakkında takip yapılamaz
Olay: Mirasbırakana, işyerini sosyal güvenlik kurumuna bildirme yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle idari para cezası verilmiştir. Ölümden sonra kurum, cezanın tahsili için mirasçılara ödeme emri göndermiştir. Mahkeme cezaların şahsiliği ilkesi gereği mirasçıların sorumlu tutulamayacağına karar vermiş; özel daire külli halefiyet gereği borcun mirasçılara geçtiğini belirterek bozmuş, mahkeme direnmiştir.
Karar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, cezanın kabahat niteliğindeki bir fiil nedeniyle uygulanan idari yaptırım olduğunu ve Anayasa'nın 38. maddesinin yedinci fıkrasındaki ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesinin idari para cezaları için de geçerli bulunduğunu belirtmiştir. Mirasbırakanın ölümüyle cezanın tahsil kabiliyetinin ortadan kalktığını, cezanın mirasçılara geçen borç olarak kabul edilemeyeceğini ve mirasçılar hakkında takip yapılamayacağını açıklayarak direnme kararını oy birliğiyle onamıştır.
“murisin ölümü ile idarî para cezasının tahsil kabiliyeti ortadan kalkmış olup cezanın mirasçılara geçen borç olarak kabul edilmesi ve bunun sonucu olarak da davacılar hakkında takip yapılması mümkün değildir”
Ne anlama geliyor?
Ölen yakınınıza verilmiş bir idari para cezası için size ödeme emri gelirse, cezanın mirasçıya geçmediğini ileri sürerek itiraz edebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kararda aktarılan, maddi edim borçlarının mirasçılara geçtiğine ilişkin pasaj özel dairenin bozma gerekçesidir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan sağlığında manevi tazminat istemediyse, mirasçısı onun uğradığı manevi zarar için dava açamaz (TMK 25/4)
Olay: Davacı, mirasbırakanın sağlığında yaşadığını ileri sürdüğü maddi sıkıntılar ve manevi üzüntüler nedeniyle, mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçı sıfatıyla manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı zamanaşımı nedeniyle reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, TMK 25/4 uyarınca manevi tazminat isteminin karşı tarafça kabul edilmedikçe devredilemeyeceğini ve mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmeyeceğini, kişilik haklarının şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğunu belirtmiştir. Mirasbırakan sağlığında dava açmadığından davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, zamanaşımı gerekçesi doğru olmasa da ret sonucunun doğru olduğunu açıklayarak kararı oy birliğiyle onamıştır.
“kişilik hakları şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan olup”
Ne anlama geliyor?
Ölen yakınınızın sağlığında açmadığı manevi tazminat davasını onun adına siz açamazsınız; ama onun açtığı davayı mirasçı olarak sürdürebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; aktif dava ehliyeti değerlendirmesi Dairenin kendi gerekçesidir. Kişi ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.
Tapu intikali ve ortaklığın giderilmesi
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Ortaklığın giderilmesinde satış bedeli elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylara göre dağıtılır; tapu maliklerinden ölen varsa hükümde pay oranları sabitlenmez
Olay: Ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davasında sulh hukuk mahkemesi, satış bedelinin dosyadaki veraset ilamları ve bilirkişi raporuna ekli paydaş listesine göre dağıtılmasına karar vermiştir. Paydaşlardan birinin payı kesinleşen bir mahkeme kararıyla kök mirasbırakana dönmüş, ancak karar tapuda infaz edilmemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 705 uyarınca mirasta ve mahkeme kararında mülkiyetin tescilden önce kazanıldığını, ancak tasarruf için tescil gerektiğini belirterek, infaz edilmeyen karar nedeniyle bedelin kayıt maliklerine göre dağıtılmasını bozma sebebi yapmamıştır. Satış bedelinin paylı mülkiyette tapudaki paylara, elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylara göre dağıtılacağını; tapu maliklerinden ölen varsa satış memurunun bedeli mirasçılık belgesindeki paylara göre dağıtacağını, karar ile dağıtım arasında tapu ve mirasçılık durumu değişebileceğinden hükümde pay oranlarının gösterilmemesi gerektiğini açıklayarak kararı düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“Elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabi olması halinde satış bedelinin mirasçılık belgesindeki paylar oranında”
Ne anlama geliyor?
