Kısa cevap · TMK 520
Mirasbırakan, atadığı mirasçı kendisinden önce ölür veya mirası reddederse onun yerine geçecek bir yedek mirasçı gösterebilir (TMK 520); mirası önce bir kişiye bırakıp belirli bir anda başka bir kişiye geçmesini de öngörebilir (önmirasçı ve art mirasçı, TMK 521). Yedek mirasçı gösterilmezse, mirasbırakandan önce ölen lehtarın payı onun çocuklarına geçmez; Yargıtay bu yönde verilen kararı onamıştır. Art mirasçılıkta miras, tasarrufta başka bir an gösterilmemişse önmirasçının ölümüyle art mirasçıya geçer (TMK 522); art mirasçının yalnız geçiş anında sağ olması yeterlidir, bu nedenle henüz doğmamış bir kişi de art mirasçı yapılabilir (TMK 525, 583). Önmirasçı mirasın maliki olur, ancak mirası geçirme yükümlülüğü altındadır: mirasın defteri tutulur, kural olarak güvence istenir ve taşınmazlarda yükümlülük tapuya şerh verilebilir (TMK 523, 524). Art mirasçıya yeniden art mirasçı atanamaz. Mirasbırakan terekesinin tasarruf edilebilir kısmını özgüleyerek vasiyetle vakıf da kurabilir; vakıf mahkeme kararıyla sicile tescil edilince tüzel kişilik kazanır ve saklı paylı mirasçıların tenkis hakkı saklıdır (TMK 526).
Bu sayfada neler var? (16 bölüm)
- TMK 520 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Yedek Mirasçı Atama Nedir? Atanan Mirasçı Önce Ölürse veya Mirası Reddederse (TMK 520)
- Yedek Mirasçı ile Art Mirasçı Arasındaki Fark: Aynı Cümle, İki Farklı Sonuç
- Önmirasçı ve Art Mirasçı Atama: Tanım, Tek Geçiş Sınırı ve Henüz Doğmamış Kişiler (TMK 521, 583)
- Miras Art Mirasçıya Ne Zaman Geçer? Önmirasçının veya Art Mirasçının Ölümü (TMK 522, 525)
- Önmirasçının Güvence Yükümlülüğü, Mirasın Defteri, Tapu Şerhi ve Resmen Yönetim (TMK 523)
- Önmirasçı ve Art Mirasçının Hukuki Durumu: Mirasçılık Belgesi, Vasiyetnamenin Açılması ve Tenfiz (TMK 524)
- Önmirasçılık Düzenlemesine Karşı İptal ve Tenkis Davası (TMK 557-559, 569)
- Vasiyetle Vakıf Kurma: Tasarruf Edilebilir Kısım Sınırı, Tescil ve Mirasçıların Hakları (TMK 526)
- Var Olan Bir Vakfa Mal Bırakmak ile Yeni Vakıf Kurmak Arasındaki Fark; Aile Vakfı
- TMK 520 Yargıtay kararları
- TMK 520 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Yedek mirasçı
- Atanan mirasçının mirasbırakandan önce ölmesi veya mirası reddetmesi hâlinde onun yerine geçmek üzere mirasbırakanca önceden belirlenen kişi (TMK 520/1).
- Yedek vasiyet alacaklısı
- Kendisine belirli mal bırakılan kişinin önce ölmesi veya kazandırmayı reddetmesi hâlinde onun yerine geçecek kişi (TMK 520/2).
- Önmirasçı
- Mirası kazanan ve belirlenen geçiş anında art mirasçıya devretmekle yükümlü olan atanmış mirasçı; geçiş anına kadar mirasın maliki odur (TMK 521, 524).
- Art mirasçı
- Mirasın, önmirasçının ölümünde veya tasarrufta belirtilen başka bir anda kendisine geçeceği kişi; geçiş anında sağ olması yeterlidir (TMK 521, 525).
- Art vasiyet alacaklısı
- Belirli bir malın önce bir kişiye, belirlenen anda ise kendisine geçmesi öngörülen vasiyet alacaklısı (TMK 521/3, 583).
- Geçiş anı
- Mirasın önmirasçıdan art mirasçıya geçtiği an; tasarrufta belirtilmemişse önmirasçının ölümüdür (TMK 522/1).
- Mirası geçirme yükümlülüğü şerhi
- Önmirasçıya geçen taşınmazlarda art mirasçıyı korumak için tapu kütüğüne verilen şerh; sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir (TMK 523/2, 1010).
- Resmen yönetim
- Önmirasçı güvence göstermez veya art mirasçının beklenen haklarını tehlikeye düşürürse mirasın resmen yönetimine karar verilmesi (TMK 523/3).
- Vasiyetle vakıf kurma
- Mirasbırakanın terekesinin tasarruf edilebilir kısmının tamamını veya bir bölümünü ölüme bağlı tasarrufla bir amaca özgülemesi; vakıf tescille tüzel kişilik kazanır (TMK 526, 102).
Bir bakışta TMK 520
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yedek mirasçı | Atanan mirasçı mirasbırakandan önce ölür veya mirası reddederse yerine yedek mirasçı geçer; belirli mal bırakmada da uygulanır. | TMK m. 520 |
| Yedek gösterilmezse | Mirasbırakandan önce ölen lehtar lehine tasarruf hükümsüz kalır; pay onun çocuklarına geçmez. | TMK m. 580-581; 7. HD 16.12.2024 |
| Şartlı gelir payı | Hayatta olma şartına bağlanan gelir payını, yedek veya art lehtar gösterilmemişse lehtarın mirasçıları isteyemez. | 3. HD 08.06.2017 |
| Art mirasçı atama | Önmirasçı mirası belirlenen anda art mirasçıya devretmekle yükümlüdür; düzenleme tek başına iptal sebebi değildir. | TMK m. 521/1; 7. HD 22.06.2023 |
| Tek geçiş sınırı | Art mirasçıya aynı yükümlülük yüklenemez; malın soy içinde kuşaktan kuşağa bağlanması yasaktır. | TMK m. 521/2, 372/2 |
| Doğmamış kişi | Mirasın açıldığı anda var olmayan kişi art mirasçı olabilir; önmirasçı atanmamışsa yasal mirasçı önmirasçı sayılır. | TMK m. 583 |
| Geçiş anı | Tasarrufta belirtilmemişse önmirasçının ölümüdür; önmirasçı daha önce ölürse miras güvenceyle mirasçılarına teslim edilir. | TMK m. 522/1-2 |
| Art mirasçı önce ölürse | Tasarrufta aksi yoksa miras önmirasçıya, o da ölmüşse onun mirasçılarına kesin olarak kalır. | TMK m. 522/3, 525/2 |
| Önmirasçı düşerse | Önmirasçı önce ölür, yoksun kalır veya mirası reddederse miras doğrudan art mirasçıya geçer. | TMK m. 525/3 |
| Güvence ve şerh | Mirasın defteri tutulur; bağışıklık yoksa güvence istenir, taşınmazda yükümlülük tapuya şerh verilebilir. | TMK m. 523/1-2, 1010 |
| Resmen yönetim | Güvence gösterilmez veya art mirasçının hakları tehlikeye düşerse mirasın resmen yönetimine karar verilir. | TMK m. 523/3 |
| İptal davası | Yasal mirasçılar önmirasçı sağken de iptal davası açabilir; dava esastan incelenir. | TMK m. 558; 3. HD 26.03.2013 |
| Tenkis | Mirası geçirme yükümlülüğüyle saklı payı zedelenen mirasçı aşan kısmın tenkisini isteyebilir. | TMK m. 569 |
| Belge | Önmirasçı ölünce art mirasçı atanmış mirasçılık belgesini sulh hukuk mahkemesinden ister. | TMK m. 598; 2. HD 23.06.2008; 14. HD 09.11.2017 |
| Açılma | Art mirasçı ilgilidir; vasiyetnamenin açılmasına çağrılır ve kendisine ilişkin kısım tebliğ edilir. | TMK m. 595-597; 3. HD 12.03.2018 |
| Vasiyetle vakıf | Tasarruf edilebilir kısım özgülenebilir; saklı paylı mirasçıların iptal ve tenkis davası tescilde bekletici meseledir. | TMK m. 526; 8. HD 07.11.2017 |
| Vakıf iradesi | Vasiyetnamede “vakıf” sözcüğü şart değildir; amaç, özgülenen mallar ve yönetim içerikten anlaşılır. | (Kapatılan) 18. HD 10.11.2014; 8. HD 18.01.2021 |
| Mirasbırakan sağken | Vasiyetçi sağken kamulaştırılan taşınmaz vakfa geçmez; vasiyet ölüm ve açılmayla işlerlik kazanır. | 5. HD 05.04.2011 |
TMK 520 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › İkinci Bölüm: Ölüme Bağlı Tasarruflar › Üçüncü Ayırım: Ölüme Bağlı Tasarrufların Çeşitleri · E. Yedek mirasçı atama (520) · F. Artmirasçı atama (521-525) · G. Vakıf (526)
Yedek mirasçı, önmirasçı ve artmirasçı atama: artmirasçıya geçiş, güvence ve tapu şerhi, vasiyetle vakıf kurma (m. 520-526) — Madde 520
- (1)Mirasbırakan, atadığı mirasçının kendisinden önce ölmesi veya mirası reddetmesi hâlinde onun yerine geçmek üzere bir veya birden çok kişiyi yedek mirasçı olarak atayabilir.