Ortak taşınmazda ölmüş bir paydaş varsa, satış bedelinden mirasçılar veraset ilamındaki paylarına göre pay alır; intikalin önceden yapılmış olması gerekmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş DÜZELTEREK ONAMA kararıdır; gerekçe Dairenin kendi değerlendirmesidir. Mahkeme ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Ortaklığın giderilmesi davasında ölen paydaşın mirasçıları mirasçılık belgesine göre davaya katılmalıdır; çelişen belgeler varsa önce çelişki giderilir
Olay: Ortaklığın giderilmesi davasında paydaşlardan biri için birbiriyle çelişen üç mirasçılık belgesi bulunmaktadır. Sulh hukuk mahkemesi çelişkiyi gidermeden en yeni tarihli belgeye göre taraf teşkilini sağlamış ve ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ortaklığın giderilmesi davalarında bütün paydaşların davada yer alması gerektiğini, paydaşlardan birinin ölümü hâlinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılması sağlandıktan sonra esasın incelenmesi gerektiğini ve taraf teşkilinin kamu düzenine ilişkin olduğunu belirtmiştir. Hatalı belgelerin iptali için ilgili tarafa süre verilip doğru belge temin edildikten sonra karar verilmesi gerekirken en yakın tarihli belgenin esas alınmasını doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Paydaşlardan veya ortaklardan birinin ölümü halinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerekir”
Ne anlama geliyor?
Ölen bir paydaşın bulunduğu ortak taşınmaz için dava açarken, onun mirasçılarını doğru ve tek bir veraset ilamına göre davaya dahil edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda paydaşların davada yer alma zorunluluğu için gösterilen usul maddesi aktarılmamıştır. Kişi, mahkeme ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Ölenin borçlarından sorumluluk
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur; para alacağında alacaklı dilediği mirasçıya karşı takip yapabilir; hükmen ret süreye bağlı değildir ve savunma yoluyla ileri sürülebilir
Olay: Mirasbırakanla bayilik sözleşmesi yapan şirket, mirasbırakanın ölümünden sonra da bir süre yürütülen bayilik faaliyetinden doğan hasılat alacağı için mirasçılardan bazıları hakkında icra takibi başlatmış ve itirazın iptalini istemiştir. Mirasçılar terekenin borca batık olduğunu ve mirası hükmen reddetmiş sayıldıklarını savunmuştur. Özel daire bütün mirasçılara karşı takip yapılması gerektiği gerekçesiyle bozmuş, mahkeme direnmiştir.
Karar: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, TMK 641/1 uyarınca mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu, para alacağına ilişkin dava ve takiplerde alacaklının istediği mirasçıya karşı dava açıp takip yapabileceğini ve mirasçılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu; davanın konusu para dışında bir şeyse elbirliği nedeniyle bütün mirasçılara karşı açılması gerektiğini belirtmiştir. Hükmen reddin süreye bağlı olmadığını ve savunma yoluyla da ileri sürülebileceğini, mahkemenin ölüm tarihindeki malvarlığını tapu, vergi, banka ve kolluk kayıtlarıyla araştırması gerektiğini; sözleşmeye göre şahsa bağlı olan ve mirasçılara geçmeyen bayilikte ölümden sonraki borçlar yönünden mirasçıların sorumluluğunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini açıklayarak direnme kararını değişik gerekçeyle oy birliğiyle bozmuştur.
“terekeye ilişkin olarak mirasçılara karşı açılacak olan para alacağı davalarında davacı istediği mirasçıya karşı dava açabilir veya takip yapabilir”
Ne anlama geliyor?
Ölen yakınınızın borcu için alacaklı yalnız size takip başlatabilir; terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğunu kanıtlayabiliyorsanız hükmen reddi savunma olarak ileri sürün.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Şirket, kişi ve bayilik bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Tereke borcundan sorumluluk alacaklıya karşı müteselsil, mirasçılar arasında miras payı oranındadır; talep yalnız bir mirasçıya yöneltilmişse diğeri o kısımdan sorumlu tutulamaz
Olay: Davacı, mirasbırakanla adi yazılı şekilde yaptığı taşınmaz satış sözleşmeleri geçersiz olduğundan mirasbırakana ödediği bedelin mirasçılardan iadesini istemiş, ıslahla artırdığı kısmı yalnız mirasçılardan biri yönünden talep etmiştir. İlk derece mahkemesi mirasçıları zorunlu dava arkadaşı sayarak ıslah edilen alacağın her iki mirasçıdan tahsiline karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 599 ve 610'u hatırlatarak mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu, bu sorumluluğun dış ilişkide müteselsil, iç ilişkide miras payı oranında bulunduğunu ve borcun tamamının ya da bir kısmının sorumluların tamamından veya bir kısmından istenebileceğini belirtmiştir. Davacı ıslahı yalnız bir mirasçı yönünden yaptığından, talep aşılarak diğer mirasçının da ıslah edilen kısımdan sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“tereke borcundan sorumluluk; dış ilişkide (üçüncü kişilere karşı) müteselsil, iç ilişkide (mirasçılar arasında) miras payı oranındadır”
Ne anlama geliyor?
Ölenin borcunun tamamını ödediyseniz, payınızı aşan kısmı miras payları oranında diğer mirasçılardan geri isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde 3. HD 29.09.2025, E. 2025/948, K. 2025/4400. Kişi ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
İşverenin ölümüyle sona eren iş sözleşmesinden doğan işçilik alacakları tereke borcudur; mirasçılar ihtiyari dava arkadaşıdır, birine karşı feragat diğerlerine sirayet etmez
Olay: İşverenin ölümüyle iş sözleşmesi sona eren işçi, ödenmeyen ücret ve tazminat alacakları için işverenin mirasçılarına dava açmış, tebligat yapılamayan bir mirasçı yönünden davadan feragat etmiştir. İlk derece mahkemesi mirasçılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan feragatin diğerlerine de sirayet ettiğini kabul ederek davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, TMK 641/1 uyarınca mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu, para alacağı davalarında davacının istediği mirasçıya karşı dava açabileceğini ve mirasçılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu; davanın konusu para dışında bir şeyse bütün mirasçılara karşı açılması gerektiğini belirtmiştir. İşçilik alacaklarının tereke borcu niteliğinde olduğunu, bir mirasçı yönünden yapılan feragatin diğerlerine sirayet ettiğinin kabulünün hatalı olduğunu açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olan mirasçılara karşı açılacak para alacağı davalarında mirasçılar arasında mecburi değil ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğu kabul edilmelidir”
Ne anlama geliyor?
Ölen işvereninizden alacağınız varsa dava veya takibi mirasçılardan birine ya da birkaçına yöneltebilirsiniz; ulaşılamayan bir mirasçıdan vazgeçmeniz diğerlerine karşı hakkınızı düşürmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. İşveren ve işçi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi
Alacaklı da mirasçılardan biriyse tereke borcu, onun miras payı oranında alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesiyle sona erer
Olay: Senet borçlusu mirasbırakanın ölümünden sonra, mirasın beşte birine mirasçı olan alacaklı, senede dayanarak diğer mirasçılar hakkında kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapmıştır. İcra mahkemesi takibin tamamen iptaline karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, TMK 641/1 uyarınca mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu ve alacaklı ile borçlu sıfatlarının aynı kişide birleşmesiyle borcun sona ereceğini (TBK 135/1) belirtmiştir. Müteselsil borçlu mirasçıların borcunun, mirasçı alacaklının iç ilişkideki payı oranında ortadan kalktığını; bu nedenle takibin yalnız alacaklının miras payı oranında iptali gerekirken tümden iptalinin hatalı olduğunu açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“müteselsil borçlu mirasçıların borcunun, mirasçı alacaklının iç ilişkideki payı oranında ortadan kalkacağının kabulü”
Ne anlama geliyor?
Ölen yakınınızdan alacaklıysanız ve aynı zamanda mirasçısıysanız, alacağınızın kendi miras payınıza düşen kısmı sona erer; kalanını diğer mirasçılardan isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Abonelik iptal ettirilmedikçe ölen abonenin aboneliği üzerinden tüketilen su bedelinden, miras reddedilmemişse mirasçılar da müteselsilen sorumludur
Olay: Su idaresi, 2000 yılında ölen abonenin mirasçıları hakkında 2004-2011 dönemine ait su borcu için icra takibi başlatmıştır. Mirasçılar aboneliğin bulunduğu taşınmazın satıldığını ve suyu kullanmadıklarını savunmuş; mahkeme abonenin ölümüyle sözleşmenin sona erdiği, bedelin suyu kullanandan istenebileceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 599, 605, 606, 610, 640 ve 641 hükümlerini aktarmış; istikrarlı uygulamaya göre abonelik iptal ettirilmedikçe o abonelik üzerinden tüketilen su, elektrik ve doğalgaz bedelinden fiili kullanıcı ile birlikte abonenin de müteselsilen sorumlu olduğunu, miras reddedilmediğine göre mirasçıların da mirasçı sıfatıyla müteselsilen sorumlu bulunduğunu belirtmiştir. Abonelik sözleşmesinin borç tarihinde sürüp sürmediğinin belirlenmesi ve uzman bilirkişi kurulundan rapor alınması gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“abonelik iptal ettirilmedikçe, o abonelik üzerinden tüketilen su, elektrik ve doğalgaz bedelinden fiili kullanıcı ile birlikte abone de müteselsilen sorumludur”
Ne anlama geliyor?