- (2)Bu kural belirli mal bırakmada da uygulanır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 520-526 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Mirasçılar ve mirasın geçişi mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17); sayfadaki kararların bir kısmı 743 sayılı Kanun döneminde yapılan tasarruflara ilişkindir ve bu durum ilgili kartlarda belirtilmiştir. |
Yedek Mirasçı Atama Nedir? Atanan Mirasçı Önce Ölürse veya Mirası Reddederse (TMK 520)
Bu kural belirli mal bırakmada da uygulanır.
Ne işe yarar? Vasiyetnameyle veya miras sözleşmesiyle mirasçı atanan kişi mirasbırakandan önce ölebilir ya da mirası reddedebilir. Kanun bu iki ihtimale karşı mirasbırakana, asıl mirasçının yerine geçecek bir veya birden çok kişiyi önceden belirleme imkânı verir (TMK 520/1). Yedek mirasçı ancak asıl mirasçı mirası kazanamazsa devreye girer; asıl mirasçı mirasbırakanın ölümünde sağsa ve mirası reddetmezse yedek mirasçının hiçbir hakkı doğmaz. Aynı imkân belirli mal bırakmada da vardır: vasiyet alacaklısının yerine geçecek bir yedek vasiyet alacaklısı gösterilebilir (TMK 520/2). Hukuk Genel Kurulu da ölüme bağlı tasarrufla yapılabilecek işlemleri sayarken yedek mirasçı ve art mirasçı atamayı koşul ve yüklemelerle birlikte anmıştır (Yargıtay HGK, 17.01.2007, E. 2007/2-2, K. 2007/10).
Yedek mirasçı gösterilmezse ne olur? Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak gerekir (TMK 580/1); vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölmüşse, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü yükümlünün yararına ortadan kalkar (TMK 581/2). Yasal mirasçılıktaki halefiyet, yani önce ölen çocuğun yerine onun altsoyunun geçmesi (TMK 495-498), vasiyetnameyle atanan mirasçılar için kendiliğinden işlemez. Mirasının üçte birini ablasına bırakan mirasbırakanın ablası ondan dört yıl önce ölmüş, sulh hukuk mahkemesi ise ablanın oğlunu atanmış mirasçı gösteren bir mirasçılık belgesi vermişti. İlk derece mahkemesi tasarrufun kendiliğinden hükümsüz kaldığını ve payın lehtarın yasal mirasçılarına geçmeyeceğini kabul ederek belgeyi iptal etmiş; Yargıtay, lehtarın oğlunun kendisinin art mirasçı sayılması gerektiği yönündeki itirazını yerinde görmeyerek kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, 16.12.2024, E. 2024/532, K. 2024/5713).
Şartlı kazandırmalarda da aynı sonuç. 3. Hukuk Dairesi, terekenin gelirinden kardeşine pay ayıran ve bunu kardeşinin hayatta olması şartına bağlayan mirasbırakanın kardeşi yerine yedek veya art mirasçı atamadığını belirterek, kardeşin ölümünden sonra onun mirasçılarının bu gelir payını isteyemeyeceğine karar vermiştir (Yargıtay 3. HD, 08.06.2017, E. 2015/19901, K. 2017/9461).
“Yerine mirasçıları geçsin” kaydı. Mirasbırakan, lehtarlardan biri kendisinden önce ölürse onun yerine lehtarın mirasçılarının geçeceğini açıkça yazarak bu sonucu önleyebilir. Böyle bir vasiyetnamede davacılar, lehtarların mirasbırakandan önce öldüğünü ve belirli mal vasiyetinin bu nedenle düştüğünü ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi şekil eksikliği, ehliyetsizlik ve baskı iddialarını yerinde görmeyerek davayı reddetmiş; istinaf başvurusu esastan reddedilmiş ve Yargıtay bu itirazları da içeren temyiz sebeplerini yerinde görmeyerek kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, 07.05.2025, E. 2024/2864, K. 2025/2461).
Yedek Mirasçı ile Art Mirasçı Arasındaki Fark: Aynı Cümle, İki Farklı Sonuç
Ya biri ya öteki / önce biri sonra öteki. Yedek mirasçılıkta mirası ya asıl mirasçı ya da yedek mirasçı kazanır; yedek mirasçı ancak asıl mirasçı mirası hiç kazanamazsa devreye girer ve miras doğrudan mirasbırakandan ona geçer. Art mirasçılıkta ise miras iki kişiye art arda geçer: önmirasçı mirası kazanır, geçiş anına kadar malik olarak elinde tutar ve belirlenen anda art mirasçıya devreder (TMK 521, 524).
Ayrım neden önemli? Asıl mirasçı mirasbırakanın ölümünde sağsa ve mirası kabul etmişse yedek mirasçılık tümüyle ortadan kalkar; art mirasçılık ise tam bu durumda işlemeye başlar. Önmirasçıya geçen mirasın sulh mahkemesince defteri tutulur, mirasbırakan bağışık tutmadıkça önmirasçıdan güvence istenir ve taşınmazlarda mirası geçirme yükümlülüğü tapuya şerh verilebilir (TMK 523); yedek mirasçılıkta bu yükümlülüklerin hiçbiri yoktur. Saklı pay hesabında da art mirasçılığa özgü bir tenkis kuralı bulunur (TMK 569).
Belirsiz ifadeler yargılamaya yol açar. Vasiyetnamelerde sık görülen “eşime, onun ölümü hâlinde kızlarıma” veya “torunum çocuksuz ölürse yeğenlerime” gibi ifadeler, mirasbırakanın iradesine göre yedek veya art mirasçılık olarak yorumlanabilir. Yargıtay, eşe bırakılan bağımsız bölümlerin eşin ölümü hâlinde kızlara kalmasını öngören vasiyetnamede kızları art mirasçı olarak nitelendirmiş (Yargıtay 7. HD, 23.01.2023, E. 2022/6048, K. 2023/385), torunun çocuksuz ölümü hâlinde mirasın yeğenlere kalmasını öngören düzenlemede torunu önmirasçı, yeğenleri art mirasçı saymıştır (Yargıtay 7. HD, 22.06.2023, E. 2022/1062, K. 2023/3536). Buna karşılık mirasbırakandan önce ölen lehtarın oğlunun kendisinin art mirasçı sayılması gerektiği yönündeki itiraz, vasiyetnamede buna dayanak bir düzenleme bulunmadığından sonuç doğurmamıştır (Yargıtay 7. HD, 16.12.2024, E. 2024/532, K. 2024/5713).
1. yorum — yedek mirasçılık: Cümle “B benden önce ölürse” anlamındaysa ve B, A'nın ölümünde sağ olup mirası kabul etmişse miras kesin olarak B'ye geçer; B öldüğünde mal B'nin kendi mirasçılarına kalır, C'nin hakkı yoktur. B, A'dan önce ölmüş veya mirası reddetmişse miras doğrudan C'ye geçer.
2. yorum — art mirasçılık: Cümle “B öldükten sonra miras C'ye geçsin” anlamındaysa B önmirasçı olarak mirası kazanır ve C'ye devretme yükümlülüğü altında malik olur; B ölünce miras C'ye geçer (TMK 522/1). Bu durumda B'ye geçen mirasın defteri tutulur ve B kural olarak güvence göstermek zorundadır (TMK 523).
Sonuç: Vasiyetnamede “yedek mirasçı”, “önmirasçı” ve “art mirasçı” kavramlarını, istenen sonucu da yazarak açıkça kullanmak uyuşmazlığı önler.
Önmirasçı ve Art Mirasçı Atama: Tanım, Tek Geçiş Sınırı ve Henüz Doğmamış Kişiler (TMK 521, 583)
Aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez.
Bu kurallar belirli mal bırakmada da uygulanır.
Nasıl işler? Mirasbırakan bir kişiyi önmirasçı olarak atar ve onu mirası belirli bir anda başka bir kişiye, yani art mirasçıya devretmekle yükümlü kılar. Önmirasçı mirası kazanır ve geçiş anına kadar malların maliki olarak onları kullanır; art mirasçının o ana kadar yalnız beklenen bir hakkı vardır. Aynı yapı belirli bir mal için de kurulabilir; bu durumda önce bir vasiyet alacaklısı, sonra art vasiyet alacaklısı söz konusudur (TMK 521/3). Aynı anda birden çok art mirasçı gösterilmesi mümkündür.
Yargıtay'a göre geçerli bir düzenleme. Mirasbırakan vasiyetnamesinde torununun çocuksuz ölmesi hâlinde mirasının eşit paylarla iki yeğenine kalmasını ve bu durumda gelininin mallarına mirasçı olmasını istemediğini yazmıştır. İlk derece mahkemesi bu maddeyi hukuka aykırı bularak iptal etmiş, 7. Hukuk Dairesi ise torunun önmirasçı, yeğenlerin art mirasçı olduğunu, düzenlemenin TMK 521 vd. maddelerine uygun olduğunu ve iptali gerektiren bir durum bulunmadığını belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 22.06.2023, E. 2022/1062, K. 2023/3536). Bozmaya uyularak verilen ret kararı da onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 21.02.2024, E. 2024/334, K. 2024/1014). Kayın hısımları, örneğin gelin, mirasbırakanın yasal mirasçısı değildir; mirasbırakan art mirasçılık yoluyla, torunun ölümünden sonra malların torunun kendi yasal mirasçılarına değil kendi belirlediği kişilere geçmesini sağlayabilir.
Tek geçiş sınırı. Kanun art mirasçıya aynı yükümlülüğün, yani mirası yeniden bir başkasına devretme yükümlülüğünün yüklenmesini yasaklar (TMK 521/2). Buna paralel olarak bir malın veya hakkın başkalarına geçmemek üzere aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa kalacak şekilde özgülenmesi de yasaktır ve bu sonuç vakıf kurma yoluyla da elde edilemez (TMK 372/2). Miras böylece yalnız bir kez, önmirasçıdan art mirasçıya geçirilebilir.
Mirasbırakan tarafından önmirasçı atanmamışsa, yasal mirasçı, önmirasçı sayılır.
Henüz doğmamış kişiler. Kural olarak mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak gerekir; ana rahmindeki çocuk da sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur (TMK 580, 582). Art mirasçılık bu kuralın önemli bir istisnasıdır: mirasbırakanın ölümünde henüz var olmayan bir kişi, örneğin ileride doğacak torunlar, art mirasçı veya art vasiyet alacaklısı yapılabilir. Mirasbırakan ayrıca bir önmirasçı göstermemişse yasal mirasçı önmirasçı sayılır (TMK 583).
Miras Art Mirasçıya Ne Zaman Geçer? Önmirasçının veya Art Mirasçının Ölümü (TMK 522, 525)
Tasarrufta geçiş anı gösterilmiş olup önmirasçının ölümünde bu an henüz gelmemişse miras, güvence göstermeleri koşuluyla önmirasçının mirasçılarına teslim edilir.
Mirasın artmirasçıya geçmesine herhangi bir sebeple olanak kalmadığı anda miras, önmirasçıya; önmirasçı ölmüşse onun mirasçılarına kesin olarak kalır.
Artmirasçı geçiş anından önce ölmüşse, tasarrufta aksi öngörülmüş olmadıkça, miras önmirasçıya kalır.
Önmirasçı mirasbırakanın ölümünde sağ değilse veya mirastan yoksun kalmışsa ya da mirası reddederse, miras artmirasçıya geçer.
Kural: önmirasçının ölümü. Mirasbırakan başka bir an göstermemişse miras önmirasçının ölümüyle art mirasçıya geçer (TMK 522/1). Mirasbırakan başka bir an da belirleyebilir; örneğin art mirasçının belirli bir yaşa gelmesi veya belirli bir tarih. Önmirasçı bu andan önce ölürse miras, güvence göstermeleri koşuluyla önmirasçının mirasçılarına teslim edilir ve belirlenen anda art mirasçıya geçer (TMK 522/2).
Art mirasçının sağ olması gereken an. Art mirasçının mirasbırakanın ölümünde değil, geçiş anında sağ olması aranır (TMK 525/1). Art mirasçı geçiş anından önce ölürse, vasiyetnamede aksi öngörülmedikçe miras önmirasçıya, önmirasçı da ölmüşse onun mirasçılarına kesin olarak kalır; art mirasçının kendi mirasçıları bu mirası isteyemez (TMK 522/3, 525/2). Mirasbırakan bu ihtimali önlemek istiyorsa art mirasçının önce ölmesi hâlinde mirasın kime geçeceğini vasiyetnamede ayrıca belirtmelidir.
Önmirasçı hiç mirasçı olamazsa. Önmirasçı mirasbırakanın ölümünde sağ değilse, mirastan yoksun kalmışsa veya mirası reddederse miras beklenmeksizin doğrudan art mirasçıya geçer (TMK 525/3).
1. B, A'dan sonra ölür, C o sırada sağdır: miras B'nin ölümüyle C'ye geçer.
2. C, B'den önce ölür, vasiyetnamede başka hüküm yoktur: miras B'de kalır; B öldüğünde B'nin kendi mirasçılarına geçer, C'nin mirasçılarına değil.
3. B, A'dan önce ölmüş veya mirası reddetmiştir: miras A'nın ölümüyle doğrudan C'ye geçer.
4. Vasiyetnamede geçiş anı C'nin yirmi beş yaşını doldurması olarak belirlenmiş, B bu tarihten önce ölmüştür: miras güvence göstermeleri koşuluyla B'nin mirasçılarına teslim edilir; C yirmi beş yaşını doldurduğunda sağsa miras ona geçer.
Önmirasçının Güvence Yükümlülüğü, Mirasın Defteri, Tapu Şerhi ve Resmen Yönetim (TMK 523)
Mirasbırakan açıkça bağışık tutmadıkça, mirasın önmirasçıya teslimi onun güvence göstermesine bağlıdır. Taşınmazlarda bu güvence, yeterli görüldüğü takdirde mirası geçirme yükümlülüğünün tapu kütüğüne şerh verilmesiyle de sağlanabilir.
Önmirasçı güvence göstermez veya artmirasçının beklenen haklarını tehlikeye düşürürse, mirasın resmen yönetimine karar verilir.
Defter. Önmirasçıya geçen mirasın sulh mahkemesince defteri tutulur (TMK 523/1). Defter, geçiş anında art mirasçıya neyin devredileceğini gösterdiği için hem önmirasçıyı hem art mirasçıyı korur.
Güvence. Mirasbırakan önmirasçıyı açıkça bağışık tutmadıkça miras önmirasçıya ancak güvence göstermesi karşılığında teslim edilir (TMK 523/2). Mirasbırakan önmirasçıya güveniyorsa vasiyetnamede onu güvence göstermekten açıkça bağışık tutabilir; bu durumda defter yine tutulur.
Tapu şerhi. Taşınmazlarda güvence, yeterli görülürse mirası geçirme yükümlülüğünün tapu kütüğüne şerh verilmesiyle de sağlanabilir (TMK 523/2). Tasarruf yetkisi kısıtlamalarını düzenleyen TMK 1010, artmirasçı atanmasını şerh verilebilecek işlemler arasında açıkça sayar ve şerh verilen kısıtlamanın taşınmaz üzerinde sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebileceğini belirtir. 7. Hukuk Dairesi de tapu şerhlerini açıkladığı bir kararında, art mirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemlerin tapu kütüğüne şerh verilebileceğini ve bu şerhle sonraki edinenlerin kanundaki yükümlülüklere katlanmak zorunda kalacağını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 15.02.2023, E. 2022/6520, K. 2023/862). Şerh bulunmazsa, tapu kaydına güvenerek iyiniyetle hak kazanan üçüncü kişi TMK 1023 uyarınca korunabilir; bu nedenle şerh art mirasçı için önemlidir.