Yakınınız öldüğünde su, elektrik ve doğalgaz aboneliklerini hemen iptal ettirin; iptal edilmeyen abonelikteki tüketimden mirasçı olarak sorumlu tutulabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Mirasçıların iç ilişkide paylarıyla, dış ilişkide müteselsil sorumlu olduğuna ve alacaklının bir mirasçıya dava açabileceğine ilişkin 3. HD 11.10.2018, E. 2018/4659, K. 2018/9951. Kişi ve idare bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
Ölümden sonra ölenin aylığını yersiz çeken kişi ölürse, sosyal güvenlik kurumunun geri alma alacağı onun terekesinin borcu olarak mirasçılarına geçer
Olay: Bir sigortalının ölümünden sonra eşi, vekâletnameye dayanarak sigortalı adına yatan aylıkları banka kartıyla çekmeye devam etmiştir. Eşin de ölümü üzerine kurum, yersiz ödemenin tahsili için eşin mirasçısı hakkında takip başlatmış; mahkeme davalının yalnız mirasçı olduğu ve paranın kimce çekildiğinin ispatlanmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, banka yazısıyla aylıkların ölümden sonra eş tarafından çekildiğinin anlaşıldığını belirtmiştir. TMK 610 uyarınca yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçının mirası kayıtsız şartsız kazandığını, TMK 641 uyarınca mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu; mirasın reddine ilişkin bir iddia da bulunmadığından terekeye dahil olmuş ve tereke borcu olan paradan davalının mirasçı sıfatıyla sorumlu tutulması gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“terekeye dahil olmuş ve tereke borcu olan paradan da davalının (mirasçı sıfatıyla) sorumlu tutulması gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Ölen yakınınızın hesabına ölümden sonra yatan aylıkları çekmeyin; çeken kişi öldüğünde bu geri ödeme borcu mirası reddetmeyen mirasçılarına geçer.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Bozmaya uyulduktan sonra aynı dosyada faiz hesabı yönünden verilen 4. HD 16.09.2021, E. 2021/15844, K. 2021/4867. Kişi ve banka bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu kayıtlarla açıklık kazanır ve mirasçılar terekeyi benimsemezse miras reddedilmiş sayılır
Olay: Mirasbırakanın ölümünden sonra kendilerine ödeme emri gönderilen mirasçılar, ölüm tarihinde terekede malvarlığı bulunmadığını ve borçların malvarlığını çok aştığını ileri sürerek mirasın hükmen reddinin tespitini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin mirasbırakanın ölüm tarihindeki aktifini bankalardan, tapu müdürlüklerinden, icra dairelerinden ve emniyetten araştırdığını, terekenin borca batık olduğunun açıklık kazandığını ve mirasçıların terekeyi benimsediklerine ilişkin bir fiil tespit edilmediğini belirtmiştir. TMK 605/2 gereğince mirasın reddedilmiş sayıldığını, mirasçıların tereke işlerine karıştığı veya tereke mallarını gizlediği ispatlanamadığından TMK 610 uyarınca ret hakkının düşmediğini açıklayarak kararı oy birliğiyle onamıştır.
“ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi resmen tespit edildiğinde miras reddedilmiş sayılır”
Ne anlama geliyor?