Resmen yönetim. Önmirasçı güvence göstermezse veya art mirasçının beklenen haklarını tehlikeye düşürürse mirasın resmen yönetimine karar verilir (TMK 523/3). Önmirasçı malik olduğu için malları kullanır ve gelirlerinden yararlanır; ancak art mirasçıya geçecek mirası tüketen veya değerini düşüren davranışlar bu tedbire yol açabilir.
Önmirasçı ve Art Mirasçının Hukuki Durumu: Mirasçılık Belgesi, Vasiyetnamenin Açılması ve Tenfiz (TMK 524)
Önmirasçı, mirasa artmirasçıya geçirme yükümlülüğü ile sahip olur.
Önmirasçı gerçek mirasçıdır. Önmirasçı mirası atanmış mirasçılar gibi kazanır (TMK 524/1); mirasçılık belgesi alabilir ve mirası reddedebilir. Mirası reddederse miras doğrudan art mirasçıya geçer (TMK 525/3). Mülkiyeti art mirasçıya geçirme yükümlülüğüyle sınırlıdır (TMK 524/2).
Art mirasçı açılmada ilgilidir. 3. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılması ve ilgililere tebliğ edilmesi gerektiğini hatırlatarak, art mirasçı olarak gösterilen vakfa açılma için çağrı yapılmadan ve vasiyetnamenin ona ilişkin kısmı tebliğ edilmeden verilen açılma kararını bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 12.03.2018, E. 2016/13664, K. 2018/2298).
Geçişten sonra belge. Önmirasçının ölümüyle art mirasçı mirası kazanır ve mirasbırakanın atanmış mirasçısı olduğunu gösteren mirasçılık belgesini ister. 2. Hukuk Dairesi, önmirasçının ölümü üzerine art mirasçının bu istemini asliye hukuk mahkemesinde değil sulh hukuk mahkemesinde incelenmesi gereken bir mirasçılık belgesi istemi olarak nitelendirmiştir (Yargıtay 2. HD, 23.06.2008, E. 2008/9636, K. 2008/9158). 14. Hukuk Dairesi ise belge verilmeden önce vasiyetnameye itiraz eden mirasçıların süresinde iptal davası açıp açmadığının mirasbırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemelerinden usulüne uygun biçimde araştırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 09.11.2017, E. 2017/1813, K. 2017/8266). Mirasçılık belgesinin nasıl alındığı için mirasçılar ve paylarına ilişkin şerhlere de bakılabilir.
Belirli malda art lehtarlar birlikte hak kazanır. Belirli bağımsız bölümleri eşine, eşinin ölümü hâlinde beş kızına bırakan mirasbırakanın vasiyetnamesinde, kızlardan birinin açtığı tenfiz davasında bağımsız bölümlerin yalnız onun adına tesciline karar verilmesi bozulmuştur; 7. Hukuk Dairesi mal, eşin ölümü hâlinde art lehtar olarak davacıyla birlikte diğer kızlara da bırakıldığından yalnız davacıya vasiyet edilmiş gibi karar verilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 23.01.2023, E. 2022/6048, K. 2023/385).
Önmirasçılık Düzenlemesine Karşı İptal ve Tenkis Davası (TMK 557-559, 569)
Art mirasçılık kendi başına iptal sebebi değildir. Vasiyetnamenin iptali ancak TMK 557'de sınırlı olarak sayılan sebeplerle, yani ehliyetsizlik, irade sakatlığı, içeriğin hukuka veya ahlâka aykırılığı ve şekle aykırılık nedeniyle istenebilir. 7. Hukuk Dairesi, torunu önmirasçı, yeğenleri art mirasçı yapan düzenlemenin TMK 521 vd. maddelerine uygun olduğunu ve iptale ilişkin bir husus bulunmadığını belirterek bu düzenlemeyi hukuka aykırı sayan kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 22.06.2023, E. 2022/1062, K. 2023/3536).
İptal davası için önmirasçının ölümü beklenmez. Eşin önmirasçı, başka kişilerin art mirasçı gösterildiği vasiyetnamede ilk derece mahkemesi, önmirasçı sağ olduğundan mirasın henüz art mirasçılara geçmediğini ve yasal mirasçıların hukuki yararı bulunmadığını kabul ederek davayı usulden reddetmiştir. 3. Hukuk Dairesi, davacıların mirasçı olduğunu ve TMK 558 uyarınca iptal davası açma haklarının bulunduğunu belirterek bu kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 26.03.2013, E. 2013/4312, K. 2013/5107). İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak on yıl içinde açılmalıdır (iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl, TMK 559/1); önmirasçının ölümünü beklemek bu sürelerin kaçırılmasına yol açabilir. Uygulamada art mirasçıların önmirasçıya karşı açılan iptal ve tenkis davasına fer'i müdahil olarak katıldığı da görülmektedir; bu yönde ilk derece kabulü içeren ve davayı süre yönünden reddeden bir karar, vekâlet ücreti yönünden düzeltilerek onanmıştır (Yargıtay 3. HD, 26.01.2017, E. 2015/15658, K. 2017/727).
Saklı pay ve art mirasçılık. Mirasbırakan saklı paylı bir mirasçıyı önmirasçı yapıp mirası ölümünde bir başkasına devretmekle yükümlü kılarsa, bu yükümlülük mirasçının saklı payını zedeleyebilir. Kanun bu durumda mirasçıya aşan kısmın tenkisini isteme hakkı tanır (TMK 569). Tenkis davası saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak on yıl içinde açılmalıdır; tenkis iddiası def'i yoluyla ise her zaman ileri sürülebilir (TMK 571).
Vasiyetle Vakıf Kurma: Tasarruf Edilebilir Kısım Sınırı, Tescil ve Mirasçıların Hakları (TMK 526)
Vakıf, ancak kanun hükümlerine uyulmak koşuluyla tüzel kişilik kazanır.
Sınır: saklı paylar. Mirasbırakan vasiyetname veya miras sözleşmesiyle vakıf kurabilir; ancak vakfa ancak terekesinin tasarruf edilebilir kısmını özgüleyebilir (TMK 526/1). 8. Hukuk Dairesi, bu sınırın aşılması hâlinde saklı paylı mirasçıların tenkis davası açabileceğini ve mirasçıların açtığı iptal ve tenkis davasının vakfın tescili davasında bekletici mesele yapılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 07.11.2017, E. 2017/3053, K. 2017/14656). Vakfedenin mirasçıları ile alacaklılarının bağışlamaya ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin dava hakları saklıdır (TMK 108).
Kuruluş ve tescil. Vakıf kurma iradesi resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır; vakıf yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır. Vakıf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa mahkemeye başvuru, ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünce re'sen yapılır; mahkeme mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen alır (TMK 101-105). Özgülenen malların mülkiyeti tüzel kişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçer ve mahkeme taşınmazların vakıf adına tescilini tapu idaresine bildirir (TMK 105/1-2). Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın mirasbırakanın borçlarından sorumluluğu özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır (TMK 105/3). Vakfın amacı TMK 101'deki sınırlara uygun olmalıdır; vesayet altındaki kişi adına vakıf kurulamaz (TMK 449).
Belirleyici olan vasiyetnamenin içeriğidir. (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi, malvarlığı ayrılmış, amaçları ve denetimi ayrıntılı biçimde düzenlenmiş bir vasiyetnamede, dönemin kanunundaki “tesis” sözcüğünün kullanılmasını ve bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmasını vakıf kurma iradesine engel görmemiş ve vakfın tesciline karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay (Kapatılan) 18. HD, 10.11.2014, E. 2014/12712, K. 2014/15899). Aynı dosyada bozmaya uyulduktan sonra verilen “yetersiz malvarlığı” gerekçeli ret kararı da, vasiyetnamede özgülenen mallar yeterli olduğundan bozulmuştur (Yargıtay 8. HD, 18.01.2021, E. 2020/4668, K. 2021/149). Kanun, ölüme bağlı tasarrufla özgülenen mallar amaca yeterli değilse bunların vakfedenin aksine iradesi yoksa denetim makamının görüşü alınarak benzer amaçlı bir vakfa özgülenmesini öngörür (TMK 107/3; bkz. vakıf senedi).
Vakıf senedi vasiyetnameye uymalıdır. Vasiyetnamede bir parseldeki bağımsız bölümler vakfa özgülenmişken vakıf senedinde yalnız bir bağımsız bölümden söz edilmesi ve hüküm fıkrasındaki vakıf adının gerekçedekinden farklı olması nedeniyle tescil kararı bozulmuştur (Yargıtay (Kapatılan) 18. HD, 26.03.2007, E. 2007/2347, K. 2007/2660).
Ölümden önce elden çıkan mal. Vasiyetname ancak mirasbırakanın ölümünden sonra açılmasıyla işlerlik kazanır. Vasiyetle vakfa özgülenen taşınmaz mirasbırakan sağken kamulaştırılmışsa, sonradan vakıf adına tapu kaydı oluşturulması sonuç doğurmaz (Yargıtay 5. HD, 05.04.2011, E. 2010/17304, K. 2011/5990).
Tescilden önce de mallar korunur. 1. Hukuk Dairesi, vasiyetle kurulacak vakfa mülkiyeti özgülenen ve sağ eşe yalnız ölünceye kadar kullanım hakkı bırakılan şirket paylarının sağ eşçe devredilmesini hukuki dayanaktan yoksun saymış, denetim makamının bu payların terekeye döndürülmesini istemekte hukuki yararı bulunduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 1. HD, 26.09.2016, E. 2016/5182, K. 2016/8772).
Var Olan Bir Vakfa Mal Bırakmak ile Yeni Vakıf Kurmak Arasındaki Fark; Aile Vakfı
Var olan vakıf mirasçı olabilir. Tüzel kişiliği bulunan bir vakfa mirasın tamamı veya bir oranı bırakılırsa bu mirasçı atamadır, belirli bir mal bırakılırsa belirli mal bırakmadır. Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilir (TMK 577/1). Var olan bir vakıf art mirasçı da yapılabilir; bu durumda vakıf vasiyetnamenin açılmasında ilgilidir (Yargıtay 3. HD, 12.03.2018, E. 2016/13664, K. 2018/2298).
Yeni vakıf kurmak farklıdır. Henüz var olmayan bir vakıf kurulacaksa mallar bir amaca özgülenir ve vakıf ancak mahkeme kararıyla sicile tescil edildiğinde tüzel kişilik kazanır (TMK 526/2, 102). Tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için yapılan kazandırmaları topluluk içindeki kişiler bu amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinir; amaç bu yolla gerçekleşemiyorsa kazandırma vakıf kurma sayılır (TMK 577/2).
Aile vakfı. Aile bireylerinin eğitim ve öğrenimleri, donanım ve desteklenmeleri gibi amaçlar için miras hukuku hükümleri uyarınca aile vakfı da kurulabilir; ancak bir malın aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa kalacak şekilde özgülenmesi vakıf yoluyla da yapılamaz (TMK 372).
TMK 520 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 14 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 14 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: yedek mirasçı gösterilmemesinin sonuçları (7. Hukuk Dairesi 2024; 3. Hukuk Dairesi 2017), önmirasçı ve art mirasçı atamanın geçerliliği ile art lehtarlar (7. Hukuk Dairesi 2023 tarihli iki karar), art mirasçılıkta dava, belge ve tebligat (3. Hukuk Dairesi 2013 ve 2018; 2. Hukuk Dairesi 2008; 14. Hukuk Dairesi 2017) ve vasiyetle vakıf kurma ((Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi 2007 ve 2014; 8. Hukuk Dairesi 2017 ve 2021; 5. Hukuk Dairesi 2011; 1. Hukuk Dairesi 2016). Metinde ayrıca Hukuk Genel Kurulunun 2007 tarihli kararı, 7. Hukuk Dairesinin 2023, 2024 ve 2025 tarihli kararları ile 3. Hukuk Dairesinin 2017 tarihli bir kararı anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğuyla verilen ve karşı oy içeren kararlar kullanılmamıştır. ATIF NOTLARI: 7. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararı bir onama kararıdır ve gerekçesi ilk derece mahkemesine aittir; 14. Hukuk Dairesi kararının tarihi yayımlanan künyeye göre verilmiştir. Güvence, tapu şerhi ve geçiş anına ilişkin TMK 522, 523 ve 525 hükümlerini doğrudan uygulayan yayımlanmış bir Yargıtay kararı bulunamadığından bu konular kanun metni üzerinden anlatılmıştır. Kişi, yer, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yedek mirasçı ve lehtarın önce ölmesi
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnameyle mirasın bir oranı bırakılan kişi mirasbırakandan önce ölürse tasarruf kendiliğinden hükümsüz kalır; payı onun altsoyuna geçmez ve altsoyu art mirasçı sayılmaz
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnameyle mirasının üçte birini ablasına bırakmıştır. Abla mirasbırakandan dört yıl önce ölmüş, mirasbırakan vasiyetnamesini değiştirmeden ölmüştür. Sulh hukuk mahkemesinin verdiği mirasçılık belgesinde ablanın oğlu atanmış mirasçı olarak gösterilmiştir. Diğer mirasçılar bu belgenin iptalini ve yeni belge verilmesini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, mirasbırakanın ölümü anında sağ olma şartını düzenleyen TMK 581'e dayanarak mirasbırakandan önce ölen kişi lehine yapılan mirasçı atamanın kendiliğinden hükümsüz kaldığını ve bu payın ölen lehtarın yasal mirasçılarına geçmeyeceğini belirterek davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, lehtarın oğlunun vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki iradenin esas alınması ve kendisinin art mirasçı sayılması gerektiği yönündeki temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“miras bırakandan önce vefat etmekle mirasçı atanması tasarrufunun kendiliğinden hükümsüz kalacağı, bağlı olarak bu mirasın yasal mirasçılarına intikal etmeyeceği”
Ne anlama geliyor?
Atadığınız mirasçının sizden önce ölmesi ihtimaline karşı payın kime kalacağını yedek mirasçı göstererek belirtmezseniz, pay ölen lehtarın çocuklarına geçmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir onama kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Mirasçı yönünden sağ olma şartı TMK 580'de, vasiyet alacaklısı yönünden TMK 581'de düzenlenmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Terekenin gelirinden kardeşe ayrılan pay kardeşin hayatta olması şartına bağlanmış ve yedek veya art mirasçı gösterilmemişse, kardeşin ölümünden sonra mirasçıları bu payı isteyemez
Olay: Mirasbırakan vasiyetnamesiyle taşınmazlarının yarısını bir vakfa, intifa hakkını eşine bırakmış; ayrıca ölümünde saklı paylı mirasçısı olan kardeşi hayatta ise terekenin net gelirinden bir payın kardeşine ve bir yakınına yarı yarıya verilmesini vasiyet etmiştir. Kardeş mirasbırakandan birkaç ay sonra ölmüştür. Kardeşin mirasçıları, vakfın hiç ödeme yapmadığını ileri sürerek kardeşe düşen gelir payını istemiş; ilk derece mahkemesi kardeşin mirasbırakanın ölümünde sağ olduğunu ve alacağı hak ettiğini kabul ederek davayı kısmen kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın vasiyetnamedeki düzenlemenin kardeşin mirasçılarını da kapsayıp kapsamadığı noktasında toplandığını belirtmiştir. Mirasbırakanın kardeşine terekenin gelirinden pay bıraktığını, bunu kardeşinin hayatta olması şartına bağladığını ve kardeşinin yerine yedek veya art mirasçı atamadığını tespit ederek, kardeşin mirasçılarının açtığı davanın reddi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesini oy birliğiyle bozmuştur.
“bunu ise kardeşinin hayatta olması şartına bağlamış, kardeşi yerine yedek veya art mirasçı atamamıştır”
Ne anlama geliyor?
Bir kişiye hayatta olma şartıyla bırakılan gelir payının onun ölümünden sonra mirasçılarına ödenmesi isteniyorsa, bu kişiler vasiyetnamede yedek veya art lehtar olarak açıkça gösterilmelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vasiyetname ve mirasbırakanın ölümü 743 sayılı Kanun dönemine aittir. Kişi, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Önmirasçı ve art mirasçı atama
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Torunun çocuksuz ölmesi hâlinde mirasın yeğenlere kalmasını öngören vasiyetname hükmü önmirasçı ve art mirasçı atamasıdır; TMK 521 vd. maddelerine uygundur ve hukuka aykırılık gerekçesiyle iptal edilemez
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnamenin bir maddesinde, torununun çocuksuz ölmesi hâlinde mirasının eşit paylarla iki yeğenine kalmasını, bu paylaşımın eşinin de ölümünden sonra söz konusu olacağını ve bu durumda gelininin mallarına ve banka hesaplarına mirasçı olmasını istemediğini yazmıştır. Vasiyetnamenin iptali davasında ilk derece mahkemesi mirasbırakanın ehliyetli olduğunu kabul etmiş, ancak bu maddenin gelinin mirasçılık hakkını ortadan kaldırdığı ve açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle maddeyi iptal etmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin bu maddesinde torunun önmirasçı, yeğenlerin ise art mirasçı olduğunu belirtmiştir. Düzenlenen mirasçılık ve şartların TMK 521 vd. maddelerine uygun olduğunu, iptali gerektiren bir durum bulunmadığını, bu nedenle davanın tümüyle reddi gerekirken tasarrufun içeriğinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle kısmen kabul kararı verilmesinin yerinde olmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Belirtilen mirasçılık ve şartlar 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 521 inci vd. maddelerine uygun olup iptale ilişkin bir husus bulunmadığından”
Ne anlama geliyor?