Ölen yakınınızın borçları malvarlığını aşıyorsa terekeye el sürmeyin; ölüm tarihindeki borca batıklığı kayıtlarla kanıtlayarak hükmen ret tespiti isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır. Şirket, kurum ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Külli halefiyet vasiyet alacaklılarına uygulanmaz; vasiyet alacaklısı mirasbırakanın borçlarından sorumlu değildir ve tereke borcu davasında pasif husumeti yoktur
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnameyle bir bankadaki yatırım hesabındaki parayı belirli oranlarda davacılara bırakmış, para ölümden sonra yasal mirasçılarca çekilmiştir. Davacılar vasiyetin yerine getirilmesini ve paranın tahsilini istemiştir. Davalı mirasçılardan birinin ölümü üzerine, onun vasiyetnamesiyle alacaklarından belirli oranlar bırakılan bir vakıf da atanmış mirasçı sayılarak davaya dahil edilmiş ve aleyhine hüküm kurulmuştur.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yasal ve atanmış mirasçıların TMK 599 uyarınca tereke üzerinde kendiliğinden hak sahibi olduğunu, vasiyet alacaklısının ise TMK 600 uyarınca yalnız kişisel bir istem hakkı kazandığını ve külli halefiyet hükmünün vasiyet alacaklıları için geçerli olmadığını belirtmiştir. Vasiyetnamede alacakların belirli oranlarını alanların atanmış mirasçı değil vasiyet alacaklısı olduğunu, vasiyet alacaklılarının mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmadığını ve davaya dahil edilen vakfın pasif husumetinin bulunmadığını açıklayarak karar düzeltme istemini kabul etmiş ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Külli halefiyet hükmü vasiyet alacaklıları için geçerli olmaz”
Ne anlama geliyor?
Size vasiyetle belirli bir mal veya alacak bırakıldıysa mirasçı sayılmazsınız; mirasbırakanın borçlarından sorumlu tutulamazsınız.
Not: Karar düzeltme incelemesinde OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vakıf, banka, kişi ve noterlik bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 599 ile ilgili maddeler
- TMK m. 605 — Mirasın reddi ve hükmen ret: gerçek retten farkı, borca batık terekenin ispatı, SGK aylığı ve hayat sigortası, benimseme, görevli mahkeme ve giderler (TMK 605)
- TMK m. 600 — Vasiyet alacaklısının hakları: tenfiz davasının tarafları ve görevli mahkeme, tescil hükmü, harç, intifa ve sigorta vasiyeti, zamanaşımı, haciz ve geri isteme (TMK 600-604)
- TMK m. 598 — Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): sulh mahkemesi veya noter, atanmış mirasçı belgesi, bir aylık itiraz, iptal davası, görevli mahkeme ve taraflar (TMK 598)
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
- TMK m. 580 — Sağ olma şartı: önce ve sonra ölen mirasçı, aynı anda ölüm, anne karnındaki çocuk, önce ölen vasiyet alacaklısı ve doğmamış torunlar (TMK 580-583)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 499 — Sağ kalan eşin miras payı: 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı; boşanma davasında ölüm ve resmî nikâh (TMK 499)
- TMK m. 589 — Koruma önlemleri: terekenin tespiti davası, süre, defter tutma, mühürleme, kiralık kasa ve kanun yolu (TMK 589-591)
- TMK m. 592 — Terekenin resmen yönetimi: tereke yöneticisi, görev ve temsil yetkisi, ücret, mirasçısı bilinmeyen terekede ilan ve Devlete geçiş (TMK 592-594)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Miras ölümle kendiliğinden size geçer; borç ihtimali varsa ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay içinde reddetme, resmî defter veya resmî tasfiye seçeneklerini değerlendirin.
- 2.Ret süresi içinde tereke mallarını satmayın, harcamayın veya kendinize mal etmeyin; bu davranışlar ret hakkınızı düşürebilir.
- 3.Tapu intikalini yapmasanız da malik olursunuz; ancak satış, ipotek veya bağış için mirasçılar adına tescil gerekir.
- 4.Ortak taşınmazda ölen paydaş varsa ortaklığın giderilmesi davasında onun mirasçılarını veraset ilamına göre davaya dahil edin.
- 5.Ölen yakınınızın su, elektrik ve doğalgaz aboneliklerini hemen iptal ettirin; ölümden sonra hesabına yatan aylıkları çekmeyin.
- 6.Alacaklı borcun tamamını tek bir mirasçıdan isteyebilir; ödediğiniz fazlayı miras payları oranında diğer mirasçılardan geri isteyin.
- 7.Mirasbırakana verilmiş idari para cezası veya onun sağlığında ileri sürmediği manevi tazminat konusunda size gelen talepleri hukuki destekle değerlendirin.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.