Mirasın belirli bir olaydan, örneğin önmirasçının çocuksuz ölümünden sonra başka kişilere geçmesini öngören düzenleme geçerlidir; bu düzenleme tek başına vasiyetnamenin iptal sebebi sayılmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Bozmaya uyularak verilen ret kararı 7. HD 21.02.2024, E. 2024/334, K. 2024/1014 ile oy birliğiyle ve kesin olarak onanmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Belirli bağımsız bölümler eşe, onun ölümü hâlinde kızlara vasiyet edilmişse kızlar birlikte art lehtardır; tenfizde bağımsız bölümler yalnız davayı açan kıza vasiyet edilmiş gibi onun adına tescil edilemez
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetnameyle iki bağımsız bölümü eşine, eşinin ölümü hâlinde ise beş kızına bırakmıştır. Eşin ölümünden sonra kızlardan biri vasiyetnamenin tenfizini istemiştir. İlk derece mahkemesi, Yargıtay'ın önceki bozma kararından sonra davayı kabul ederek vasiyetnamede yer almayan ve bir kısmı üçüncü kişi adına kayıtlı bağımsız bölümler de dahil olmak üzere taşınmazların davacı adına tesciline karar vermiştir; bazı mirasçılar tenkis def'inde bulunmuştur.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyet alacaklısının cüz'i halef olduğunu ve vasiyet edilen mal üzerindeki mülkiyeti ancak tenfiz yoluyla kazanacağını hatırlatmıştır. Talep aşılarak vasiyetnamede bulunmayan ve üçüncü kişi adına kayıtlı taşınmazların tapusunun iptal edilemeyeceğini; vasiyet edilen bağımsız bölümler eşin ölümü hâlinde davacı ile birlikte diğer kızlara da bırakıldığından yalnız davacıya vasiyet edilmiş gibi karar verilemeyeceğini; tenkis def'i yönünden sabit tenkis oranı belirlenerek TMK 564'teki tercih hakkının gözetilmesi gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnamenin tenfizine karar verilirken dava konusu edilen bağımsız bölümlerin yalnızca davacıya vasiyet edilmiş gibi karar verilmesi de doğru görülmemiştir”
Ne anlama geliyor?
Art lehtarlar birden çoksa önlehtarın ölümüyle mal hepsine birlikte kalır; içlerinden birinin açtığı tenfiz davasında mal yalnız ona bırakılmış gibi karar verilemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metni kızları “art mirasçılar” olarak anmaktadır; belirli mal bırakmada bu kişiler art vasiyet alacaklısı konumundadır (TMK 521/3). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Art mirasçılıkta dava, belge ve tebligat
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Önmirasçı sağ olsa bile yasal mirasçıların vasiyetnamenin iptalini istemekte hukuki yararı vardır; dava önmirasçının ölümü beklenmeden esastan incelenir
Olay: Mirasbırakan resmî vasiyetnameyle eşini önmirasçı, diğer davalıları art mirasçı olarak göstermiştir. Mirasbırakanın ölümünden sonra, mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilen yeğenleri şekil eksikliği ve ehliyetsizlik iddiasıyla vasiyetnamenin iptalini istemiştir. Davalılar önmirasçı sağ olduğu sürece hukuki yarar bulunmadığını savunmuş; ilk derece mahkemesi, geçiş anı belirtilmemişse mirasın önmirasçının ölümüyle geçeceğini düzenleyen TMK 522/1'e dayanarak davayı hukuki yarar yokluğundan usulden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, davacıların mirasçılık belgesine göre mirasbırakanın mirasçıları olduğunu ve TMK 558 uyarınca iptal davasının tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabileceğini belirtmiştir. Davacıların iptal davası açma hakkı bulunduğu gözetilerek delillerin toplanması ve işin esasının incelenmesi gerekirken davanın usulden reddedilmesini yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme sayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“davacıların mirasçı olduğu ve yukarıda belirtilen madde hükmü gereğince, iptal davası açma haklarının bulunduğu gözetilip”
Ne anlama geliyor?
Önmirasçılı bir vasiyetnameye itiraz eden yasal mirasçının önmirasçının ölümünü beklemesi gerekmez; TMK 559'daki süreler vasiyetnamenin açılması ve öğrenmeyle işlemeye başlar.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Önmirasçının ölümü üzerine art mirasçının ölüme bağlı tasarrufa dayanarak mirasçılık belgesi istemi sulh hukuk mahkemesinde incelenir; asliye hukuk mahkemesi işin esasına giremez
Olay: Mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufuyla eşini önmirasçı atamış ve mirasını davacıya devretmekle yükümlü kılmıştır. Önmirasçının ölümünden sonra davacı, asliye hukuk mahkemesinde görülen davada ölüme bağlı tasarruf nedeniyle kendisine mirasçılık belgesi verilmesini istemiş; mahkeme işin esasını inceleyerek hüküm kurmuştur.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, olayları anlatmanın taraflara, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirtmiştir. Toplanan delillere göre önmirasçının ölümü üzerine art mirasçı olan davacının mirasçılık belgesi istediğini, bu tür istemlerin sulh hukuk mahkemelerinde inceleneceğini belirterek esasa girilerek hüküm kurulmasını usul ve yasaya aykırı bulmuş ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasçılık belgesi verilmesine yönelik istemlerin Sulh Hukuk mahkemelerinde inceleneceği gözetilmeden işin esasının incelenerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor?
Önmirasçı öldüğünde art mirasçı mirasçılık belgesini sulh hukuk mahkemesinden istemelidir; asliye hukuk mahkemesinde bu istem esastan incelenmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Ölüme bağlı tasarruf 743 sayılı Kanun dönemine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Önmirasçının ölümünden sonra art mirasçıya atanmış mirasçılık belgesi verilmeden önce, vasiyetnameye itiraz eden mirasçıların süresinde iptal davası açıp açmadığı mirasbırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemelerinden usulüne uygun araştırılmalıdır
Olay: Mirasbırakan önceki vasiyetnamesiyle tüm malvarlığını davacıya, sonraki vasiyetnamesiyle ise önce sağ kalan eşine, onun ölümü hâlinde davacıya bırakmıştır. Önmirasçı olarak gösterilen eşin ölümünden sonra davacı, atanmış mirasçı olduğunu gösteren mirasçılık belgesi istemiştir. Daire daha önce, vasiyetnameye itiraz eden mirasçıların bir yıllık süre içinde iptal davası açıp açmadığının araştırılmasını, dava açılmadığı anlaşılırsa TMK 598 uyarınca belge verilmesini belirterek kararı bozmuştur. İlk derece mahkemesi bozmaya uymuş, ancak araştırmayı duruşma tutanağının altına düşülen bir kâtip notuyla yapmış ve istemi yeniden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, bozma kararına uyulmasına rağmen gereğinin yerine getirilmediğini ve kâtip notuyla yapılan araştırmanın usule uygun olmadığını belirtmiştir. Ölüme bağlı tasarrufların iptali davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğunu hatırlatarak, bu yerdeki asliye hukuk mahkemelerinden iptal davası açılıp açılmadığının araştırılması ve vasiyetnameye süresinde itiraz eden mirasçıların beyanlarının alınması gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnameye süresinde itiraz eden mirasçılar iptali davası açıp açmadıklarına dair beyanları alındıktan sonra sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Art mirasçı, önmirasçının ölümünden sonra atanmış mirasçılık belgesi alabilir; ancak mahkeme vasiyetnameye itiraz edenlerin iptal davası açıp açmadığını mirasbırakanın son yerleşim yerindeki mahkemelerden araştırmadan karar vermemelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metninin sonunda tarih 09.11.2016 olarak yazılmış ise de, esas numarası ve temyiz edilen hükmün tarihi karşısında doğru tarih yayımlanan künyedeki 09.11.2017'dir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamede art mirasçı olarak gösterilen kişi de ilgilidir; vasiyetnamenin açılmasına çağrılmalı ve vasiyetnamenin kendisine ilişkin kısmı tebliğ edilmelidir
Olay: Mirasbırakanın noterde düzenlenen vasiyetnamesinin açılması istenmiş, sulh hukuk mahkemesi vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine karar vermiştir. Vasiyetnamede art mirasçı olarak bir eğitim vakfı gösterilmesine rağmen vakfa açılma için çağrı yapılmamış ve vasiyetnamenin ona ilişkin kısmı tebliğ edilmemiştir. Karar, mirasçılardan ikisi tarafından temyiz edilmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 595-597'ye göre ele geçen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hâkimine teslim edilmesi, bir ay içinde açılması ve ilgililere tebliğ olunması gerektiğini, bilinen mirasçılar ve diğer ilgililerin açılma sırasında hazır bulunmak üzere çağrılacağını açıklamıştır. Art mirasçı olarak belirlenen vakfa bu çağrı ve tebliğ yapılmadığını, gerekçeli kararın bir mirasçıya tebliğ edilmediğini ve duruşmada yapılması gereken diğer işlemlerin eksik kaldığını belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimi tarafından açılır ve ilgililere tebliğ olunur.”
Ne anlama geliyor?
Art mirasçıysanız vasiyetnamenin açılmasına çağrılmanız ve size ilişkin kısmın size tebliğ edilmesi gerekir; bu yapılmadan verilen açılma kararı bozulur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.
Vasiyetle vakıf kurma
Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi
Vasiyetnamede malvarlığı ayrılmış, amaç ve denetim düzenlenmişse vakıf kurma iradesi vardır; vasiyetnamede “vakıf” yerine “tesis” sözcüğünün kullanılması veya vasiyeti yerine getirme görevlisi atanması tescile engel değildir
Olay: Mirasbırakan ölümünden kısa süre önce resmî vasiyetname düzenlemiş, vasiyetnamenin çeşitli maddelerinde kendi adını taşıyan bir tesis kurulmasını istemiş, bunun için malvarlığı ayırmış, amaçlarını ve denetimin nasıl yapılacağını ayrıntılı biçimde düzenlemiş ve bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atamıştır. Vasiyetname tenfiz edilmiş, kurum uzun yıllar sicile kaydedilmeden fiilen faaliyet göstermiştir. Vakfın tescili istemini ilk derece mahkemesi, vasiyetnamede vakıf kurma iradesi bulunmadığı, yalnız malvarlığının gelirinin bir görevli tarafından yönetilmesinin istendiği gerekçesiyle reddetmiştir.
Karar: Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi, TMK 102 ile vakıfların tesciline ilişkin ikincil düzenlemeleri aktararak vasiyetname içeriğinden mirasbırakanın açıkça vakıf kurmak istediğinin anlaşıldığını belirtmiştir. Vasiyetnamenin düzenlendiği dönemde kanunun “vakıf” yerine “tesis” sözcüğünü kullandığını, itiraz edenlerin de daha önce vakfın vasiyetname yoluyla kurulduğunu kabul ettiklerini ve kurumun uzun süredir fiilen çalıştığını gözeterek; vakfa özgülenen malvarlığının korunması için önlemler alınıp denetim makamının görüşü de alınarak vakfın tesciline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetname içeriğine göre açıkça ölüme bağlı bir tasarrufla vakıf kurma iradesi olduğu kabul edilerek”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle vakıf kurulurken “vakıf” kelimesinin geçmesi şart değildir; mahkeme vasiyetnamede bir amaca malvarlığının özgülenip özgülenmediğine ve yönetimin düzenlenip düzenlenmediğine bakar.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vasiyetname ve mirasbırakanın ölümü 743 sayılı Kanun dönemine aittir; tescil istemi 4721 sayılı Kanuna göre incelenmiştir. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Vasiyetle vakfa özgülenen mallar amaç için yeterliyse tescil istemi yetersiz malvarlığı gerekçesiyle reddedilemez; bozma kararına uyulmuşsa gereği yerine getirilmelidir
Olay: Eski tarihli resmî vasiyetnameyle kurulmak istenen ve uzun yıllar sicile kaydedilmeden faaliyet gösteren vakfın tescili davasında, Yargıtay'ın vakıf kurma iradesinin bulunduğunu belirten bozma kararına uyan ilk derece mahkemesi, bu kez vakfın yeterli malvarlığı bulunmadığı gerekçesiyle davayı yeniden reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, mahkemenin bozma kararına uymasına rağmen gereğini yerine getirmediğini belirtmiştir. Mirasbırakanın vasiyetnamede vakıf kurulması için özgülediği malların yeterli olduğunu, ayrıca dava tarihinden sonra vakıf adına okul yapılması için önemli miktarda bağış yapıldığını belgelerden tespit ederek, deliller değerlendirilmeden verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnamede vakıf kurulması için özgülediği mallar vakıf kurulması için yeterlidir.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle kurulan vakıfta özgülenen malların amaca yeterliliği tescilde değerlendirilir; mallar yeterli değilse bile kanun, vakfedenin aksine iradesi yoksa benzer amaçlı bir vakfa özgülenmelerini öngörür (TMK 107/3).
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı dosyadaki önceki bozma kararı (Kapatılan) 18. HD 10.11.2014 tarihlidir. Kişi, kurum ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi
Vasiyetle kurulan vakfın tescilinde vakıf senedi vasiyetnamedeki kuruluş iradesine uygun olmalıdır; özgülenen mallar yönünden senetle vasiyetname çelişirken ve hüküm fıkrası gerekçeyle çelişirken tescil kararı verilemez
Olay: Mirasbırakan vasiyetnamesinde bir parseldeki bağımsız bölümlerinin, ölümünden sonra kendi adını taşıyacak bir vakıf kurulması ve geliriyle yoksul öğrencilere burs verilmesi için bir üniversiteye vasiyet edildiğini yazmıştır. Vasiyetnameye dayanılarak noterde düzenlenen vakıf senedinde ise o parseldeki yalnız bir bağımsız bölümden söz edilmiştir. İlk derece mahkemesi vakfın tesciline karar vermiş, Daire bu kararı önce onamıştır.
Karar: Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi, karar düzeltme isteğini kabul ederek onama kararını kaldırmıştır. Vakfa özgülenen taşınmazların tescil kararından sonra vakıf adına tapuya tescilinin mahkemece kendiliğinden tapu idaresine bildirileceğini (TMK 105/2), bunun hüküm fıkrasında ayrıca belirtilmesine gerek olmadığını açıklamıştır. Ancak gerekçede ve vakıf senedinde yazılı vakıf adı ile hüküm fıkrasındaki adın farklı olduğunu, vasiyetnamede bağımsız bölümlerin özgülenmesine karşın vakıf senedinde tek bağımsız bölümden söz edildiğini ve senedin vasiyetnameye uygun hâle getirilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“vakıf senedinin, vakfedenin kuruluş iradesini açıklayan vasiyetnameye uygun duruma getirilmesi gerektiği”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle kurulan vakıfta belirleyici olan vasiyetnamedeki iradedir; vakıf senedi bu iradeyle çelişiyorsa önce senet düzeltilmelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE karar düzeltme aşamasında verilmiştir. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan ancak tasarruf edilebilir kısmı vakfa özgüleyebilir; saklı paylı mirasçıların açtığı iptal ve tenkis davası, vasiyetle kurulan vakfın tescil davasında bekletici mesele yapılmalıdır
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlediği vasiyetname ve vakıf senediyle bir vakıf kurmuştur. Vakfın tescili davasında mirasbırakanın kızları asli müdahil olmuş, vakıf kurulmasına ilişkin vasiyetname hakkında denetim makamı aleyhine iptal, olmazsa tenkis istemiyle ayrı bir dava açtıklarını belirterek bu davanın sonucunun beklenmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi bu talebi değerlendirmeden vakfın tesciline karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, ölüme bağlı tasarrufta bulunmanın kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğunu, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların haklarını çiğneyemeyeceğini ve TMK 526 uyarınca ancak terekenin tasarruf edilebilir kısmının tamamını veya bir bölümünü özgüleyerek vakıf kurabileceğini açıklamıştır. Bu sınır aşılırsa etkilenen mirasçıların TMK 560 uyarınca tenkis davası açabileceğini, TMK 571'deki bir ve on yıllık sürelerin bulunduğunu ve tenkisin def'i yoluyla her zaman ileri sürülebileceğini belirtmiştir. Açılan iptal ve tenkis davasının sonucu tescil davasını etkileyeceğinden bekletici mesele yapılması gerektiği gerekçesiyle tescil kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Miras bırakan tasarruf oranını aşarak saklı pay kurallarını bertaraf ederse, bundan etkilenen mirasçılar vakfa itiraz edebilir.”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle vakıf kurmak saklı payları ortadan kaldırmaz; saklı paylı mirasçıların iptal veya tenkis davası sürerken vakfın tesciline karar verilmemelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
Vasiyetle vakfa özgülenen taşınmaz vasiyetçi sağken kamulaştırılmışsa, sonradan vakıf adına tapu kaydı oluşturulması sonuç doğurmaz; ölüme bağlı tasarruf ancak ölüm ve vasiyetnamenin açılmasıyla işlerlik kazanır
Olay: Taşınmaz maliki vasiyetnameyle bir vakıf kurmuş ve taşınmazı bu vakfa özgülemiştir. Malik sağken taşınmaz bir kamu projesi için kamulaştırılmış ve kamulaştırma kendisine tebliğ edilmiştir. Malikin ölümünden sonra vasiyetname açılmış ve taşınmaz için vakıf adına tapu kaydı oluşturulmuştur. Taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı ileri sürülerek bedel istenmiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, vasiyetnameyle vakıf kurulup taşınmaz vakfa özgülenmiş olsa bile vasiyetnamenin ancak vasiyet edenin ölümünden sonra açılmasıyla işlerlik kazanacağını belirtmiştir. Taşınmazla ilgili geçerli ve kesinleşmiş bir kamulaştırma bulunduğunu, mülkiyetin vasiyetname açılmadan önce idareye geçtiğini ve sonradan ölüme bağlı tasarrufla vakıf adına tapu kaydı oluşturulmasının sonuca etkili olmadığını belirterek davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesini oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyetnamenin işlerlik kazanması ancak vasiyet edenin ölümü sonrası vasiyetnamenin açılması ile mümkündür”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle vakfa bırakılan mal mirasbırakan sağken elinden çıkarsa vakfa geçmez; vasiyet kural olarak ölüm anında terekede bulunan mallar için sonuç doğurur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vasiyetname ve mirasbırakanın ölümü 743 sayılı Kanun dönemine aittir. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Vasiyetle mülkiyeti kurulacak vakfa özgülenen ve sağ eşe yalnız ölünceye kadar kullanım hakkı bırakılan şirket paylarını sağ eşin devretmesi hukuki dayanaktan yoksundur; denetim makamı payların terekeye iadesini isteyebilir
Olay: Mirasbırakan eski tarihli vasiyetnamesiyle, bir ev dışında kalan tüm malvarlığını adını taşıyacak bir vakfa özgülemiş, bu malların intifa hakkını ölünceye kadar eşine bırakmış ve vasiyeti yerine getirme görevlileri atamıştır. Vakıf uzun yıllar tescil edilmemiş; sağ eş, ölmeden önce terekedeki şirket paylarını noterde yapılan satış sözleşmesiyle bir kişiye devretmiştir. Eşin mirasçıları ile mirasbırakanın kardeşinin mirasçıları devrin iptalini istemiş, denetim makamı da davaya katılarak payların terekeye iadesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi devrin mutlak butlanla batıl olduğunu kabul ederek payların vasiyetname kapsamında işlem yapılmak üzere terekeye iadesine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, karar düzeltme aşamasında daha önce verdiği bozma kararını kaldırarak ilk derece kararını onamıştır. TMK 102 ve vakıfların tesciline ilişkin ikincil düzenlemelere göre ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın kuruluş ve tescilinde denetim makamının yetkili olduğunu, bu nedenle vakfa özgülenen şirket paylarının terekeye döndürülmesi ve vakıf malvarlığının korunması için dava açmakta hukuki yararı ve davacı sıfatı bulunduğunu belirtmiştir. Payların mülkiyetinin vakfa özgülendiğini, sağ eşin yalnız ölünceye kadar kullanım hakkına sahip olduğunu ve mülkiyet hakkı bulunmayan eşin yaptığı devrin hukuki dayanağı olmadığını kabul ederek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“vakfa özgülenen şirket hisselerinin terekeye döndürülmesi ve vakıf mal varlığının korunmasına yönelik olarak dava açmakta hukuki yararı ve davacı sıfatının bulunduğu tartışmasızdır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetle kurulacak vakfa özgülenen mallar vakıf tescil edilmeden önce de korunur; bu mallar üzerinde yalnız kullanım hakkı bırakılan kişi onları devredemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Dairenin kaldırdığı önceki bozma kararı oy çokluğuyla verilmişti ve sayfada kullanılmamıştır. Vasiyetname ve mirasbırakanın ölümü 743 sayılı Kanun dönemine aittir. Kişi, şirket, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 520 ile ilgili maddeler
- TMK m. 531 — Noterde resmî vasiyetname: iki tanık, işlemde birlik, okuyamayan mirasbırakan, tanık olamayacaklar ve saklama (TMK 531-537)
- TMK m. 527 — Miras sözleşmesi ve mirastan feragat: şekil şartı, ivazlı-ivazsız feragatin çocuklara etkisi, kısmi feragat ve veraset ilamı (TMK 527-530)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 514 — Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri: koşul ve yüklemeler, mirasçı atama ve belirli mal bırakma farkı (TMK 514-516)
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
- TMK m. 510 — Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): sebepler, ispat yükü, saklı pay, torunlar ve aciz belgesi (TMK 510-513)
- TMK m. 502 — Vasiyet ve miras sözleşmesi ehliyeti, yanılma, aldatma, korkutma ve açık yanılma (TMK 502-504)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 101 — Vakfın tanımı ve kuruluşu
- TMK m. 372 — Aile malları: aile vakfı, aile malları ortaklığı ve aile yurdu (TMK 372-395)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Vasiyetnamede bir kişiyi mirasçı atıyor veya ona mal bırakıyorsanız, o kişi sizden önce ölür ya da mirası reddederse payın kime kalacağını yedek mirasçı göstererek yazın; aksi hâlde pay onun çocuklarına geçmez.
- 2.“Onun ölümü hâlinde” gibi belirsiz ifadeler yerine istediğiniz sonucu açıkça yazın: “benden önce ölürse yerine … geçsin” yedek mirasçılık, “öldükten sonra miras … kişisine geçsin” art mirasçılıktır.
- 3.Art mirasçı atayacaksanız geçiş anını (önmirasçının ölümü, belirli bir yaş veya tarih) ve art mirasçı geçiş anından önce ölürse mirasın kime kalacağını vasiyetnamede düzenleyin.
- 4.Art mirasçıya yeniden art mirasçı atamayın; kanun mirasın yalnız bir kez, önmirasçıdan art mirasçıya geçirilmesine izin verir.
- 5.Önmirasçıysanız mirası kazandığınızda sulh mahkemesinin defter tutacağını, mirasbırakan sizi bağışık tutmadıkça güvence isteneceğini ve taşınmazlara şerh konulabileceğini hesaba katın.
- 6.Art mirasçıysanız vasiyetnamenin açılmasına çağrılıp çağrılmadığınızı, mirasın defterinin tutulup tutulmadığını ve taşınmazlarda mirası geçirme yükümlülüğünün tapuya şerh verilip verilmediğini kontrol edin.
- 7.Önmirasçılık düzenlemesine itiraz eden yasal mirasçıysanız iptal davası için önmirasçının ölümünü beklemeyin; TMK 559'daki bir ve on yıllık süreler işlemeye devam eder.
- 8.Saklı paylı bir mirasçıya mirası art mirasçıya devretme yükümlülüğü yüklenmişse saklı payı aşan kısım için tenkis istenebileceğini (TMK 569) göz önünde bulundurun.
- 9.Önmirasçının ölümünden sonra art mirasçı olarak mirasçılık belgesini sulh hukuk mahkemesinden isteyin; vasiyetnameye itiraz edilmişse açılan iptal davalarının sonucunu takip edin.
- 10.Vasiyetle vakıf kuracaksanız vakfın adını, amacını, özgülenen malları ve yönetimini açıkça yazın, saklı payları aşmayın ve mallar ölüm anına kadar elinizden çıkarsa vakfa geçmeyeceğini unutmayın.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.